Giải pháp đẩy mạnh quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Brazil

Khám phá giải pháp đẩy mạnh quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Brazil trong luận văn thạc sĩ UEB, góp phần phát triển kinh tế hai nước.

• Tác giả: Cao Thị Mơ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hồng Nhung
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Giải Pháp Đẩy Mạnh Quan Hệ Thương Mại Việt Nam - Brazil
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUAN HỆ THƯƠNG MẠI VIỆT NAM – BRAZIL
• 1.1. Một số vấn đề lý luận chung về thương mại quốc tế
• 1.2. Lợi thế tuyệt đối của Adam Smith
• 1.3. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo
• 1.4. Lý thuyết Hecksher – Ohlin (H-O)
• 1.5. Lợi thế kinh tế nhờ quy mô (economies of scale)
• 1.6. Cơ sở thực tiễn
• 1.7. Lợi thế của từng nước
• 1.8. Nhu cầu xuất nhập khẩu của hai nước
• 1.9. Những yếu tố thúc đẩy quan hệ song phương
• 1.10. Kinh nghiệm quốc tế thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam - Brazil
• 1.10.1. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 1.10.2. Một số bài học rút ra cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUAN HỆ THƯƠNG MẠI GIỮA VIỆT NAM VÀ BRAZIL
• 2.1. Thực trạng trao đổi hàng hóa giữa Việt Nam và Brazil
• 2.2. Tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam và Brazil
• 2.3. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Brazil
• 2.4. Một số mặt hàng chủ yếu Việt Nam nhập khẩu từ Brazil
• 2.5. Thực trạng quan hệ hợp tác trong lĩnh vực đầu tư
• 2.6. Đánh giá thực trạng quan hệ thương mại Việt Nam – Brazil
• 2.6.1. Nhận định chung
• 2.6.2. Điểm mạnh, điểm yếu của Việt Nam trong phát triển quan hệ thương mại với Brazil
• 2.6.3. Cơ hội và thách thức của Việt Nam trong phát triển quan hệ thương mại với Brazil
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY QUAN HỆ THƯƠNG MẠI GIỮA VIỆT NAM - BRAZIL
• 3.1. Triển vọng phát triển quan hệ thương mại Việt Nam – Brazil
• 3.2. Giải pháp thúc đẩy quan hệ thương mại Brazil
• 3.2.1. Tiếp tục đổi mới và hoàn thiện quản lý Nhà nước về thị trường và hoạt động thương mại
• 3.2.2. Tạo điều kiện và khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sang Brazil
• 3.2.3. Tăng cường thông tin về thị trường Brazil cho doanh nghiệp Việt Nam và tăng cường thông tin về Việt Nam cho doanh nhân Brazil
• 3.2.4. Các giải pháp lựa chọn mặt hàng xuất khẩu; nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa và doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường Brazil
• 3.2.5. Tổ chức các hội thảo, gặp gỡ doanh nghiệp tại Việt Nam
• 3.2.6. Tổ chức các đoàn đi dự hội chợ, triển lãm, khảo sát thị trường tìm đối tác, bạn hàng
• 3.2.7. Mời đoàn nước ngoài vào làm việc, tham dự hội chợ, triển lãm tại Việt Nam
• 3.2.8. Đẩy mạnh hoạt động của các đại diện Công Thương, phối hợp hoạt động ở nước ngoài
• 3.2.9. Đối với Chính phủ và các cơ quan quản lý Nhà nước
• 3.2.10. Đối với các doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quan hệ thương mại Việt Nam Brazil hiện nay

Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Brazil đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Hai quốc gia này đã thiết lập mối quan hệ hợp tác kinh tế từ đầu thập kỷ 1990, với nhiều hiệp định thương mại và đầu tư được ký kết. Thương mại Việt Nam - Brazil không chỉ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của cả hai nước. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để tối ưu hóa tiềm năng này.

1.1. Lịch sử hình thành quan hệ thương mại Việt Nam Brazil

Mối quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Brazil bắt đầu từ những năm 1990, khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao. Từ đó, hai bên đã ký kết nhiều hiệp định nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế và thương mại. Sự phát triển này đã mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp hai nước trong việc mở rộng thị trường và tăng cường xuất khẩu.

1.2. Tình hình hiện tại của thương mại Việt Nam Brazil

Hiện nay, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Brazil đang trên đà tăng trưởng. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang Brazil bao gồm dệt may, thủy sản và nông sản. Ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Brazil các sản phẩm như đậu nành, thịt và hàng hóa công nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc gia tăng kim ngạch thương mại giữa hai nước.

II. Những thách thức trong quan hệ thương mại Việt Nam Brazil

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng quan hệ thương mại Việt Nam - Brazil vẫn gặp phải một số thách thức lớn. Các rào cản thương mại, sự khác biệt về văn hóa và chính sách thương mại của hai nước là những yếu tố cần được giải quyết để thúc đẩy hợp tác. Việc hiểu rõ những thách thức này sẽ giúp các doanh nghiệp có chiến lược phù hợp hơn trong việc thâm nhập thị trường Brazil.

2.1. Rào cản thương mại và chính sách

Một trong những rào cản lớn nhất trong thương mại Việt Nam - Brazil là các chính sách thuế quan và phi thuế quan. Brazil áp dụng nhiều quy định nghiêm ngặt về nhập khẩu, điều này gây khó khăn cho hàng hóa Việt Nam khi vào thị trường này. Do đó, việc nắm bắt và tuân thủ các quy định này là rất quan trọng.

2.2. Khác biệt văn hóa và thị trường

Sự khác biệt về văn hóa và thói quen tiêu dùng giữa hai nước cũng là một thách thức lớn. Doanh nghiệp Việt Nam cần nghiên cứu kỹ lưỡng về thị trường Brazil để có thể điều chỉnh sản phẩm và chiến lược tiếp thị cho phù hợp. Việc thiếu thông tin và hiểu biết về thị trường có thể dẫn đến thất bại trong việc thâm nhập.

III. Giải pháp nâng cao quan hệ thương mại Việt Nam Brazil

Để thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam - Brazil, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, cùng với sự chủ động của các doanh nghiệp trong việc tìm kiếm cơ hội hợp tác sẽ là yếu tố quyết định. Việc tổ chức các hội thảo, triển lãm và các hoạt động xúc tiến thương mại cũng rất cần thiết.

3.1. Tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp

Các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tìm kiếm đối tác tại Brazil để thiết lập mối quan hệ hợp tác lâu dài. Việc tham gia các hội chợ thương mại và triển lãm tại Brazil sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận thị trường và tìm kiếm đối tác tiềm năng.

3.2. Chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ Việt Nam cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các doanh nghiệp trong việc thâm nhập thị trường Brazil. Điều này bao gồm việc cung cấp thông tin về thị trường, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tham gia vào các hoạt động xúc tiến thương mại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về quan hệ thương mại Việt Nam - Brazil đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp hợp lý có thể mang lại kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã có những bước tiến đáng kể trong việc gia tăng xuất khẩu sang Brazil. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh chiến lược cho phù hợp với thực tế.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Các giải pháp đã được triển khai trong thời gian qua đã giúp tăng cường kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Brazil. Nhiều doanh nghiệp đã thành công trong việc thâm nhập thị trường này và tạo dựng được thương hiệu. Tuy nhiên, vẫn cần có những nỗ lực hơn nữa để duy trì và phát triển.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các doanh nghiệp

Các doanh nghiệp Việt Nam cần rút ra bài học từ những thành công và thất bại trong việc thâm nhập thị trường Brazil. Việc hiểu rõ nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng Brazil sẽ giúp doanh nghiệp có chiến lược tiếp cận hiệu quả hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quan hệ thương mại

Tương lai của quan hệ thương mại Việt Nam - Brazil rất hứa hẹn. Với những nỗ lực từ cả hai phía, có thể kỳ vọng vào sự gia tăng đáng kể trong kim ngạch thương mại. Việc tiếp tục thúc đẩy hợp tác và tìm kiếm cơ hội mới sẽ là chìa khóa để hai nước phát triển bền vững trong lĩnh vực thương mại.

5.1. Triển vọng phát triển trong tương lai

Với sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu, thương mại Việt Nam - Brazil có thể đạt được những bước tiến mới. Cả hai nước cần tiếp tục hợp tác chặt chẽ để khai thác tối đa tiềm năng của nhau.

5.2. Định hướng phát triển quan hệ thương mại

Định hướng phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Brazil cần được xây dựng dựa trên sự hiểu biết lẫn nhau và hợp tác chặt chẽ. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế và nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Brazil đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc, chuyển dịch từ mức khiêm tốn 16 triệu USD vào năm 1989 khi hai nước mới thiết lập quan hệ ngoại giao lên mức vượt ngưỡng 1,5 tỷ USD vào năm 2011. Tuy nhiên, quy mô trao đổi thương mại này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng to lớn của hai nền kinh tế. Brazil là quốc gia rộng lớn nhất khu vực Nam Mỹ với dân số hơn 200 triệu người và là thành viên trụ cột của khối BRICS, trong khi Việt Nam là nền kinh tế phát triển năng động tại Đông Nam Á với hơn 86 triệu dân. Thực tiễn giao thương vẫn vấp phải nhiều rào cản đáng kể như khoảng cách địa lý xa xôi, thiếu hụt thông tin thị trường chuyên sâu và sự khác biệt về khuôn khổ pháp lý.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thương mại quốc tế, phân tích toàn diện thực trạng xuất nhập khẩu hàng hóa giữa hai quốc gia trong giai đoạn 2000 đến 2011, nhận diện rõ các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Trên cơ sở đó, luận văn đưa ra các dự báo khoa học và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy quan hệ thương mại song phương phát triển bền vững.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện rõ qua việc cung cấp luận cứ khoa học xác thực cho các nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp. Nghiên cứu xác lập lộ trình cụ thể nhằm nâng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt mốc khoảng 2 tỷ USD vào năm 2012 và tạo tiền đề vững chắc để cán mốc trên 4 tỷ USD vào năm 2015, mở ra không gian thâm nhập sâu rộng cho hàng hóa Việt Nam vào thị trường toàn vùng Mỹ Latinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của 4 lý thuyết kinh tế thương mại quốc tế kinh điển, tạo khung phân tích vững chắc để giải thích bản chất trao đổi hàng hóa giữa hai quốc gia:

Thứ nhất là lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith công bố năm 1776, khẳng định thương mại tự do mang lại lợi ích cho các bên khi mỗi quốc gia chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu mặt hàng có năng suất vượt trội. Thứ hai là lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo năm 1817, chứng minh thương mại vẫn diễn ra và cùng có lợi ngay cả khi một quốc gia có bất lợi thế tuyệt đối ở tất cả các mặt hàng, miễn là tập trung vào sản phẩm có mức bất lợi thế nhỏ hơn. Thứ ba là mô hình Heckscher - Ohlin và định lý cân bằng giá cả yếu tố sản xuất, luận giải việc quốc gia sẽ xuất khẩu hàng hóa thâm dụng yếu tố sản xuất dồi dào và nhập khẩu hàng hóa thâm dụng yếu tố khan hiếm. Thứ tư là lý thuyết lợi thế kinh tế nhờ quy mô, giải thích việc mở rộng sản lượng sản xuất quy mô lớn giúp giảm chi phí cố định bình quân trên mỗi đơn vị thành phẩm.

Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt đề tài bao gồm yếu tố thâm dụng vốn, yếu tố thâm dụng lao động, yếu tố dư thừa tương đối, tính kinh tế theo quy mô và rào cản phi thuế quan trong mậu dịch quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ các cơ quan thống kê uy tín bao gồm Tổng cục Thống kê Việt Nam, Bộ Công Thương, Hải quan Việt Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Tổ chức Thương mại Thế giới trong suốt chuỗi thời gian từ năm 2000 đến năm 2011.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu chuỗi thời gian liên tục 12 năm từ năm 2000 đến năm 2011, kết hợp với phương pháp chọn mẫu mục đích tập trung vào 10 nhóm ngành hàng xuất khẩu và nhập khẩu chủ lực có tỷ trọng đóng góp chiếm trên 90% tổng kim ngạch thương mại song phương.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tổng hợp kinh tế, thống kê mô tả và mô hình phân tích ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức là nhằm phản ánh chân thực các biến động kinh tế vĩ mô, lượng hóa cơ cấu mặt hàng và đánh giá chính xác năng lực cạnh tranh thực tế của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Timeline nghiên cứu tập trung nghiên cứu sâu giai đoạn 2000 đến 2011 và đưa ra các định hướng ứng dụng thực tiễn đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2000 đến 2011 mang lại 4 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, quy mô kim ngạch thương mại hai chiều tăng trưởng vượt bậc với tốc độ cao nhưng thị phần còn rất nhỏ. Kim ngạch từ mức 26,2 triệu USD vào năm 2000 đã tăng lên 557 triệu USD năm 2008, đạt trên 1 tỷ USD năm 2010 và chính thức vượt 1,5 tỷ USD năm 2011, tương đương mức tăng trưởng hơn 57 lần sau 12 năm. Dù vậy, thị phần hàng hóa Việt Nam tại Brazil vẫn ở mức thấp, như năm 2007 chỉ chiếm vỏn vẹn 0,09% tổng giá trị nhập khẩu của Brazil.

Thứ hai, cơ cấu hàng xuất khẩu của Việt Nam có sự chuyển dịch tích cực và duy trì được trạng thái thặng dư thương mại liên tục trong giai đoạn 2009 đến 2011. Năm 2011, sản phẩm giày dép các loại giữ vị trí dẫn đầu khi chiếm tới 32,86% tổng kim ngạch xuất khẩu; thủy sản đứng thứ hai với 15,62%; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện chiếm 11,67%; xơ sợi dệt đạt 7,89%; máy móc thiết bị phụ tùng đạt 7,82%; hàng dệt may chiếm 5,92%; phương tiện vận tải và phụ tùng chiếm 4,84%; cao su chiếm 3,91%; túi xách ví vali chiếm 2,91% và điện thoại các loại cùng linh kiện chiếm 2,55%.

Thứ ba, cơ cấu sản phẩm giữa hai quốc gia mang tính bổ trợ rõ nét thay vì cạnh tranh trực diện. Brazil có thế mạnh về nông sản ôn đới, công nghiệp khai khoáng và chăn nuôi với đàn gia súc hơn 200 triệu con, cung cấp cho Việt Nam các nguyên liệu đầu vào như quặng sắt, bông, đậu tương. Ngược lại, Việt Nam với nguồn lao động dồi dào chiếm 70% dân số đã cung cấp hiệu quả các mặt hàng công nghiệp nhẹ và tiêu dùng.

Thứ tư, hợp tác đầu tư trực tiếp và liên kết dịch vụ logistics vẫn còn ở mức rất sơ khai. Doanh nghiệp hai nước thiếu thông tin chuyên sâu và gặp trở ngại trước các quy định bảo hộ thị trường lao động khắt khe tại Brazil.

Thảo luận kết quả

Sự bứt phá kim ngạch bắt nguồn từ việc thiết lập các cơ chế hợp tác song phương kịp thời, nổi bật là việc thành lập Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Sao Paulo vào tháng 2 năm 2006, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Lula da Silva vào tháng 7 năm 2008 và Khóa họp thứ nhất của Ủy ban hỗn hợp hai nước vào tháng 5 năm 2009.

So sánh với bài học kinh nghiệm của Trung Quốc, một đối tác nổi bật trong khối BRICS, Trung Quốc đã thành công nhờ việc tối ưu hóa chi phí sản xuất theo quy mô lớn, chấp nhận biên lợi nhuận thấp ở các dự án hạ tầng để thâm nhập thị trường lâu dài, và tích cực bản địa hóa sản phẩm theo ngôn ngữ Bồ Đào Nha cùng văn hóa bản địa. Doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn chịu sức ép cạnh tranh gay gắt về giá thành từ các đối thủ lớn này.

Các dữ liệu ngoại thương này có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ đường thể hiện quỹ đạo tăng trưởng kim ngạch từ 26,2 triệu USD năm 2000 lên hơn 1,5 tỷ USD năm 2011, kết hợp cùng biểu đồ tròn mô tả tỷ trọng cơ cấu nhóm hàng năm 2011, nơi nhóm giày dép chiếm 32,86% và thủy sản chiếm 15,62% làm nổi bật các trụ cột xuất khẩu then chốt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể cho từng chủ thể thực hiện:

Thứ nhất, hoàn thiện quản lý Nhà nước và khung khổ pháp lý thương mại song phương. Cơ quan chủ trì là Bộ Công Thương phối hợp cùng Bộ Ngoại giao và Ngân hàng Nhà nước. Nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh đàm phán các thỏa thuận thanh toán song phương, bảo hiểm tín dụng xuất khẩu và đơn giản hóa thủ tục hải quan nhằm giảm 15% thời gian thông quan hàng hóa. Mục tiêu đặt ra là đưa kim ngạch hai chiều đạt mốc 2 tỷ USD vào năm 2012 và vượt 4 tỷ USD vào năm 2015.

Thứ hai, tăng cường công tác xúc tiến thương mại và cung cấp thông tin thị trường. Cơ quan chủ trì là Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cùng hệ thống Thương vụ Việt Nam tại Brazil. Cần tổ chức định kỳ 3 đến 5 hội thảo giao thương và đoàn khảo sát thực tế mỗi năm tại các trung tâm kinh tế lớn như Sao Paulo và Rio de Janeiro trong giai đoạn 2012 đến 2015, cung cấp 100% bản tin cảnh báo rào cản thương mại và cập nhật chính sách bằng tiếng Bồ Đào Nha cho doanh nghiệp trong nước.

Thứ ba, nâng cao năng lực cạnh tranh và kiểm soát chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Chủ thể thực hiện là các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng da giày, thủy sản, dệt may. Doanh nghiệp cần đổi mới quy trình công nghệ để hạ giá thành sản xuất từ 5% đến 10%, duy trì mức tăng trưởng xuất khẩu mặt hàng giày dép trên 25% mỗi năm và hàng thủy sản trên 18% mỗi năm trong giai đoạn 2012 đến 2014.

Thứ tư, liên kết logistics và xây dựng mạng lưới phân phối bản địa. Chủ thể thực hiện là các hiệp hội logistics và liên minh doanh nghiệp xuất khẩu. Cần chủ động liên kết thiết lập từ 1 đến 2 trung tâm kho bãi trung chuyển tại Nam Mỹ trong giai đoạn 2013 đến 2015, giúp tiết giảm từ 8% đến 12% chi phí vận chuyển đường biển và khắc phục bất lợi về khoảng cách địa lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị dành cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm thứ nhất là các cơ quan quản lý Nhà nước và tổ chức xúc tiến thương mại như Bộ Công Thương, VCCI. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu xác thực về thị trường Nam Mỹ phục vụ quá trình hoạch định chính sách ngoại thương và đàm phán các hiệp định thương mại song phương.

Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thuộc các ngành hàng chủ lực như da giày, thủy sản, dệt may, điện tử. Doanh nghiệp có thể vận dụng thông tin phân tích thị phần, thị hiếu tiêu dùng của thị trường 200 triệu dân để tối ưu hóa danh mục sản phẩm và xây dựng chiến lược định giá phù hợp.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên và các nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh tế đối ngoại. Luận văn cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về lợi thế so sánh và mô hình Heckscher - Ohlin cùng chuỗi số liệu thực chứng giai đoạn 2000 đến 2011 để phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu mở rộng.

Nhóm thứ tư là các tổ chức tài chính, ngân hàng thương mại và doanh nghiệp dịch vụ logistics. Nghiên cứu mở ra cơ hội thiết kế các sản phẩm tài trợ thương mại quốc tế, bảo hiểm xuất khẩu và giải pháp vận tải hàng hải chuyên biệt tuyến Việt Nam - Nam Mỹ.

Câu hỏi thường gặp

Kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Brazil đã phát triển với tốc độ như thế nào trong giai đoạn 2000 đến 2011?

Kim ngạch thương mại hai chiều ghi nhận mức tăng trưởng hơn 57 lần, chuyển từ mức 26,2 triệu USD năm 2000 lên 557 triệu USD năm 2008 và chính thức vượt mốc 1,5 tỷ USD vào năm 2011, tạo tiền đề nâng kim ngạch đạt 2 tỷ USD năm 2012.

Mặt hàng nào của Việt Nam chiếm vị trí chủ lực khi xuất khẩu sang thị trường Brazil?

Nhóm sản phẩm giày dép các loại chiếm tỷ trọng lớn nhất với 32,86% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2011, theo sau là thủy sản đạt 15,62% và máy vi tính cùng linh kiện điện tử đạt 11,67% nhờ năng lực sản xuất cạnh tranh của Việt Nam.

Doanh nghiệp Việt Nam gặp phải những rào cản lớn nhất nào khi thâm nhập thị trường Brazil?

Doanh nghiệp đối mặt với chi phí vận chuyển cao do khoảng cách địa lý xa xôi, thiếu hụt thông tin pháp lý bản địa, rào cản ngôn ngữ Bồ Đào Nha và luật lao động bảo hộ nghiêm ngặt tại Brazil với tỷ lệ chi phí phát sinh lớn.

Việt Nam có thể rút ra bài học kinh nghiệm quan trọng nào từ thành công của Trung Quốc tại Brazil?

Việt Nam cần chú trọng khai thác tính kinh tế theo quy mô để hạ giá thành, tích cực tổ chức hội chợ xúc tiến thường niên, đẩy mạnh ngoại giao kinh tế và thiết kế sản phẩm thích ứng linh hoạt với thị hiếu văn hóa bản địa.

Triển vọng kim ngạch thương mại song phương được dự báo đạt mức nào trong giai đoạn tiếp theo?

Nghiên cứu dự báo kim ngạch thương mại hai chiều đạt mốc khoảng 2 tỷ USD vào năm 2012 và duy trì đà tăng trưởng liên tục để vượt ngưỡng 4 tỷ USD vào năm 2015 nhờ sự chủ động khai thác tiềm năng của doanh nghiệp hai nước.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quỹ đạo tăng trưởng thương mại song phương Việt Nam - Brazil từ mức 16 triệu USD năm 1989 lên hơn 1,5 tỷ USD năm 2011.
• Nghiên cứu làm rõ tính chất bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế, trong đó nhóm mặt hàng giày dép với 32,86% và thủy sản với 15,62% giữ vai trò động lực cốt lõi cho xuất khẩu của Việt Nam.
• Đề tài đóng góp hệ thống luận cứ khoa học vững chắc thông qua việc kết hợp các lý thuyết thương mại quốc tế kinh điển với số liệu thực chứng chuỗi thời gian 12 năm.
• Xác lập lộ trình giải pháp rõ ràng giai đoạn 2012 đến 2015 nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về logistics, rào cản pháp lý và cơ chế tín dụng thanh toán quốc tế.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động hành động đồng bộ, tận dụng hiệu quả các cam kết ngoại giao để đưa thương mại hai nước vượt mốc 4 tỷ USD vào năm 2015.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu , kết luâṇ, tài liệu tham khảo và phụ lục luâṇ văn đƣơc̣ kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sởlýluâṇ vàthƣc̣ tiêñ của quan hê ̣thƣơng maịViêṭ Nam – Brazil Chƣơng 2: Thƣc̣ trang̣ quan hê ̣thƣơng maịgiƣ̃a ViêṭNam và Brazil Chƣơng 3: Giải pháp thúc đẩy quan hệ thƣơng mại giƣ̃a ViêṭNam - Brazil 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUAN HỆ THƢƠNG MẠI VIỆT NAM – BRAZIL 1. Một số vấn đề lý luận chung về thƣơng mại quốc tế Thƣơng mại quốc tế là quá trình trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa các nƣớc thông qua mua bán trên cở sở nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ quốc tế làm môi giới và đảm bảo lợi ích của các bên. Hoạt động thƣơng mại quốc tế diễn ra trên cơ sở những lợi thế khác biệt giữa các quốc gia. Điều này đã đƣợc nhiều nhà kinh tế nổi tiếng chứng minh qua các lý thuyết: lợi thế tuyệt đối, lợi thế so sánh, lý thuyết H-O [1-2]… 1.

Lợi thế tuyệt đối của Adam Smith Trong tác phẩm nổi tiếng “của cải của các dân tộc” (1776) Adam Smith đã đƣa ra ý tƣởng về lợi thế tuyệt đối để giải thích nguồn gốc và lợi ích của thƣơng mại quốc tế. Theo lý thuyết này, khi quốc gia A có hiệu quả hơn (gọi là có lợi thế tuyệt đối) trong việc sản xuất hàng hoá X nhƣng lại ít hiệu quả hơn (gọi là có bất lợi thế tuyệt đối) so với quốc gia B trong việc sản xuất hàng hoá Y. Khi đó nếu mỗi nƣớc chuyên môn hoá vào sản xuất mặt hàng mình có lợi thế tuyệt đối và xuất khẩu mặt hàng này sang nƣớc kia để đổi lấy mặt hàng mà mình có mức bất lợi tuyệt đối thì sản lƣợng của cả hai mặt hàng đều tăng lên và cả hai quốc gia đều trở nên sung túc hơn. Theo lý thuyết này Adam Smith khẳng định rằng thƣơng mại tự do có lợi cho tất cả các quốc gia và khuyên các Chính phủ nên đi theo chủ nghĩa tự do kinh tế.

Thƣơng mại tự do sẽ làm cho các nguồn lực thế giới đƣợc sử dụng hiệu quả nhất và tối đa hoá lợi ích của thế giới. Minh hoạ lợi thế tuyệt đối: 8 Giả sử trên thế giới chỉ có 2 quốc gia (Việt Nam và Nhật Bản) và 2 mặt hàng lƣơng thực - vải, lao động là yếu tố sản xuất duy nhất, cạnh tranh hoàn hảo tồn tại trên tất cả các thị trƣờng. Trong điều kiện tự cung tự cấp, mỗi nƣớc tự sản xuất để tiêu dùng trong nƣớc. Năng suất lao động ở mỗi nƣớc nhƣ sau: Bảng 1.1: Lợi thế tuyệt đối của Nhật Bản và Việt Nam về lƣơng thực và vải theo chi phí lao động.

Nhật Bản Việt Nam Lƣơng thực (kg/ giờ) 2 6 Vải (m/giờ) 4 3 Từ bảng trên ta thấy năng suất lao động trong sản xuất lƣơng thực của Việt Nam gấp 3 lần của Nhật Bản nên Việt nam có lợi thế tuyệt đối so với Nhật Bản trong sản xuất lƣơng thực. Năng suất lao động trong trong sản xuất vải của Nhật Bản gấp 4/3 lần của Việt Nam nên Nhật Bản có lợi thế tuyệt đối so với Việt Nam trong sản xuất vải. Nếu không có thƣơng mại tỷ lệ trao đổi nội bộ của Việt Nam là 6kg lƣơng thực 3m vải, tỷ lệ trao đổi của Nhật Bản là 2kg lƣơng thực 4m vải. Khi có thƣơng mại, Việt Nam sẽ chuyên môn hoá sản xuất lƣơng thực, Nhật Bản sẽ chuyên môn hoá sản xuất vải.

Giả định tỷ lệ trao đổi là 1kg lƣơng thực đổi 1m vải. Việt Nam sẽ đem 6kg lƣơng thực đổi lấy 6m vải của Nhật Bản, khi đó Việt Nam sẽ đƣợc lợi 3m vải tƣơng đƣơng với tiết kiệm đƣợc 1 giờ lao động. Khi không có thƣơng mại, Nhật Bản muốn có 6kg lƣơng thực phải mất 3 giờ lao động, nếu Nhật Bản chuyên môn hoá vào sản xuất vải trong 3 giờ họ sẽ sản xuất đƣợc 12m vải. Đem 6m vải đổi lấy 6kg lƣơng thực thì Nhật Bản đƣợc lợi 6m vải hay tiết kiệm đƣợc 3/2 giờ lao động.

9 Nhƣ vậy nhờ chuyên môn hoá vào sản xuất và xuất khẩu hàng hoá mình có lợi thế tuyệt đối và nhập khẩu hàng hoá còn lại mà các nguồn lực quốc gia đƣợc sử dụng có hiệu quả hơn, sản lƣợng của các hàng hoá tăng. Đánh giá: Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith đã khắc phục đƣợc những hạn chế của lý thuyết trọng thƣơng đó là khẳng định cơ sở tạo ra giá trị là sản xuất chứ không phải lƣu thông, nó có tính thuyết phục trong việc mở rộng thƣơng mại và giảm sự kiểm soát thƣơng mại. Lý thuyết lợi thế tuyệt đối cũng chứng minh thƣơng mại đem lại lợi ích cho cả 2 quốc gia, rằng thƣơng mại không phải là một trò chơi có tổng lợi ích bằng không nhƣ những nhà theo chủ nghĩa trọng thƣơng tin tƣởng, về thực tế thƣơng mại có lợi ích qua lại và là một trò chơi có tổng lợi ích là một số dƣơng. Lý thuyết này cũng có một số điểm bất ổn: không giải thích đƣợc thƣơng mại quốc tế sẽ xảy ra nhƣ thế nào đối với những nƣớc không có lợi thế tuyệt đối về tất cả các mặt hàng.

Lý thuyết này coi lao động là yếu tố sản xuất duy nhất tạo ra giá trị, coi lao động là đồng nhất và sử dụng với tỷ lệ nhƣ nhau trong tất cả các loại hàng hoá. Lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo Năm 1817 Ricardo cho ra đời tác phẩm “nguyên lý của kinh tế chính trị và thuế khoá” trong đó ông đề cập đến quy luật lợi thế so sánh. Nhằm đơn giản hoá việc phân tích mô hình mậu dịch quốc tế ông đã đƣa ra một số giải thiết: - Phân tích mô hình thƣơng mại có 2 quốc gia, 2 loại sản phẩm, có một yếu tố sản xuất là lao động và giá trị hàng hoá tính theo lao động. - Thƣơng mại quốc tế hoàn toàn tự do.

- Các yếu tố sản xuất di chuyển tự do trong phạm vi một quốc gia nhƣng không đƣợc di chuyển ra bên ngoài. - Chi phí sản xuất là cố định, chi phí vận chuyển bằng không 10 - Công nghệ không thay đổi Theo nguyên tắc của lợi thế so sánh nếu một quốc gia có hiệu quả thấp hơn (bất lợi thế tuyệt đối) so với quốc gia khác trong sản xuất cả 2 loại hàng hoá thì thƣơng mại vẫn xảy ra và đem lại lợi ích cho cả 2 quốc gia. Khi đó quốc gia đó nên chuyên môn hoá vào sản xuất và xuất khẩu hàng hoá có bất lợi thế tuyệt đối nhỏ hơn (mặt hàng quốc gia đó có lợi thế so sánh) và nhập khẩu hàng hoá có bất lợi thế tuyệt đối lớn hơn (mặt hàng quốc gia đó không có lợi thế so sánh) Minh hoạ lợi thế so sánh: Quay trở lại mô hình thƣơng mại giữa Việt Nam và Nhật Bản ở phần trƣớc tuy nhiên năng suất lao động ở mỗi nƣớc thay đổi nhƣ sau: Bảng 1.2: Lợi thế so sánh của Nhật Bản và Việt Nam về lƣơng thực và vải theo chi phí lao động Nhật Bản Việt Nam Lƣơng thực(kg/giờ) 1 6 Vải (m/giờ) 2 3 Trong 1 giờ lao động Việt Nam sản xuất đƣợc 6kg lƣơng thực nhiều hơn 5kg so với Nhật Bản và trong 1 giờ lao động Việt Nam sản xuất đƣợc 3m vải nhiều hơn 1m so với Nhật Bản do đó Việt Nam có lợi thế tuyệt đối trong sản xuất lƣơng thực và vải. Tuy nhiên, năng suất lao động của Việt Nam trong sản xuất lƣơng thực gấp 6 lần Nhật Bản và năng suất lao động của Việt Nam trong sản xuất vải gấp 3/2 lần Nhật Bản nên Việt Nam có lợi thế tƣơng đối trong sản xuất lƣơng thực (do 6 > 3/2).

Nhật Bản có năng suất lao động gấp 1/6 lần Việt Nam trong sản xuất lƣơng thực và gấp 2/3 lần Việt Nam trong sản xuất vải nên Nhật Bản có lợi thế tƣơng đối về sản xuất vải (do 2/3 > 1/6). Theo quy luật của lợi thế so sánh, cả 2 quốc gia sẽ có lợi thế từ thƣơng mại 11 nếu Việt Nam chuyên môn hoá sản xuất lƣơng thực và xuất khẩu một phần để đổi lấy vải đƣợc sản xuất từ Nhật Bản (Nhật Bản sẽ chuyên môn hoá sản xuất và xuất khẩu vải). Khi có thƣơng mại Việt Nam sẽ bàng quan với việc tham gia thƣơng mại nếu 6kg lƣơng thực đổi đƣợc 3m vải và không tham gia thƣơng mại nếu 6kg lƣơng thực đổi đƣợc ít hơn 3m vải, Việt Nam chỉ có lợi nếu 6kg lƣơng thực đổi đƣợc nhiều hơn 3m vải. Tƣơng tự Nhật Bản sẽ bàng quan với việc tham gia thƣơng mại quốc tế nếu nó đổi 2m vải đƣợc 1kg lƣơng thực và không tham gia thƣơng mại nếu 2m vải đổi đƣợc ít hơn 1kg lƣơng thực, Nhật bản chỉ có lợi nếu 2m vải đổi đƣợc nhiều hơn 1kg lƣơng thực hay 12m vải đổi đƣợc nhiều hơn 6kg lƣơng thực.

Khung tỷ lệ trao đổi mà cả 2 bên cùng có lợi là: 3m vải < 6kg lƣơng thực < 12m vải. Giả sử tỷ lệ trao đổi khi có thƣơng mại là 6kg lƣơng thực đổi đƣợc 6m vải, Việt Nam sẽ đem 6kg lƣơng thực đổi lấy 6m vải từ Nhật Bản, Việt Nam đƣợc lợi 3m vải tiết kiệm đƣợc 1 giờ lao động (do khi không có thƣơng mại tại Việt Nam 6kg lƣơng thực đổi đƣợc 3m vải). Đối với Nhật Bản khi không có thƣơng mại để có đƣợc 6kg lƣơng thực cần 6 giờ lao động. Khi Nhật Bản chuyên môn hoá sản xuất vải trong 6 giờ họ sản xuất đƣợc 12m vải, đem 6m vải đi trao đổi lấy 6kg lƣơng thực thì Nhật Bản đƣợc lợi 6m vải hay tiết kiệm đƣợc 3 giờ lao động.

Nhƣ vậy nhờ vào việc chuyên môn hoá vào sản xuất và xuất khẩu hàng hoá mình có lợi thế tƣơng đối cả 2 nƣớc đều thu đƣợc lợi ích từ thƣơng mại. Đánh giá lý thuyết lợi thế so sánh: Lý thuyết lợi thế so sánh đặt cơ sở nền tảng cho thƣơng mại quốc tế, vạch ra cơ sở của thƣơng mại quốc tế là sự khác biệt về lợi thế tƣơng đối trong sản xuất một loại mặt hàng nào đó. Lý thuyết đã khắc phục đƣợc điểm hạn chế của lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith: giải thích đƣợc rằng 12 tất cả các quốc gia đều có lợi khi tham gia thƣơng mại kể cả trong trƣờng hợp nƣớc đó không có lợi thế tuyệt đối về một số mặt hàng nào đó. Lý thuyết cũng chỉ ra đƣợc sự phân công lao động quốc tế.