Giải pháp nâng cao năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu của ngân hàng thương mại cổ phần quốc tế việt nam

Khám phá giải pháp nâng cao năng lực thanh toán quốc tế qua phương thức nhờ thu tại ngân hàng thương mại cổ phần quốc tế Việt Nam.

• Tác giả: Đoàn Đức Nam
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Cẩm Thủy
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Thanh Toán Quốc Tế Tại Ngân Hàng VIB
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NĂNG LỰC THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC NHỜ THU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu của ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu
• 1.3. Vai trò, đặc điểm của phương thức thanh toán nhờ thu
• 1.4. Các loại nhờ thu
• 1.5. Nội dung về năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu
• 1.6. Khái niệm năng lực cạnh tranh trong thanh toán quốc tế
• 1.7. Sự cần thiết nâng cao năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu của ngân hàng thương mại
• 1.8. Chỉ tiêu đánh giá năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu của ngân hàng thương mại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ BẰNG PHƯƠNG THỨC NHỜ THU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát về hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng VIB
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng Quốc tế VIB
• 2.3. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh của VIB
• 2.4. Thực trạng về hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam
• 2.5. Thực trạng năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu tại VIB
• 2.6. Triển khai văn bản pháp lý điều chỉnh hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu tại VIB
• 2.7. Đánh giá thực trạng năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu tại ngân hàng Quốc tế
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ BẰNG PHƯƠNG THỨC NHỜ THU ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG QUỐC TẾ VIB
• 3.1. Định hướng hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng Quốc tế VIB
• 3.2. Định hướng hoạt động thanh toán quốc tế của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.3. Định hướng nâng cao năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu của VIB đến năm 2020
• 3.4. Giải pháp nâng cao năng lực thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu tại ngân hàng quốc tế VIB
• 3.5. Giải pháp ngắn hạn
• 3.6. Giải pháp dài hạn
• 3.7. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.8. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.9. Kiến nghị đối với khách hàng
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thanh Toán Quốc Tế VIB Cơ Hội và Thách Thức

Thương mại quốc tế mang đến nhiều cơ hội phát triển cho doanh nghiệp, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro và thách thức. Các yếu tố như thể chế chính trị, xã hội, hệ thống pháp luật, truyền thống văn hóa và tập quán tiêu dùng của các quốc gia khác nhau đều ảnh hưởng đến hoạt động ngoại thương. Trong bối cảnh đó, sự hỗ trợ về mặt tài chính và uy tín từ các ngân hàng thương mại là vô cùng quan trọng. Ngân hàng VIB nắm bắt được xu hướng phát triển chung, luôn tập trung và chú trọng phát triển hoạt động tài trợ thương mại quốc tế. Việc phát triển và áp dụng các sản phẩm tài trợ thương mại phù hợp với thực tiễn là vấn đề được VIB đặc biệt quan tâm, đồng thời mang lại doanh thu đáng kể cho ngân hàng. Vì vậy, nâng cao năng lực cạnh tranh thanh toán quốc tế là yếu tố sống còn. Theo tài liệu gốc, VIB đang nỗ lực cung cấp các sản phẩm đa dạng và tiện ích cho khách hàng.

1.1. Vai Trò Của Thanh Toán Quốc Tế VIB Trong Thương Mại

Thanh toán quốc tế VIB đóng vai trò then chốt trong việc kết nối kinh tế trong nước và quốc tế. Nó thúc đẩy xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ, đầu tư nước ngoài và thu hút kiều hối. Qua đó, phát huy lợi thế của đất nước, tận dụng vốn và công nghệ hiện đại hóa từ các nước phát triển. Theo Đoàn Đức Nam trong khóa luận tốt nghiệp, TTQT là khâu quan trọng không thể thiếu trong quá trình mua bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân, giữa các quốc gia khác nhau. VIB Global Payment Solutions giúp quá trình này diễn ra suôn sẻ.

1.2. Các Phương Thức Thanh Toán Quốc Tế Phổ Biến Tại VIB

Hiện nay, có nhiều phương thức thanh toán quốc tế như ứng trước, chuyển tiền, ghi sổ, nhờ thu và tín dụng chứng từ (L/C). Mỗi phương thức có đặc điểm và rủi ro riêng, phù hợp với mức độ tin tưởng giữa người mua và người bán. Chẳng hạn, khi có sự tin tưởng cao, phương thức chuyển tiền và nhờ thu được ưu tiên. Ngược lại, L/C được sử dụng khi mức độ tin tưởng thấp. VIB cung cấp đầy đủ các phương thức, phù hợp với nhu cầu đa dạng của khách hàng. Xu hướng hiện nay cho thấy khách hàng VIB đang chuyển dần sang phương thức nhờ thu và chuyển tiền.

II. Thách Thức và Vấn Đề Trong Thanh Toán Quốc Tế VIB

Hoạt động thanh toán quốc tế tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường cạnh tranh và sự phát triển của công nghệ thông tin. Thiếu thông tin về đối tác, nguy cơ lừa đảo và những thay đổi bất ngờ trong quy định pháp luật là những thách thức lớn. VIB cần chủ động đối phó với những rủi ro này để đảm bảo an toàn cho khách hàng và uy tín của ngân hàng. Theo tài liệu gốc, rủi ro đối với các doanh nghiệp trong việc thực hiện các hợp đồng xuất nhập khẩu ngày càng tăng. Do đó, VIB với vai trò là trung gian thanh toán cần giúp các doanh nghiệp hạn chế những rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế.

2.1. Rủi Ro Tiềm Ẩn Trong Phương Thức Nhờ Thu Tại VIB

Phương thức nhờ thu, mặc dù đơn giản và ít tốn kém, vẫn tiềm ẩn rủi ro cho nhà xuất khẩu. Nếu người mua không chấp nhận chứng từ hoặc từ chối thanh toán hối phiếu, nhà xuất khẩu sẽ chịu thiệt hại. VIB cần có biện pháp giảm thiểu rủi ro này, chẳng hạn như kiểm tra kỹ thông tin đối tác, cung cấp dịch vụ bảo hiểm tín dụng và tư vấn cho khách hàng về các điều khoản thanh toán an toàn. Vì thế, quản lý rủi ro thanh toán quốc tế là yếu tố then chốt.

2.2. Áp Lực Cạnh Tranh Từ Các Ngân Hàng Khác Trong TTQT

Thị trường thanh toán quốc tế ngày càng cạnh tranh với sự tham gia của nhiều ngân hàng trong và ngoài nước. Các ngân hàng liên tục cải tiến sản phẩm, dịch vụ và chính sách giá để thu hút khách hàng. VIB cần không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng mối quan hệ bền vững với khách hàng để giữ vững vị thế cạnh tranh. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh thanh toán quốc tế đòi hỏi sự đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ và nguồn nhân lực.

III. Cách Tối Ưu Quy Trình Thanh Toán Quốc Tế Hiệu Quả Tại VIB

Để nâng cao năng lực hoạt động thanh toán quốc tế, VIB cần tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình, áp dụng công nghệ hiện đại và đào tạo đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp. Quy trình thanh toán nhanh chóng, chính xác và minh bạch sẽ giúp tăng cường sự hài lòng của khách hàng và giảm thiểu rủi ro. Theo tài liệu, VIB cần đáp ứng nhu cầu của khách hàng thông qua việc tìm kiếm giải pháp nâng cao năng lực hoạt động TTQT bằng phương thức nhờ thu. Đồng thời, giảm thiểu rủi ro thanh toán cho nhà cung cấp với chi phí tối thiểu cho doanh nghiệp; nhà cung cấp sẽ được thanh toán ngay khi tài khoản của doanh nghiệp được ghi nợ.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thanh Toán Quốc Tế Tiên Tiến

Việc áp dụng các công nghệ thanh toán quốc tế tiên tiến như Blockchain, AI và Machine Learning có thể giúp tự động hóa quy trình, giảm thiểu sai sót và tăng cường bảo mật. VIB cần đầu tư vào hạ tầng công nghệ và đào tạo nhân viên để làm chủ các công nghệ mới này. Từ đó đẩy mạnh chuyển đổi số thanh toán quốc tế một cách toàn diện, giúp quá trình này trở nên nhanh chóng và bảo mật hơn.

3.2. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao Cho TTQT VIB

Đội ngũ nhân viên am hiểu nghiệp vụ, nắm vững kiến thức về thanh toán quốc tế và có kỹ năng giao tiếp tốt là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng dịch vụ. VIB cần chú trọng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, tạo điều kiện cho nhân viên học hỏi kinh nghiệm từ các chuyên gia trong ngành. Từ đó, VIB có thể cung cấp dịch vụ tài trợ thương mại VIB chuyên nghiệp.

IV. Giải Pháp Tài Chính Quốc Tế Hướng Dẫn Chuyển Tiền VIB

Để đáp ứng nhu cầu chuyển tiền quốc tế ngày càng tăng, VIB cần cung cấp các giải pháp tài chính linh hoạt, tiện lợi và an toàn. Việc đa dạng hóa kênh chuyển tiền VIB, áp dụng tỷ giá cạnh tranh và cung cấp dịch vụ hỗ trợ khách hàng tận tình sẽ giúp VIB thu hút nhiều khách hàng hơn. Giải pháp tài chính quốc tế VIB cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của khách hàng, hướng đến sự tiện lợi, nhanh chóng và an toàn. Theo tài liệu gốc, để VIB phát triển thì hầu hết các khách hàng của VIB đều là những khách hàng quen, có kinh nghiệm về xuất nhập khẩu vì thế xu hướng sử dụng phương thức nhờ thu của khách hàng ngày càng tăng dần lên.

4.1. Cách Chuyển Tiền Quốc Tế VIB Online Nhanh Chóng

VIB cần phát triển nền tảng chuyển tiền quốc tế VIB online dễ sử dụng, cho phép khách hàng thực hiện giao dịch mọi lúc mọi nơi. Nền tảng này cần tích hợp các tính năng bảo mật cao, cung cấp thông tin chi tiết về tỷ giá ngoại tệ VIB và phí thanh toán quốc tế VIB. Điều này giúp tối ưu trải nghiệm người dùng và tăng sự hài lòng của khách hàng.

4.2. So Sánh Phí Chuyển Tiền Quốc Tế VIB Ưu Đãi Mới Nhất

VIB cần minh bạch về phí chuyển tiền quốc tế VIB và cung cấp các chương trình ưu đãi hấp dẫn để thu hút khách hàng. Việc so sánh phí với các ngân hàng khác và đưa ra các gói dịch vụ phù hợp với từng đối tượng khách hàng là rất quan trọng. Điều này giúp VIB tạo lợi thế cạnh tranh và xây dựng lòng tin với khách hàng.

4.3. Tìm hiểu về L C VIB

Tín dụng thư (Letter of Credit - L/C) là một công cụ thanh toán quốc tế quan trọng, đảm bảo quyền lợi cho cả người mua và người bán. L/C VIB giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán, tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch thương mại quốc tế. VIB cần tư vấn cho khách hàng về các loại L/C VIB phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của từng giao dịch.

V. Hợp Tác Quốc Tế Để Nâng Cao Năng Lực TTQT VIB

Mở rộng hợp tác quốc tế là yếu tố then chốt để VIB nâng cao năng lực thanh toán quốc tế. Việc hợp tác với các ngân hàng lớn trên thế giới, tham gia các tổ chức tài chính quốc tế và xây dựng mạng lưới đối tác rộng khắp sẽ giúp VIB tiếp cận công nghệ mới, kiến thức chuyên môn và nguồn vốn dồi dào. Sự hợp tác quốc tế VIB cần được xây dựng trên nguyên tắc đôi bên cùng có lợi, hướng đến sự phát triển bền vững.

5.1. Mở Rộng Mạng Lưới Đối Tác Thanh Toán Quốc Tế

VIB cần chủ động tìm kiếm và xây dựng mối quan hệ với các ngân hàng đối tác uy tín trên toàn thế giới. Mạng lưới đối tác rộng khắp sẽ giúp VIB cung cấp dịch vụ thanh toán nhanh chóng, hiệu quả và giảm thiểu chi phí cho khách hàng. Điều này đóng vai trò quan trọng trong tài trợ thương mại VIB.

5.2. Tham Gia Các Tổ Chức Tài Chính Quốc Tế Để Học Hỏi

Việc tham gia các tổ chức tài chính quốc tế như SWIFT, ICC và WB sẽ giúp VIB tiếp cận các tiêu chuẩn, quy trình và công nghệ mới nhất trong lĩnh vực thanh toán quốc tế. Đồng thời, VIB có cơ hội học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng hàng đầu thế giới và nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế.

VI. Tương Lai Thanh Toán Quốc Tế VIB Chuyển Đổi Số Toàn Diện

Tương lai của thanh toán quốc tế VIB gắn liền với quá trình chuyển đổi số toàn diện. VIB cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ, phát triển các sản phẩm và dịch vụ số hóa, và xây dựng hệ sinh thái thanh toán quốc tế thông minh. Việc tập trung vào trải nghiệm khách hàng, cá nhân hóa dịch vụ và cung cấp giải pháp tích hợp sẽ giúp VIB trở thành ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực thanh toán quốc tế. Để làm được điều đó, VIB cần tập trung vào Digital payment solutions và Cross-border payments.

6.1. Phát Triển Ứng Dụng Thanh Toán Quốc Tế VIB Trên Di Động

Ứng dụng thanh toán trên di động là xu hướng tất yếu trong thời đại số. VIB cần phát triển ứng dụng dễ sử dụng, tích hợp nhiều tính năng tiện lợi và bảo mật cao. Ứng dụng này cần cho phép khách hàng thực hiện giao dịch mọi lúc mọi nơi, theo dõi tỷ giá ngoại tệ và quản lý tài khoản một cách dễ dàng.

6.2. Cá Nhân Hóa Dịch Vụ Thanh Toán Quốc Tế Cho Khách Hàng

VIB cần thu thập và phân tích dữ liệu khách hàng để hiểu rõ nhu cầu và mong muốn của từng người. Từ đó, VIB có thể cung cấp các sản phẩm và dịch vụ thanh toán quốc tế được cá nhân hóa, phù hợp với đặc điểm và yêu cầu riêng của từng khách hàng. Điều này giúp tăng cường sự gắn kết và lòng trung thành của khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động thương mại quốc tế của Việt Nam có sự tăng trưởng mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội phát triển cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều rủi ro mang tính đặc thù. Những rủi ro này xuất phát từ sự khác biệt về thể chế chính trị, hệ thống pháp luật, văn hóa kinh doanh và tập quán tiêu dùng giữa các quốc gia. Phần lớn các doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam có quy mô vốn vừa và nhỏ, uy tín trên thị trường quốc tế chưa cao nên rất cần sự hỗ trợ tài chính và cung ứng dịch vụ thanh toán từ hệ thống ngân hàng thương mại.

Trong các phương thức thanh toán quốc tế truyền thống, phương thức tín dụng chứng từ (L/C) có độ an toàn cao nhưng thủ tục phức tạp, chi phí giao dịch lớn và đòi hỏi điều kiện về hạn mức tín dụng khắt khe. Khi quan hệ hợp tác giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước trở nên ổn định và mức độ tin cậy gia tăng, xu hướng dịch chuyển từ L/C sang phương thức nhờ thu (kèm chứng từ và trơn) cùng phương thức chuyển tiền ngày càng rõ nét nhờ ưu thế về chi phí thấp, thủ tục xử lý nhanh chóng và giảm bớt gánh nặng hạn mức cho doanh nghiệp. Trước bối cảnh đó, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) xác định hoạt động thanh toán quốc tế là mảng dịch vụ then chốt nhưng đang phải chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng có vốn đầu tư nước ngoài. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và xây dựng các giải pháp nhằm nâng cao năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu tại VIB là yêu cầu thực tiễn cấp thiết.

Khóa luận xác định mục đích nghiên cứu thông qua 3 nhiệm vụ trọng tâm:

1. Hệ thống hóa và luận giải những vấn đề lý luận cơ bản về năng lực hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu, xác lập các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng và năng lực cạnh tranh trong thanh toán quốc tế của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, tổng hợp và đánh giá thực trạng năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam, chỉ rõ những kết quả đạt được, khó khăn và tồn tại trong giai đoạn 2012–2014.
3. Đề xuất hệ thống các nhóm giải pháp ngắn hạn, dài hạn và các kiến nghị nhằm nâng cao năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu đối với VIB và hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Khóa luận tập trung nghiên cứu các nghiệp vụ, chỉ số tài chính, doanh số và cơ chế vận hành liên quan đến năng lực hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu tại VIB trong mốc thời gian từ năm 2012 đến năm 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm chuyên ngành về thanh toán quốc tế và phương thức nhờ thu. Thanh toán quốc tế được định nghĩa là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền hưởng lợi về tiền tệ phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân giữa các quốc gia khác nhau thông qua quan hệ trung gian ngân hàng. Phương thức nhờ thu là quy trình mà bên bán sau khi giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ sẽ ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình xuất trình chứng từ thông qua ngân hàng đại lý cho bên mua để nhận tiền, chấp nhận hối phiếu hoặc chấp nhận các điều kiện thương mại khác. Hai hình thức nhờ thu chính được phân định rõ:

• Nhờ thu phiếu trơn (Clean Collection): Chứng từ nhờ thu chỉ bao gồm chứng từ tài chính (séc, hối phiếu, kỳ phiếu), các chứng từ thương mại được gửi trực tiếp cho nhà nhập khẩu không qua ngân hàng.
• Nhờ thu kèm chứng từ (Documentary Collection): Chứng từ gửi đi nhờ thu gồm chứng từ thương mại kèm chứng từ tài chính hoặc chỉ gồm chứng từ thương mại; ngân hàng thu hộ chỉ trao chứng từ cho người trả tiền khi người này thanh toán (D/P), ký chấp nhận hối phiếu (D/A) hoặc chấp nhận các điều kiện khác (D/OT, D/TC).

Để đánh giá năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu của ngân hàng thương mại, tác giả thiết lập khung phân tích gồm 9 chỉ tiêu:

1. Thị phần thanh toán quốc tế (bao gồm thị phần tuyệt đối và thị phần tương đối).
2. Năng lực tài chính (vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu, tổng tài sản, hệ số an toàn vốn).
3. Dự trữ ngoại hối phục vụ chi trả và thanh khoản.
4. Tỷ lệ tăng trưởng doanh số thanh toán quốc tế hàng năm.
5. Mức độ đa dạng và chất lượng sản phẩm dịch vụ thanh toán quốc tế (tỷ lệ chuẩn hóa, mức độ sai sót chứng từ).
6. Năng lực và chất lượng nguồn nhân lực.
7. Trình độ kỹ thuật công nghệ và mức độ tự động hóa.
8. Mạng lưới ngân hàng đại lý trong nước và quốc tế.
9. Uy tín thương hiệu và mức độ nhận biết thương hiệu của ngân hàng.

Hệ thống văn bản pháp lý và thông lệ quốc tế được sử dụng làm cơ sở đối chiếu gồm:

• Quy tắc thực hành thống nhất về Nhờ thu (URC 522) của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC).
• Quy tắc hoàn trả tiền liên ngân hàng (URR 525) và Các điều kiện thương mại quốc tế (Incoterms 2000).
• Quyết định số 226/2002/QĐ-NHNN ngày 25/03/2002 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành quy chế hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.
• Pháp lệnh Ngoại hối và Nghị định số 160/2006/NĐ-CP ngày 28/12/2006 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Ngoại hối.
• Quyết định số 2635/2008/QĐ-NHNN ngày 06/11/2008 về giao dịch ngoại tệ của tổ chức tín dụng.
• Luật Các công cụ chuyển nhượng Việt Nam và các quy trình nội bộ của VIB về thanh toán xuất nhập khẩu.

Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu số liệu thứ cấp, tiếp cận hệ thống từ lý luận đến thực tiễn để đánh giá quy luật biến động của các chỉ số thanh toán.

Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính và Báo cáo thường niên của VIB giai đoạn 2012–2014, Báo cáo hoạt động thanh toán quốc tế nội bộ của VIB, số liệu thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu của Tổng cục Thống kê Việt Nam, cùng báo cáo thường niên của các ngân hàng thương mại đối thủ (Vietcombank, Vietinbank, BIDV, Agribank) và đánh giá xếp hạng của Moody's.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về năng lực thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu của ngân hàng thương mại

Chương 1 tập trung chuẩn hóa hệ thống lý thuyết về phương thức thanh toán nhờ thu và năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Tác giả phân tích vai trò của thanh toán quốc tế đối với ba chủ thể: nền kinh tế quốc dân (thúc đẩy xuất nhập khẩu, thu hút kiều hối, chuyển giao công nghệ), ngân hàng thương mại (tăng thu nhập dịch vụ ngoại bảng, gia tăng thanh khoản tiền gửi ngoại tệ, phát triển tài trợ thương mại) và doanh nghiệp xuất nhập khẩu (giảm thiểu rủi ro thương mại, nhận tư vấn nghiệp vụ).

Nội dung chương mô tả chi tiết quy trình nghiệp vụ và phân tích rủi ro của từng phương thức nhờ thu:

• Đối với nhờ thu phiếu trơn: Rủi ro thuộc về nhà xuất khẩu rất lớn nếu nhà nhập khẩu vỡ nợ, thiếu thiện chí hoặc từ chối thanh toán do chứng từ thương mại đã được giao trực tiếp trước đó.
• Đối với nhờ thu kèm chứng từ: Ngân hàng đóng vai trò khống chế bộ chứng từ thương mại (giao chứng từ khi thanh toán D/P hoặc chấp nhận thanh toán D/A), giúp bảo vệ quyền lợi người xuất khẩu tốt hơn; tuy nhiên rủi ro vẫn phát sinh khi nhà nhập khẩu từ chối nhận hàng hoặc không thanh toán hối phiếu khi đến hạn.

Tác giả luận giải sâu về khái niệm năng lực cạnh tranh trong thanh toán quốc tế, xác định đó là khả năng duy trì, mở rộng thị phần, đạt mức lợi nhuận cao hơn mức trung bình ngành, đồng thời đảm bảo an toàn hoạt động và thích ứng với biến động thị trường. Khung 9 chỉ tiêu đánh giá năng lực hoạt động nhờ thu được phân tích làm tiền đề lý thuyết cho việc khảo sát thực tiễn tại VIB.

Chương 2: Thực trạng năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu tại Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam

Chương 2 trình bày tổng quan quá trình phát triển của VIB (thành lập theo Quyết định số 22/QĐ/NH5 ngày 25/01/1996, khai trương ngày 18/09/1996 với vốn điều lệ ban đầu 50 tỷ đồng). Đến năm 2010 và 2011, Ngân hàng Commonwealth Bank of Australia (CBA) đã đầu tư và tăng tỷ lệ nắm giữ lên 20% vốn cổ phần chiến lược của VIB. Tính đến tháng 08/2014, VIB đạt quy mô vốn điều lệ 4.250 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu gần 8.500 tỷ đồng, mạng lưới gồm gần 160 chi nhánh/phòng giao dịch tại 27 tỉnh thành và 37 tổ công tác tại 35 tỉnh, thành phố.

Chỉ tiêu tài chính của VIB (Đơn vị: Tỷ đồng)	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Huy động vốn	40.062	43.239	49.051
Sử dụng vốn (Dư nợ tín dụng)	35.872	37.553	39.012
Tổng doanh thu	8.710	4.790	4.875
Tổng chi phí	8.010	4.709	4.227
Lợi nhuận trước thuế	700	81	648

(Nguồn: Báo cáo thường niên của VIB giai đoạn 2012–2014)

Tác giả phân tích cụ thể kết quả hoạt động thanh toán quốc tế và phương thức nhờ thu tại VIB giai đoạn 2012–2014:

• Doanh số thanh toán quốc tế tăng trưởng trung bình 30%/năm, từ 1.165,11 triệu USD (năm 2013) lên 1.518 triệu USD (năm 2014), cao hơn tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu bình quân cả nước (15%/năm, đạt 298,37 tỷ USD năm 2014).
• Về cơ cấu phương thức thanh toán quốc tế tổng thể năm 2014 tại VIB: Chuyển tiền chiếm 50%, L/C chiếm 44%, và phương thức Nhờ thu chiếm 6%.
• Đối với thanh toán hàng xuất khẩu: Tỷ trọng phương thức chuyển tiền tăng từ 46,5% (2012) lên 48% (2013) và 50,8% (2014); tỷ trọng nhờ thu tăng từ 7,8% (2012) lên 9,35% (2014); tỷ trọng L/C giảm còn khoảng 43,35% (2014). Doanh số nhờ thu hàng xuất năm 2012 đạt 29,6 triệu USD (nhờ thu kèm chứng từ đạt 28,7 triệu USD, nhờ thu trơn đạt 1,3 triệu USD) và tăng lên 58 triệu USD vào năm 2014 (tăng 50% so với năm 2013).
• Đối với thanh toán hàng nhập khẩu: Doanh số nhờ thu tăng từ 13,2 triệu USD (2012) lên 31 triệu USD (2014), tăng hơn 40% so với năm 2013. Tỷ trọng nhờ thu hàng nhập còn thấp do tập quán doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu chủ yếu dùng L/C hoặc trả trước qua chuyển tiền.
• Doanh số kinh doanh ngoại tệ phục vụ xuất nhập khẩu tăng từ 58,9 tỷ VND (2012) lên 60,2 tỷ VND (2013) và 65,7 tỷ VND (2014). Doanh số mua vào quy đổi USD năm 2014 đạt 34,5 tỷ VND, bán ra đạt 31,2 tỷ VND.

Cơ cấu thị phần TTQT của các NHTM năm 2014	Tỷ lệ (%)
Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB)	19%
Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank)	14%
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)	7%
Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB)	5%
Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT Việt Nam (Agribank)	4%
Các ngân hàng thương mại khác	51%

(Nguồn: Báo cáo thường niên các ngân hàng và tính toán của tác giả)

Về rủi ro và chất lượng dịch vụ: Tỷ lệ nợ quá hạn trong thanh toán quốc tế của VIB có xu hướng tăng nhẹ từ 2,3% (năm 2012) lên 2,6% (năm 2014) do biến động tỷ giá và thị trường thế giới làm giảm khả năng thanh toán của doanh nghiệp nhập khẩu. Tuy nhiên, tỷ lệ xử lý giao dịch đạt chuẩn của dịch vụ nhờ thu VIB luôn duy trì trên 80%. Mạng lưới đại lý đạt gần 1.000 ngân hàng tại hơn 100 quốc gia. Đội ngũ cán bộ phòng thanh toán quốc tế có trình độ đại học và trên đại học đạt gần 100%.

Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực hoạt động thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu đối với Ngân hàng Quốc tế VIB

Trên cơ sở định hướng phát triển thanh toán quốc tế của hệ thống ngân hàng Việt Nam và mục tiêu của VIB đến năm 2020, tác giả đề xuất hai nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nhóm giải pháp ngắn hạn:

• Hoàn thiện và chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, luân chuyển và kiểm tra bộ chứng từ nhờ thu xuất nhập khẩu, giảm thiểu sai sót kỹ thuật.
• Đẩy mạnh công tác tư vấn miễn phí cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu về việc lựa chọn điều kiện thanh toán (D/P thay vì D/A đối với đối tác mới) và phòng ngừa rủi ro hợp đồng thương mại.
• Áp dụng chính sách phí dịch vụ nhờ thu và lãi suất tài trợ, chiết khấu bộ chứng từ linh hoạt, cạnh tranh đối với nhóm khách hàng truyền thống.
• Thiết lập quy trình kiểm soát và xử lý nợ quá hạn, phối hợp chặt chẽ với ngân hàng thu hộ nước ngoài trong việc xử lý chứng từ bị từ chối thanh toán trong vòng 60 ngày theo quy định URC 522.

2. Nhóm giải pháp dài hạn:

• Tăng cường tiềm lực tài chính và quy mô vốn chủ sở hữu nhằm nâng cao hệ số an toàn vốn và khả năng thanh khoản ngoại tệ.
• Đẩy mạnh hoạt động kinh doanh ngoại hối, đa dạng hóa các công cụ phái sinh (hoán đổi lãi suất, hoán đổi tiền tệ, quyền chọn ngoại tệ) để đảm bảo nguồn cung ngoại tệ ổn định cho khách hàng nhập khẩu.
• Đầu tư hiện đại hóa công nghệ ngân hàng, nâng cấp hệ thống phần mềm tài trợ thương mại tập trung, đảm bảo kết nối thông suốt với mạng lưới SWIFT và hệ thống ngân hàng đại lý quốc tế.
• Mở rộng và nâng cao chất lượng mạng lưới ngân hàng đại lý tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm (Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông).
• Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thanh toán quốc tế, nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng xử lý tranh chấp thương mại quốc tế.

Các kiến nghị bổ trợ:

• Đối với Chính phủ: Ổn định kinh tế vĩ mô, hoàn thiện hệ thống luật pháp về thương mại quốc tế và ngoại hối, tạo điều kiện bình đẳng cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
• Đối với Ngân hàng Nhà nước: Điều hành linh hoạt chính sách tỷ giá, hoàn thiện hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động thanh toán qua ngân hàng, hỗ trợ thanh khoản ngoại tệ cho các NHTM cổ phần.
• Đối với khách hàng: Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu kỹ năng lực tài chính và uy tín của đối tác nước ngoài, tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc quốc tế (URC 522, Incoterms) và nâng cao trình độ nghiệp vụ lập chứng từ.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các kết quả định lượng cụ thể phản ánh năng lực hoạt động thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu tại VIB trong giai đoạn 2012–2014:

Chỉ tiêu thanh toán quốc tế và nhờ thu tại VIB	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Doanh số thanh toán quốc tế tổng thể (Triệu USD)	-	1.165,11	1.518,00
Doanh số nhờ thu hàng xuất khẩu (Triệu USD)	29,60	38,67*	58,00
Doanh số nhờ thu hàng nhập khẩu (Triệu USD)	13,20	22,14*	31,00
Tỷ trọng nhờ thu trong TTQT hàng xuất (%)	7,80%	-	9,35%
Tỷ lệ nợ quá hạn trong thanh toán quốc tế (%)	2,30%	-	2,60%
Doanh số kinh doanh ngoại tệ (Tỷ VND)	58,90	60,20	65,70
Tỷ lệ giao dịch xử lý đạt chuẩn (%)	> 80%	> 80%	> 80%

*(Số liệu ước tính theo tốc độ tăng trưởng được công bố trong văn bản)

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa toàn diện các quy định quốc tế (URC 522) và pháp luật Việt Nam điều chỉnh phương thức nhờ thu; xây dựng khung 9 tiêu chí đánh giá năng lực hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực chứng về sự dịch chuyển tỷ trọng giữa các phương thức thanh toán (chuyển tiền và nhờ thu tăng dần, L/C giảm dần) tại VIB; chỉ rõ vị thế thị phần (5%) và các áp lực về thanh khoản ngoại tệ trước sự cạnh tranh của các ngân hàng nước ngoài; đề xuất hệ thống giải pháp chia theo lộ trình ngắn hạn và dài hạn gắn liền với mô hình quản trị của VIB.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu được tác giả xác định:

• Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm dừng lại ở giai đoạn 2012–2014, chưa phản ánh được các tác động của các biến động kinh tế vĩ mô và sự thay đổi chính sách ngoại hối trong các giai đoạn tiếp theo.
• Nguồn số liệu phân tích chi tiết về cơ cấu nội bộ của phương thức nhờ thu (nhờ thu trơn và nhờ thu kèm chứng từ theo từng loại D/P, D/A) ở mảng hàng nhập khẩu còn chưa đầy đủ do giới hạn bảo mật thông tin nội bộ của ngân hàng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng chuỗi số liệu sau năm 2015, nghiên cứu tác động của số hóa quy trình thanh toán quốc tế và việc áp dụng các phiên bản sửa đổi của các tập quán thương mại quốc tế đối với năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại.

Giá trị tham khảo

Công trình nghiên cứu có giá trị thực tiễn đối với:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế đối ngoại, Kinh doanh quốc tế: Tham khảo khung lý luận về nghiệp vụ nhờ thu trơn, nhờ thu kèm chứng từ, quy trình luân chuyển chứng từ và rủi ro phát sinh theo URC 522.
• Cán bộ nghiệp vụ thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo hệ thống 9 chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh và mô hình quản trị rủi ro thanh toán quốc tế.
• Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Nắm rõ cơ chế vận hành của ngân hàng trung gian để lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp, tiết kiệm chi phí và phòng ngừa tranh chấp thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ trọng của phương thức nhờ thu trong cơ cấu thanh toán quốc tế tổng thể tại VIB năm 2014 chiếm bao nhiêu?
Năm 2014, phương thức nhờ thu chiếm tỷ trọng 6% trong tổng cơ cấu thanh toán quốc tế của VIB, đứng sau phương thức chuyển tiền (chiếm 50%) và phương thức tín dụng chứng từ L/C (chiếm 44%).

2. Doanh số thanh toán quốc tế bằng phương thức nhờ thu hàng xuất và hàng nhập tại VIB năm 2014 đạt bao nhiêu?
Doanh số nhờ thu hàng xuất khẩu năm 2014 đạt 58 triệu USD (tăng 50% so với năm 2013), trong khi doanh số nhờ thu hàng nhập khẩu đạt 31 triệu USD (tăng hơn 40% so với năm 2013).

3. Vị thế thị phần thanh toán quốc tế của VIB trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam năm 2014 như thế nào?
Năm 2014, VIB chiếm khoảng 5% thị phần thanh toán quốc tế toàn hệ thống, xếp sau Vietcombank (19%), Vietinbank (14%), BIDV (7%) và xếp trên Agribank (4%).

4. Tỷ lệ nợ quá hạn trong hoạt động thanh toán quốc tế tại VIB giai đoạn 2012–2014 biến động ra sao?
Tỷ lệ nợ quá hạn trong thanh toán quốc tế của VIB tăng từ 2,3% năm 2012 lên 2,6% năm 2014, nguyên nhân chủ yếu do biến động giá cả thị trường, sự bất ổn của tỷ giá hối đoái và ảnh hưởng từ khó khăn tài chính của các doanh nghiệp nhập khẩu trong nước.

5. Đối tác chiến lược nước ngoài nào đã đầu tư vốn vào VIB và nắm giữ tỷ lệ bao nhiêu?
Ngân hàng Commonwealth Bank of Australia (CBA) đã trở thành cổ đông chiến lược từ năm 2010 (với 15% cổ phần) và đến ngày 20/10/2011 đã đầu tư thêm 1.150 tỷ đồng để nâng tỷ lệ sở hữu lên 20% vốn điều lệ của VIB.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Đoàn Đức Nam đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương thức thanh toán nhờ thu và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại trong hoạt động thanh toán quốc tế. Thông qua việc phân tích thực trạng hoạt động tại VIB giai đoạn 2012–2014, đề tài đã phản ánh rõ nét sự tăng trưởng của doanh số nhờ thu, sự chuyển dịch xu hướng thanh toán của doanh nghiệp và những hạn chế về thị phần cũng như thanh khoản ngoại tệ. Hệ thống giải pháp ngắn hạn và dài hạn được đề xuất có tính ứng dụng thực tiễn cao, hỗ trợ VIB nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ và hạn chế rủi ro trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ NĂNG LỰC THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC NHỜ THU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu của ngân hàng thương mại 1.1Khái niệm thanh toán quốc tế theo phương thức nhờ thu Xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang ảnh hưởng đến tất cả lĩnh vực đời sống xã hội của mỗi một quốc gia. Để tồn tại và phát triển, các quốc gia đều phải tăng cường mở cửa, họp tác và hội nhập với các nền kinh tế trong khu vực và trên thế giới. Quan hệ quốc tế giữa các nước bao gồm nhiều lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hóa, công nghệ, ngoại giao.

trong đó quan hệ kinh tế đóng vai trò chủ đạo. Những nhu cầu chi trả, thanh toán giữa các chủ thể ở các nước khác nhau, từ đó hình thành và phát triển hoạt động thanh toán quốc tế. “Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền hưởng lợi về tiền tệ phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân nước này với tổ chức, cá nhân nước khác, hay giữa mọt quốc gia với tổ chức quốc tế, thông qua quan hệ giữa các ngân hàng của các nước liên quan. ” “Nhờ thu là phương thức thanh toán, theo đó, bên bản (nhà xuất khẩu) sau khi giao hàng hay cung ứng dịch vụ, ủy thác cho ngân hàng phục vụ mìnhxuất trình bộ chửng từ thông qua ngân hàng đại lý cho bên mua (nhà nhập khẩu) để được thanh toán, châp nhận hối phiếu hay chấp nhận các điều kiện và điều khoản khác.

” Bản chất của phương thức nhờ thu là quy trình thu hộ tiền từ người mua trả cho người bán. TTQT trong ngoại thương là việc thực hiện thanh toán trên cơ sở hàng hóa xuất nhập khẩu và các dịch vụ thương mại cung ứng cho nước ngoài theo giá cả trên thị trường quốc tế. Cơ sở để các bên tiến hành mua bán và thanh toán cho nhau là các hợp đồng ngoại thương. Thanh toán phi ngoại thương là việc thực hiện thanh toán không liên 5 quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu cũng như cung ứng lao vụ cho nước ngoài, mà đó là việc chi trả các chi phí của các cơ quan ngoại giao, các chi phí đi lại ăn ở của các đoàn khách nhà nước, tổ chức và các nhân, các nguồn trợ cấp nước ngoài.

Tóm lại, TTQT là nghiệp vụ phát sinh trên các hoạt động thương mại quốc tế. Là sự vận dụng của các điều kiện bao gồm: điều kiện về tiền tệ, về địa điểm thanh toán, thời gian thanh toán và phương thức thanh toán. Tuy nhiên nó là khâu có ý nghĩa rất quan trọng, quyết định đến hiệu quả và sự phát triển hoạt động ngoại thương cũng như dịch vụ ngân hàng của quốc gia. TTQT chính là cơ sở nền tảng cho hoạt động XNK tồn tại và phát triển.

Vai trò, đặc điểm của phương thức thanh toánnhờ thu 1. Vai trò của phương thức thanh toán nhờ thu a) Đối với nền kinh tế Trong điều kiện nền kinh tế thế giới ngày càng được quốc tế hóa, các quốc gia ra sức phát triển kinh tế thị trường, mở cửa, hợp tác và hội nhập thì TTQT là yếu tố rất quan trọng trong việc kết nối giữa kinh tế trong nước và kinh tế thế giới. TTQT có tác dụng thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ, đầu tư nước ngoài, thu hút kiều hối và có quan hệ tài chính, tín dụng quốc tế khác. Ngày nay, hoạt động TTQT có nhiều vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đất nước.

Thông qua hoạt động TTQT chúng ta mới thu được nguồn ngoại tệ để nhập khẩu hàng hóa nguyện liệu, máy móc phục vụ cho sản xuất vàtiêu dùng trong nước. Qua đó, có thể phát huy được lợi thế của đất nước, đồng thời tận dụng vốn và công nghệ hiện đại hóa của các nước công nghiệp phát triển nhằm thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa rút ngắn khoảng cách giữa nước ta với các nước trong khu vực và trên thế giới. Vì vậy, TTQT đang từng bước khẳng định được vai trò trong hoạt động kinh tế quốc dân nói chung và hoạt động đối ngoại nói riêng. TTQT là khâu quan trọng không thể thiếu trong quá trình mua bán, trao 6 đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân, giữa các quốc gia khác nhau.

Hoạt động TTQT nhanh chóng, chính xác sẽ giải quyết được mối quan hệ lưu thông hàng hóa, tiền tệ một cách trôi chảy và hiệu quả. Thanh toán quốc tế làm tăng cường các mối quan hệ giao lưu kinh tế giữa các quốc gia, giúp cho quá trình thanh toán được an toàn, nhanh chóng, tiện lợi và giảm bớt chi phí cho các chủ thể tham gia. Các ngân hàng với vai trò là trung gian thanh toán sẽ bảo vệ quyền lợi cho khách hàng, đồng thời tư vấn cho khách hàng, hướng dẫn về kỹ thuật thanh toán trong giao dịch nhằm giảm thiểu rủi ro trong thanh toán và tạo sự an toàn tin tưởng cho khách hàng. Như vậy, thanh toán quốc tế là hoạt động tất yếu của một nền kinh tế phát triển.

b) Đối vởi hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Thanh toán quốc tế là một loại hình dịch vụ liên quan đến tài sản ngoại bảng của ngân hàng. Hoạt động thanh toán quốc tế giúp ngân hàng đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của khách hàng về các dịch vụ tài chính có liên quan tới thanh toán quốc tế. Trên cơ sở đó giúp ngân hàng tăng doanh thu, nâng cao uy tín của ngân hàng và tạo dựng niềm tin cho khách hàng. Điều đó không chỉ giúp ngân hàng mở rộng qui mô hoạt động mà còn là một ưu thế tạo nên sức cạnh tranh cho ngân hàng trong cơ chế thị trường.

Hoạt động thanh toán quốc tế không chỉ là một nghiệp vụ đơn thuần mà còn là một hoạt động nhằm hỗ trợ và bổ sung cho các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng. Hoạt động thanh toán quốc tế được thực hiện tốt sẽ mở rộng hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu, phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ, bảo lãnh ngân hàng trong ngoại thương, tài trợ thương mại và các nghiệp vụ ngân hàng quốc tế khác… Hoạt động thanh toán quốc tế làm tăng tính thanh khoản cho ngân hàng. Khi thực hiện các nghiệp vụ thanh toán quốc tế, ngân hàng có thể thu hút được nguồn vốn ngoại tệ tạm thời nhàn rỗi của các doanh nghiệp có quan hệ thanh toán quốc tế với ngân hàng dưới hình thức các khoản ký quỹ chờ thanh 7 toán. Thanh toán quốc tế còn tạo điều kiện hiện đại hoá công nghệ ngân hàng.

Các ngân hàng sẽ áp dụng các công nghệ tiên tiến để hoạt động thanh toán quốc tế được thực hiện nhanh chóng, kịp thời và chính xác, nhằm phân tán rủi ro, góp phần mở rộng qui mô và mạng lưới ngân hàng. Hoạt động thanh toán quốc tế giúp ngân hàng mở rộng quan hệ với các ngân hàng nước ngoài, nâng cao uy tín của mình trên trường quốc tế, trên cơ sở đó khai thác được nguồn tài trợ của các ngân hàng nước ngoài và nguồn vốn trên thị trường tài chính quốc tế để đáp ứng nhu cầu về vốn của ngân hàng. Như vậy, thanh toán quốc tế có vai trò rất quan trọng đối với các ngân hàng. c) Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu Hoạt động TTQT còn có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp, đậc biệt là đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.

Vì việc mua bán với các bạn hàng ở các nước khác nhau, có vị trí khác nhau nên có thể dẫn đếnthiếu thông tin về bạn hàng. Bên cạnh đó, trong nền kinh tế thị trường, khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin ngày càng phát triển tạo cơ hội cho các kẻ xấu lừa đảo. Vì vậy, rủi ro đối với các doanh nghiệp trong việc thực hiện các hợp đồng xuất nhập khẩu ngày càng tăng. Do đó, TTQT được thực hiện qua ngân hàng sẽ giúp các doanh nghiệp hạn chế những rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế thông qua việc ngân hàng tư vấn, hướng dẫn cho các doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu phát triển và tạo ra lợi nhuận lớn cho doanh nghiệp.

Như vậy, trong xu thế toàn cầu hóa và nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển thi hoạt động TTQT có vai trò quan trọng không chỉ đối với nền kinh tế nói chung mà còn có ý nghĩa đối với NHTM và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. TTQT là điều kiện tất yếu để hoạt động ngoại thương cũng như nền kinh tế của một quốc gia phát triển mạnh mẽ.2 Đặc điểm của phương thức thanh toán nhờ thu Thanh toán bằng phương thức nhờ thu sẽ giảm thiểu một phần rủi ro cho nhà xuất khẩu vì chứng từ chỉ được giao cho người nhập khẩu khi người nhập khẩu thanh toán tiền hàng hoặc đã ký chấp nhận hối phiếu (đối với nhờ thu chứng từ). Tuy nhiên thanh toán theo phương này người bán/xuất khẩu vẫn phải chịu rủi ro trong trường họp người mua/nhập khẩu không chấp nhận chứng từ hoặc từ chối thanh toán hối phiếu khi đáo hạn. Các loại nhờ thu Phân loại Nhờ thu phụ thuộc vào tính chất chứng từ mà người mua yêu câu làm căn cứ trả tiền.

Căn cứ vào tính chất chứng từ, nhờ thu bao gồm hai loại: Nhờ thu trơn và Nhờ thu kèm chứng từ. Nhờ thu phiếu trơn: Bộ chứng từ Nhờ thu chỉ gồm Hối phiếu và yêu cầu nhờ thu của Ngân hàng của người xuất khẩu. Nhờ thu kèm chứng từ: Bộ chứng từ Nhờ thu ngoài Hối phiếu, yêu cầu nhờ thu của Ngân hàng còn có bộ chứng từ gửi hàng. Khi đó người nhập khẩu nếu muốn nhận chứng từ thì sẽ phải thanh toán (D/P) hoặc ký chấp nhận hối phiếu (D/A).1 Phương thức nhờ thu trơn (Clean Collection): a) Khái niệm: “Nhờ thu trơn là phương thức thanh toán, trong đó chứng từ nhờ thu chỉ bao gồm chứng từ tài chính, còn các chứng từ thương mại được gửi trực tiếp cho người nhập khẩu không thông qua ngân hàng.

Trong đó: Chứng từ tài chính: Séc, hối phiếu, kỳ phiếu Chứng từ thương mại: Hóa đơn, chứng từ vận tải, chứng từ bảo hiểm, bảng kê đóng gói, giấy chứng nhận xuất xứ”. Quy trình nghiệp vụ Quy trình nghiệp vụ nhờ thu hối phiếu trơn được khái quát qua sơ đồ 1.