Nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực hồ chứa nước Đồng Tròn tại tỉnh Phú Yên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực hồ chứa nước Đồng Tròn, tỉnh Phú Yên, góp phần quản lý tài nguyên nước hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Văn Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Văn Lượng
• Trường học: Trường Đại Học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Xây Dựng Công Trình Thủy
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Hồ Chứa Nước Tại Phú Yên: Nghiên Cứu Hồ Đồng Tròn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ XÂY DỰNG HỒ CHỨA NƯỚC
• 1.1. Khái niệm, nhiệm vụ, vai trò của hồ chứa nước
• 1.2. Tình hình xây dựng hồ chứa nước trên thế giới và Việt Nam
• 1.3. Hiện trạng và năng lực phục vụ của các hồ chứa nước tại tỉnh Phú Yên
• 1.3.1. Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên của tỉnh Phú Yên
• 1.3.2. Đặc điểm kinh tế xã hội và phương hướng phát triển thủy lợi
• 1.3.3. Hiện trạng xây dựng hồ chứa nước tại tỉnh Phú Yên
• 1.3.4. Đánh giá năng lực phục vụ của các hồ chứa nước tỉnh Phú Yên
• 1.4. Những nghiên cứu nâng cao năng lực của hồ chứa nước trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.4.1. Những nghiên cứu nâng cao năng lực của hồ chứa nước trên thế giới
• 1.4.2. Những nghiên cứu nâng cao năng lực của hồ chứa nước ở Việt Nam
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CÁC HỒ CHỨA NƯỚC TẠI PHÚ YÊN
• 2.1. Những yêu cầu của nâng cao năng lực hồ chứa nước
• 2.2. Tiêu chuẩn để lựa chọn giải pháp
• 2.3. Nghiên cứu các giải pháp nâng cao năng lực hồ chứa nước tại Phú Yên
• 2.3.1. Các giải pháp công trình phía thượng lưu hồ chứa
• 2.3.2. Các giải pháp nâng cao dung tích hồ
• 2.3.3. Các giải pháp nâng cao khả năng tháo lũ của đập tràn
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC HỒ CHỨA NƯỚC ĐỒNG TRÒN
• 3.1. Tổng quan về công trình hồ chứa nước Đồng Tròn
• 3.1.1. Vị trí công trình
• 3.1.2. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.3. Nhiệm vụ và các thông số kỹ thuật chính
• 3.2. Hiện trạng năng lực phục vụ của hồ chứa nước Đồng Tròn
• 3.2.1. Hiện trạng hồ chứa nước Đồng Tròn
• 3.2.2. Cập nhật tài liệu khí tượng, thủy văn hồ Đồng Tròn
• 3.2.3. Tính toán nhu cầu dùng nước theo tiêu chuẩn hiện tại
• 3.2.4. Cân bằng nước và đánh giá khả năng cấp nước
• 3.2.5. Tính toán dòng chảy lũ thiết kế
• 3.2.6. Kiểm tra khả năng xả lũ của tràn
• 3.3. Yêu cầu của nâng cao năng lực hồ chứa nước Đồng Tròn
• 3.4. Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực hồ chứa nước Đồng Tròn
• 3.4.1. Giải pháp tôn cao đập
• 3.4.2. Giải pháp mở rộng tràn
• 3.4.3. Giải pháp xây dựng tràn bổ sung có cửa van
• 3.4.4. Giải pháp kết hợp tôn cao đập và mở rộng tràn
• 3.5. Phân tích, lựa chọn giải pháp hợp lý
• 3.5.1. Tính toán cho phương án được chọn
• 3.5.1.1. Tính toán cho phương án tôn cao đập
• 3.5.1.2. Tính toán cho phương án mở rộng tràn
• 3.6. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về hồ chứa nước

Hồ chứa nước là công trình thủy lợi quan trọng, có vai trò trong việc cung cấp nước cho nông nghiệp, sinh hoạt và công nghiệp. Tại Phú Yên, các hồ chứa nước như hồ Đồng Tròn đóng vai trò chủ yếu trong việc đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Việc nâng cao năng lực hồ chứa nước không chỉ giúp tăng cường khả năng cung cấp nước mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Theo nghiên cứu, hiện trạng của các hồ chứa tại Phú Yên cho thấy nhiều hồ đã xuống cấp, không đáp ứng được nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng. Do đó, việc quản lý tài nguyên nước và đánh giá hiệu quả hồ chứa là cần thiết để xác định các giải pháp phù hợp.

1.1. Tình hình xây dựng hồ chứa nước tại Phú Yên

Phú Yên có địa hình đa dạng với nhiều hồ chứa nước được xây dựng từ trước năm 2000. Tuy nhiên, nhiều hồ chứa không được thiết kế để đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Nghiên cứu chỉ ra rằng, hiện tại chỉ khoảng 58% diện tích đất sản xuất nông nghiệp được cấp nước đầy đủ. Việc này dẫn đến tình trạng thiếu nước trong mùa khô, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân. Do đó, việc nâng cao năng lực hồ chứa nước tại Phú Yên là một trong những ưu tiên hàng đầu trong quy hoạch phát triển thủy lợi.

1.2. Đánh giá năng lực phục vụ của các hồ chứa nước

Đánh giá năng lực phục vụ của các hồ chứa nước tại Phú Yên cho thấy nhiều hồ hiện đang hoạt động không hiệu quả. Nhiều hồ chứa có dung tích không đủ lớn để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong mùa khô. Theo số liệu thu thập, hồ Đồng Tròn, một trong những hồ lớn tại Phú Yên, đang gặp khó khăn trong việc duy trì mực nước ổn định. Việc bảo vệ môi trường nước và quản lý nguồn nước cần được thực hiện đồng bộ với các giải pháp cải thiện chất lượng nước và tăng cường khả năng chứa nước của hồ.

II. Giải pháp nâng cao năng lực hồ chứa nước

Để nâng cao năng lực hồ chứa nước tại Phú Yên, cần áp dụng các giải pháp cụ thể như cải thiện kết cấu đập, mở rộng tràn và xây dựng các tràn bổ sung có cửa van. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng dung tích chứa nước mà còn cải thiện khả năng thoát lũ, đảm bảo an toàn cho các công trình xung quanh. Việc quản lý nước và quy hoạch hồ chứa cần được thực hiện một cách khoa học và đồng bộ để đảm bảo hiệu quả sử dụng nước trong dài hạn.

2.1. Cải thiện kết cấu đập

Cải thiện kết cấu đập là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực hồ chứa nước. Việc tôn cao đập sẽ giúp tăng dung tích chứa nước, đồng thời giảm thiểu nguy cơ tràn lũ trong mùa mưa. Nghiên cứu cho thấy, việc cải tạo đập có thể tăng khả năng chứa nước lên tới 20%, góp phần đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân. Hơn nữa, việc này còn giúp bảo vệ môi trường nước và cải thiện chất lượng nước trong hồ.

2.2. Mở rộng tràn và xây dựng tràn bổ sung

Mở rộng tràn và xây dựng tràn bổ sung có cửa van là giải pháp cần thiết để nâng cao khả năng thoát lũ của hồ chứa. Việc này không chỉ giúp điều tiết nước trong hồ mà còn đảm bảo an toàn cho các khu vực xung quanh trong mùa mưa. Theo số liệu phân tích, việc xây dựng thêm tràn bổ sung có thể giảm thiểu tình trạng ngập úng và cải thiện khả năng thoát nước, từ đó nâng cao năng lực hồ chứa nước tại Phú Yên.

III. Kết luận và khuyến nghị

Việc nâng cao năng lực hồ chứa nước tại Phú Yên là một nhiệm vụ cấp thiết để đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Các giải pháp như cải thiện kết cấu đập, mở rộng tràn và xây dựng tràn bổ sung cần được thực hiện một cách đồng bộ và khoa học. Đặc biệt, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và người dân trong việc quản lý tài nguyên nước để đảm bảo hiệu quả sử dụng nước trong tương lai. Nghiên cứu này không chỉ có giá trị trong việc nâng cao năng lực hồ chứa nước mà còn góp phần vào phát triển bền vững cho tỉnh Phú Yên.

3.1. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần chú trọng đến việc quy hoạch và đầu tư nâng cấp các hồ chứa nước hiện có. Việc này không chỉ giúp tăng cường khả năng cung cấp nước mà còn đảm bảo an toàn cho người dân và môi trường. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào công nghệ mới trong xây dựng và quản lý hồ chứa nước, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong khu vực.

3.2. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với các hồ chứa nước tại Phú Yên. Nghiên cứu này sẽ giúp đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm thích ứng với những thay đổi trong điều kiện khí hậu, đảm bảo an toàn và hiệu quả cho các hồ chứa nước trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Phú Yên, thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ, có diện tích khoảng 5.060 km² và dân số gần 900.000 người (ước tính năm 2014). Đây là khu vực có vị trí địa lý chiến lược với hệ thống giao thông phát triển, bao gồm Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc – Nam và cảng biển Vũng Rô. Nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế, tuy nhiên diện tích đất sản xuất nông nghiệp được tưới chỉ đạt khoảng 58%, còn lại diện tích đất hoang hóa do thiếu nước. Các hồ chứa nước trên địa bàn tỉnh chủ yếu là các hồ vừa và nhỏ, được xây dựng từ trước năm 2000, với mục tiêu chính là phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt, chưa đáp ứng được nhu cầu đa mục tiêu như công nghiệp, dịch vụ. Biến đổi khí hậu và đặc điểm khí hậu khô nóng, mưa tập trung đã làm gia tăng nguy cơ thiếu nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và đời sống.

Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực các hồ chứa nước trên địa bàn tỉnh Phú Yên, đặc biệt ứng dụng cho hồ chứa nước Đồng Tròn nhằm đảm bảo khả năng cấp nước, tăng dung tích trữ và nâng cao hiệu quả khai thác trong bối cảnh biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xã hội. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hồ chứa nước Đồng Tròn, huyện Tuy An, với dữ liệu khí tượng thủy văn, địa chất và hiện trạng công trình được thu thập và phân tích kỹ lưỡng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, đồng thời góp phần phát triển bền vững kinh tế nông nghiệp và công nghiệp tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về quản lý hồ chứa nước, vận hành tối ưu hệ thống hồ chứa đa mục tiêu và kỹ thuật nâng cao năng lực hồ chứa. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết vận hành hồ chứa đa mục tiêu: Tập trung vào cân bằng giữa các mục tiêu như cấp nước, phòng chống lũ, phát điện và bảo vệ an toàn công trình. Mô hình Pareto được sử dụng để đánh giá hiệu quả vận hành và lựa chọn phương án tối ưu.

2. Kỹ thuật nâng cao năng lực hồ chứa: Bao gồm các giải pháp công trình như tôn cao đập, mở rộng tràn xả lũ, xây dựng tràn bổ sung, và các giải pháp phi công trình như dự báo thủy văn, quản lý khai thác nước hiệu quả.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: dung tích hữu ích hồ chứa, khả năng tháo lũ, áp lực thấm, ổn định mái đập, và hiệu quả khai thác nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực địa, kết hợp với mô hình toán học và thủy lực để phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu khí tượng thủy văn (lượng mưa, nhiệt độ, độ ẩm, lưu lượng dòng chảy), địa chất, hiện trạng công trình hồ chứa Đồng Tròn và các hồ chứa trên địa bàn tỉnh Phú Yên.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng mô hình thủy lực để tính toán cân bằng nước, điều tiết lũ, tính toán áp lực thấm và ổn định mái đập. Phân tích kỹ thuật các giải pháp nâng cao năng lực dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện thực tế.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Tập trung nghiên cứu hồ chứa Đồng Tròn với quy mô lưu vực và dung tích đặc trưng, đại diện cho các hồ chứa vừa và nhỏ tại Phú Yên. Lựa chọn phương pháp phân tích mô hình vì tính phức tạp và yêu cầu chính xác trong đánh giá kỹ thuật.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong vòng 6 tháng, mô hình hóa và đề xuất giải pháp trong 4 tháng tiếp theo, hoàn thiện luận văn trong 2 tháng cuối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng năng lực hồ chứa nước Đồng Tròn: Hồ có dung tích toàn bộ khoảng 19,55 triệu m³, diện tích lưu vực 1500 km², lượng mưa trung bình năm khoảng 1500 mm. Tuy nhiên, dung tích hữu ích hiện tại không đáp ứng đủ nhu cầu cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt, đặc biệt trong mùa khô. Diện tích tưới thiết kế là 7.944 ha nhưng thực tế chỉ đạt khoảng 3.000 ha (38%).

2. Khả năng tháo lũ và an toàn công trình: Tràn xả lũ hiện hữu có khả năng tháo lũ hạn chế, chưa đáp ứng được các lũ thiết kế với tần suất 5-10%. Áp lực thấm và ổn định mái đập còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu không được nâng cấp.

3. Hiệu quả các giải pháp nâng cao năng lực: Phương án tôn cao đập kết hợp mở rộng tràn xả lũ được tính toán cho thấy có thể tăng dung tích hữu ích lên khoảng 20-30%, đồng thời nâng cao khả năng tháo lũ, giảm thiểu nguy cơ ngập lụt hạ lưu. Việc xây dựng tràn bổ sung có cửa van giúp tăng khả năng điều tiết lũ linh hoạt, giảm thiểu thiệt hại do lũ vượt thiết kế.

4. So sánh với các hồ chứa khác trong tỉnh: Các hồ chứa như Phú Xuân, La Bách cũng đã được nâng cấp tương tự, cho hiệu quả tăng dung tích trữ từ 15-50%, góp phần cải thiện khả năng cấp nước và phòng chống thiên tai.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến năng lực phục vụ thấp của hồ Đồng Tròn là do thiết kế ban đầu chưa tính đến nhu cầu đa mục tiêu hiện nay, cùng với sự xuống cấp của công trình do thiếu bảo dưỡng. Biến đổi khí hậu làm giảm dòng chảy mùa khô và tăng cường độ lũ mùa mưa, đòi hỏi phải nâng cao dung tích và khả năng tháo lũ của hồ.

So với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, việc kết hợp các giải pháp công trình và phi công trình là xu hướng tối ưu để nâng cao năng lực hồ chứa. Việc áp dụng mô hình toán học trong tính toán điều tiết và ổn định đập giúp đảm bảo an toàn và hiệu quả kinh tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện sự thay đổi dung tích hữu ích trước và sau nâng cấp, bảng so sánh khả năng tháo lũ của các phương án tràn, và mô hình ổn định mái đập minh họa hiệu quả kỹ thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tôn cao đập đất hồ Đồng Tròn: Thực hiện tôn cao đập phía hạ lưu với chiều cao tăng khoảng 2-3 m, nhằm tăng dung tích hữu ích và dung tích phòng lũ. Thời gian thực hiện dự kiến 12-18 tháng, do Ban Quản lý dự án thủy lợi tỉnh Phú Yên chủ trì.

2. Mở rộng tràn xả lũ hiện hữu: Mở rộng khẩu độ tràn xả lũ để nâng cao khả năng tháo lũ, giảm áp lực lên đập trong mùa mưa. Thời gian thi công 6-9 tháng, phối hợp với công tác tôn cao đập.

3. Xây dựng tràn bổ sung có cửa van: Lắp đặt tràn xả lũ bổ sung với cửa van điều khiển để tăng tính linh hoạt trong vận hành, giảm thiểu ngập lụt hạ lưu và đảm bảo an toàn công trình. Thời gian thực hiện 9-12 tháng, cần sự phối hợp giữa các đơn vị kỹ thuật và quản lý vận hành.

4. Nâng cao năng lực quản lý và vận hành hồ chứa: Đào tạo đội ngũ cán bộ thủy nông chuyên môn cao, áp dụng công nghệ dự báo thủy văn hiện đại, xây dựng quy trình vận hành khoa học. Thời gian triển khai liên tục, cần sự hỗ trợ từ các cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương.

5. Tăng cường bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ: Thiết lập kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa các hạng mục công trình để duy trì hiệu quả và an toàn hồ chứa. Chủ thể thực hiện là Ban Quản lý dự án và các đơn vị khai thác thủy lợi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý thủy lợi tỉnh Phú Yên: Sử dụng kết quả nghiên cứu để lập kế hoạch nâng cấp, bảo trì các hồ chứa, đảm bảo cung cấp nước hiệu quả và an toàn công trình.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kỹ thuật xây dựng công trình thủy: Tham khảo phương pháp phân tích kỹ thuật, mô hình toán học và các giải pháp nâng cao năng lực hồ chứa.

3. Chính quyền địa phương và các đơn vị phát triển kinh tế nông nghiệp: Áp dụng các giải pháp nâng cao năng lực hồ chứa để phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững, giảm thiểu rủi ro thiên tai.

4. Các nhà hoạch định chính sách về tài nguyên nước và biến đổi khí hậu: Tham khảo để xây dựng chính sách quản lý nguồn nước hiệu quả, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần nâng cao năng lực hồ chứa nước Đồng Tròn?
   Hồ chứa hiện tại không đáp ứng đủ nhu cầu cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt, đặc biệt trong mùa khô. Biến đổi khí hậu làm giảm dòng chảy mùa khô và tăng lũ mùa mưa, gây nguy cơ thiếu nước và mất an toàn công trình.

2. Giải pháp tôn cao đập có ưu điểm gì?
   Tôn cao đập giúp tăng dung tích hữu ích, nâng cao khả năng phòng chống lũ, đồng thời giảm chi phí quản lý vận hành so với xây dựng hồ mới. Tuy nhiên cần đảm bảo kỹ thuật thi công và an toàn công trình.

3. Mở rộng tràn xả lũ có tác động gì đến môi trường?
   Mở rộng tràn giúp tăng khả năng tháo lũ, giảm ngập lụt hạ lưu. Tuy nhiên có thể làm tăng diện tích ngập tạm thời và ảnh hưởng đến hệ sinh thái vùng hạ lưu, cần đánh giá kỹ lưỡng trước khi thực hiện.

4. Làm thế nào để đảm bảo an toàn khi nâng cấp hồ chứa?
   Cần thực hiện các tính toán kỹ thuật về áp lực thấm, ổn định mái đập, kiểm tra khả năng tháo lũ, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành và giám sát thi công chặt chẽ.

5. Có thể áp dụng các giải pháp này cho các hồ chứa khác ở Phú Yên không?
   Có, các giải pháp như tôn cao đập, mở rộng tràn, xây dựng tràn bổ sung và nâng cao quản lý vận hành có thể áp dụng cho nhiều hồ chứa vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nước.

Kết luận

• Hồ chứa nước Đồng Tròn hiện có dung tích hữu ích và khả năng tháo lũ chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế xã hội và biến đổi khí hậu.
• Các giải pháp nâng cao năng lực như tôn cao đập, mở rộng tràn xả lũ và xây dựng tràn bổ sung có cửa van được đề xuất và tính toán kỹ thuật phù hợp.
• Nâng cao năng lực quản lý, vận hành và bảo dưỡng công trình là yếu tố then chốt để duy trì hiệu quả lâu dài.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và kỹ thuật cho việc nâng cấp hồ chứa nước Đồng Tròn, góp phần phát triển bền vững nguồn nước tại Phú Yên.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thí điểm giải pháp, đánh giá hiệu quả thực tế và mở rộng áp dụng cho các hồ chứa khác trong tỉnh.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước và phát triển bền vững kinh tế xã hội tại Phú Yên!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE XÂY DUNG HO CHUA NƯỚC LA Khái :m, nhiệm vy, vai trồ của hb chứa nước 15 chứa nước là những vật thể hoàn chỉnh gồm có nước bổ, ba hỗ và đấy hỗ, Trên lục địa có những nơi nước không chảy mã tụ lại ở một nơi thấp hơn so với xung quanh thi soi là hồ. Hồ nhỏ thi gọi là ao, hồ rất lớn thì gọi là biển. Trong hỗ có những hiện tượng. vật lý, hoá học và sinh học diễn ra, Hỗ có dòng chảy ra gọi là hồ thoát nước.

Hỗ không, có dng chây ra gọi là hỗ không thoát nước hay còn gọi là hỗ kin, Hồ chứa nước gồm cổ hd tr nhiên và hồ nhân tạo. Hồ tự nhiên là loại hỗ được hình thành và phát triển một cách tự nhiên sau một quả trình vận động lầu đài của vỏ tri đất mà không do bản tay của con người tạo nên. HỖ tự nhiên có thé là các hỗ kín dạng hỗ chứa vỉ dụ như hỗ Baican (Nga), Biển Hỗ (Campuchia), hồ Ba B (Việt Nam), hoặc dang hồ đầm ở vùng tring. Hồ nhân tạo là một loại công trình thuỷ lợi đặc biệt có nhiệm vụ biển đổi va đii tiết nguồn nước phi hợp với yêu cầu ding nước khác nhau của các ngành kinh tế, x8 hội, an ninh, quốc phòng và phỏng chẳng giảm nhẹ thiên ti Hồ nhân tạo do con người tạo ra để phục vụ cho cuộc sống của chính con người.

Hồ chứa nước được xây dựng có vai tr rt qua trọng trong việc phát iển kinh , an sinh xã hội của đất nước, trong đó bao gồm cấp nước cho các ngành sản xuất nông. nghiệ công nghiệp, sin hoạt diễ tế đồng ch , phòng chống lũ lụt, chồng hạn; tạo nguồn thủy năng cho phát điện; nuôi trồng thủy sản, giao thông, du lịch; cải tạo cảnh quan môi trường, sinh thấi; cấp nước duy tri ding chảy trong sông về mùa kiệt Khi một hỗ chứa được xây dựng, sẽ tạo sự ổn định và phát tin kinh tế xã hội cho cả một khu vực; tạo công ăn việc làm, giải quyết thắt nghiệp, phân bổ lao động, lập các trung tâm din cư mới. Mặt khác trong một số trường hợp còn góp phần dim bảo an ninh, quốc phòng. Tình hình xây dựng hd chứa nước trên thể giới và ở Việt Nam 1.

Tình hình xây dựng hồ chứu nước trên thé giới Việc xây đựng đập tạo hỗ xuất hiện từ thủa sơ khai cia văn mình loài người, những hổ chứa đầu. én đã dược xây dựng cách diy khoảng 6.000 năm trên sông Tigris (Tích Giang) ở Iraq và Euphrates ở Syria (hai con sông đã ụo nên nên văn minh Lường Hà - Mesopotamia); trên sông Nin ở Ai Cập và sông Indus(sOng An) ở Pakistan. Tắt cả các hỗ chứa từ xa xưa được xây dựng chủ yêu để phục vụ trữ nước cho trồng trot và kiểm soát Ii, Trong thé ky XX, xây dựng đập tao hd chứa phát triển mạnh cả về số lượng và quy. mồ, hình thức.

Cứ 10 năm sau, số lượng đập hỗ được xây dựng nhiều hơn tổng số các dập hồ của các năm trước 46. Chiều cao đập từ chỗ: vài mét của buổi ban đầu, đến chiều cao dip lên tới 10 m + 15 m (ở thé ky XV), đến 200 m (ở thể ky XX), rồi đến trên 300 m như hiện nay. Từ chỗ đập bằng vật liệu địa phương đến đập bằng bê tông, bê tông trong lực, đập vòm, đập tra chẳng, đập liên vòm. Từ đập bê tổng thường đến đập bê tông dam lăn.1: Thống kê số lượng đập một số nước trên thể gi TT[ Teanuớe |SốMgg| TT Tênnước — | Số lượng ñ Trung Quốc | 2382| 17 Nauy 3s 2 Mỹ 965| 18 | CHLB Die 311 3 ẨnDộ 5102| 19 ALbani 36 4 i 3H6| 20 Rusma-ni 246 š | Tiy Ban Nha 1196 | 21 Zim-ba-buê 213 6 Canada 1166 | 22 Thai Lan 204 7 Hàn Quốc 1305| 23 Thuy Điện 190 ñ Tho Nhĩ Kỳ, 976] 24 Bulgari 180 9 Brazin 594| 25 Thụy Sĩ 156 10 Pháp 569| 26 Áo 149 in Nam Phi 539| 27 | Conghda See 18 BR Mexico 337|_28 Algerie 107 B Talia 524| 29 | BB DioNha 103 14 | Vương Quốc Anh | - 517| 30 Indonesia 96 15 Oxtraylia 486| 31 | Lién Bang Nga 31 “Cho đến nay chưa cổ tả liệu nào đưa ra số iệu tương đổi chính xác về số lượng hd chứa đã xây dựng trên thé giới nhưng chắc chắn là rt nhiều, có thể lên đến hing triệu hồ đủ loại.

Theo Viện Hàn lãm khoa học Liên Xô (et thi thể giới có khoảng 1.400 hồ có dung tích trên 100 triệu khối nước với tổng dung tích đạt trên 4.200 km, Theo tiêu chi phân loi của Uy ban Quốc tế v8 đập lớn (ICOLD) hiện th giới có hơn 45,000 hồ rong đó châu A có 31.340 hồ (chiếm 70%), Bắc và Trung Mỹ có 8.010 hồ, Tây Âu cỏ 4.227 hd, Đông Âu có 1.203 hd, châu Phi 1.260 hd, châu Dai Dương 577 hồ. đầu danh sich các nước có nhiều hỗ là Trung Quốc (23.842 hồ), Mỹ (9265 hồ), Ấn Độ (5.102 hd), Nhật Bản (3.116 hd), Tây Ban Nha (1. Tình hình xây dựng hỗ chứa nướcở Viet Nam Nude ta có lượng nước dồi dio song phân phối không đều theo thời gian, phần lớn lượng nước tập trung vào mùa lũ, đồng thời cũng phân bổ không đều trên lãnh thổ. Vì vậy cần phải xây dụng các hỗ chứa để phân phối lại nguồn nước theo không gian và điều chính đồng chay theo thời gian một cách hợp lý.

Theo bio cáo thie trạng an toin các hồ chứa thủy lợi của Bộ Nong nghiệp và PTNN tính đến năm 2012 cả nước có 6.648 hồ chứa nước thủy lợi các loại với tổng dung tich trữ khoảng 11 tym! nước. Trong đó dung tích từ 10 trigu m` trở lên có 103 hồ, dung tích từ 3 đến 10 triệu mÌ có 152 hồ, còn lại là các hỗ cỏ dung tích nhỏ hơn 3 triệu m, [2] Việ xây dụng hd chứa ở Việt Nam mang một số đặc điểm chính như sau Là biện pháp công trình chủ yếu để chống lũ cho các vùng ha du; cắp nước tưới ruộng, công nghiệp, sinh hoạt, phát điện, phát triển du lịch, cải tạo môi trường nuôi trồng thuỷ sản, phát triển giao thông, thể thao, văn hoá. Da phần là hồ chứa vừa và nhỏ (hd có lưu vực E < 10 km, điện tích tưới không quí 500 ha và dung ích không vượt quá 10 riệu m`). Những hỗ nhỏ nằm rả rác khắp nơi tạo nên những thé mạnh nhất định (vốn i, sớm đưa vào phục vụ, phù hợp với nn sẵn xuất nông nghiệp chiếm ty trọng lớn, di đến từng thôn bản phục vụ đắc lực cho phát triển nông nghiệp và nông thôn).

Hồ lớn tuy ít về số lượng, nhưng có vai trò quyết định ạo đã phát ti trong công nghiệp hoá, h a dai hoá phòng chống lũ, phát điện, ha năng vượt ti cao nên chống hạn tốt Hỗ chứa nước chỉ có thể xây đựng ở những vũng có địa c t phủ hợp, Xây „địa dựng hồ chứa cần chú ý tới các vùng miễn. Ở những vùng cỏ ít hồ (vi dụ như ở Nam ‘Trung Bộ và Tây Nguyên), đặc biệt ở vùng thiếu quá nhiễu hỗ lớn (như ở Tây Nguyên) 6 thì việc chống lồ, chống hạn, cải tạo môi trường sinh thi, cung cắp nước sạch còn gặp tắt nhiều khó khăn Theo thời gian, trước năm 1964 việc xây dung hỗ chứa diễn ra chậm, có ít hồ chứa. được xây dựng trong giai đoạn này. Sau năm 1964, đặc biệt từ khi nước nhà thông nhất thì việc xây dựng hỗ chứa phát triển mạnh.

Từ 1976 đến nay số hỗ chứa xây dựng, mới chiếm 67%, Không những tốc độ phát tiễn nhanh, mà cả về quy m6 công trinh cũng lớn lên không ngừng Hình thức kết edu và kỹ thuật xây dựng từng loại công trình ở hỗ chứa nước còn đơn có đổi mới, đa dạng hoá. Việc áp dụng vật liệu mới, công nghệ mới hiện đang, được quan tâm." Hồ chứa nước Hòa Binh, tinh Hòa bình __ Hồ chứa nước Núi Một, tỉnh Bình Định Hỗ chứa nước Dầu Tiếng, inh Tây Ninh Hình 1.1: Một số hồ chứa điển hình ở Việt Nam. Bảng L2: Thống ké mộtx chứa đã xây dựng ở Việt Nam. rr} Tênhẻ | Tih | Hmax Năm |TT| Têahồ | Tỉnh | Hmav Năm |ThượngTuyj HaTmh | 250 | 1964 | 235 | Naima | Binh inh | 300 | 1986 2 | Cômly | Quing Bin [300 1965 | 26 | VueTion | Quing Bind | 20 | 1986 3 | Takeo | LangSơm | 350 | 1972 | 27 |Tuyểnlâm| lâm Đồng | 320 | 1987 4 | clmson | BácGiag | #25 | 1974 |2E | ĐăBám | Khiohttia | 425 | 1988 5 | VweThông | HaTmh | 228 | 1974 | 29 | KheTin | QuingNam | 224 | 1989 6 | ĐôngMô | HaTiy | 210 | 1974 | 30 | KhhMön | QuảngHị | 2,0 | 1989 1 | Tien Lang | Quine Binh | 323 | 1978 | 31 | Khech® | QuingNinb | 252 1990, 8 | Nuicic [Tnanewyén] 260 | 1978 | 32 | PhúXuân | Preven | 23.7 | 1996 9 | PaKhemg | LaiChâu | 260 | 1978 | 33 | GdMiGe | ThúNgmên| 300 | 1999 To) KeGd | HATmh | 378 - 199 |M | CAGiy | Binh Thoin | 300 | 1999 11] YêmMỹ | ThonbHsa | 250 | 1980 | 35 | Singin | Phaven | 50,0 | 2000 I2 | YênLập | Quing Ninh | 400 | 1980 | 36 | VũngS | ThanhHóa | 250 | 2003 15 | Vĩnh Tỉnh | Quảng Nam | 230 1980 | 37 | Sông Sũ | NhhThuận | 290 2005 a Quing Ngôi | 290 | 1981 | 38 | Sông NghệẤn | 300 | 2005 5 Quảng Nam | 394 | 1982 | 39 | Basoup | ĐiLấ | 290 | 2005 16 | Sông Mục | ThanhHúa | 334 | 198 | 40 | HàĐộng | QumgNinh | 300 | 207 17 | Quảt Đồng | Quing Ninh | 22,6 I9) | 4L | HMPL4 | Gata | 370 | 209 Is | XaHương | VinhPhic | 410 | 1986 | 43 | Tinsom | Gitar | 292 | 200 19 | Cổng Khê | Thani Hd | 180 | 1986 | 43 | Binh Binh | BnhĐịnh | 533 | 3008 20 | Mâulâm | ThanhHóa | 95 | 1984 | 44 | Tra Van | ThahHếa | 220 2010 21 HồaTamg | DăNông | 360 | 1984 | 45 | PhoớeHồa| BnhPhước | 285 2011 22 | Hội§ơm | BìhĐịnh | 290 | I98S | 46 | Talraeh | Thin Tie | 600 | 2012 28 | DiuTiéng | TâyNinh | 280 1985 [47 | Sonta | Sonls | si 202 2E BinHà | Gata | 210 | 1985 | 48 [Sine Ming] BìhThuận | 269 2013 13.