Giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường ấn độ của công ty cổ phần kinh doanh vmpc

Tìm hiểu giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của công ty VMPC. Phân tích thị trường, chiến lược và giải pháp tối ưu.

• Tác giả: Trần Thị Phương Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Duy Đạt
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế Và Kinh Doanh Quốc Tế
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Xuất Khẩu Bột Đá Sang Thị Trường Ấn Độ Của Công Ty Cổ Phần Kinh Doanh VMPC
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.8. Phương pháp xử lí dữ liệu
• 1.9. Kết cấu đề tài
• 1.10. Một số khái niệm cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh
• 1.10.1. Khái niệm cạnh tranh
• 1.10.2. Khái niệm năng lực cạnh tranh
• 1.10.3. Các cấp độ cạnh tranh
• 1.10.4. Một số lý thuyết về hoạt động nâng cao cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp
• 1.10.5. Khái niệm về năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp
• 1.10.6. Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp
• 1.10.7. Các chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp
• 1.11. Các nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp
• 1.12. Phân định nội dung nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: NĂNG LỰC CẠNH TRANH XUẤT KHẨU BỘT ĐÁ SANG THỊ TRƯỜNG ẤN ĐỘ CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN KINH DOANH VMPC
• 3.1. Giới thiệu chung về Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC
• 3.2. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty
• 3.3. Khái quát hoạt động kinh doanh chủ chốt của công ty giai đoạn 2021-2023
• 3.4. Thực trạng năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC giai đoạn 2021-2023
• 3.4.1. Khái quát về thị trường Ấn Độ đối với mặt hàng bột đá
• 3.4.2. Thực trạng xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC
• 3.4.3. Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC
• 3.4.4. Các chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC
• 3.4.5. Các nhân tố tác động đến nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần kinh doanh VMPC
• 3.4.5.1. Sản phẩm thay thế
• 3.4.5.2. Đối thủ cạnh tranh hiện hữu
• 3.4.5.3. Đối thủ cạnh tranh tiềm tàng
• 3.4.5.4. Nhà cung cấp
• 3.4.5.5. Khách hàng
• 3.4.6. Đánh giá năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần kinh doanh VMPC
• 3.4.7. Vấn đề tồn tại và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH XUẤT KHẨU BỘT ĐÁ SANG THỊ TRƯỜNG ẤN ĐỘ CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN KINH DOANH VMPC
• 4.1. Triển vọng và bối cảnh
• 4.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần kinh doanh VMPC
• 4.2.1. Nâng cao nguồn vốn và khả năng quản lí vốn linh hoạt
• 4.2.2. Giải pháp về marketing và quảng bá công ty
• 4.2.3. Đa dạng hóa thị trường, khai thác các khu vực mới
• 4.2.4. Đầu tư nâng cao và phát triển chất lượng sản phẩm
• 4.2.5. Giải pháp nâng cao nguồn nhân lực
• DANH TỪ CỤM VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ VÀ HÌNH VẼ

Tóm tắt

I. Bột Đá Xuất Khẩu Ấn Độ Tổng Quan Thị Trường Cơ Hội

Thị trường bột đá Ấn Độ đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Việt Nam năm 2023, Ấn Độ là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Nam Á, chiếm gần 80% kim ngạch xuất khẩu. Ấn Độ nhập khẩu bột đá lớn nhất thế giới. Các hiệp định thương mại tự do (FTA) như Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Ấn Độ (AIFTA) tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu, giảm thiểu rào cản thương mại và tạo ra nhiều ưu đãi thuế xuất khẩu bột đá. Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC (VMPC), với kinh nghiệm hơn 15 năm trong lĩnh vực xuất khẩu khoáng sản công nghiệp, đang nỗ lực mở rộng thị phần tại thị trường tiềm năng này. Tuy nhiên, cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ trong và ngoài nước đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi VMPC cần có những chiến lược và giải pháp hiệu quả để nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá.

1.1. Thị Trường Bột Đá Ấn Độ Tiềm Năng và Xu Hướng Nhập Khẩu

Ấn Độ, với ngành công nghiệp giấy và bột giấy đang mở rộng, trở thành nước nhập khẩu bột đá lớn nhất thế giới năm 2022 (133 triệu USD), theo OEC.World. Nhu cầu nội địa tăng mạnh mẽ thúc đẩy thị trường bột đá phát triển, tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, chỉ có 20-22% nhu cầu được đáp ứng bằng hàng nhập khẩu, phần còn lại do các nhà sản xuất nội địa vừa và nhỏ cung cấp, đòi hỏi các doanh nghiệp như VMPC phải cạnh tranh khốc liệt để giành thị phần.

1.2. Vai Trò Của VMPC Trong Xuất Khẩu Bột Đá Việt Nam

VMPC, với hơn 15 năm kinh nghiệm trong xuất khẩu bột đá Việt Nam, đã và đang nỗ lực phát triển kinh doanh tại thị trường Ấn Độ. Tuy nhiên, thị phần xuất khẩu của VMPC còn khiêm tốn (0.77% tổng kim ngạch nhập khẩu bột đá của Ấn Độ năm 2023). VMPC cần phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các nhà sản xuất quy mô lớn, có lợi thế về vốn, công nghệ và quản lý. Do đó, việc nâng cao năng lực cạnh tranh của VMPC là yếu tố then chốt để phát triển bền vững tại thị trường Ấn Độ.

II. Phân Tích SWOT Xác Định Lợi Thế Xuất Khẩu Bột Đá VMPC

Để xây dựng chiến lược phù hợp, việc phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) là rất quan trọng. VMPC cần xác định rõ những điểm mạnh nội tại như chất lượng sản phẩm ổn định, kinh nghiệm xuất khẩu lâu năm, và mối quan hệ với đối tác. Đồng thời, phải nhìn nhận khách quan những điểm yếu như hạn chế về vốn, công nghệ chưa hiện đại, và năng lực marketing còn yếu. Việc nắm bắt cơ hội từ thị trường Ấn Độ đang tăng trưởng, các chính sách ưu đãi từ FTA, và nhu cầu sử dụng bột đá ngày càng đa dạng là cần thiết. Cuối cùng, cần đối mặt với thách thức từ sự cạnh tranh gay gắt, rào cản thương mại, và biến động thị trường.

2.1. Đánh Giá Điểm Mạnh Điểm Yếu Của VMPC Trong Cạnh Tranh

VMPC có lợi thế về kinh nghiệm xuất khẩu và chất lượng sản phẩm ổn định. Tuy nhiên, hạn chế về vốn và công nghệ là những yếu điểm cần khắc phục. Nguồn vốn hạn chế gây khó khăn cho việc đầu tư nâng cấp máy móc, công nghệ sản xuất hiện đại, dẫn đến năng suất thấp và chi phí cao. Việc chưa có chiến lược marketing bài bản và chuyên nghiệp cũng là một điểm yếu, khiến VMPC khó tiếp cận và xây dựng thương hiệu tại thị trường Ấn Độ.

2.2. Cơ Hội Thách Thức Tại Thị Trường Bột Đá Ấn Độ

Thị trường Ấn Độ với nhu cầu ngày càng tăng và các chính sách ưu đãi từ FTA tạo ra nhiều cơ hội cho VMPC. Tuy nhiên, sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ trong và ngoài nước, cũng như các rào cản thương mại bột đá Ấn Độ, là những thách thức không nhỏ. Cần đặc biệt quan tâm đến các quy định về tiêu chuẩn chất lượng bột đá Ấn Độ, cũng như các thủ tục hải quan và kiểm dịch phức tạp.

III. Giải Pháp Marketing Quảng Bá Thâm Nhập Thị Trường Ấn Độ

Để tăng cường khả năng tiếp cận thị trường, VMPC cần triển khai các giải pháp marketing xuất khẩu bột đá hiệu quả. Điều này bao gồm việc xây dựng thương hiệu mạnh, tham gia các hội chợ triển lãm chuyên ngành, và sử dụng các kênh truyền thông trực tuyến để quảng bá sản phẩm. Việc nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng để hiểu rõ nhu cầu và thị hiếu của khách hàng Ấn Độ là rất quan trọng. Đồng thời, cần xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác phân phối và đại lý địa phương để mở rộng mạng lưới bán hàng.

3.1. Xây Dựng Thương Hiệu Nhận Diện Thương Hiệu Bột Đá VMPC

Thương hiệu là yếu tố quan trọng để tạo sự khác biệt và thu hút khách hàng. VMPC cần xây dựng một thương hiệu mạnh, gắn liền với chất lượng và uy tín. Điều này bao gồm việc thiết kế logo, slogan ấn tượng, xây dựng câu chuyện thương hiệu hấp dẫn, và sử dụng các kênh truyền thông để quảng bá thương hiệu đến khách hàng mục tiêu.

3.2. Tối Ưu Hóa Kênh Phân Phối Xây Dựng Mối Quan Hệ Đối Tác

Việc lựa chọn kênh phân phối phù hợp là yếu tố then chốt để tiếp cận thị trường Ấn Độ hiệu quả. VMPC có thể sử dụng nhiều kênh phân phối khác nhau, bao gồm bán hàng trực tiếp cho các nhà máy sản xuất, thông qua các đại lý và nhà phân phối, hoặc sử dụng các nền tảng thương mại điện tử. Xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác địa phương là rất quan trọng để mở rộng mạng lưới bán hàng và tăng cường sự hiện diện trên thị trường.

IV. Quản Lý Chất Lượng Tối Ưu Chi Phí Nâng Cao Lợi Thế Cạnh Tranh

Việc đảm bảo chất lượng bột đá xuất khẩu ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế là yếu tố then chốt để cạnh tranh trên thị trường Ấn Độ. VMPC cần đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng hiện đại, kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, và thực hiện kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt. Đồng thời, cần tìm cách tối ưu chi phí logistics xuất khẩu bột đá, từ chi phí vận chuyển, lưu kho, đến chi phí thủ tục hải quan. Việc đàm phán giá tốt với các nhà cung cấp và đối tác vận chuyển là rất quan trọng.

4.1. Đảm Bảo Tiêu Chuẩn Chất Lượng Bột Đá Theo Quy Định Ấn Độ

Các tiêu chuẩn chất lượng bột đá tại Ấn Độ có thể khác biệt so với các thị trường khác. VMPC cần tìm hiểu kỹ các quy định và tiêu chuẩn này, và đảm bảo sản phẩm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu. Việc này có thể bao gồm việc thực hiện kiểm nghiệm chất lượng tại các phòng thí nghiệm được công nhận, và có các chứng nhận phù hợp.

4.2. Tối Ưu Chi Phí Logistics Vận Chuyển Bột Đá Sang Ấn Độ

Chi phí logistics chiếm một phần đáng kể trong giá thành sản phẩm. VMPC cần tìm cách tối ưu hóa chi phí này, bằng cách lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp, đàm phán giá tốt với các nhà cung cấp dịch vụ logistics, và tối ưu hóa quy trình đóng gói và bốc xếp hàng hóa. Việc sử dụng các giải pháp công nghệ thông tin để quản lý chuỗi cung ứng cũng có thể giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.

V. Giải Pháp Tài Chính Quản Trị Rủi Ro Xuất Khẩu Bền Vững

Để đảm bảo hoạt động xuất khẩu diễn ra suôn sẻ và hiệu quả, VMPC cần có kế hoạch tài chính vững chắc và quản trị rủi ro chặt chẽ. Việc tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ các tổ chức tài chính, hoặc tìm kiếm các đối tác đầu tư chiến lược là rất quan trọng. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro để đối phó với các biến động thị trường, rủi ro về tỷ giá hối đoái, và các rủi ro liên quan đến vận chuyển và thanh toán.

5.1. Tiếp Cận Nguồn Vốn Chính Sách Hỗ Trợ Xuất Khẩu Của Nhà Nước

Nhà nước có nhiều chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm các chương trình vay vốn ưu đãi, hỗ trợ xúc tiến thương mại, và bảo hiểm rủi ro tín dụng xuất khẩu. VMPC cần tìm hiểu và tận dụng tối đa các chính sách này để giảm bớt gánh nặng tài chính và nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.2. Quản Trị Rủi Ro Tỷ Giá Rủi Ro Thương Mại Trong Xuất Khẩu

Biến động tỷ giá hối đoái và rủi ro thương mại có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận của VMPC. Cần sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro, như mua bán ngoại tệ kỳ hạn, sử dụng các hình thức thanh toán an toàn (L/C), và tham gia bảo hiểm rủi ro tín dụng xuất khẩu.

VI. Triển Vọng Định Hướng Phát Triển Bền Vững Xuất Khẩu Bột Đá

Thị trường bột đá Ấn Độ còn rất nhiều tiềm năng phát triển. VMPC cần tiếp tục nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu mạnh, và mở rộng mạng lưới phân phối. Việc đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại, phát triển sản phẩm mới, và xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp là rất quan trọng. Đồng thời, cần chủ động nắm bắt thông tin thị trường, dự báo xu hướng, và điều chỉnh chiến lược kinh doanh một cách linh hoạt để đạt được thành công bền vững.

6.1. Phát Triển Sản Phẩm Mới Ứng Dụng Công Nghệ Tiên Tiến

Nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, đáp ứng các nhu cầu đặc biệt của thị trường Ấn Độ là một chiến lược quan trọng. Việc ứng dụng công nghệ tiên tiến vào sản xuất, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí, và bảo vệ môi trường.

6.2. Xây Dựng Đội Ngũ Nhân Lực Chuyên Nghiệp Am Hiểu Thị Trường Ấn Độ

Đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, am hiểu thị trường Ấn Độ là tài sản quý giá của VMPC. Cần đầu tư vào đào tạo và phát triển nhân lực, để họ có đủ kiến thức, kỹ năng, và kinh nghiệm để đáp ứng yêu cầu công việc và đóng góp vào sự phát triển của công ty.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng cùng sự tham gia vào các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, hoạt động thương mại song phương giữa Việt Nam và Ấn Độ đã ghi nhận sự phát triển liên tục. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Việt Nam, Ấn Độ là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Nam Á, chiếm tỷ trọng gần 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực này. Kim ngạch xuất khẩu hai chiều từ mức khoảng 200 triệu USD năm 2000 đã đạt 15 tỷ USD vào năm 2022, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt 8 tỷ USD (tăng 26,8% so với năm 2021).

Về mặt hàng khoáng sản, theo OEC.World, năm 2022 Ấn Độ nhập khẩu 133 triệu USD bột đá (canxi cacbonat - $\text{CaCO}_3$), trở thành quốc gia nhập khẩu bột đá lớn nhất thế giới do sự mở rộng mạnh mẽ của các ngành công nghiệp giấy, sơn, nhựa và xây dựng. Thị trường bột đá Ấn Độ năm 2023 đạt giá trị 2,07 tỷ USD và dự báo đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 3,60% đến năm 2029 (theo GII Global Information). Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC (VMPC) với hơn 15 năm hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu khoáng sản công nghiệp đã thâm nhập thị trường Ấn Độ hơn 10 năm. Tuy nhiên, thị phần xuất khẩu bột đá của công ty tại thị trường này năm 2023 chỉ đạt 0,55% - 0,77% tổng kim ngạch nhập khẩu của Ấn Độ. Doanh nghiệp đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ 4 nhà sản xuất nội địa quy mô lớn tại Ấn Độ (chiếm khoảng 30% thị phần) cùng các nhà cung ứng quốc tế từ Malaysia, Ai Cập, Jordan. Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài "Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC" được lựa chọn nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận và phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm, đề xuất các nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC.
• Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến năng lực cạnh tranh và năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC giai đoạn 2021 – 2023.
  3. Đề xuất các giải pháp khả thi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ cho công ty đến năm 2030.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC, tập trung vào thị trường xuất khẩu mục tiêu là Ấn Độ.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và phân tích dữ liệu hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất khẩu giai đoạn 2021 – 2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung lý thuyết dựa trên các quan điểm học thuật về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh:

• Khái niệm và cấp độ cạnh tranh: Kế thừa quan điểm của Michael Porter (1990, 1996), Luật Cạnh tranh Việt Nam (2004), Luật Thương mại Việt Nam (2005 - Điều 28 về hoạt động xuất khẩu), quan điểm của OECD, UNCTAD, WEF và các học giả trong nước (Nguyễn Bách Khoa, Nguyễn Minh Tuấn). Cạnh tranh được phân định ở 4 cấp độ: cấp quốc gia, cấp ngành, cấp doanh nghiệp và cấp sản phẩm/hàng hóa.
• Chiến lược cạnh tranh tổng quát: Vận dụng mô hình 3 chiến lược cạnh tranh của Michael Porter, gồm: Chiến lược dẫn đầu về chi phí (Cost Leadership), Chiến lược khác biệt hóa sản phẩm (Differentiation) và Chiến lược tập trung trọng điểm (Focus).
• Bộ tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh xuất khẩu: Khóa luận áp dụng khung tiêu chí theo nghiên cứu của TS. Nguyễn Thị Khánh Linh (2022), bao gồm 5 tiêu chí: Thị phần xuất khẩu; Chất lượng sản phẩm; Giá cả và chi phí; Thương hiệu; Tiếp thị (Marketing).
• Mô hình nhân tố tác động: Phân tích áp lực cạnh tranh thông qua mô hình 5 lực lượng cạnh tranh: Sản phẩm thay thế (như Kaolin, Talc); Đối thủ cạnh tranh hiện hữu; Đối thủ cạnh tranh tiềm tàng; Năng lực thương lượng của nhà cung cấp; Năng lực thương lượng của khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Quan sát thực tế, phỏng vấn và làm việc trực tiếp với cán bộ nhân viên tại phòng Xuất Nhập khẩu và phòng Kế toán của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC trong thời gian thực tập tốt nghiệp.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Trích xuất số liệu từ Báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2021 – 2023 của VMPC; dữ liệu thống kê hải quan từ Trademap.org, OEC.World, Tổng cục Hải quan Việt Nam, Cục Quản lý Thương mại Quốc tế (ITA), Hiệp hội các nhà sản xuất giấy Ấn Độ (IPMA), GII Global Information; kết hợp giáo trình Kinh doanh quốc tế, Kinh tế quốc tế và Quản trị tác nghiệp Thương mại quốc tế của Trường Đại học Thương Mại.
• Phương pháp xử lý và phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng, tổng hợp dữ liệu và so sánh đối chiếu số liệu theo chuỗi thời gian (2021 - 2023) để nhận diện xu hướng biến động và định vị năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu

Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh Ấn Độ trở thành quốc gia nhập khẩu bột đá lớn nhất thế giới và là đối tác thương mại trọng điểm của Việt Nam. Tác giả tổng quan 9 công trình nghiên cứu liên quan trước đó về năng lực cạnh tranh xuất khẩu (các bài báo khoa học, luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ và khóa luận tốt nghiệp từ năm 2014 đến 2023 về các ngành điện tử, chè, cà phê, dệt may, nhựa công nghiệp, rau củ quả, khoáng sản). Từ việc chỉ ra khoảng trống nghiên cứu (chưa có công trình nào đánh giá chuyên sâu về năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá của VMPC sang Ấn Độ), tác giả xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu của khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp

Chương 2 hệ thống hóa các khái niệm học thuật về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh ở các cấp độ (quốc gia, ngành, doanh nghiệp, sản phẩm). Định nghĩa năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm được xác định là sự vượt trội cả về định tính (chất lượng, thương hiệu, quy cách đóng gói) và định lượng (giá bán, thị phần, sản lượng, doanh thu) của sản phẩm xuất khẩu so với sản phẩm cùng loại trên thị trường quốc tế tại một thời điểm. Tác giả phân tích chi tiết 5 tiêu chí đánh giá (thị phần, chất lượng, giá cả - chi phí, thương hiệu, tiếp thị), 3 chiến lược cạnh tranh theo Michael Porter và 5 nhóm nhân tố môi trường ngành tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh xuất khẩu của doanh nghiệp.

Chương 3: Năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh xuất khẩu của VMPC thông qua các dữ liệu thực tế:

Khái quát kết quả kinh doanh và cơ cấu sản phẩm của VMPC giai đoạn 2021 – 2023: Hoạt động xuất khẩu đóng góp từ 75% đến 84% tổng doanh thu của công ty. Doanh thu theo cơ cấu sản phẩm chính được thể hiện qua bảng sau:

STT	Tên sản phẩm (Mã HS)	Doanh thu 2021 (VNĐ)	Tỷ trọng 2021	Doanh thu 2022 (VNĐ)	Tỷ trọng 2022	Doanh thu 2023 (VNĐ)	Tỷ trọng 2023
1	Bột đá tráng phủ (HS 283650)	27.624.517.993	43%	26.588.842.589	40%	81.544.033.565	60%
2	Bột đá không tráng phủ (HS 251741)	21.842.642.134	34%	24.594.679.395	37%	33.976.680.652	20%
3	Bột đá nhẹ/kết tủa (HS 382499)	8.994.029.114	14%	8.641.373.841	13%	14.949.739.487	11%
4	Khoáng sản khác	5.781.875.859	9%	6.647.210.647	10%	12.231.605.035	9%
Tổng		64.243.065.100	100%	66.472.106.472	100%	136.702.058.739	100%

Đặc điểm thị trường Ấn Độ và vị thế xuất khẩu của Việt Nam: Tại Ấn Độ, canxi cacbonat xay (GCC) chiếm 85% tổng lượng tiêu thụ (gần 3 triệu tấn/năm), trong khi canxi cacbonat kết tủa (PCC) chỉ chiếm 15%. Nguồn cung nội địa Ấn Độ đáp ứng 78-80% nhu cầu (với 4 nhà sản xuất lớn chiếm 30% thị phần), còn lại 20-22% phụ thuộc vào nhập khẩu. Năm 2021, Ấn Độ nhập khẩu 140,915 triệu USD bột đá; trong đó Malaysia dẫn đầu với 54,401 triệu USD, Việt Nam đứng thứ hai với 37,948 triệu USD (chiếm trên 27% thị phần nhập khẩu của Ấn Độ), tiếp theo là Ai Cập (31,416 triệu USD) và Jordan (7,259 triệu USD). Tổng giá trị nhập khẩu mã HS 283650 của Ấn Độ tăng lên 146,675 triệu USD năm 2022 và đạt 169,915 triệu USD năm 2023.

Thực trạng xuất khẩu của VMPC sang Ấn Độ: Kim ngạch xuất khẩu bột đá sang Ấn Độ của VMPC tăng trưởng liên tục: đạt 15,203 tỷ VNĐ (2021), 17,124 tỷ VNĐ (2022) và tăng vọt lên 32,661 tỷ VNĐ (2023 - tăng 1,9 lần so với 2022). Thị phần xuất khẩu mã HS 283650 sang Ấn Độ của VMPC biến động từ 0,18% (2021), 0,20% (2022) lên mức 0,55% (2023).

Đánh giá năng lực cạnh tranh theo 5 tiêu chí:

• Chất lượng: Nguồn nguyên liệu từ Mỏ đá hoa trắng Tây Bắc Mông Sơn (Yên Bái, trữ lượng 500 triệu tấn). Dây chuyền sản xuất nhập khẩu từ CHLB Đức và Tây Ban Nha, kiểm định chất lượng bằng máy đo độ trắng Minolta CR-200 (Nhật Bản) và máy phân tích cỡ hạt Laser Malvern (Anh), đạt chứng nhận ISO 9001:2008. Khả năng điều chỉnh cỡ hạt D97 từ 1,5 $\mu\text{m}$ đến 3 $\mu\text{m}$. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn của Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ (BIS), tuy nhiên độ ổn định về màu sắc và bề mặt chưa hoàn toàn đồng đều bằng các thương hiệu nội địa hàng đầu Ấn Độ (Saurashtra Solid, Gupta Grinding Mills).
• Giá cả và chi phí: VMPC áp dụng chiến lược dẫn đầu về chi phí. So sánh giá bán bột đá tráng phủ D97 cùng loại:

Chỉ tiêu so sánh	VMPC (Việt Nam)	SUPER-T (Nội địa Ấn Độ)	BRILITE (Nhập khẩu cao cấp)
Mức giá (Triệu VNĐ/tấn)	3,0 – 4,2	3,5 – 4,312	5,0 – 7,7

Thời gian hoàn thành đơn hàng từ 1 đến 1,5 tháng với tỷ lệ lỗi hỏng thấp, giúp tối ưu hóa giá thành và tạo lợi thế cạnh tranh về giá tại Ấn Độ.

• Thương hiệu: Hoạt động hơn 10 năm tại Ấn Độ giúp duy trì quan hệ ổn định với nhóm khách hàng truyền thống, nhưng độ nhận diện thương hiệu chung trên thị trường còn hạn chế.
• Tiếp thị: Doanh nghiệp chưa thành lập phòng Marketing chuyên biệt; ngân sách dành cho tiếp thị chiếm dưới 0,003% lợi nhuận. Các hoạt động chủ yếu dựa vào hội chợ thương mại và chính sách chiết khấu 2 - 5%/đơn hàng; chưa khai thác các kênh digital marketing (SEO, SEM, mạng xã hội).

Chương 4: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC

Dựa trên phân tích thực trạng và bối cảnh ngành, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp:

1. Nâng cao nguồn vốn và khả năng quản lý vốn linh hoạt: Tối ưu hóa vòng quay vốn lưu động, đàm phán phương thức thanh toán quốc tế an toàn (L/C không hủy ngang), tận dụng nguồn vốn tín dụng xuất khẩu ưu đãi.
2. Giải pháp về marketing và quảng bá doanh nghiệp: Thành lập bộ phận Marketing chuyên trách thị trường quốc tế; xây dựng hệ thống website đa ngôn ngữ; triển khai SEO/SEM và tham gia các sàn thương mại điện tử B2B quốc tế; duy trì xúc tiến tại các hội chợ chuyên ngành tại New Delhi, Mumbai.
3. Đa dạng hóa thị trường và khai thác các phân vùng mới tại Ấn Độ: Mở rộng tiếp cận mạng lưới doanh nghiệp sản xuất giấy, nhựa và sơn tại các bang công nghiệp phát triển như Gujarat, Maharashtra, Tamil Nadu và Rajasthan.
4. Đầu tư nâng cao và kiểm soát chất lượng sản phẩm: Nâng cấp hệ thống phân ly khí siêu mịn; duy trì kiểm soát nghiêm ngặt kích thước hạt ($D_{97} \le 1,5,\mu\text{m}$) và độ trắng ($\ge 98%$); đảm bảo tuân thủ 100% tiêu chuẩn BIS của Ấn Độ.
5. Phát triển nguồn nhân lực xuất khẩu: Đào tạo nghiệp vụ ngoại thương, kỹ năng đàm phán thương mại quốc tế, nâng cao năng lực tiếng Anh và hiểu biết về văn hóa kinh doanh Ấn Độ cho nhân viên phòng Xuất Nhập khẩu.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính kèm số liệu thực chứng:

• Khóa luận làm rõ bức tranh nhập khẩu bột đá của Ấn Độ: quy mô nhập khẩu mã HS 283650 đạt 169,915 triệu USD năm 2023. Trong đó, Việt Nam là nguồn cung lớn thứ hai (chiếm hơn 27% thị phần nhập khẩu năm 2021 với 37,948 triệu USD, xếp sau Malaysia 54,401 triệu USD).
• Phản ánh chính xác kết quả kinh doanh của VMPC: Tổng doanh thu tăng từ 64,24 tỷ VNĐ (2021) lên 136,70 tỷ VNĐ (2023). Kim ngạch xuất khẩu bột đá sang Ấn Độ tăng trưởng 114,8% sau 3 năm, đạt 32,661 tỷ VNĐ vào năm 2023, nâng tỷ trọng đóng góp của dòng sản phẩm bột đá tráng phủ lên 60% tổng doanh thu.
• Định vị lợi thế cạnh tranh cốt lõi của VMPC tại Ấn Độ nằm ở giá bán thấp hơn đối thủ nội địa từ 10-15% (3,0 - 4,2 triệu VNĐ/tấn so với 3,5 - 4,312 triệu VNĐ/tấn của SUPER-T) nhờ tự chủ mỏ nguyên liệu chất lượng cao tại Yên Bái và việc thành lập đội ngũ logistics riêng từ năm 2021.

Giải pháp đề xuất: Hệ thống hóa 5 nhóm giải pháp đồng bộ từ quản trị tài chính, tổ chức bộ máy marketing chuyên biệt, phát triển thị trường ngách theo vùng địa lý tại Ấn Độ, đầu tư công nghệ nghiền mịn đạt chuẩn BIS đến nâng cao năng lực đàm phán của nhân sự xuất khẩu.

Đóng góp học thuật và thực tiễn do tác giả tự nêu: Khóa luận là công trình đầu tiên nghiên cứu chuyên biệt và có hệ thống về năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm bột đá sang thị trường Ấn Độ tại Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC. Công trình đã lấp đầy khoảng trống dữ liệu thực chứng về chuỗi cung ứng khoáng sản công nghiệp giữa Việt Nam và Ấn Độ giai đoạn hậu đại dịch COVID-19 và biến động kinh tế 2021 – 2023.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chủ yếu tập trung vào dữ liệu thứ cấp và dữ liệu nội bộ của một doanh nghiệp duy nhất (VMPC); phạm vi khảo sát thực tế tại thị trường bản địa Ấn Độ còn hạn chế do điều kiện địa lý; chưa tiến hành khảo sát định lượng diện rộng đối với hành vi người tiêu dùng công nghiệp (B2B) tại các bang miền Nam và Tây Ấn Độ.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu so sánh năng lực cạnh tranh của toàn ngành xuất khẩu canxi cacbonat Việt Nam với các đối thủ quốc tế (Malaysia, Ai Cập) trên thị trường Ấn Độ; ứng dụng các mô hình kinh tế lượng để đo lường mức độ tác động của thuế quan, chi phí logistics và rào cản kỹ thuật BIS đến kim ngạch xuất khẩu khoáng sản chế biến sâu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế và Quản trị kinh doanh. Các nội dung có giá trị tham khảo cao bao gồm:

• Khung phương pháp đánh giá năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm công nghiệp thô/chế biến sang thị trường ngách quốc tế.
• Bộ số liệu thống kê chi tiết về cơ cấu thị trường, thị phần và mã hàng xuất nhập khẩu bột đá (HS 283650, HS 251741, HS 382499) giữa Việt Nam và Ấn Độ giai đoạn 2021 – 2023.
• Bài học thực tiễn về việc vận dụng chiến lược dẫn đầu về chi phí (Cost Leadership) và kiểm soát chuỗi logistics trong doanh nghiệp vừa và nhỏ xuất khẩu khoáng sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Mặt hàng xuất khẩu chủ lực của VMPC sang thị trường Ấn Độ trong giai đoạn 2021 – 2023 là gì?
Mặt hàng xuất khẩu chủ lực là bột đá tráng phủ (mã HS 283650), chiếm tỷ trọng từ 55% đến 60% tổng kim ngạch xuất khẩu sang Ấn Độ của công ty và đóng góp 81,544 tỷ VNĐ (chiếm 60% tổng doanh thu) của VMPC vào năm 2023.

2. Vị thế của Việt Nam trong cơ cấu nhập khẩu bột đá của Ấn Độ như thế nào?
Theo số liệu thống kê năm 2021, Việt Nam là quốc gia xuất khẩu bột đá lớn thứ hai vào thị trường Ấn Độ với giá trị 37,948 triệu USD (chiếm trên 27% tổng kim ngạch nhập khẩu bột đá của Ấn Độ), chỉ đứng sau Malaysia (54,401 triệu USD) và đứng trên Ai Cập (31,416 triệu USD).

3. VMPC đang áp dụng chiến lược cạnh tranh tổng quát nào tại thị trường Ấn Độ?
Công ty áp dụng chiến lược dẫn đầu về chi phí (Cost Leadership) giai đoạn 2020 – 2030 thông qua việc thu mua nguyên liệu quy mô lớn tại Mỏ đá hoa trắng Yên Bái, đầu tư dây chuyền nghiền khép kín của Đức/Tây Ban Nha và tự vận hành đội ngũ logistics riêng từ năm 2021 để hạ giá thành sản phẩm.

4. Mức giá xuất khẩu bột đá tráng phủ D97 của VMPC so với các đối thủ trên thị trường Ấn Độ chênh lệch ra sao?
Giá bột đá tráng phủ D97 của VMPC dao động từ 3,0 đến 4,2 triệu VNĐ/tấn, thấp hơn so với đối thủ nội địa Ấn Độ SUPER-T (3,5 – 4,312 triệu VNĐ/tấn) và thấp hơn đáng kể so với dòng sản phẩm nhập khẩu cao cấp BRILITE (5,0 – 7,7 triệu VNĐ/tấn).

5. Điểm hạn chế lớn nhất trong hoạt động tiếp thị xuất khẩu của VMPC sang Ấn Độ là gì?
Doanh nghiệp chưa có phòng ban chuyên trách về Marketing; chi phí dành cho hoạt động tiếp thị rất thấp (chiếm dưới 0,003% lợi nhuận); hoạt động xúc tiến chủ yếu phụ thuộc vào hội chợ truyền thống và quan hệ khách hàng cũ, chưa khai thác các công cụ tiếp thị kỹ thuật số như SEO, SEM hay sàn B2B quốc tế.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Phương Anh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm và cung cấp bức tranh thực chứng chi tiết về hoạt động xuất khẩu bột đá của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC sang Ấn Độ giai đoạn 2021 – 2023. Nghiên cứu chỉ ra rằng dù VMPC đạt mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng và duy trì lợi thế cạnh tranh về giá bán cùng chất lượng mỏ nguyên liệu Yên Bái, công ty vẫn cần khắc phục hạn chế về công tác tiếp thị quốc tế, chứng nhận kỹ thuật và đa dạng hóa thị trường vùng tại Ấn Độ. Các nhóm giải pháp được đề xuất trong công trình mang tính thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu hữu ích cho việc định hướng chiến lược kinh doanh quốc tế của doanh nghiệp khoáng sản Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp Chương 3: Năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC Chương 4: Giải pháp nâng cao nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu bột đá sang thị trường Ấn Độ của Công ty Cổ phần Kinh doanh VMPC 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH XUẤT KHẨU SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 2. Một số khái niệm cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 2. Khái niệm cạnh tranh Thuật ngữ cạnh tranh thường được sử dụng để đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, ngành sản phẩm hay quốc gia. Tùy vào mục tiêu nghiên cứu khác nhau người ta có thể đưa ra các khái niệm khác nhau về cạnh tranh.

Có nhiều cách tiếp cận để đưa ra khái niệm cạnh tranh, điển hình là một số quan niệm như sau: Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam (tái bản năm 1997): “Cạnh tranh là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hoá, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, bị chi phối bởi quan hệ cung – cầu, nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhất”. Từ điển thuật ngữ kinh doanh Anh - Việt (xuất bản năm 1992) định nghĩa: “Cạnh tranh là sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình”. Theo Từ điển Tiếng Việt (Tác giả: Viện ngôn ngữ học – Tái bản năm 2010): “Cạnh tranh là cố gắng giành phần hơn, phần thắng về mình giữa những người, những tổ chức hoạt động nhằm những lợi ích như nhau". Theo Luật cạnh tranh (2004), "Cạnh tranh là sự đua tranh về kinh tế giữa các nhà kinh doanh có những lợi ích giống nhau trên cùng thị trường bằng các phương thức khác nhau để giành được nhiều nhất về phía mình khách hàng, thị trường và thị phần của một thị trường, qua đó thu lợi nhuận nhiều hơn." Trong Đại từ điển Kinh tế thị trường (Viện Nghiên cứu và Phổ biển tri thức Bách Khoa, Hà Nội 1998) cũng đưa ra định nghĩa: “cạnh tranh hữu hiệu là một phương thức thích ứng với thị trường của xí nghiệp mà các mục đích là giành được hiệu quả hoạt động thị trường làm cho người ta tương đối thỏa mãn nhằm đạt được lợi nhuận bình quân vừa đủ để có lợi cho việc kinh doanh bình thường và thù lao cho những rủi ro trong việc đầu tư, đồng thời hoạt động của các đơn vị sản xuất cũng đạt được hiệu suất cao, không có hiện tượng quá dư thừa về khả năng sản xuất trong một thời gian dài, tính chất sản phẩm đạt trình độ hợp lý".

Marx (1987): “Cạnh tranh là sự ganh đua, đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu dùng hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch”. Các nhà kinh tế học Samuelson và Nordhaus (1997) cho rằng: “Cạnh tranh là sự kình địch giữa các với nhau để giành khách hàng và thị trường”. Theo quan điểm cạnh tranh cổ điển, Cac-Mac – F.Anghen ( tái bản năm 1993) cho rằng: “Cạnh tranh là hình thức đấu tranh gay gắt giữa những người sản xuất hàng hóa dựa theo chế độ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất, nhằm giành giật những điều kiện có lợi nhất về sản xuất và tiêu thụ hàng hóa, chế độ sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất gây ra cạnh tranh, theo kiểu “cá lớn nuốt cá bé”, các nhà tư bản đưa ra những biện pháp sử dụng để cạnh tranh là thường xuyên cải tiến kĩ thuật, tăng năng suất lao động, để thu lợi nhuận siêu ngạch". Theo nhà kinh tế học người Mỹ - Michael Porter (1996): "Cạnh tranh là việc giành giật từ đối thủ về khách hàng, thị phần hay nguồn lực của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, bản chất của cạnh tranh hông phải là tiêu diệt đối thủ mà là doanh nghiệp phải tạo ra và mang lại cho khách hàng những giá trị tăng cao hơn hoặc mới lạ hơn đối thủ cạnh tranh để họ có thể lựa chọn cho mình mà không đến với đối thủ cạnh tranh". Theo tác giả Đặng Đức Thành (2010) cho rằng: “Cạnh tranh là một quan hệ kinh tế nảy sinh trong cơ chế thị trường, trong đó các chủ thể kinh tế ganh đua với nhau nhằm giành lấy những điều kiện có lợi về sản xuất và tiêu thụ hàng hóa nhằm thu hút khách hàng về phía mình, tối đa hóa lợi nhuận còn khách hàng đạt được mục tiêu tối đa hóa lợi ích tiêu dùng và sự tiện lợi”. Theo Tôn Thất Nguyễn Thiêm (2004): “Cạnh tranh không phải là tiêu diệt đối thủ mà là mang lại cho khách hàng những giá trị gia tăng cao, mới lạ hơn để khách hàng lựa chọn mình chứ không lựa chọn đối thủ cạnh tranh”. Mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau nhưng có thể hiểu “Cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế, bằng mọi biện pháp để đạt được mục tiêu kinh tế của mình, mục tiêu thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất, mục tiêu cuối cùng là tối đa hoá lợi ích”.

Khái niệm năng lực cạnh tranh 10 Theo Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) thì: “năng lực cạnh tranh là khả năng của doanh nghiệp, ngành, quốc gia, khu vực trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện kinh tế quốc tế.” Theo từ điển thuật ngữ chính sách thương mại (1997): Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là không bị doanh nghiệp khác đánh bại về kinh tế, lại có khái niệm cho rằng năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với nâng cao lợi thế cạnh tranh, hay năng suất lao động”. Theo từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam (1977): “Năng lực cạnh tranh là khả năng của một mặt hàng, một đơn vị kinh doanh, hoặc một nước giành thắng lợi (kể cả giành lại một phần hay toàn bộ thị phần) trong cuộc cạnh tranh trên thị trường tiêu thụ”. Theo quan điểm của Giorno Durand và cộng sự (1987), Anderton và Dunnett (1987) và Fagerberg (1988): “ Năng lực cạnh tranh của một quốc gia là lợi thế về giả của hàng hóa/dịch vụ của quốc gia đó trên thị trường quốc tế”. Theo quan điểm của UNCTAD (Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển)(1999): “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là năng lực của doanh nghiệp trong việc giữ vững hoặc tăng thị phần một cách vững chắc hay năng lực hạ giá thành hoặc cung cấp sản phẩm bền, đẹp, rẻ của doanh nghiệp”.

Theo diễn đàn kinh tế thế giới (World Economic Forum) (2006), “Năng lực cạnh tranh là khả năng của một đất nước trong việc đạt được tỉ lệ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người cao và bền vững”. Theo quan điểm của Michael Porter (1990): “Năng lực cạnh tranh là khả năng của một tổ chức kinh tế, một địa phương hay một quốc gia có thể cạnh tranh trên thị trường về một loại sản phẩm hay dịch vụ nào đó, thể hiện ưu thế của tổ chức kinh tế, một địa phương hay một quốc gia trong việc đáp ứng một cách bền vững và lâu dài nhu cầu của khách hàng về sản phẩm hay dịch vụ đó, tổng hòa các yếu tố kỹ thuật, công nghệ, tổ chức và quản lý trong việc cung cấp các sản phẩm hay dịch vụ trên thị trường”. Theo quan điểm của tác giả Cho, D. (1994) cho rằng: “Năng lực cạnh tranh của một quốc gia là khả năng chiếm lĩnh được vị trí cao trên thị trường thông qua mức lợi ích cao và tăng trưởng liên tục so với đối thủ cạnh tranh.

Một quốc gia không thể có NLCT quốc tế nếu chỉ có một hoặc hai ngành công nghiệp thành công và quốc gia đó 11 cần phải tạo ra những ngành có lợi thể CT có sức lan tỏa tới những ngành công nghiệp khác. Từ điển Thuật ngữ Kinh tế học của tác giả Hữu Khuê Mai (2001): “Năng lực cạnh tranh là khả năng giành được thị phần lớn trước các đối thủ cạnh tranh trên thị trường, kể cả khả năng giành lại một phần hay toàn bộ thị trường”. Theo Bạch Thụ Cường (2002) trong Từ điển thuật ngữ chính sách thương mại: “Năng lực cạnh tranh là năng lực của một doanh nghiệp hoặc một ngành, một quốc gia không bị doanh nghiệp khác ngành khác, quốc gia khác đánh bại về năng lực kinh tế”. Theo tác giả Momaya và Ambastha (2004): “Năng lực cạnh tranh đơn giản là khả năng cạnh tranh”.

Ngày nay đây là một khái niệm phố biển để chỉ sức mạnh về mặt kinh tế của một quốc gia, một ngành kinh tế hoặc một doanh nghiệp khi so sánh với các đối thủ của nó trong nền kinh tế thị trường toàn cầu mà ở đó hàng hóa, dịch vụ, con người, kỹ năng và ý tưởng có thể dịch chuyển tự do không giới hạn bởi các biên giới địa lý. Theo Pitts và Lagnevik (1997): “Năng lực cạnh tranh chỉ là một khái niệm tương đổi và có tính chất động do các điều kiện về thị trường liên tục thay đổi. Nó liên quan với việc duy trì hoặc tăng thị phần trong tương lai của quốc gia, một ngành, hay một DN. Như vậy, ta có thể hiểu “Năng lực cạnh tranh của một chủ thể kinh tế là khả năng sử dụng nguồn lực một cách có hiệu quả nhằm chiếm vị trí cao trên thị trường được thể hiện thông qua thị phần và danh tiếng so với đối thủ cạnh tranh”.

Các cấp độ cạnh tranh  Năng lực cạnh tranh cấp quốc gia: Năng lực cạnh tranh quốc gia là yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của tất cả các sản phẩm trên thị trường nội địa và xuất khẩu. Có rất nhiều cách hiểu về năng lực cạnh tranh cấp quốc gia. Theo Asia Development Outlook 2003: "Năng lực cạnh tranh quốc gia là khả năng cạnh tranh của một nước để sản xuất các hàng hóa và dịch vụ đáp ứng được thử thách của thị trường quốc tế. Đồng thời, duy trì và mở rộng được thu nhập thực tế của công dân nước đó.

Mặt khác, năng lực cạnh tranh quốc gia phản ánh khả năng của một nước để tạo ra việc sản xuất sản phẩm, phân phối sản phẩm và dịch vụ trong thương mại quốc tế, trong khi kiếm được thu nhập tăng lên từ nguồn lực của nó.