PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Với năng lực quản trị hạn chế như hiện nay các ngân hàng thương mại Việt Nam đang phải đối mặt với những rủi ro lớn, gây ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế. từ thực tế này đòi hỏi bản thân mỗi ngân hàng phải không ngừng nâng cao năng lực quản trị để cạnh tranh không chỉ với ngân hàng trong nước mà còn cạnh tranh với các tổ chức tín dùng quốc tế. Cùng với sự “bùng nổ” hoạt động cả về quy mô và mức độ đa dạng của hệ thống ngân hàng thì mức độ cạnh tranh trong hệ thống ngân hàng cũng ngày càng trở nên khốc liệt.
Hệ thống mạng lưới của các ngân hàng thương mại không ngừng vươn khắp các tỉnh thành trong cả nước, chất lượng sản phẩm dịch vụ liên tục được cải thiện, dịch vụ khách hàng ngày càng tăng, ứng dụng công nghệ vào ngành ngân hàng ngày càng phát triển khiến cho hệ thống các tổ chức tín dụng trở thành những doanh nghiệp rất năng động và nhạy bén với thị trường. Hệ thống các tổ chức tín dụng trên địa bàn Nghệ An cũng không ngừng mở rộng và phát triển trong những năm qua. Trước đây các ngân hàng thương mại quốc doanh như BIDV, Vietcombank, Vietinbank, Agribank luôn chiếm được thị phần chủ yếu nhờ những lợi thế cạnh tranh như lịch sử hoạt động lâu đời, năng lực tài chính lớn, thuộc sở hữu của nhà nước. Tuy nhiên trong 10 năm trở lại đây, khi trên địa bàn tỉnh xuất hiện ngày càng nhiều các chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần lớn rất năng động thì đòi hỏi các ngân hàng phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh về mọi mặt.
Trong quá trình cạnh tranh đó, BIDV Nghệ An còn bộc lộ những hạn chế nhất định về năng lực cạnh tranh như thị phần một số sản phẩm dịch vụ còn thấp, mức độ đa dạng và linh hoạt về sản phẩm và giá cả sản phẩm chưa cao, khả năng tiếp cận với khách hàng còn hạn chế. Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực cạnh tranh đối với sự phát triển của BIDV Nghệ An, tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Giải pháp 1 nâng cao năng lực cạnh trạnh của BIDV Nghệ An” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ của mình. Mục đích nghiên cứu Việc nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích sau: - Hệ thống hoá các lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh. - Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của BIDV Nghệ An.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Nghệ An. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu của luận văn là năng lực cạnh tranh hiện tại của BIDV Nghệ An - Phạm vi nghiên cứu của luận văn được giới hạn ở những vấn đề có tính nguyên lý chuẩn mực và thực tế hoạt động của BIDV Nghệ An trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV Nghệ An được đề cập trong luận văn được giới hạn trong giai đoạn phát triển từ nay đến năm 2020. Phương pháp nghiên cứu Trên nền tảng của phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tác giả sử dụng các phương pháp thống kê, khảo sát, phân tích, so sánh, diễn giải, quy nạp và tổng hợp.
+Trong phân tích tác giả sử dụng các bảng biểu để so sánh, minh họa, rút ra những kết luận cần thiết. + Số liệu sử dụng trong luận văn chủ yếu là các số liệu thứ cấp trích dẫn từ các nguồn tài liệu công bố chính thức như số liệu thống kê, báo cáo, các tài liệu và ấn phẩm có liên quan. + Luận văn sử dụng các số liệu sơ cấp thông qua các phiếu điều tra khảo sát các đối tượng có liên quan đến nội dung nghiên cứu.Luận văn sử dụng phương pháp thu thập thông tin thông qua việc điều tra, khảo sát thực tế: điều tra phỏng vấn 2 mẫu phiếu với số lượng 100 phiếu điều tra, kết quả thu về 100 phiếu trả 2 lời, đối tượng điều tra là các cán bộ quản lý ngân hàng, các khách hàng sử dụng sản phẩm dịch vụ ngân hàng của BIDV Nghệ An, Vietcombank Vinh, Vietinbank Nghệ An và Agribank Nghệ An. Sau khi được làm sạch số liệu từ việc xem xét và loại bỏ các phiếu điều tra không phù hợp, học viên dùng cách thức tổng hợp cơ học để tổng hợp và tính toán các chỉ tiêu nghiên cứu có liên quan.
3 Chương1 NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH Năng lực cạnh tranh đã thực sự trở thành vấn đề sống còn đối với các doanh nghiệp nói chung và các ngân hàng thương mại nói riêng. Năng lực cạnh tranh được khá nhiều cá nhân và tổ chức quan tâm, sự quan tâm được thể hiện dưới nhiều cách thức khác nhau do xuất phát từ những mục đích khác nhau. Các nhà nghiên cứu khi nghiên cứu về năng lực cạnh tranh quan tâm đến các vấn đề lý luận của năng lực cạnh tranh, xây dựng các chỉ tiêu thể hiện năng lực cạnh tranh; tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực canh tranh của doanh nghiệp, của ngành và quốc gia.
Các tổ chức doanh nghiệp cũng như các thành viên của họ nghiên cứu về năng lực cạnh tranh dưới góc độ thực tế, nhằm tìm kiếm các giải pháp để tăng cường năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Đến nay đã có rất nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về năng lực cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NMTM, cụ thể: 1. Luận án Tiến sĩ: “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Lê Cẩm Ninh, 2011. Trong nghiên cứu này tác giả đã khái quát hóa một số nội dung lý luận như ngân hàng thương mại, năng lực cạnh tranh và nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại.
Tác giả dùng nhiều thời lượng để phân tích đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của một số ngân hàng thương mại tiêu biểu của Việt Nam trong giai đoạn vừa qua. Từ việc phân tích đánh giá các chỉ tiêu thể hiện năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam, tác giả đã chỉ ra những tồn tại và hạn chế của chúng , từ đó đề 4 xuất một hệ thống các giải pháp gắn với từng chủ thể nhằm năng cao năng lực cạnh tranh cho các NHTM Việt Nam trong thời gian tới. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu này tác giả lấy đối tượng là hệ thống các NHTM nói chung, ở phạm vi rộng, không đánh giá phân tích sâu đối với một NHTM cụ thể. Luận văn thạc sỹ “Nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTMCP Maritime Bank” của tác giả Nguyễn Thị Mai Anh, thực hiện tại Học viện Tài chính năm 2014.
Trong luận văn này, tác giả đã hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đặt trong bối cảnh của một ngân hàng thương mại đề phân tích, đánh giá. Thực trạng năng lực cạnh tranh của Maritime Bank đã được tác giả phân tích khá sâu, có so sánh với một số NHTM khác trên địa bàn. Từ những nguyên nhân tồn tại trong nâng cao năng lực cạnh tranh của Maritime Banhk, tác giả đã đê xuất một số nhóm giải pháp để tăng cường năng lực cạnh tranh cho Maritime Bank trong thời gian tiếp theo. Luận văn thạc sỹ “Chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam góp phần phát triển kinh tế trong thời kỳ hội nhập” của tác giả Lê Thị Vân Anh, thực hiện tại Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, 2007.
Trong nghiên cứu này tác giả đã phân tích đánh giá mối quan hệ giữa năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại với phát triển kinh tế. Tuy nhiên, công trình này tác giả nhìn nhận một cách tổng thể các ngân hàng thương mại không tập trung vào một ngân hàng cụ thể nào. Luận văn Thạc sỹ “Năng lực cạnh tranh của các NHTMCP tại TP Hồ Chí Minh trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Trần Thị Út Hiên, thực hiện tại Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, 2008. Đề tài luận văn này tác giả đã khoanh vùng nghiên cứu với một phạm vi cụ thể đó là trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, và đối tượng chỉ tập trung vào nghiên cứu khối các NHTM CP.
Tuy vậy, tác giả đã không đánh giá năng lực cụ thể của một ngân hàng TMCP. Luận văn Thạc sỹ “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO” của tác giả Bùi Tấn Định tại Đại 5 học Kinh tế TP Hồ Chí Minh. Luận văn này, tác giả có tham vọng giải quyết vấn đề của cả một ngành kinh doanh, tuy nhiên, cách thức giả quyết vấn đề của công trình lại chưa đạt được mục tiêu đặt ra do phạm vi nghiên cứu quá rộng, phương pháp nghiên cứu chưa thực sự phù hợp. Luận văn Thạc sỹ “Giải pháp nâng cao năng lực tranh của NHNN & PTNN Việt Nam trong xu thế hội nhập” tại Đại học Kinh tế TP HCM, 2008.
Luận văn này, tác giả đã khoanh vùng phạm vi nghiên cứu, xác định đối tượng nghiên cứu một cách rõ ràng đó là ngân hàng NN & PT NT Việt Nam- Agribank. Tuy nhiên, mỗi ngân hàng có điểm mạnh, điểm yếu khác nhau do vậy chiến lược và năng lực cạnh tranh cũng khác nhau. Trong nghiên cứu không thể lấy những kết luận của nghiên cứu này đặt vào bối cảnh của các ngân hàng khác. Các luận văn này tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh của các NHTM cụ thể trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.
Tuy nhiên về quy mô, các nghiên cứu này là tương đối rộng đối với một luận văn Thạc sỹ, do vậy các đề xuất rất chung chung, thiếu màu sắc của thực tiễn, khó có thể áp dụng cho một NHTM cụ thể, hơn nữa những tác động từ cạnh tranh của quá trình hội nhập quốc tế được coi là hiển nhiên trong giai đoạn hiện nay, đó không còn là vấn đề mới trong nghiên cứu. Về các bài tạp chí khoa học có một số bài cụ thể sau: 1. “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại Việt Nam”, tạp Tài chính số 2 tháng 4, 2015 của tác giả Đường Thị Thanh Hải 2. “Cạnh tranh của ngân hàng thương mại – nhìn từ góc độ lý luận và thực tiễn ở Việt Nam” của TS.
Nguyễn Trọng Tài.