CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LỢI NHUẬN CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm và nội dung cơ bản của lợi nhuận 1.1 Khái niệm lợi nhuận Một ztổ zchức zkinh ztế zcó ztên zriêng, zcó ztài zsản, zcó ztrụ zsở zgiao zdịch zổn zđịnh, gọi zlà zdoanh znghiệp zđược zđăng zký zkinh zdoanh ztheo zquy zđịnh zcủa zpháp zluật z nhằm zmục zđích zthực zhiện zcác zhoạt zđộng zkinh zdoanh z Hiện znay zcó zcác zloại zhình zdoanh znghiệp zcơ zbản zsau: Doanh znghiệp znhà znước: zlà zdoanh znghiệp zcó zvốn zđầu ztư z100% ztừ znhà nước, zhoạt zđộng zphát ztriển zkinh ztế znhằm zthực zhiện zcác zmục ztiêu zcủa zxã zhội zdo z nhà znước zquản zlý. z Doanh znghiệp ztư znhân: zlà zdoanh znghiệp zthuộc zquyền zsở zhữu zcủa z1 zcá znhân do zcá znhân zđó zđứng zra ztổ zchức zthành zlập zdoanh znghiệp, zquản zlý zvà ztrị ztrách z nhiệm zvề zpháp zlý. z Doanh znghiệp zchung zvốn zhay zcông zty: zlà zloại zhình zcông zty zdo znhiều zthành viên zgóp zchung zvốn zđể zkinh zdoanh, zcùng zchia zsẻ zlợi znhuận zcũng znhư zcùng zchịu z lỗ. z Hoạt zđộng zsản zsuất zkinh zdoanh zcủa zdoanh znghiệp zlà zquá ztrình zkết zhợp zcác z yếu ztố zđầu zvào z(như znhà zxưởng, znguyên zvật zliệu, zsức zlao zđộng…) zđể ztạo zra zyếu tố zđầu zra zlà zhàng zhóa zvà ztiêu zthụ zhàng zhóa zđó.
zSau zmỗi zchu zkỳ zsản zxuất zkinh z doanh, zdoanh znghiệp zthu zđược zmột zkhoản ztiền znhất zđịnh ztừ zviệc ztiêu zthụ zsản z phẩm z(doanh zthu). zSau zkhi zbù zđắp zcác zchi zphí zbỏ zra zkhi ztiến zhành zcác zhoạt zđộng z sản zxuất zkinh zdoanh, zphần zcòn zlại zchính zlà zlợi znhuận. [2] z Lợi znhuận zlà zmột zchỉ ztiêu zchất zlượng zquan ztrọng zđể zđánh zgiá zvề zhiệu zquả của zcác zhoạt zđộng ztrong zdoanh znghiệp. zKhái zniệm zvề zdoanh znghiệp zcũng zđã z nhấn zmạnh zdoanh znghiệp zphải zlà zmột ztổ zchức zkinh ztế zchứ zkhông zphải zlà zmột ztổ z e 5 chức zchính ztrị zhay ztổ zchức zxã zhội.
zDoanh znghiệp zphải zlấy zhoạt zđộng zsản zxuất z kinh zdoanh zlàm zchủ zyếu zvà ztheo zđuổi zmục ztiêu zlợi znhuận. zTrong zđiều zkiện zcác z doanh znghiệp zhạch ztoán zkinh zdoanh ztheo zcơ zchế zthị ztrường zvà zsự zcạnh ztranh z khốc zliệt znhư zhiện znay, zmuốn ztồn ztại zvà zphát ztriển zthì zđòi zhỏi ztất zyếu zđối zvới z doanh znghiệp zlà zthu zđược zlợi znhuận. z Vì zvậy, zlợi znhuận zđược zhiểu zchính zlà zphần zgiá ztrị zsản zphẩm zcủa zlao zđộng thặng zdư zvượt zquá zphần zgiá ztrị zsản zphẩm zcủa zlao zđộng ztất zyếu zmà zdoanh znghiệp z bỏ zra, ztừ zgóc zđộ zcủa zdoanh znghiệp zthì zlợi znhuận zlà zkết zquả ztài zchính zcuối zcùng z của zcác zhoạt zđộng zkinh zdoanh, zlà zsố ztiền zchênh zlệch zgiữa zdoanh zthu zvà zchi zphí z mà zdoanh znghiệp zđã zbỏ zra zđể zcó zđược zdoanh zthu zđó. z z Khi zta zxem zxét zkhái zniệm zlợi znhuận zcần zchú zý zmột zsố zvấn zđề zsau: Doanh zthu zvà zchi zphí zphải zđồng znhất, zdoanh zthu zhoạt zđộng znào zthì ztương ứng zlà zchi zphí zcủa zhoạt zđộng zđó.
z Các zchỉ ztiêu zdoanh zthu, zchi zphí, zlợi znhuận zphải zđược zbiểu zhiện zbằng ztiền, phải zđược ztính zcho zmột zthời zkỳ znhất zđịnh, zkhông zxét ztại zmột zthời zđiểm. z Lợi znhuận zlà zkết zquả ztài zchính zcuổi zcùng zcủa zhoạt zđộng zsản zxuất zkinh doanh, zlà zchỉ ztiêu zchất zlượng ztổng zhợp zđể zđánh zgiá zhiệu zquả zkinh ztế zcủa zcác zhoạt z động zcủa zdoanh znghiệp.2 Kết cấu lợi nhuận Cách zphân zchia zcác zhoạt zđộng zcủa zdoanh znghiệp zthành z: zHoạt zđộng zsản xuất zkinh zdoanh, zhoạt zđộng ztài zchính zvà zhoạt zđộng zbất zthường zthì zkết zcấu zlợi z nhuận zcủa zdoanh znghiệp zcũng zđược zphân zthành z3 zloại ztương zứng. z Lợi znhuận ztừ zhoạt zđộng zkinh zdoanh zlà zlợi znhuận ztừ zhoạt zđộng zkinh zdoanh hàng zhoá zdịch zvụ zcòn zgọi zlà zkinh zdoanh zchính zcủa zdoanh znghiệp. z Lợi znhuận ztừ zhoạt zđộng ztài zchính zlà zlợi znhuận zthu zđược ztừ zcác zhoạt zđộng đầu ztư ztài zchính zhoặc zkinh zdoanh zvề zvốn zđưa zlại.
zCác zhoạt zđộng ztài zchính ztrong z doanh znghiệp zthường zlà zhoạt zđộng zliên zdoanh, zliên zkết, zđầu ztư zmua zbán zchứng z khoán, zthu zlãi ztiền zgửi. z e 6 Lợi znhuận ztừ zhoạt zđộng zbất zthường zlà zlợi znhuận ztừ zcác zhoạt zđộng zmà doanh znghiệp zkhông zdự ztính ztrước zhoặc znhững zhoạt zđộng zkhông zmang ztính zchất z thường zxuyên znhư z: zThanh zlý ztài zsản, zthu ztừ zvi zphạm zhợp zđồng, zthu ztiền zphạt z huỷ zbỏ zhợp zđồng. z Hiện znay ztrong znền zkinh ztế zthị ztrường zhoạt zđộng ztài zchính zlà zmột zhoạt động zthường zxuyên zcũng zlà zmột zhoạt zđộng zđầu ztư zmang zlại zlợi znhuận z. zDo zđó z hoạt zđộng ztài zchính zlà zhoạt zđộng zkinh zdoanh zcủa zdoanh znghiệp.
z Vậy zviệc zxem zxét zkết zcấu zlợi znhuận zcó zý znghĩa zquan ztrọng ztrong zviệc zcho ta zthấy zđược zcác zhoạt zđộng ztạo zlợi znhuận, ztừ zđó, zđánh zgiá zkết zquả zcủa ztừng zhoạt z động, ztìm zra zcác zmặt ztích zcực zcũng znhư ztồn zđọng ztrong ztừng zhoạt zđộng zđề zra zcác z quyết zđịnh zthích zhợp znhằm zlựa zchọn zđúng zhướng zđầu ztư zvốn zcủa zdoanh znghiệp z mang zlại znhiều zhiệu zquả zhơn. Ý nghĩa lợi nhuận Với zđiều zkiện zhạch ztoán zkinh zdoanh ztheo zcơ zchế zthị ztrường, zdoanh znghiệp có ztồn ztại zvà zphát ztriển zhay zkhông zphụ zthuộc zvào zviệc zdoanh znghiệp zcó ztạo zra z được zlợi znhuận zhay zkhông. zQua zđó zcho zthất zlợi znhuận zđóng zvai ztrò zrất zquan z trọng ztrong zhoạt zđộng zsản zxuất zkinh zdoanh. z * zĐối zvới zdoanh znghiệp Lợi znhuận zvừa zlà zmục ztiêu, zvừa zlà zđộng zlực, zvừa zlà zđiều zkiện ztồn ztại zvà phát ztriển zcủa zdoanh znghiệp.
zHoạt zđộng zcủa zdoanh znghiệp ztrong znền zKTTT zlà z nhằm zđạt ztới zmục ztiêu zlợi znhuận ztrong zkhuôn zkhổ zcủa zpháp zluật. z Thật zvậy, zvì zlợi znhuận zcao znên zcác zdoanh znghiệp zluôn zluôn ztìm zcách zđầu tư zmở zrộng zquy zmô zsản zxuất, zcải ztiến zkỹ zthuật, zđổi zmới zcông znghệ, zchế ztạo zsản z phẩm zmới, zquản zlý zchặt zchẽ zchi zphí, zhạ zgiá zthành zđể zđưa zra zthị ztrường zngày z càng znhiều zsản zphẩm zchất zlượng zcao, zgiá zcả zhợp zlý, zthu zhút zkhách zhàng, zchiếm z lĩnh zthị zphần zvà zgiành zlợi zthế ztrong zcạnh ztranh zvới zđối zthủ zkhác, zchống ztụt zhậu z và zvươn zlên ztrình zđộ zcao zcủa zngành, zcủa zkhu zvực zvà zthế zgiới. z Lợi znhuận zđối zvới zdoanh znghiệp zkhông zchỉ zlà znguồn ztích zluỹ zđể ztái zsản xuất zmở zrộng zcó ztính zchất zquyết zđịnh zđối zvới zphát ztriển zdoanh znghiệp, zmà zcòn zlà z e 7 nguồn zđể zkhuyến zkhích zlợi zích zvật zchất zđối zvới zngười zlao zđộng, zcải zthiện zđời z sống zngười zlao zđộng, zthúc zđẩy zhọ zra zsức zsáng ztạo, znâng zcao ztay znghề zđể zcó znăng z suất zlao zđộng zcao, zsản zphẩm zđược zhoàn zthiện, zgắn zchặt znỗ zlực zcủa zhọ zvới zkết z quả zsau zcùng zcủa zhọ. z Lợi znhuận zcòn zlà znguồn zđể zdoanh znghiệp ztham zgia zcác zhoạt zđộng zxã zhội như zlàm ztừ zthiện, znuôi zcác zbà zmẹ zanh zhùng, zcác zngười zcó zcông zvới zcách zmạng z và zthực zhiện ztài ztrợ zcho zcác zphong ztrào znhằm znâng zcao zuy ztín zcủa zdoanh znghiệp.
z [10] * zĐối zvới zkinh ztế zxã zhội Lợi znhuận zcủa zdoanh znghiệp zkhông zchỉ zlà zmột zbộ zphận zcủa zthu znhập thuần ztuý zcủa zdoanh znghiệp zmà zđồng zthời zlà znguồn zthu zquan ztrọng zcủa zNgân z sách zNhà znước zvà zlà znguồn ztích zluỹ zquan ztrọng znhất zđể zthực zhiện ztái zsản zxuất z mở zrộng zxã zhội zvà zđáp zứng zcác znhu zcầu zphát ztriển zcủa zxã zhội. zLợi znhuận zcó zmối z quan zhệ zchặt zchẽ zvà zmật zthiết zvới zcác zchỉ ztiêu zkinh ztế zkỹ zthuật znhư zchỉ ztiêu zvề z đầu ztư, zsử zdụng zcác zyếu ztố zđầu zvào, zchi zphí zvà zgiá zthành zsản zxuất, zcác zchỉ ztiêu z đầu zra zvà zcác zchính zsách ztài zchính znhà znước. z Vậy zta zhiểu, zphấn zđấu ztăng zlợi znhuận zlà zmột zđòi zhỏi ztất zyếu zcủa zdoanh nghiệp ztrong zquá ztrình zsản zxuất zkinh zdoanh, zlà zmục ztiêu zcủa zcác zdoanh znghiệp. Phương pháp xác định lợi nhuận Công thức chung xác định lợi nhuận: Lợi nhuận = Doanh thu - Chi phí tạo ra doanh thu Doanh thu được hiểu là biểu hiện bằng tiền của tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ các hoạt động kinh doanh của mình trong một khoảng thời gian nhất đinh.
Chi phí là những khoản chi mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có được doanh thu. Xác định lợi nhuận theo phương pháp trực tiếp * Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh e 8 Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh là khoản tiền chênh lệch giữa doanh thu bán hàng và giá thành toàn bộ của sản phẩm hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp đã tiêu thụ. Đây là bộ phận cơ bản nhất và chiếm tỉ trọng chủ yếu trong tổng lợi nhuận của doanh nghiệp, quyết định đến hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Lợi nhuận hoạt Doanh thu thuần bán - Giá thành toàn bộ = động sản xuất kinh hàng và cung cấp dịch sản phẩm tiêu thụ - doanh vụ Doanh thu thuần = Doanh thu bán - Các khoản giảm về bán hàng và cung hàng và cung cấp dịch trừ doanh thu cấp dịch vụ vụ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền thu được hoặc sẽ thu được từ các giao dịch và các nghiệp vụ phát sinh doanh thu như: bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phụ phí thu thêm bên ngoài giá bán (nếu có).
Nhân tố này ảnh hưởng thuận chiều đến tổng lợi nhuận trước thuế, do vậy doanh nghiệp cần tìm mọi biện pháp để tăng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. [2] Các khoản giảm trừ bao gồm: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, giá trị hàng bán bị trả lại, thuế gián thu. Chiết khấu thương mại: Là khoản mà doanh nghiệp giảm trừ cho người mua theo một tỷ lệ nhất định so với giá niêm yết do việc người mua mua hàng với khối lượng lớn. Giảm giá hàng bán: Là khoản mà doanh nghiệp giảm trừ cho người mua theo một tỷ lệ nhất định theo giá ghi trên hoá đơn do doanh nghiệp không đảm bảo các điều kiện về hàng hoá như ghi trên hợp đồng.
Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị tiền hàng đã nhận của khách hàng nay phải trả lại do việc cung cấp hàng hóa, sản phẩm không đúng hợp đồng hoặc người mua không chịu nhận hàng. e 9 Các loại thuế gián thu đối với sản phẩm tiêu thụ: thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất-nhập khẩu, thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp …. * Giá thành Giá Chi toàn bộ sản = Chi phí quản vốn hàng phí bán phẩm hàng hóa = + + lý doanh nghiệp bán hàng tiêu thụ Giá vốn hàng bán: Là toàn bộ chi phí để tạo ra một sản phẩm.