Giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh trong vận chuyển hành khách đường dài Hà Nội - TP Hồ Chí Minh

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu một số giải pháp tăng cường khả năng cạnh tranh trong vận chuyển hành khách đường dài, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Trường Đại Học Giao Thông Vận Tải
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh Giao Thông Vận Tải Đường Sắt
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Cạnh Tranh Trong Vận Chuyển Hành Khách Đường Dài Hà Nội - TP Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG VẬN CHUYỂN HÀNH KHÁCH NGÀNH ĐS & HK
• 1.1. Lý luận về tình cạnh tranh và chiến lược cạnh tranh trong TT VT
• 1.1.1. Lý thuyết về cạnh tranh
• 1.1.2. Chiến lược cạnh tranh
• 1.1.3. Tình cạnh tranh của thị trường vận tải
• 1.2. Thị trường VCHK Việt Nam
• 1.2.1. Thị trường vận tải
• 1.2.2. Thị trường VCHK Việt Nam
• 1.2.3. Đánh giá thực trạng ngành đường sắt
• 1.2.3.1. Hiện trạng mạng lưới ĐSVN
• 1.2.3.2. Thực trạng cơ sở hạ tầng và công nghiệp ĐSVN
• 1.2.3.3. Nguồn nhân lực và các cơ sở đào tạo chuyên ngành
• 1.2.3.4. Đánh giá thực trạng ngành hàng không
• 1.2.3.4.1. Các doanh nghiệp HKVN
• 1.2.3.4.2. Đối tàu bay của HKVN
• 1.2.3.4.3. Hệ thống cảng hàng không - sân bay Việt Nam
• 1.2.3.4.4. Hệ thống quản lý - điều hành bay
• 1.2.3.4.5. Nguồn nhân lực và các cơ sở đào tạo chuyên ngành
• 1.3. Kết luận chương I
• 2. CHƯƠNG II: NGHIÊN CỨU THỊ TRƯỜNG VẬN CHUYỂN HÀNH KHÁCH ĐƯỜNG DÀI TUYẾN HÀ NỘI - TP HỒ CHÍ MINH CỦA NGÀNH ĐƯỜNG SẮT VÀ HÀNG KHÔNG
• 2.1. Nghiên cứu phân đoạn TT VCHK đường dài tuyến HN - TP HCM
• 2.1.1. Kinh doanh VCHK trên tuyến đường sắt Thống Nhất
• 2.1.2. Kinh doanh VCHK đường bay HN - TP HCM
• 2.1.3. Nghiên cứu đối tượng hành khách
• 2.1.4. Xác định nội dung điều tra
• 2.1.5. Xây dựng mẫu và quy trình điều tra
• 2.2. Giải pháp tăng cường khả năng cạnh tranh của ngành ĐS đối với ngành HK trong vận chuyển hành khách đường dài tuyến HN - TP HCM
• 2.3. Kết luận chương II
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA ĐSVN ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNG KHÔNG TRONG VẬN CHUYỂN HÀNH KHÁCH ĐƯỜNG DÀI TUYẾN HÀ NỘI - TP HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Giải pháp lựa chọn đối tượng mục tiêu
• 3.2. Giải pháp về giá cước
• 3.3. Chiến lược cạnh tranh bằng giá
• 3.4. Chính sách giá cước
• 3.5. Giải pháp về cơ sở hạ tầng, tổ chức vận tải
• 3.5.1. Giải pháp cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng
• 3.5.2. Giải pháp tổ chức vận tải
• 3.6. Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ
• 3.6.1. Nâng cao chất lượng phục vụ tại ga Hà Nội và ga Sài Gòn
• 3.6.2. Nâng cao chất lượng phục vụ hành khách trên tàu
• 3.7. Một số giải pháp khác. Đa dạng hóa sản phẩm VTHK tuyến Thống Nhất. Các giải pháp mang tính đặc biệt khác
• 3.8. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Thị Trường Vận Tải Hành Khách Đường Dài HN HCM

Thị trường vận tải hành khách đường dài Hà Nội - TP Hồ Chí Minh là một thị trường đầy tiềm năng và cạnh tranh. Việt Nam có hệ thống giao thông đa dạng, bao gồm đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường biển và đường sông. Dân số tập trung ở các khu vực đồng bằng lớn tạo ra nhu cầu di chuyển lớn giữa các trung tâm kinh tế như Hà Nội và TP.HCM. Nhu cầu này ngày càng tăng cao cùng với sự phát triển kinh tế. Các ngành vận tải đường sắt và hàng không đang cạnh tranh để đáp ứng nhu cầu này, mỗi ngành có những ưu thế riêng. Sự hội nhập kinh tế quốc tế và xu hướng tự do hóa vận tải hành khách tạo ra áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh là rất cần thiết. Theo tài liệu gốc, "Nghiên cứu khả năng cạnh tranh trong VCHK đường dài tuyến HN - TP HCM của ĐSVN và HKVN, từ đó đề xuất một số giải pháp thu hút hành khách cho ĐSVN trên tuyến này trong giai đoạn đến 2020 là hết sức cần thiết."

1.1. Đặc Điểm Thị Trường Vận Tải Hành Khách Việt Nam

Thị trường vận tải hành khách Việt Nam có nhiều đặc điểm đáng chú ý. Đầu tiên, sự phân bố dân cư không đồng đều tạo ra nhu cầu vận tải tập trung giữa các thành phố lớn. Thứ hai, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao ở các trung tâm đô thị thúc đẩy nhu cầu đi lại. Thứ ba, sự cạnh tranh giữa các phương thức vận tải khác nhau, đặc biệt là giữa đường sắt và hàng không, tạo ra áp lực cải tiến dịch vụ. Cuối cùng, chính sách mở cửa và hội nhập kinh tế tạo điều kiện cho các hãng vận tải nước ngoài tham gia thị trường, làm tăng tính cạnh tranh. Các yếu tố này đòi hỏi các doanh nghiệp vận tải phải liên tục đổi mới và nâng cao chất lượng dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

1.2. Vai Trò Của Vận Tải Đường Sắt Và Hàng Không

Vận tải đường sắt và hàng không đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối Hà Nội và TP.HCM. Đường sắt có ưu điểm về chi phí và khả năng vận chuyển hàng hóa lớn, phù hợp với những hành khách có ngân sách hạn hẹp và không quá gấp gáp về thời gian. Hàng không có ưu điểm về tốc độ, phù hợp với những hành khách có yêu cầu cao về thời gian và sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn. Sự cạnh tranh giữa hai phương thức này thúc đẩy cả hai ngành phải cải thiện chất lượng dịch vụ, giảm chi phí và tăng cường tiện ích để thu hút khách hàng. Theo tài liệu, "Công tác kinh doanh vận tải trên tuyến HN - TP HCM đã và đang đem lại doanh thu cho cả hai ngành. Mỗi ngành này lại có những đặc điểm kinh tế - kỹ thuật khác nhau trong quá trình sản xuất dẫn đến những lợi thế cạnh tranh khác khau."

II. Phân Tích Thách Thức Cạnh Tranh Vận Tải HN HCM Hiện Nay

Ngành vận chuyển hành khách đường dài Hà Nội Sài Gòn đang đối mặt với nhiều thách thức cạnh tranh. Sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp vận tải, đặc biệt là giữa đường sắt và hàng không, đòi hỏi các doanh nghiệp phải liên tục đổi mới và nâng cao chất lượng dịch vụ. Áp lực từ các hãng hàng không giá rẻ và chính sách bầu trời mở tạo ra sự cạnh tranh về giá vé. Cơ sở hạ tầng giao thông còn hạn chế và chưa đồng bộ gây khó khăn cho việc vận chuyển. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu và chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường. Cuối cùng, sự thay đổi trong thói quen và sở thích của khách hàng đòi hỏi các doanh nghiệp phải linh hoạt và thích ứng. Theo tài liệu gốc, "Sự cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt trong thị trường VCHK mà ở đây là tuyến HN - TP HCM."

2.1. Cạnh Tranh Giá Vé Tuyến Hà Nội TP.HCM

Cạnh tranh về giá vé là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn phương tiện của hành khách. Các hãng hàng không giá rẻ thường xuyên tung ra các chương trình khuyến mãi, giảm giá vé để thu hút khách hàng. Điều này tạo ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp vận tải đường sắt, buộc họ phải tìm cách giảm chi phí và đưa ra các chính sách giá vé cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, việc giảm giá vé quá mức có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng tái đầu tư của doanh nghiệp. Do đó, các doanh nghiệp cần phải cân nhắc kỹ lưỡng và tìm ra một chiến lược giá vé phù hợp để vừa cạnh tranh được với đối thủ, vừa đảm bảo được lợi nhuận.

2.2. Chất Lượng Dịch Vụ Vận Tải Hành Khách

Chất lượng dịch vụ là một yếu tố quan trọng khác ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp vận tải. Hành khách ngày càng có yêu cầu cao hơn về sự thoải mái, tiện nghi, an toàn và đúng giờ. Các doanh nghiệp cần phải đầu tư vào việc nâng cấp cơ sở vật chất, đào tạo nhân viên và áp dụng các công nghệ mới để cải thiện chất lượng dịch vụ. Ngoài ra, việc lắng nghe và phản hồi ý kiến của khách hàng cũng rất quan trọng để đáp ứng nhu cầu của họ một cách tốt nhất. Theo tài liệu, "Trong dịch vụ VCHK, phần mềm này chính là sự mong đợi của hành khách thể hiện cụ thể ở sự an toàn, đúng giờ và tiện nghi."

III. Giải Pháp Tối Ưu Hóa Vận Tải Hành Khách Đường Dài HN HCM

Để nâng cao năng lực cạnh tranh vận tải hành khách trên tuyến Hà Nội - TP.HCM, cần có các giải pháp đồng bộ. Tối ưu hóa chi phí hoạt động, bao gồm chi phí nhiên liệu, chi phí bảo trì và chi phí nhân công. Nâng cao chất lượng dịch vụ, bao gồm sự thoải mái, tiện nghi, an toàn và đúng giờ. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông, bao gồm nâng cấp đường sắt, sân bay và các trạm dừng nghỉ. Áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý và điều hành vận tải. Xây dựng thương hiệu và tăng cường quảng bá sản phẩm dịch vụ. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các doanh nghiệp vận tải và các cơ quan quản lý nhà nước để tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh và hiệu quả.

3.1. Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ Vận Tải

Cải thiện chất lượng dịch vụ là một trong những giải pháp quan trọng nhất để thu hút và giữ chân khách hàng. Các doanh nghiệp cần phải đầu tư vào việc nâng cấp cơ sở vật chất, đào tạo nhân viên và áp dụng các công nghệ mới để cải thiện chất lượng dịch vụ. Cụ thể, cần nâng cấp ghế ngồi, hệ thống điều hòa, nhà vệ sinh và các tiện nghi khác trên tàu và máy bay. Đào tạo nhân viên về kỹ năng giao tiếp, phục vụ khách hàng và giải quyết các tình huống khẩn cấp. Áp dụng các công nghệ mới như hệ thống đặt vé trực tuyến, hệ thống theo dõi hành trình và hệ thống thông tin giải trí để tăng cường tiện ích cho khách hàng.

3.2. Tối Ưu Hóa Giá Vé Cạnh Tranh

Tối ưu hóa giá vé là một giải pháp quan trọng khác để cạnh tranh với các đối thủ. Các doanh nghiệp cần phải nghiên cứu thị trường, phân tích chi phí và đưa ra các chính sách giá vé phù hợp để thu hút khách hàng. Cụ thể, có thể áp dụng các chương trình khuyến mãi, giảm giá vé cho các đối tượng khách hàng khác nhau như sinh viên, người cao tuổi và khách hàng thân thiết. Ngoài ra, có thể áp dụng các chính sách giá vé linh hoạt, thay đổi theo thời gian và mùa vụ để tối ưu hóa doanh thu. Tuy nhiên, cần phải đảm bảo rằng giá vé vẫn đủ để bù đắp chi phí và tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Hiện Đại Trong Vận Tải Hành Khách HN HCM

Việc ứng dụng phương tiện vận tải hành khách hiện đại và công nghệ thông tin là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh. Phát triển hệ thống đặt vé trực tuyến, thanh toán điện tử và quản lý thông tin khách hàng. Ứng dụng công nghệ GPS và hệ thống theo dõi hành trình để nâng cao an toàn và đúng giờ. Sử dụng các phần mềm quản lý vận tải để tối ưu hóa lịch trình, điều phối phương tiện và quản lý chi phí. Đầu tư vào các phương tiện vận tải hiện đại, tiết kiệm nhiên liệu và thân thiện với môi trường. Cuối cùng, cần có sự hợp tác giữa các doanh nghiệp vận tải và các công ty công nghệ để phát triển các giải pháp phù hợp với đặc thù của thị trường Việt Nam.

4.1. Phát Triển Hệ Thống Đặt Vé Trực Tuyến

Phát triển hệ thống đặt vé trực tuyến là một trong những ứng dụng công nghệ quan trọng nhất trong ngành vận tải hành khách. Hệ thống này cho phép khách hàng dễ dàng tìm kiếm thông tin về lịch trình, giá vé và các dịch vụ khác, đồng thời đặt vé và thanh toán trực tuyến một cách nhanh chóng và tiện lợi. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho khách hàng, đồng thời tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ của doanh nghiệp. Ngoài ra, hệ thống đặt vé trực tuyến còn cung cấp cho doanh nghiệp các thông tin quan trọng về nhu cầu của khách hàng, giúp họ đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác hơn.

4.2. Ứng Dụng GPS Và Hệ Thống Theo Dõi Hành Trình

Ứng dụng GPS và hệ thống theo dõi hành trình là một giải pháp quan trọng để nâng cao an toàn và đúng giờ trong vận tải hành khách. Hệ thống này cho phép doanh nghiệp theo dõi vị trí, tốc độ và tình trạng của phương tiện vận tải một cách实时. Điều này giúp họ phát hiện và xử lý kịp thời các sự cố, đồng thời cung cấp thông tin chính xác cho khách hàng về thời gian đến và đi. Ngoài ra, hệ thống theo dõi hành trình còn giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn đội xe, tối ưu hóa lịch trình và giảm chi phí nhiên liệu.

V. Nâng Cao Trải Nghiệm Khách Hàng Vận Tải Hành Khách HN HCM

Để cải thiện chất lượng dịch vụ vận tải hành khách trên tuyến Hà Nội - TP.HCM, cần tập trung vào việc nâng cao trải nghiệm khách hàng. Cung cấp dịch vụ chăm sóc khách hàng chu đáo, tận tình và chuyên nghiệp. Tạo ra môi trường thoải mái, sạch sẽ và an toàn trên phương tiện vận tải. Cung cấp các dịch vụ giải trí đa dạng và hấp dẫn. Lắng nghe và phản hồi ý kiến của khách hàng một cách nhanh chóng và hiệu quả. Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với khách hàng để tạo ra sự trung thành và tin tưởng. Cuối cùng, cần liên tục đổi mới và cải tiến dịch vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.1. Dịch Vụ Chăm Sóc Khách Hàng Chuyên Nghiệp

Dịch vụ chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp là yếu tố quan trọng để tạo ra trải nghiệm tốt cho khách hàng. Nhân viên cần được đào tạo về kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề và xử lý các tình huống khẩn cấp. Cần có các kênh liên lạc đa dạng như điện thoại, email, chat trực tuyến và mạng xã hội để khách hàng dễ dàng liên hệ và được hỗ trợ. Thời gian phản hồi cần nhanh chóng và hiệu quả. Các vấn đề của khách hàng cần được giải quyết một cách thỏa đáng và công bằng. Cuối cùng, cần có hệ thống thu thập và phân tích phản hồi của khách hàng để liên tục cải tiến dịch vụ.

5.2. Tạo Môi Trường Thoải Mái Và An Toàn

Tạo môi trường thoải mái và an toàn trên phương tiện vận tải là yếu tố quan trọng để khách hàng cảm thấy hài lòng và tin tưởng. Cần đảm bảo rằng phương tiện vận tải luôn sạch sẽ, thoáng mát và được bảo trì thường xuyên. Ghế ngồi cần thoải mái và có đủ không gian cho hành khách. Hệ thống điều hòa cần hoạt động tốt. Cần có các biện pháp đảm bảo an ninh như camera giám sát, nhân viên an ninh và hệ thống báo động. Cuối cùng, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn giao thông để đảm bảo an toàn cho hành khách.

VI. Định Hướng Phát Triển Vận Tải Hành Khách Đường Dài HN HCM

Để vận tải hành khách Hà Nội - TP.HCM uy tín và phát triển bền vững, cần có định hướng rõ ràng và chiến lược phù hợp. Tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông và phương tiện vận tải hiện đại. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và điều hành vận tải. Xây dựng thương hiệu và tăng cường quảng bá sản phẩm dịch vụ. Hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước để mở rộng thị trường. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ và tạo điều kiện của nhà nước để ngành vận tải hành khách phát triển một cách hiệu quả và bền vững.

6.1. Quy Hoạch Phát Triển Ngành Đường Sắt

Quy hoạch phát triển ngành đường sắt cần tập trung vào việc nâng cấp và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, tăng cường kết nối với các phương thức vận tải khác và cải thiện chất lượng dịch vụ. Cần đầu tư vào việc xây dựng các tuyến đường sắt cao tốc, nâng cấp các tuyến đường sắt hiện có và xây dựng các ga tàu hiện đại. Cần tăng cường kết nối đường sắt với các cảng biển, sân bay và khu công nghiệp để tạo ra một hệ thống vận tải đa phương thức hiệu quả. Cuối cùng, cần cải thiện chất lượng dịch vụ bằng cách nâng cấp phương tiện vận tải, đào tạo nhân viên và áp dụng các công nghệ mới.

6.2. Quy Hoạch Phát Triển Ngành Hàng Không

Quy hoạch phát triển ngành hàng không cần tập trung vào việc mở rộng và nâng cấp cơ sở hạ tầng, tăng cường kết nối với các thị trường quốc tế và cải thiện chất lượng dịch vụ. Cần đầu tư vào việc xây dựng các sân bay mới, nâng cấp các sân bay hiện có và xây dựng các trung tâm bảo dưỡng máy bay. Cần tăng cường kết nối hàng không với các thị trường quốc tế bằng cách mở rộng mạng lưới đường bay và ký kết các hiệp định hàng không song phương và đa phương. Cuối cùng, cần cải thiện chất lượng dịch vụ bằng cách nâng cấp đội tàu bay, đào tạo nhân viên và áp dụng các công nghệ mới.

Nội dung chính

Nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh vận chuyển hành khách đường dài tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh của ngành đường sắt đối với ngành hàng không

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống giao thông vận tải Việt Nam phục vụ quy mô dân số trên 82 triệu người với mạng lưới liên phương thức gồm 77.254 km đường bộ, 3.142 km đường sắt và 19 cảng hàng không đang khai thác dân dụng. Sự phát triển vượt bậc của ba trung tâm kinh tế - chính trị trọng điểm gồm Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt khoảng 15%/năm đã làm bùng nổ nhu cầu đi lại dọc hành lang Bắc - Nam. Tuyến giao thông huyết mạch dài 1.726 km nối Thủ đô Hà Nội với TP. Hồ Chí Minh đóng vai trò quyết định đến nguồn thu của cả hai phương thức vận tải chủ lực là đường sắt và hàng không.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của đề tài bắt nguồn từ sự sụt giảm thị phần và áp lực cạnh tranh gay gắt mà Tổng công ty Đường sắt Việt Nam phải đối mặt trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của Hàng không Việt Nam. Quá trình hội nhập quốc tế cùng chính sách Bầu trời mở (Open Sky) và mô hình hàng không giá rẻ xuất hiện đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện thị trường vận tải hành khách đường dài.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích toàn diện thực trạng khai thác, nhận diện lợi thế so sánh và đo lường các chỉ số cạnh tranh giữa đường sắt và hàng không trên tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh. Trên cơ sở dữ liệu chuỗi thời gian từ năm 1995 đến năm 2004, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp chiến lược khả thi nhằm giúp ngành đường sắt nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút dòng khách mục tiêu và ổn định thị phần luân chuyển ở mức trên 10% trong giai đoạn định hướng đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết năng lực cạnh tranh của Michael Porter với mô hình 5 lực lượng cạnh tranh để phân tích môi trường kinh doanh vận tải: đối thủ cạnh tranh nội ngành, nguy cơ từ đối thủ tiềm ẩn, áp lực sản phẩm dịch vụ thay thế, quyền lực đàm phán của nhà cung ứng và hành vi của khách hàng. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết phân đoạn thị trường vận tải và các chiến lược cạnh tranh tổng quát gồm: chiến lược dẫn đầu về chi phí thấp, chiến lược khác biệt hóa sản phẩm và chiến lược trọng tâm hóa thị trường.

Các khái niệm chuyên ngành nền tảng được định hình và phân tích đa chiều:

• Thị phần vận tải hành khách: Tỷ lệ phần trăm giữa khối lượng vận chuyển hoặc luân chuyển của một phương thức so với tổng toàn ngành giao thông.
• Sản lượng luân chuyển hành khách (Hành khách.Km): Thước đo phản ánh cự ly di chuyển thực tế của luồng khách.
• Năng lực thông qua khu gian: Số lượng đôi tàu tối đa có thể chạy qua một đoạn tuyến trong một đơn vị thời gian (ngày - đêm).
• Hệ số sử dụng ghế: Tỷ lệ lấp đầy chỗ ngồi thực tế so với tải cung ứng của phương tiện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được xử lý khoa học:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám thống kê Đường sắt Việt Nam, Báo cáo tài chính Tổng công ty Hàng không Việt Nam, số liệu của Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam và dự án quy hoạch giao thông quốc gia VITRANSS 2000 giai đoạn 1995–2004.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua điều tra bảng hỏi trực tiếp với cỡ mẫu 600 hành khách trên các mác tàu Thống Nhất (SE1/2, E1/2, S3/4). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên 3 hạng vé: ngồi cứng, ngồi mềm điều hòa và giường nằm khoang 4/6.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp toán kinh tế, thống kê so sánh đối chiếu, phân tích ma trận định lượng và logic quy nạp. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm lượng hóa chính xác độ co giãn của cầu theo giá cước và đánh giá khách quan mối tương quan giữa thời gian hành trình với chi phí cơ hội của khách hàng. Toàn bộ lộ trình khảo sát và phân tích được triển khai nhất quán nhằm phục vụ dự báo nhu cầu vận tải giai đoạn đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng từ luận văn làm rõ 3 phát hiện quan trọng về cấu trúc thị trường vận tải hành khách đường dài:

Thứ nhất, cơ cấu thị phần vận chuyển hành khách có sự chênh lệch lớn giữa khối lượng vận chuyển và luân chuyển. Năm 2003, toàn ngành vận tải đạt 845 triệu lượt hành khách, trong đó đường bộ chiếm áp đảo với 85,9% (725,1 triệu khách), đường sắt chỉ chiếm 1,4% (11 triệu khách) và hàng không chiếm 0,72% (5,2 triệu khách). Tuy nhiên, xét về sản lượng luân chuyển (25,4 tỷ HK.km), hàng không chiếm tới xấp xỉ 20% và đường sắt đạt gần 10%. Điều này khẳng định đường sắt và hàng không là hai phương thức cạnh tranh sống còn ở các cự ly trung bình và dài trên 800 km. Tuyến bay trục Hà Nội - Đà Nẵng - TP. Hồ Chí Minh chiếm tới hơn 65% tổng sản lượng khai thác nội địa của ngành hàng không với hệ số sử dụng ghế luôn vượt mức 85%.

Thứ hai, đường sắt chịu bất lợi nghiêm trọng về tốc độ kỹ thuật và thời gian hành trình. Mác tàu nhanh nhất thời điểm khảo sát là SE1/2 mất 29 giờ 30 phút, tàu E1/2 mất 30 giờ 30 phút, trong khi máy bay phản lực chỉ mất 2 giờ bay. Nguyên nhân là do 83,4% mạng lưới đường sắt (2.622,47 km) vẫn sử dụng khổ hẹp 1.000 mm, có 77,5 km đường cong bán kính nhỏ dưới 200 m, và 63,2% số cầu (trong tổng số 1.777 cầu) đang ở trạng thái kỹ thuật hạn chế tải trọng.

Thứ ba, áp lực trực diện từ chiến lược giá vé linh hoạt của ngành hàng không. Khi Vietnam Airlines tung ra chính sách vé bay đêm sau 21h với giá 1.000.000 đồng/lượt, mức giá này tương đương vé giường nằm điều hòa khoang 4 tàu SE1/2 (dao động từ 850.000 đến 1.050.000 đồng). Sự chênh lệch thời gian di chuyển (2 giờ so với 29,5 giờ) với cùng một mức chi phí đã khiến đường sắt mất đi lượng lớn khách hàng có thu nhập khá. Ngoài ra, sự xuất hiện của các hãng bay giá rẻ như Tiger Airways với giá vé quốc tế chỉ 25 USD (tương đương vé ngồi cứng tàu S3) đã báo trước làn sóng cạnh tranh giá cước khốc liệt trong tương lai gần.

Thảo luận kết quả

Thực trạng suy giảm thị phần của đường sắt bắt nguồn từ sự mất cân đối trong phân bổ nguồn lực đầu tư. Ngành đường sắt chỉ nhận được khoảng 7% đến 8% tổng vốn đầu tư của ngành giao thông vận tải. Về mặt kinh tế kỹ thuật, để rút ngắn 1 phút chạy tàu Thống Nhất đòi hỏi kinh phí cải tạo hạ tầng lên tới 1 tỷ đồng. Thêm vào đó, bộ máy nhân sự đường sắt lên tới 44.475 cán bộ công nhân viên (với 78,9% lao động sơ cấp hoặc chưa qua đào tạo chuyên sâu) tạo ra gánh nặng chi phí vận doanh rất lớn, triệt tiêu khả năng hạ giá thành.

Kết quả này hoàn toàn nhất quán với nghiên cứu VITRANSS 2000 khi xác nhận rằng tại dải cự ly trên 1.000 km, khách hàng có độ nhạy cảm cao với yếu tố thời gian và sự tiện nghi. Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa hiệu quả qua biểu đồ cột so sánh sản lượng luân chuyển (HK.km) theo cự ly và bảng ma trận SWOT đánh giá tương quan giữa hai ngành, cho thấy đường sắt chỉ giữ ưu thế tuyệt đối ở phân khúc khách hàng nhạy cảm về giá, khách du lịch ngắm cảnh và chặng trung gian liên tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của Đường sắt Việt Nam trước Hàng không Việt Nam trên tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh đến năm 2020, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Xây dựng chính sách giá cước linh hoạt và quản trị doanh thu hiện đại: Ban hành cơ chế giá vé động theo thời gian thực, phân hóa giá vé theo mùa vụ (cao điểm hè, Tết) và thời điểm khởi hành trong tuần. Áp dụng mức giảm giá từ 15% đến 25% cho hành khách mua vé sớm trước 30 ngày hoặc mua vé khứ hồi. Chủ thể thực hiện là Công ty Vận tải hành khách Đường sắt Hà Nội và Sài Gòn, mục tiêu đạt tỷ lệ lấp đầy ghế bình quân trên 80% trong giai đoạn 2006–2010.

2. Đẩy nhanh cải tạo hạ tầng kỹ thuật và tổ chức chạy tàu tối ưu: Tập trung xử lý dứt điểm các điểm nghẽn kỹ thuật, thay thế ray P43, gia cố 1.201 cây cầu yếu và mở rộng bán kính đường cong trên đèo Hải Vân. Phấn đấu rút ngắn thời gian chạy tàu Thống Nhất tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh xuống dưới 26–28 giờ vào giai đoạn 2010–2015. Bộ Giao thông Vận tải và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam làm chủ đầu tư, hướng tới nâng năng lực thông qua từ 13 đôi tàu/ngày lên 18–20 đôi tàu/ngày đêm.

3. Đổi mới trang thiết bị phương tiện và nâng cao chuẩn mực phục vụ: Loại bỏ hoàn toàn các đầu máy TY cũ kỹ, đầu tư mới các dòng đầu máy diesel công suất lớn trên 2.000 HP (D19E, D20E). Hàng năm đóng mới 40–50 toa xe khách thế hệ 2 có hệ thống giảm chấn hiện đại, cách âm và điều hòa không khí tự động. Nâng cấp toàn diện dịch vụ mặt đất tại Ga Hà Nội và Ga Sài Gòn đạt tiêu chuẩn phòng chờ tương đương hàng không trước năm 2012.

4. Đa dạng hóa sản phẩm và phát triển vận tải đa phương thức: Thiết kế các mác tàu chuyên đề phục vụ khách du lịch quốc tế và nội địa (tàu di sản văn hóa miền Trung dừng đỗ linh hoạt tại Huế, Đà Nẵng, Nha Trang). Phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành và hàng không thiết lập gói dịch vụ liên kết vận chuyển hành lý tận nhà, giữ vững thị phần luân chuyển đường sắt đạt 10% đến 12% toàn mạng vào năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Bộ GTVT, Cục Đường sắt, Cục Hàng không): Nắm bắt các luận cứ khoa học và số liệu thực chứng để xây dựng quy hoạch phân bổ vốn đầu tư hạ tầng đồng bộ, tránh tình trạng đầu tư dàn trải hoặc chồng chéo giữa các phương thức vận tải quốc gia.
• Lãnh đạo và nhà quản trị Tổng công ty Đường sắt Việt Nam: Ứng dụng mô hình phân khúc thị trường và chiến lược định giá cước động nhằm tái cấu trúc sản phẩm đoàn tàu Thống Nhất, gia tăng doanh thu và nâng cao năng suất lao động.
• Các doanh nghiệp lữ hành và logistics: Khai thác dữ liệu hành vi hành khách để thiết kế các tour du lịch đường dài kết hợp liên phương thức (Air-Rail-Road), tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng tại các đô thị du lịch dọc tuyến Bắc - Nam.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế vận tải: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp luận nghiên cứu năng lực cạnh tranh ngành, phân tích chuỗi dữ liệu giao thông thực tế và vận dụng mô hình kinh tế vận tải tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao khối lượng vận chuyển của đường sắt chỉ chiếm 1,4% nhưng sản lượng luân chuyển lại đạt gần 10%?

Khối lượng vận chuyển chỉ tính số lượt người bước lên tàu, trong khi sản lượng luân chuyển nhân khối lượng với quãng đường thực tế (HK.km). Do đường sắt chủ yếu phục vụ các tuyến liên tỉnh cự ly dài trên 500 km và tuyến Thống Nhất 1.726 km, nên cự ly bình quân của hành khách đường sắt đạt tới 326 km (năm 2000), cao vượt trội so với cự ly ngắn của xe buýt và ô tô nội tỉnh.

Lợi thế cạnh tranh lớn nhất của đường sắt so với hàng không trên trục Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh là gì?

Đường sắt sở hữu ưu thế kết nối trung tâm thành phố với 164 ga phân bổ khắp 35 tỉnh thành, phục vụ linh hoạt nhu cầu lên xuống tại các điểm trung gian như Nam Định, Thanh Hóa, Vinh, Đồng Hới, Huế, Nha Trang. Ngoài ra, tàu hỏa có mức độ an toàn cao, ít phụ thuộc vào điều kiện thời tiết cực đoan và cho phép vận chuyển khối lượng hành lý lớn với chi phí tiết kiệm.

Hàng không giá rẻ ảnh hưởng như thế nào đến thị phần tàu khách Thống Nhất?

Mô hình hàng không giá rẻ thu hẹp tối đa khoảng cách giá vé giữa hai phương thức. Khi giá vé máy bay giảm xuống ngang bằng mức vé nằm mềm điều hòa của tàu SE1/2 (khoảng 1.000.000 đồng), khách hàng có xu hướng chuyển sang đi máy bay để tiết kiệm hơn 27 giờ di chuyển. Điều này đe dọa trực tiếp phân khúc khách hàng mang lại tỷ suất lợi nhuận cao nhất của đường sắt.

Rào cản kỹ thuật lớn nhất kìm hãm tốc độ tàu khách Bắc - Nam là gì?

Hạ tầng đường sắt tồn tại 3 điểm nghẽn lớn: 83,4% chiều dài mạng lưới là khổ đường đơn hẹp 1.000 mm; 63,2% số cầu trên tuyến đã xuống cấp làm hạn chế tải trọng; độ dày lớp đá ba-lát chỉ đạt 15–20 cm (thấp hơn chuẩn 25 cm) cùng hàng chục đoạn cong bán kính dưới 200 m, khiến vận tốc khai thác thực tế chỉ đạt bình quân 60–70 km/h.

Mục tiêu khả thi nhất của đường sắt trong cuộc đua thị phần với hàng không đến năm 2020 là gì?

Đường sắt không đặt mục tiêu cạnh tranh tốc độ ở chặng suốt hai đầu Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh, mà tập trung làm chủ phân khúc cự ly trung bình từ 300 km đến 900 km (Hà Nội - Vinh - Đồng Hới - Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh - Nha Trang - Quy Nhơn). Bằng cách rút ngắn hành trình toàn tuyến xuống 26–28 giờ và nâng cao tiện nghi, đường sắt đặt mục tiêu duy trì ổn định 10% thị phần luân chuyển hành khách toàn quốc.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh và mô hình 5 lực lượng cạnh tranh trong thị trường vận tải hành khách đường dài.
• Cung cấp bức tranh thực trạng toàn diện giai đoạn 1995–2004, chỉ rõ sự suy giảm thị phần vận tải hành khách của đường sắt trước sự bứt phá của hàng không trên trục Bắc - Nam.
• Nhận diện chính xác các rào cản nội tại của ngành đường sắt gồm hạ tầng khổ hẹp 1.000 mm, vốn đầu tư thấp (7-8% toàn ngành GTVT) và bộ máy lao động 44.475 người cồng kềnh.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về quản trị giá vé linh hoạt, nâng cấp kỹ thuật chạy tàu dưới 28 giờ, đóng mới toa xe hiện đại và mở rộng sản phẩm du lịch đa phương thức.
• Xác định lộ trình chiến lược đến năm 2020 giúp Đường sắt Việt Nam định vị vững chắc phân khúc thị trường mục tiêu, tối ưu hóa nguồn lực kinh doanh và bảo vệ thị phần bền vững.

Đề tài là công trình nghiên cứu khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao, đóng góp nền tảng quan trọng cho chiến lược phát triển ngành giao thông vận tải Việt Nam. Để khai thác sâu hơn hệ thống bảng biểu định lượng, công thức tính toán và các phụ lục khảo sát chi tiết, bạn đọc hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Lâm Văn Cường tại Thư viện Trường Đại học Giao thông Vận tải Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr­êng ®¹i häc giao th«ng vËn t¶i ----------------------------- L©m v¨n C­êng Nghiªn cøu mét sè gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh trong vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP Hå ChÝ Minh cña ngµnh ®­êng s¾t ®èi víi ngµnh hµng kh«ng giai ®o¹n ®Õn n¨m 2020 LuËn v¨n Th¹c sü khoa häc kinh tÕ Chuyªn ngµnh: Qu¶n trÞ kinh doanh giao th«ng vËn t¶i ®­êng s¾t Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TS NguyÔn Ngäc Ch­íng Hµ Néi, th¸ng 9 n¨m 2005 Ch­¬ng 1 - Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh §S & HK Môc lôc Môc lôc. i Nh÷ng côm tõ viÕt t¾t. iii Lêi më ®Çu. iv Ch­¬ng I - Tæng quan vÒ thÞ tr­êng VCHK ngµnh §S vµ HK 1.1 Lý luËn vÒ tÝnh c¹nh tranh vµ chiÕn l­îc c¹nh tranh trong TT VT .1 Lý thuyÕt vÒ c¹nh tranh .2 ChiÕn l­îc c¹nh tranh .3 TÝnh c¹nh tranh cña thÞ tr­êng vËn t¶i .2 ThÞ tr­êng VCHK ViÖt Nam .1 ThÞ tr­êng vËn t¶i.2 ThÞ tr­êng VCHK ViÖt Nam .3 §¸nh gi¸ thùc tr¹ng ngµnh §­êng S¾t .1 HiÖn tr¹ng m¹ng l­íi §SVN .2 Thùc tr¹ng c¬ së h¹ tÇng vµ c«ng nghiÖp §SVN .3 Nguån nh©n lùc vµ c¸c c¬ së ®µo t¹o chuyªn ngµnh .4 §¸nh gi¸ thùc tr¹ng ngµnh hµng kh«ng .1 C¸c doanh nghiÖp HKVN .2 §éi tµu bay cña HKVN .3 HÖ thèng c¶ng hµng kh«ng - s©n bay ViÖt Nam .4 HÖ thèng qu¶n lý - ®iÒu hµnh bay.5 Nguån nh©n lùc vµ c¸c c¬ së ®µo t¹o chuyªn ngµnh.

39 KÕt luËn ch­¬ng I. 40 Ch­¬ng II - Nghiªn cøu thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP Hå ChÝ Minh cña ngµnh ®­êng s¾t vµ hµng kh«ng 2. Nghiªn cøu ph©n ®o¹n TT VCHK ®­êng dµi tuyÕn HN - TP HCM. Kinh doanh VCHK trªn tuyÕn ®­êng s¾t Thèng NhÊt.

Kinh doanh VCHK ®­êng bay HN - TP HCM. Nghiªn cøu ®èi t­îng hµnh kh¸ch. X¸c ®Þnh néi dung ®iÒu tra. X©y dùng mÉu vµ quy tr×nh ®iÒu tra.

56 Gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh §S ®èi víi ngµnh HK i trong vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP HCM Ch­¬ng 1 - Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh §S & HK 2. Tæng hîp vµ ph©n tÝch kÕt qu¶. §¸nh gi¸ lîi thÕ c¹nh tranh cña §SVN vµ HKVN trong VCHK ®­êng dµi tuyÕn HN - TP HCM. Lîi thÕ c¹nh tranh cña ngµnh §S.

Lîi thÕ c¹nh tranh cña ngµnh HK. Nghiªn cøu ®Þnh h­íng ph¸t triÓn thÞ tr­êng VTHK tuyÕn HN - TP HCM giai ®o¹n ®Õn n¨m 2020. Lùa chän sè liÖu dù b¸o nhu cÇu vËn chuyÓn. §Þnh h­íng ph¸t triÓn thÞ tr­êng ®Õn n¨m 2020.

Quy ho¹ch ph¸t triÓn ngµnh §S vµ HK. Quy ho¹ch ph¸t triÓn ngµnh ®­êng s¾t ViÖt Nam. Quy ho¹ch ph¸t triÓn ngµnh hµng kh«ng ViÖt Nam. 78 KÕt luËn ch­¬ng II.

79 Ch­¬ng III - Mét sè gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña §SVN ®èi víi HKVN trong VCHK ®­êng dµi tuyÕn HN - TP HCM 3. Gi¶i ph¸p lùa chän ®èi t­îng môc tiªu. Gi¶i ph¸p vÒ gi¸ c­íc. ChiÕn l­îc c¹nh tranh b»ng gi¸.

ChÝnh s¸ch gi¸ c­íc. Gi¶i ph¸p vÒ c¬ së h¹ tÇng, tæ chøc vËn t¶i. Gi¶i ph¸p c¶i t¹o, n©ng cÊp c¬ së h¹ tÇng. Gi¶i ph¸p tæ chøc vËn t¶i.

Gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô. N©ng cao chÊt l­îng phôc vô t¹i ga Hµ Néi vµ ga Sµi Gßn. N©ng cao chÊt l­îng phôc vô hµnh kh¸ch trªn tµu. Mét sè gi¶i ph¸p kh¸c.

§a d¹ng ho¸ s¶n phÈm VTHK tuyÕn Thèng NhÊt. C¸c gi¶i ph¸p mang tÝnh ®ång bé kh¸c. 103 KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ. 108 Tµi liÖu tham kh¶o.

110 Gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh §S ®èi víi ngµnh HK ii trong vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP HCM Ch­¬ng 1 - Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh §S & HK Nh÷ng côm tõ viÕt t¾t CBCNV C¸n bé c«ng nh©n viªn CHK C¶ng hµng kh«ng DNIC Doanh nghiÖp c«ng Ých §S §­êng s¾t §SVN §­êng s¾t ViÖt Nam GTVT Giao th«ng vËn t¶i HK Hµnh kh¸ch HKDD Hµng kh«ng d©n dông HKVN Hµng kh«ng ViÖt Nam KHCN Khoa häc c«ng nghÖ TP HCM Thµnh phè Hå ChÝ Minh VCHK VËn chuyÓn hµnh kh¸ch VT§S VËn t¶i ®­êng s¾t VTHK VËn t¶i hµng kh«ng Gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh §S ®èi víi ngµnh HK iii trong vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP HCM Ch­¬ng 1 - Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh §S & HK Lêi Më ®Çu I. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi: ViÖt Nam cã mét hÖ thèng giao th«ng víi ®Çy ®ñ c¸c ph­¬ng thøc vËn t¶i (®­êng s¾t, ®­êng kh«ng, ®­êng bé, ®­êng biÓn vµ ®­êng s«ng) víi quy m« 77.254km ®­êng bé, 3.000 km s«ng kªnh, 3.200km bê biÓn víi 92 c¶ng biÓn ®ang ho¹t ®éng vµ hÖ thèng 61 s©n bay ®­îc quy ho¹ch trong ®ã cã 19 c¶ng hµng kh«ng ®ang khai th¸c phôc vô c¸c ho¹t ®éng d©n dông. D©n sè ViÖt Nam hiÖn cã vµo kho¶ng 82 triÖu ng­êi ®­îc ph©n bè tËp trung c¸c khu vùc ®ång b»ng s«ng Hång, duyªn h¶i Trung bé vµ ®ång b»ng Nam bé. M¹ng l­íi c¸c trung t©m ®« thÞ ®­îc ph©n bè t­¬ng ®èi ®ång ®Òu, møc ®é ®« thÞ ho¸ nhanh trªn toµn l·nh thæ víi 3 trung t©m chÝnh trÞ vµ kinh tÕ lín lµ Hµ Néi, §µ N½ng vµ TP Hå ChÝ Minh.

Tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ cña c¸c trung t©m nµy b×nh qu©n ®¹t kho¶ng 15%/n¨m, ®©y lµ mét tiÒm n¨ng rÊt lín trong viÖc ph¸t triÓn giao th«ng gi÷a c¸c trung t©m nµy víi nhau. Víi ®iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi nh­ vËy, nhu cÇu ®i l¹i cña hµnh kh¸ch gi÷a Hµ Néi vµ TP Hå ChÝ Minh (HN - TP HCM) lµ rÊt lín vµ ngµy cµng gia t¨ng m¹nh mÏ cïng víi nhÞp ®é ph¸t triÓn kinh tÕ. Nhu cÇu nµy tõ tr­íc ®Õn nay do c¸c ngµnh VT§S, VTHK ®¶m nhËn. C«ng t¸c kinh doanh vËn t¶i trªn tuyÕn HN - TP HCM ®· vµ ®ang ®em l¹i doanh thu cho c¶ hai ngµnh.

Mçi ngµnh nµy l¹i cã nh÷ng ®Æc ®iÓm kinh tÕ - kü thuËt kh¸c nhau trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt dÉn ®Õn nh÷ng lîi thÕ c¹nh tranh kh¸c khau. MÆt kh¸c, cïng víi qu¸ tr×nh héi nhËp cña ViÖt Nam, sù c¹nh tranh sÏ ngµy cµng gay g¾t trong thÞ tr­êng VCHK mµ ë ®©y lµ tuyÕn HN - TP HCM. H¬n n÷a, xu h­íng tù do ho¸ vµ th­¬ng m¹i ho¸ lÜnh vùc VTHK còng nh­ gi¶m thiÓu sù b¶o hé cña Nhµ n­íc lµ c¸c xu thÕ chñ yÕu hiÖn nay, ®Æc biÖt khi ChÝnh phñ ¸p dông chÝnh s¸ch bÇu trêi më (Open Sky) cho phÐp c¸c h·ng hµng kh«ng n­íc ngoµi vµo khai th¸c thÞ tr­êng néi ®Þa, c¸c h·ng hµng kh«ng ¸p dông chÝnh s¸ch h·ng hµng kh«ng gi¸ rÎ (Low Cost Carrier) th× ch¾c ch¾n møc ®é c¹nh tranh trong VCHK tuyÕn HN - TP HCM sÏ ngµy cµng lín kh«ng chØ trong néi bé ngµnh HKDD mµ cßn ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn §SVN. V× vËy, nghiªn cøu kh¶ n¨ng c¹nh tranh trong VCHK ®­êng dµi tuyÕn HN - TP HCM cña §SVN vµ HKVN, tõ ®ã ®Ò xuÊt mét sè mét sè gi¶i ph¸p thu hót hµnh kh¸ch cho §SVN trªn tuyÕn nµy trong giai ®o¹n ®Õn 2020 lµ hÕt søc cÇn thiÕt.

Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi: Nghiªn cøu kh¶ n¨ng c¹nh tranh trong VCHK ®­êng dµi tuyÕn HN - TP.HCM cña §SVN vµ HKVN; tõ ®ã ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p nh»m thu hót hµnh kh¸ch cho §SVN trong Gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh §S ®èi víi ngµnh HK iv trong vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP HCM Ch­¬ng 1 - Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh §S & HK ph©n ®o¹n thÞ tr­êng nµy giai ®o¹n ®Õn n¨m 2020. NhiÖm vô nghiªn cøu: • T×m hiÓu tæng quan, tÝnh c¹nh tranh cña thÞ tr­êng vËn t¶i. • Nghiªn cøu ph©n ®o¹n thÞ tr­êng VCHK tuyÕn HN - TP HCM cña §SVN vµ HKVN. • §Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cho §SVN trong ph©n ®o¹n thÞ tr­êng nµy.

Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi: V× quy m« ho¹t ®éng cña ngµnh VT§S vµ VTHK, ®Ò tµi chØ tËp trung nghiªn cøu thÞ tr­êng VCHK ®­êng dµi tuyÕn HN - TP HCM, chó träng nghiªn cøu ®èi t­îng hµnh kh¸ch, ®¸nh gi¸ ho¹t ®éng kinh doanh cña §SVN vµ HKVN. Trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cho §SVN trong ph©n ®o¹n thÞ tr­êng nµy giai ®o¹n ®Õn n¨m 2020. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu: Trªn c¬ së c¸c kiÕn thøc ®· thu thËp ®­îc trong ch­¬ng tr×nh ®¹i häc vµ cao häc, c¨n cø ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu c¬ b¶n lµ ph­¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng ®Ó thùc hiÖn c¸c néi dung ®· nªu, ®Ò tµi sö dông c¸c ph­¬ng ph¸p chñ yÕu sau: - Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch vµ hÖ thèng ho¸ lý thuyÕt; - Ph­¬ng ph¸p logÝc; - Ph­¬ng ph¸p ®èi chiÕu vµ so s¸nh; - Ph­¬ng ph¸p to¸n kinh tÕ; - Ph­¬ng ph¸p diÔn gi¶i vµ quy n¹p. KÕt cÊu cña luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, kiÕn nghÞ, danh môc tµi liÖu tham kh¶o vµ c¸c phô lôc, luËn v¨n ®­îc kÕt cÊu thµnh ba ch­¬ng: Ch­¬ng 1: Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh §­êng s¾t vµ Hµng kh«ng.

Ch­¬ng 2: Nghiªn cøu thÞ tr­êng vËn t¶i hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP Hå ChÝ Minh ngµnh ®­êng s¾t vµ hµng kh«ng. Ch­¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh ®­êng s¾t ®èi víi ngµnh hµng kh«ng trong vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP Hå ChÝ Minh giai ®o¹n ®Õn n¨m 2020. Gi¶i ph¸p t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh §S ®èi víi ngµnh HK v trong vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ®­êng dµi tuyÕn Hµ Néi - TP HCM Ch­¬ng 1 - Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh §S & HK Ch­¬ng I Tæng quan vÒ thÞ tr­êng vËn chuyÓn hµnh kh¸ch ngµnh ®­êng s¾t vµ hµng kh«ng 1. lý luËn vÒ tÝnh c¹nh tranh vµ chiÕn l­îc c¹nh tranh trong thÞ tr­êng vËn t¶i 1.

Lý thuyÕt vÒ c¹nh tranh HiÖn nay cã nhiÒu quan ®iÓm kh«ng ®ång nhÊt vÒ c¹nh tranh vµ n¨ng lùc c¹nh tranh.