phần mở đầu và phần kết luận, chuyên đề được kết cấu chia làm 3 phần: Phần I: Cơ sở lý luận về cạnh tranh và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Phần II: Thực trạng và khả năng cạnh tranh của Công ty cổ phần may Sông Hồng. Phần III: Một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của Công ty cổ phần may Sông Hồng. SVTH: Nguyễn Thị Hương 3 Lớp: 07K3C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Chu Văn An PHẦN I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP I- Lý thuyết cạnh tranh 1.
Khái niệm cạnh tranh Trong sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng Việt Nam hiện nay, các khái niệm liên quan đến cạnh tranh còn rất khác nhau. Theo Mác: “Cạnh tranh là sự phấn đấu ganh đua gay gắt giữa các nhà tƣ bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và trong tiêu thụ để đạt đƣợc những lợi nhuận siêu ngạch ”. Có quan niệm khác lại cho rằng: “Cạnh tranh là sự phấn đấu về chất lƣợng sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp mình sao cho tốt hơn các doanh nghiệp khác”. Theo kinh tế chính trị học: “Cạnh tranh là sự thôn tính lẫn nhau giữa các đối thủ nhằm giành lấy thị trƣờng, khách hàng cho doanh nghiệp mình”.
Để hiểu một cách khái quát nhất ta có khái niệm nhƣ sau: Trong nền kinh tế thị trƣờng, cạnh tranh đƣợc hiểu là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp trên thị trƣờng nhằm giành đƣợc ƣu thế hơn về cùng một loại sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ, về cùng một loại khách hàng so với các đối thủ cạnh tranh. Từ khi nƣớc ta thực hiện đƣờng lối mở cửa nền kinh tế, từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung snag nền kinh tế thị trƣờng có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nƣớc theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa thì vấn đề cạnh tranh bắt đầu xuất hiện và len lỏi vào từng bƣớc đi của các doanh nghiệp. Môi trƣờng hoạt động kinh doanh của doanh SVTH: Nguyễn Thị Hương 4 Lớp: 07K3C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Chu Văn An nghiệp lúc này đầy sự biến động và vấn đề cạnh tranh đã trở nên cấp bách, sôi động trên cả thị trƣờng trong nƣớc và thị trƣờng quốc tế. Nhƣ vậy, trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, trong bất cứ một lĩnh vực nào, bất cứ một hoạt động nào của con ngƣời cũng nổi cộm lên vấn đề cạnh tranh.
Ví dụ nhƣ: Các quốc gia cạnh tranh nhau để giành lợi thế trong đối ngoại, trao đổi. Các doanh nghiệp cạnh tranh nhau để lôi cuốn khách hàng về phía mình, để chiếm lĩnh những thị trƣờng có nhiều lợi thế. Con ngƣời cạnh tranh nhau để vƣơn lên khẳng định vị trí của mình cả về trình độ chuyên môn nghiệp vụ để những ngƣời dƣới quyền phục tùng mệnh lệnh, để có uy tín và vị thế trong quan hệ với các đối tác. Nhƣ vậy có thể nói cạnh tranh đã hình thành và bao trùm lên mọi lĩnh vực của cuộc sống, từ tầm vi mô đến vĩ mô, từ một cá nhân riêng lẻ đến tổng thể toàn xã hội.
Điều này xuất phát từ một lẽ đƣơng nhiên nƣớc ta đã và đang bƣớc vào giai đoạn phát triển cao về mọi lĩnh vực nhƣ kinh tế, chính trị, văn hóa…Mà bên cạnh đó cạnh tranh vốn là một quy luật tự nhiên và khách quan của nền kinh tế thị trƣờng, nó không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của mỗi ngƣời bởi tự do là nguồn gốc dẫn tới cạnh tranh, cạnh tranh là động lực để thúc đẩy sản xuất, lƣu thông hàng hóa phát triển. Bởi vậy để giành đƣợc các điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm buộc các doanh nghiệp phải thƣờng xuyên động não, tích cực, nhạy bén và năng động, phải thƣờng xuyên cải tiến kỹ thuật, ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ mới, bổ sung xây dựng các cơ sở hạ tầng, mua sắm thêm trang thiết bị máy móc, loại bỏ những máy móc đã cũ kỹ và lạc hậu. Và điều quan trọng là phải có phƣơng pháp tổ chức quản lý có hiệu quả, đào tạo và đãi ngộ trình độ chuyên môn, tay nghề cho ngƣời lao động. Thực SVTH: Nguyễn Thị Hương 5 Lớp: 07K3C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Chu Văn An tế cho thấy, ở đâu thiếu sự cạnh tranh thƣờng ở đó biểu hiện sự trì trệ và yếu kém, sẽ dẫn đến doanh nghiệp sẽ mau chóng bị đào thải ra khỏi quy luật vận động của nền kinh tế thị trƣờng.
Để thúc đẩy tiêu thụ và đẩy nhanh tốc độ chu chuyển hàng hóa, các doanh nghiệp cần phải nghiên cứu thị trƣờng, tìm hiểu nhu cầu, thị hiếu của khách hàng. Do đó, cạnh tranh không chỉ kích thích tăng năng suất lao động, giảm chi phí mà còn cải tiến mẫu mã, chủng loại hàng hóa, nâng cao chất lƣợng sản phẩm và chất lƣợng dịch vụ, làm cho sản xuất ngày càng gắn liền với tiêu dùng, phục vụ ngu cầu xã hội đƣợc tốt hơn. Cạnh tranh là một điều kiện đồng thời là một yếu tố kích thích hoạt động kinh doanh phát triển. Bên cạnh những mặt tích cực, cạnh tranh còn để lại nhiều hạn chế và tiêu cực.
Đó là sự phân hóa sản xuất hàng hóa, làm phá sản những doanh nghiệp kinh doanh gặp nhiều khó khăn do thiếu vốn, cơ sở hạ tầng hạn hẹp, trình độ công nghệ thấp và có thể làm cho doanh nghiệp phá sản khi doanh nghiệp gặp những rủi ro khách quan mang lại nhƣ thiên tai, hỏa hoạn…hoặc bị rơi vào những hoàn cảnh, điều kiện không thuận lợi. Nhƣ vậy, cạnh tranh đƣợc hiểu và đƣợc khái quát một cách chung nhất đó là cuộc ganh đua gay gắt giữa các chủ thể đang hoạt động trên thị trƣờng với nhau, kinh doanh cùng một loại sản phẩm hoặc những sản phẩm tƣơng tự thay thế lẫn nhau nhằm chiếm lĩnh thị phần, tăng doanh số và lợi nhuận.Các doanh nghiệp thƣơng mại cần nhận thức đúng đắn về cạnh tranh theo khía cạnh tích cực để từ đó phát huy yếu tố nội lực, nâng cao chất lƣợng phục vụ khách hàng, mặt khác tránh tình trạng cạnh tranh bất hợp lý dẫn đến làm tổn hại đến lợi ích cộng đồng cũng nhƣ làm suy yếu chính mình. SVTH: Nguyễn Thị Hương 6 Lớp: 07K3C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Chu Văn An Doanh nghiệp thƣơng mại mang tính đặc thù phải chịu sự cạnh tranh quyết liệt hơn so với các loại hình doanh nghiệp khác. Vai trò và tầm quan trọng của cạnh tranh Trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung trƣớc đây, phạm trù cạnh tranh hầu nhƣ không tồn tại giữa các doanh nghiệp, tại thời điểm này các doanh nghiệp hầu nhƣ đã đƣợc nhà nƣớc bao cấp hoàn toàn về vốn, chi phí cho mọi hoạt động, kể cả khi các doanh nghiệp làm ăn thua lỗ trách nhiệm này cũng thuộc về Nhà nƣớc.
Vì vậy, vô hình dung Nhà nƣớc đã tạo ra một lối mòn trong kinh doanh, một thói quen trì trệ và ỉ nại, doanh nghiệp không phải tự tìm kiếm khách hàng mà chỉ có khách hàng tự tìm đến doanh nghiệp. Chính điều đó đã không tạo đƣợc động lực cho doanh nghiệp phát triển. Sau khi kết thúc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (1986), nƣớc ta đã chuyển sang một giai đoạn mới. Nền kinh tế thị trƣờng đƣợc hình thành thì vấn đề cạnh tranh xuất hiện và có vai trò đặc biệt quan trọng không chỉ đối với doanh nghiệp mà còn đối với ngƣời tiêu dùng cũng nhƣ nền kinh tế quốc dân nói chung.
Đối với nền kinh tế quốc dân Đối với nền kinh tế, cạnh tranh không chỉ là môi trƣờng và động lực của sự phát triển nói chung, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, tăng năng xuất lao động mà còn là yếu tố quan trọng làm lành mạnh hóa quan hệ xã hội. Cạnh tranh còn là điều kiện giáo dục tính năng động của các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cạnh tranh góp phần gợi mở những nhu cầu mới của xã hội thông qua sự xuất hiện của những sản phẩm mới. Điều đó chứng tỏ đời sống của con ngƣời ngày càng đƣợc nâng cao về chính trị, về kinh tế và văn hóa xã hội.
Cạnh tranh đảm bảo thúc đẩy sự phát triển của khoa học kỹ thuật, sự SVTH: Nguyễn Thị Hương 7 Lớp: 07K3C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Chu Văn An phân công lao động xã hội ngày càng phát triển sâu và rộng. Tuy nhiên bên cạnh những lợi ích to lớn mà cạnh tranh đem lại thì nó vẫn còn những mặt hạn chế nhƣ: cạnh tranh không lành mạnh tạo sự phân hóa giàu nghèo; cạnh tranh không lành mạnh sẽ dẫn đến có những manh mối làm ăn vi phạm pháp luật nhƣ trốn thuế, lậu thuế, buôn lậu hàng giả, buôn bán trái phép những mặt hàng mà Nhà nƣớc và pháp luật nghiêm cấm. Đối với doanh nghiệp Bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng vậy, khi tham gia vào các hoạt động kinh doanh trên thị trƣờng thì đều muốn doanh nghiệp mình tồn tại và đứng vững. Để tồn tại và đứng vững đƣợc thì các doanh nghiệp phải có những chiến lƣợc cạnh tranh cụ thể và lâu dài mang tính chiến lƣợc ở cả tầm vi mô và vĩ mô.
Họ cạnh tranh để giành những lợi thế về phía mình, cạnh tranh để giành giật khách hàng, làm cho khách hàng tự tin rằng sản phẩm của doanh nghiệp mình là tốt nhất, phù hợp với thị hiếu, nhu cầu ngƣời tiêu dùng nhất. Doanh nghiệp nào đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng kịp thời, nhanh chóng và đầy đủ các sản phẩm cũng nhƣ dịch vụ kèm theo với mức giá phù hợp thì doanh nghiệp đó mới có khả năng tồn tại và phát triển. Do vậy cạnh tranh là rất quan trọng và cần thiết. Cạnh tranh đòi hỏi doanh nghiệp phải phát triển công tác marketing bắt đầu từ việc nghiên cứu thị trƣờng để quyết định sản xuất cái gì? Sản xuất nhƣ thế nào? Và sản xuất cho ai?.
Nghiên cứu thị trƣờng để doanh nghiệp xác định đƣợc nhu cầu thị trƣờng và chỉ sản xuất ra những gì mà thị trƣờng cần chứ không sản xuất ra những gì mà doanh nghiệp có. Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải đƣa ra các sản phẩm có chất lƣợng cao hơn, tiện dụng với ngƣời tiêu SVTH: Nguyễn Thị Hương 8 Lớp: 07K3C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Trường Đại học Chu Văn An dùng hơn.