Chương 1 Những vấn đề cơ bản về quản trị tài chính doanh nghiệp và hiệu quả quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Cơ sở lý luận về quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm về quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp là một môn khoa học nhằm phân tích các dữ liệu, tìm các nguồn tài trợ, chọn các hình thức huy động vốn, giúp nhà đầu tư đưa ra những quyết định, chính sách đầu tư sử dụng vốn trong phạm vi hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu, mục đích của doanh nghiệp đề ra. Quản trị tài chính có quan hệ chặt chẽ với quản trị doanh nghiệp và giữ vị trí quan trọng hàng đầu trong quản trị doanh nghiệp.
Hầu hết mọi quyết định khác đều dựa trên những kết quả rút ra từ những đánh giá về mặt tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Trong hoạt động kinh doanh hiện nay, quản trị tài chính doanh nghiệp giữ vai trò chủ yếu sau: 1.1 Huy động đảm bảo đầy đủ và kịp thời vốn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp thường nảy sinh các nhu cầu vốn ngắn hạn và dài hạn cho hoạt động kinh doanh thường xuyên của doanh nghiệp cũng như cho đầu tư phát triển. Vai trò của tài chính doanh nghiệp trước hết thể hiện ở chỗ xác định đúng đắn các nhu cầu về vốn cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong thời kỳ và tiếp đó phải lựa chọn các phương pháp và hình thức thích hợp huy động nguồn vốn từ bên trong và bên ngoài đáp ứng kịp thời các nhu cầu vốn cho hoạt động của doanh nghiệp. Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế đã 3 PHAN ĐĂNG CÔNG nảy sinh nhiều hình thức mới cho phép các doanh nghiệp huy động vốn từ bên ngoài.
Do vậy, vai trò của tài chính doanh nghiệp ngày càng quan trọng hơn trong việc chủ động lựa chọn các hình thức và phương pháp huy động vốn đảm bảo cho doanh nghiệp hoạt động nhịp nhàng và liên tục với chi phí huy động vốn ở mức thấp.2 Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả Hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phụ thuộc rất lớn vào việc tổ chức sử dụng vốn. Tài chính doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và lựa chọn dự án đầu tư trên cơ sở phân tích khả năng sinh lời và mức độ rủi ro của dự án từ đó góp phần chọn ra dự án đầu tư tối ưu. Việc huy động kịp thời các nguồn vốn có ý nghĩa rất quan trọng để doanh nghiệp có thể chớp được các cơ hội kinh doanh. Mặt khác, việc huy động tối đa số vốn hiện có vào hoạt động kinh doanh có thể giảm bớt và tránh được những thiệt hại do ứ đọng vốn gây ra, đồng thời giảm bớt được nhu cầu vay vốn, từ đó giảm được các khoản tiền trả lãi vay.
Việc hình thành và sử dụng tốt các quỹ của doanh nghiệp cùng với việc sử dụng các hình thức thưởng, phạt vật chất hợp lý sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy cán bộ công nhân viên gắn liền với doanh nghiệp từ đó nâng cao năng suất lao động, góp phần cải tiến sản xuất kinh doanh nâng cao hiệu quả sử dụng tiền vốn.3 Giám sát, kiểm tra chặt chẽ các mặt hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Thông qua các hình thức chi tiền tệ hàng ngày, tình hình tài chính và thực hiện các chỉ tiêu tài chính, người lãnh đạo và các nhà quản lý doanh nghiệp có thể đánh giá khái quát và kiểm soát được các mặt hoạt động của doanh nghiệp, phát hiện kịp thời những tồn tại vướng mắc trong kinh doanh, từ đó có thể đưa ra các quyết định điều chỉnh các hoạt động phù hợp với diễn biến thực tế kinh doanh.4 Đòn bẩy kích thích và điều tiết kinh doanh Vai trò này thể hiện qua việc tạo ra sức mua hợp lý để thu hút vốn đầu tư, lao động, vật tư, dịch vụ. Đồng thời xác định giá bán hợp lý khi tiêu thụ hàng hóa, cung cấp dịch vụ và thông qua hoạt động phân phối thu nhập của doanh nghiệp, phân phối 4 PHAN ĐĂNG CÔNG quỹ khen thưởng, quỹ lương, thực hiện các hợp đồng kinh tế. Mục tiêu của quản trị tài chính doanh nghiệp Mục tiêu của quản trị tài chính doanh nghiệp là tối đa hóa lợi ích của chủ sở hữu: Đối với doanh nghiệp tư nhân đó là tối đa hóa lợi nhuận Đối với các doanh nghiệp nhiều chủ đó là lợi ích của các cổ đông, tối đa hóa giá trị tài sản của doanh nghiệp 1. Các quyết định chủ yếu của quản trị tài chính doanh nghiệp Vì theo đuổi mục tiêu tối đa hóa lợi ích của chủ sở hữu, nên nhà quản trị doanh nghiệp khi tiến hành đầu tư luôn tìm cách sao cho hoạt động đầu tư đạt được hiệu quả kinh tế cao.
Các hoạt động đầu tư đạt được kết quả kinh tế cao chỉ khi nhà quản trị có quyết định tài chính đúng đắn, hợp lý.1 Quyết định đầu tư Lựa chọn cho mình một phương án tài trợ vốn thích hợp mà ở đó khả năng sinh lời trên tài sản cao nhất cũng như chi phí sử dụng vốn thấp nhất là yêu cầu đặt ra với bất kỳ doanh nghiệp nào. Điều đó cũng góp phần lựa chọn một cấu trúc tài chính hợp lý tức là phương án lựa chọn mà ở đó hiệu quả tài chính là cao nhất và chi phí sử dụng vốn là thấp nhất. Quyết định đầu tư là những quyết định liên quan đến: tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản(tài sản ngắn hạn và tài sản dài hạn) cần có, mối quan hệ cân đối giữa các bộ phận tài sản trong doanh nghiệp. Quyết định đầu tư được xem là quyết định quan trọng nhất trong các quyết định tài chính của doanh nghiệp vì nó tạo ra giá trị và giá trị mới cho doanh nghiệp.
Cụ thể có một số quyết định về đầu tư như sau: - Quyết định đầu tư tài sản ngắn hạn như: quyết định tồn quỹ, quyết định tồn kho, quyết định chính sách bán chịu hàng hóa, quyết định đầu tư tài chính ngắn hạn. - Quyết định đầu tư tài sản dài hạn như: quyết định mua sắm tài sản cố định mới, quyết định thay thế tài sản cố định cũ, quyết định đầu tư dự án, quyết định đầu tư tài chính dài hạn. 5 PHAN ĐĂNG CÔNG - Quyết định quan hệ cơ cấu giữa đầu tư tài sản ngắn hạn và đầu tư tài sản dài hạn, quyết định sử dụng đòn bẩy hoạt động, quyết định điểm hòa vốn.2 Quyết định nguồn tài trợ Quyết định nguồn tài trợ là doanh nghiệp tìm kiếm nguồn vốn phù hợp nào để tài trợ cho việc đầu tư. Nên sử dụng vốn chủ sở hữu hay vốn vay, nên dùng vốn ngắn hạn hay vốn dài hạn.
Ngoài ra, quyết định nguồn tài trợ còn xem xét mối quan hệ giữa lợi nhuận để lại tái đầu tư và lợi nhuận được phân chia cho các cổ đông dưới hình thức cổ tức. Giám đốc tài chính phải giải quyết hai vấn đề, trước tiên doanh nghiệp sẽ đi vay bao nhiêu, thứ hai là chi phí sử dụng vốn trong tình huống nào là có lợi nhất cho doanh nghiệp. Khi xác định cơ cấu vốn phù hợp, giám đốc tài chính phải xác định tìm nguồn tài trợ ở đâu và bằng cách nào. Giám đốc tài chính thực hiện việc lựa chọn đối tượng cho vay và loại hình vay như thế nào cho phù hợp.
Có một số quyết định tài trợ như sau: - Quyết định huy động nguồn vốn ngắn hạn như: quyết định vay ngắn hạn hay sử dụng tín dụng thương mại, quyết định vay ngắn hạn ngân hàng hay là phát hành công cụ nợ ngắn hạn của doanh nghiệp. - Quyết định huy động nguồn vốn dài hạn như: quyết định sử dụng nợ dài hạn hay vốn cổ phần, quyết định vay dài hạn ngân hàng hay phát hành trái phiếu doanh nghiệp, quyết định sử dụng vốn cổ phần phổ thông hay là vốn cổ phần ưu đãi. - Quyết định quan hệ cơ cấu giữa nợ và vốn chủ sở hữu (đòn bẩy tài chính) - Quyết định vay để mua hay thuê tài sản.2 Các nguồn vốn tài trợ cho hoạt động của doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về các nguồn vốn tài trợ Nguồn vốn tài trợ của doanh nghiệp là các nguồn tài chính tài trợ cho quá trình sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ của doanh nghiệp nhằm làm cho các hoạt động của doanh nghiệp tiến hành thuận lợi, đảm bảo các mục tiêu đã được hoạch định trong một kỳ hạn nhất định, thường là ngắn hạn (dưới một năm) hoặc dài hạn (trên một năm).2 Phân loại nguồn tài trợ Tùy thuộc vào tiêu thức phân loại khác nhau, người ta có thể dựa vào các căn cứ 6 PHAN ĐĂNG CÔNG để phân loại nguồn vốn như sau: - Căn cứ vào thời gian sử dụng: Nguồn vốn ngắn hạn: Là những nguồn vốn mà doanh nghiệp có thể huy động và đưa vào sử dụng trong một khoảng thời gian ngắn(dưới 1 năm) như: các khoản phải nộp và phải trả cho nhân viên, các khoản cho vay ngắn hạn của các tổ chức tín dụng,.Nguồn vốn này chủ yếu được sử dụng để đầu tư vào tài sản ngắn hạn như tiền cho giao dịch, các khoản phải thu và hàng tồn kho…. Nguồn vốn dài hạn: Là những nguồn vốn trong doanh nghiệp có thể huy động và đưa vào sử dụng trong một khoảng thời gian dài(từ 1 năm trở lên) như: trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu (cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi.), các khoản nợ vay dài hạn từ các tổ chức tín dụng, các nhà đầu tư….Nguồn vốn này chủ yếu bao gồm vốn chủ sở hữu và nợ vay dài hạn….
- Căn cứ vào quyền sở hữu: Nguồn vốn chủ sở hữu: Là nguồn vốn do chủ sở hữu doanh nghiệp đóng góp. Doanh nghiệp hoàn toàn chủ động trong việc sử dụng, chi phối và định đoạt nguồn vốn này trong suốt thời gian tồn tại của mình. Tùy theo từng loại hình doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác nhau mà nguồn vốn chủ sở hữu được hình thành bởi các hình thức khác nhau như: nguồn vốn do chủ doanh nghiệp tư nhân bỏ ra, nguồn vốn huy động bằng phát hành cổ phiếu của công ty cổ phần, nguồn vốn liên doanh do các thành viên trong doanh nghiệp liên doanh đóng góp, nguồn vốn tự bổ sung từ lợi nhuận để lại của doanh nghiệp….