Đặt vấn đề Chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe người dân là nhiệm vụ quan trọng của ngành y tế. Nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe của người dân, được sự quan tâm của Đảng và nhà nước, hệ thống các cơ sở y tế không ngừng được tăng cường, mở rộng và hoàn thiện. Tuy nhiên trong quá trình hoạt động, hệ thống y tế đặc biệt là bệnh viện đã thải ra môi trường một lượng lớn chất thải nguy hại. Theo tổ chức y tế thế giới, trong thành phần của chất thải rắn bệnh viện có khoảng 10% là chất thải nhiễm khuẩn và khoảng 5% là chất thải gây độc hại như chất phóng xạ, chất gây độc tế bào, các hóa chất độc hại phát sinh trong quá trình chuẩn đoán và điều trị.
Đó là những yếu tố nguy cơ làm ô nhiễm môi trường, lan truyền mầm bệnh ra khu vực xung quanh. Bệnh viện đa khoa tỉnh Hải Dương là bệnh viện hạng II tuyến tỉnh, với quy mô công suất hiện tại là 49 khoa phòng có 936 giường bệnh lưu lượng người đến khám từ 300-350 người ngày, vào điều trị trung bình khoảng 500 người ngày, số lượng cán bộ, Do đó lượng chất thải phát sinh trong quá trình hoạt động khám chữa bệnh cũng tương đối lớn, việc quản lý chất thải rắn nguy hại nếu không tuân thủ tốt theo các quy định thì sẽ gây ra những hậu quả khó lường. Trong những năm qua Bệnh viện đã triển khai nhiều hoạt động để quản lý và xử lý chất thải để giảm thiểu những tác động đến môi trường, đảm bảo sự hài lòng của người dân sống xung quanh cũng như người bệnh đến điều trị. Tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số mặt hạn chế trong công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương.
Vì vậy, em xin chọn đề tài: “Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương”. Mục đích của đề tài - Hiện trạng phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương. - Đánh giá thực trạng xử lý chất thải rắn y tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương. - Hiểu biết của cán bộ nhân viên, bệnh nhân về tình hình rác thải y tế của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương.
- Những tồn tại khó khăn trong công tác kiểm soát chất thải rắn của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương. - Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý chất thải rắn y tế trong bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương. Yêu cầu - Số liệu thu thập phải đảm bảo tính chính xác và khách quan. - Đánh giá được thực trạng công tác thu gom, quản lý rác thải và nước thải tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương.
- Các giải pháp đưa ra phải có tính thực tiễn cao và phù hợp với điều kiện của Bệnh viện. Ý nghĩa khoa học của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu áp dụng vào thực tế. - Rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu, tiếp thu và học hỏi những kinh nghiệm từ thực tế.
- Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. Ý nghĩa trong thực tiễn e 3 - Đánh giá được hiện trạng quản lý rác thải y tế nguy hại tại bệnh viện có những khó khăn, hạn chế gì. - Có những biện pháp đề xuất hiệu quả, khả thi trong công tác quản lý rác thải y tế của bệnh viện. - Góp phần chung vào công tác bảo vệ môi trường của đất nước.
e 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Các khái niệm liên quan 2. Khái niệm chất thải y tế - Khái niệm: + Khái niệm về chất thải.
Chất thải là sản phẩm được phát sinh ra trong quá trình sinh hoạt của con người, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, du lịch, giao thông, sinh hoạt tại các gia đình, trường học, các khu dân cư, nhà hàng, khách sạn. Ngoài ra còn phát sinh ra trong giao thông vận tải như khí thải của các phương tiện giao thông đường bộ, đường thuỷ.Chất thải là kim loại, hoá chất và từ các loại vật liệu khác. Chất thải rắn được hiểu là tất cả các chất thải phát sinh do các hoạt động của con người và động vật tồn tại ở dạng rắn, được thải bỏ khi không còn hữu dụng hay khi không muốn dùng nữa.[1] + Các khái niệm về chất thải y tế. Chất thải y tế là chất thải phát sinh trong các cơ sở y tế, cơ sở nghiên cứu, từ các hoạt động khám chữa bệnh, chăm sóc, xét nghiệm, phòng bệnh và văn phòng.
Ngoài ra nó còn có thể bao gồm chất thải phát sinh từ các nguồn thứ yếu như những thứ tạo ra trong khi chăm sóc sức khỏe tại gia đình. Chất thải y tế là vật chất ở thể rắn, lỏng và khí được thải ra từ các cơ sở y tế bao gồm chất thải y tế nguy hại và chất thải thông thường. Chất thải y tế nguy hại là chất thải y tế chứa yếu tố nguy hại cho sức khỏe con người và môi trường như dễ lây nhiễm, gây ngộ độc, phóng xạ, dễ cháy, dễ nổ, dễ ăn mòn hoặc có đặc tính nguy hại khác nếu những chất thải này không được tiêu hủy an toàn. Thu gom chất thải tại nơi phát sinh là quá trình phân loại, tập hợp, đóng gói và lưu giữ tạm thời chất thải tại địa điểm phát sinh chất thải trong cơ sở y tế.
Vận chuyển chất thải là quá trình chuyên chở chất thải từ nơi phát sinh, tới nơi xử lý ban đầu, lưu giữ, tiêu hủy. Xử lý ban đầu là quá trình khử khuẩn hoặc tiệt khuẩn các chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao tại nơi chất thải phát sinh trước khi vận chuyển tới nơi lưu giữ hoặc tiêu hủy. Xử lý và tiêu hủy chất thải là quá trình sử dụng các công nghệ nhằm làm mất khả năng gây huy hại của chất thải đối với sức khỏe con người và môi trường. Phân loại chất thải y tế Theo quyết định số 43/2007/QĐ-BYT ngày 30 tháng 10 năm 2007 của Bộ Y tế về việc ban hành quy chế quản lý chất thải y tế dựa vào các đặc điểm lý, hóa, sinh học, tính chất nguy hại thì chất thải trong các cơ sở y tế được phân thành 5 nhóm: a) Chất thải lây nhiễm, gồm: - Chất thải sắc nhọn (loại A): là chất thải có thể gây ra các vết cắt hoặc chọc thủng, có thể nhiễm khuẩn (bơm kim tiêm, dao mổ, đinh mổ, cưa, các ống tiêm, mảnh vỡ thủy tinh và các dụng cụ sắc nhọn khác được sử dụng trong hoạt động y tế…); - Chất thải lây nhiễm không sắc nhọn (loại B): là chất thải bị thấm máu, thấm dịch sinh học của cơ thể và các chất thải phát sinh từ buồng bệnh cách ly; - Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao (loại C): là chất thải phát sinh trong các phòng xét nghiệm như bệnh phẩm và dụng cụ đựng dính bệnh phẩm; - Chất thải giải phẫu (loại D): Bao gồm các mô, cơ quan, bộ phận cơ thể người, rau thai, bào thai và xác động vật thí nghiệm; e 6 b) Chất thải hóa học nguy hại, gồm: - Dược phẩm quá hạn, kém phẩm chất không có khả năng sử dụng; - Chất độc tế bào: vỏ các chai thuốc, lọ thuốc, các dụng cụ dính thuốc gây độc tế bào, và các chất tiết từ người bệnh được điều trị bằng hóa trị liệu; - Chất thải chứa kim loại nặng: thủy ngân (từ nhiệt kế, huyết áp kế thủy ngân bị vỡ, chất thải từ các hoạt động nha khoa), cacdimi (pin, ắc quy), chì (tấm gỗ bọc chì hoặc vật liệu tráng chì sử dụng trong ngăn tia xạ từ các khoa chuẩn đoán hình ảnh, xạ trị); c) Chất thải phóng xạ: Là chất thải có hoạt động riêng giống như các chất phóng xạ.
Tại các cơ sở y tế, chất thải phóng xạ phát sinh từ các hoạt động chuẩn đoán, hóa trị liệu và nghiên cứu. Chất thải phóng xạ gồm: chất thải rắn, lỏng, khí. - Chất thải phóng xạ rắn, gồm: các vật liệu sử dụng trong các xét nghiệm, chuẩn đoán, điều trị, như : gạc sát khuẩn, ống nghiệm, chai lọ đựng chất phóng xạ. - Chất thải phóng xạ lỏng, gồm: dung dịch có chứa nhân phóng xạ phát sinh trong quá trình chuẩn đoán, điều trị như nước tiểu của người bệnh, các chất bài tiết, nước xúc rửa các dụng cụ có chứa phóng xạ… - Chất thải phóng xạ khí, gồm: các chất khí lâm sàng như: 113Xe.
Các khí thoát ra từ các kho chứa chất phóng xạ… d) Bình chứa áp xuất: Các cơ sở y tế thường có các bình chứa khí có áp suất như bình đựng O2, CO2, bình khí dung và các bình đựng khí dùng một lần. Các bình này dễ gây cháy nổ khi thiêu đốt vì vậy phải thu gom riêng e) Chất thải thông thường: Là chất thải không chứa các yếu tố lây nhiễm, hóa học, nguy hại, phóng xạ, dễ cháy nổ gồm: - Chất thải phát sinh từ các buồng bệnh (trừ các buồng cách ly); e 7 - Chất thải phát sinh từ các hoạt động chuyên môn y tế (chai lọ thủy tinh, chai huyết thanh). - Chất thải phát sinh từ các công việc hành chính: giấy, báo, tài liệu, vật liệu đóng gói, thùng các tông, túi nilon…[2] 2. Xử lí chất thải Xử lý chất thải là dùng các biện pháp kỹ thuật để xử lý các chất thải và không làm ảnh hưởng đến môi trường tái tạo lại các sản phẩm có lợi ích cho xã hội nhằm phát huy hiệu quả kinh tế.
Xử lí chất thải là một công tác quyết định đến chất lượng bảo vệ môi trường. Nguồn phát sinh - Các khoa phòng ban của bệnh viện đã tiến hành thu gom và phân loại chất thải rắn ngay tại đầu nguồn thải để đem đi xử lý .Trong quá trình hoạt động 1 lượng đáng kể chất thải rắn được phát sinh từ những nguồn sau : e 8 Buồng tiêm Phòng bệnh nhân không lây lan Phòng mổ Phòng bệnh nhân truyền nhiễm Phòng xét nghiệm chụp và rửa phim Khu dược Phòng cấp cứu Khu vực hành chính Lò đốt rác y tế Nhà tẩm niệm Hình 2.