Hiện trạng và giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường giao thông tại thành phố hồ chí minh luận án thạc sĩ khoa học kỹ thuật chuyên ngành ô tô máy kéo

Luận án thạc sĩ phân tích hiện trạng ô nhiễm môi trường giao thông tại TP.HCM, đề xuất giải pháp kỹ thuật hiệu quả để cải thiện chất lượng không khí.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Vinh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Giao thông Vận tải
• Chuyên ngành: Cơ khí Giao thông
• Đề tài: Hiện Trạng và Giải Pháp Xử Lý Ô Nhiễm Môi Trường Giao Thông Tại TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kỹ thuật
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình ô nhiễm môi trường không khí Việt Nam nói chung và Tp.Hòa Chí Minh nói riêng
• 1.1.1. Hiện trạng ô nhiễm môi trường ở đô thị và các khu công nghiệp nước ta
• 1.2. Ô nhiễm môi trường không khí
• 1.2.1. Phân tích các nguồn gây ô nhiễm
• 1.2.2. Ô nhiễm do giao thông
• 1.2.3. Ô nhiễm do các hoạt động sản xuất công nghiệp
• 1.2.4. Đề xuất hướng nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG GIAO THÔNG TẠI TP.HÒA CHÍ MINH
• 2.1. Mô hình khảo sát thực tế
• 2.1.1. Mô hình thực nghiệm
• 2.1.1.1. Đo cacbon oxy CO và CO2
• 2.1.1.2. Đo hydro cacbon HC
• 2.1.1.3. Đo nitơ oxy NOx
• 2.1.1.4. Đo chất thải dạng hạt (PM) và đo khói
• 2.1.1.5. Thuật toán đo lượng và xử lý số liệu
• 2.1.1.6. Nhận xét về mô hình thực nghiệm
• 2.1.2. Mô hình đồng dạng
• 2.1.2.1. Sự tương đương giữa nguồn phát thải với giá trị các thông số đặc hiệu
• 2.1.2.1.1. Giá trị thông số đặc hiệu theo quy luật đa thức bậc “n”
• 2.1.2.1.2. Giá trị thông số đặc hiệu trên một đơn vị nguồn phát thải
• 2.1.2.2. Mô hình đồng dạng giữa thời điểm đã có số liệu thoáng qua với thời điểm hiện tại hoặc trong tương lai
• 2.2. Xử lý số liệu
• 2.2.1. Khảo sát và xây dựng quy luật mới tổng quan giữa nguồn phát thải và lượng khí độc hại
• 2.2.1.1. Phương trình tổng quát
• 2.2.1.2. Xác định các hệ số a ij và xây dựng phương trình tổng quan
• 2.2.2. Dự báo về nguồn phát thải: số lượng phương tiện cơ giới đường bộ và xí nghiệp công nghiệp - chế xuất
• 2.2.3. Dự báo về ô nhiễm môi trường do phương tiện cơ giới đường bộ và xí nghiệp công nghiệp - chế xuất gây nên ở thời điểm năm 2010
• 2.3. Đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường giao thông tại Tp.Hòa Chí Minh
• 2.3.1. Về giá trị tuyệt đối
• 2.3.2. Về cường độ (mức độ) ảnh hưởng của từng loại nguồn phát thải đến từng loại ô nhiễm
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP GIẢM Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG GIAO THÔNG TẠI TP.HÒA CHÍ MINH
• 3.1. Cơ sở lý luận – Giải pháp kỹ thuật
• 3.1.1. Hoàn thiện quá trình cháy
• 3.1.1.1. Với động cơ xăng
• 3.1.1.1.1. Điều chỉnh hệ số α
• 3.1.1.1.2. Sử dụng hệ thống đánh lửa
• 3.1.1.1.3. Kết cấu buồng cháy
• 3.1.1.1.4. Tuần hoàn khí xả
• 3.1.1.1.5. Tăng hệ số nạp
• 3.1.1.1.6. Sử dụng hoàn hợp nghèo
• 3.1.1.1.7. Hạn chế chế độ tải nhỏ
• 3.1.1.2. Với động cơ diesel
• 3.1.1.2.1. Tối ưu phun nhiên liệu
• 3.1.1.2.2. Tuần hoàn khí xả
• 3.1.1.2.3. Tạo hoàn hợp
• 3.1.1.2.4. Chỉnh góc phun sớm
• 3.1.1.2.5. Phun nước xylanh
• 3.1.1.2.6. Điều chỉnh nhiên liệu
• 3.1.1.2.7. Giảm xoáy lốc
• 3.1.1.2.8. Phun nhiên liệu điện tử
• 3.2. Xử lý khí xả
• 3.2.1. Các biện pháp xử lý khí xả
• 3.2.2. Bộ xử lý khí xả xúc tác 3 đường
• 3.2.2.1. Nguyên lý hoạt động
• 3.2.2.2. Điều kiện hoạt động
• 3.2.2.3. Cấu tạo
• 3.2.3. Bộ xử lý khí xả oxy hóa
• 3.3. Đề xuất các giải pháp giảm ô nhiễm môi trường giao thông tại Tp.Hòa Chí Minh
• 3.3.1. Một số khái niệm và biện pháp nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường theo hướng phát triển bền vững
• 3.3.1.1. Hệ thống quản lý môi trường
• 3.3.1.2. Sinh thái công nghiệp
• 3.3.1.3. Quản lý khí thải
• 3.3.1.4. Một số biện pháp khoáng chế ô nhiễm
• 3.3.1.5. Giám sát chất lượng không khí
• 3.3.1.6. Kết hợp kinh tế với phát triển bền vững
• 3.3.2. Các giải pháp đề xuất công tác quản lý Nhà nước về môi trường tại các khu chế xuất, khu công nghiệp Tp.Hòa Chí Minh
• 3.3.2.1. Tăng cường hợp tác giữa Hepza và công ty hạ tầng và doanh nghiệp
• 3.3.2.2. Tăng cường các thông tin và dữ liệu cơ bản
• 3.3.2.3. Tăng cường giám sát
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hiện Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Giao Thông Tại TP

Hiện trạng ô nhiễm môi trường giao thông tại TP.HCM đang ở mức báo động, đặc biệt là ô nhiễm không khí do khí thải từ các phương tiện giao thông. Theo các nghiên cứu, lượng khí thải từ xe cơ giới, bao gồm CO, NOx, HC và bụi, đã vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Giao thông TP.HCM với hơn 2 triệu phương tiện đang là nguồn gây ô nhiễm chính, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng lượng khí thải hàng năm. Các khu vực đô thị và khu công nghiệp tập trung cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ tác động môi trường của giao thông.

1.1. Nguồn Gây Ô Nhiễm Chính

Các phương tiện giao thông như xe máy, ô tô, và xe tải là nguồn chính gây ra ô nhiễm không khí. Khí thải từ các phương tiện này chứa nhiều chất độc hại như CO, NOx, và HC. Ngoài ra, quản lý giao thông kém hiệu quả cũng góp phần làm tăng mức độ ô nhiễm. Các khu công nghiệp và đô thị tập trung cũng là nơi phát sinh nhiều khí thải từ hoạt động sản xuất và vận chuyển hàng hóa.

1.2. Tác Động Đến Chất Lượng Không Khí

Chất lượng không khí tại TP.HCM đã suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt ở các khu vực đông dân cư và giao thông đông đúc. Các chỉ số về bụi, CO, và NOx đều vượt ngưỡng an toàn. Ô nhiễm không khí không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn gây ra các vấn đề về môi trường như hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu.

II. Giải Pháp Xử Lý Ô Nhiễm Môi Trường Giao Thông

Để giảm thiểu ô nhiễm môi trường giao thông, cần áp dụng các giải pháp xử lý ô nhiễm hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải thiện công nghệ động cơ, sử dụng nhiên liệu sạch, và tăng cường quản lý giao thông. Công nghệ xanh như xe điện và xe hybrid cũng là một hướng đi quan trọng trong việc giảm thiểu khí thải. Ngoài ra, chính sách môi trường cần được thực thi nghiêm ngặt để kiểm soát và giám sát các nguồn phát thải.

2.1. Cải Thiện Công Nghệ Động Cơ

Việc hoàn thiện quá trình cháy trong động cơ xăng và diesel là một trong những giải pháp kỹ thuật quan trọng. Sử dụng hệ thống đánh lửa hiện đại, tối ưu hóa quá trình phun nhiên liệu, và áp dụng công nghệ xanh như bộ xử lý khí thải xúc tác ba đường có thể giảm đáng kể lượng khí thải độc hại.

2.2. Tăng Cường Quản Lý Giao Thông

Quản lý giao thông hiệu quả là yếu tố then chốt trong việc giảm thiểu ô nhiễm. Các biện pháp như kiểm soát phương tiện cũ, hạn chế xe cá nhân, và phát triển hệ thống giao thông công cộng sẽ giúp giảm bớt áp lực lên môi trường. Chính sách môi trường cần được thực thi nghiêm ngặt để đảm bảo các quy định về khí thải được tuân thủ.

III. Phát Triển Bền Vững và Bảo Vệ Môi Trường

Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng trong việc bảo vệ môi trường giao thông. Cần kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường thông qua các giải pháp xử lý ô nhiễm hiệu quả. Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan quản lý mà còn là sự chung tay của toàn xã hội. Các chính sách và chiến lược dài hạn cần được xây dựng để đảm bảo một tương lai bền vững cho TP.HCM.

3.1. Kết Hợp Kinh Tế và Môi Trường

Phát triển bền vững đòi hỏi sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Các doanh nghiệp cần áp dụng các công nghệ sạch và tuân thủ các quy định về môi trường. Chính sách môi trường cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các dự án xanh và thân thiện với môi trường.

3.2. Giám Sát Chất Lượng Không Khí

Việc giám sát chất lượng không khí cần được thực hiện thường xuyên để đánh giá mức độ ô nhiễm và hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu. Các trạm quan trắc cần được lắp đặt tại các khu vực trọng điểm để thu thập dữ liệu chính xác. Bảo vệ môi trường là một quá trình liên tục và cần sự hợp tác của tất cả các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm môi trường giao thông tại các đô thị lớn đang trở thành vấn đề cấp bách, đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh – trung tâm kinh tế, công nghiệp và giao thông trọng điểm của Việt Nam. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ dân số đô thị tại Việt Nam đã tăng từ 13% năm 1960 lên khoảng 25,8% năm 2000, với dân số đô thị tại TP. Hồ Chí Minh chiếm khoảng 26% tổng dân số cả nước. Quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp nhanh chóng đã kéo theo sự gia tăng đáng kể các nguồn phát thải ô nhiễm, đặc biệt là từ giao thông vận tải và các khu công nghiệp tập trung. Tính đến năm 2004, diện tích các khu chế xuất – khu công nghiệp tại TP. Hồ Chí Minh đã tăng lên hơn 2.800 ha, với 15 khu chính, tạo ra áp lực lớn lên môi trường không khí.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng ô nhiễm môi trường giao thông tại TP. Hồ Chí Minh, phân tích các nguồn gây ô nhiễm chính, đồng thời đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí do giao thông gây ra. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các khu vực đô thị và các tuyến giao thông trọng điểm tại TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 1997 đến 2004. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách bảo vệ môi trường giao thông, góp phần phát triển kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phân tích ô nhiễm môi trường không khí, bao gồm:

• Lý thuyết về ô nhiễm không khí đô thị: Mô tả các thành phần ô nhiễm chính như CO, NOx, HC, bụi mịn (PM), và các tác động của chúng đến sức khỏe con người và môi trường.
• Mô hình phát thải và phân tán khí thải: Áp dụng các phương pháp đo đạc và mô hình hóa để xác định nguồn phát thải, lượng khí thải và sự phân bố ô nhiễm trong không gian.
• Khái niệm về quản lý môi trường giao thông bền vững: Bao gồm các biện pháp kỹ thuật và chính sách nhằm kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm từ hoạt động giao thông.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: khí thải giao thông, bụi mịn (PM), hydrocarbon chưa cháy (HC), oxit nitơ (NOx), và các chỉ số chất lượng không khí.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu đo đạc thực tế tại các trạm quan trắc không khí ở TP. Hồ Chí Minh trong các năm 1997-1998, số liệu thống kê về diện tích và số lượng các khu công nghiệp, khu chế xuất, cũng như các báo cáo về lượng khí thải từ các phương tiện giao thông và nhà máy công nghiệp.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Đo đạc thực nghiệm: Sử dụng các thiết bị hiện đại như NDIR (phân tích khí hồng ngoại), FID (phát hiện ion ngọn lửa), thiết bị đo bụi mịn và độ khói theo tiêu chuẩn Bosch và FSN.
• Phân tích thống kê và mô hình hóa: Áp dụng phương pháp hồi quy thực nghiệm, phân tích xác suất để xác định các quy luật phát thải và mức độ ô nhiễm.
• Phân tích nguồn phát thải: Tổng hợp và phân tích các nguồn phát thải chính từ giao thông, công nghiệp, đốt nhiên liệu và các hoạt động khác.

Cỡ mẫu đo đạc được lựa chọn dựa trên tiêu chuẩn thống kê, đảm bảo độ tin cậy và đại diện cho các khu vực đô thị trọng điểm. Thời gian nghiên cứu kéo dài khoảng 13 tuần, bao gồm thu thập tài liệu, đo đạc thực nghiệm, phân tích và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ ô nhiễm không khí tại các điểm giao thông trọng điểm: Nồng độ bụi PM dao động từ 0,22 đến 4,3 mg/m³, CO từ 0,17 đến 0,38 mg/m³, NO₂ từ 0,23 mg/m³, vượt mức tiêu chuẩn cho phép của Việt Nam (0,2-5 mg/m³ cho bụi, 0,1-0,4 mg/m³ cho NO₂). Đặc biệt, tại các nút giao thông đông đúc như ngã tư Điện Biên Phủ – Đinh Tiên Hoàng, nồng độ ô nhiễm luôn cao hơn các trạm khác từ 10-20%.

2. Nguồn phát thải chính: Giao thông vận tải chiếm khoảng 946,9 tấn CO, 169,9 tấn HC và 102,9 tấn NOx mỗi năm, chiếm gần 2/3 tổng lượng khí thải CO và 1/2 lượng HC và NOx. Các khu công nghiệp và quá trình đốt nhiên liệu cũng đóng góp đáng kể, nhưng thấp hơn so với giao thông.

3. Tác động của ô nhiễm giao thông đến sức khỏe: Theo báo cáo của tổ chức Air PARIF, ô nhiễm không khí do giao thông làm tăng gấp đôi số ca bệnh đường hô hấp so với thập niên trước, với các chất độc như CO gây bệnh tim mạch, NO₂ và bụi chì gây ung thư.

4. Đặc điểm phân bố ô nhiễm: Ô nhiễm tập trung chủ yếu hai bên đường giao thông, tạo thành các “nguồn tuyến” ô nhiễm. Mức độ ô nhiễm phụ thuộc vào mật độ giao thông, địa hình và quy hoạch kiến trúc đô thị.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm môi trường giao thông tại TP. Hồ Chí Minh là do sự gia tăng nhanh chóng số lượng phương tiện giao thông, đặc biệt là xe ô tô và xe máy sử dụng nhiên liệu xăng và diesel chưa được kiểm soát chặt chẽ về tiêu chuẩn khí thải. Các khu công nghiệp tập trung cũng góp phần phát thải khí độc và bụi mịn, tuy nhiên mức độ thấp hơn so với giao thông.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả cho thấy mức độ ô nhiễm tại TP. Hồ Chí Minh tương đương hoặc cao hơn các đô thị lớn khác trong khu vực Đông Nam Á. Việc đo đạc và phân tích dữ liệu bằng các thiết bị hiện đại như NDIR, FID và các phương pháp thống kê đã giúp xác định chính xác các nguồn phát thải và mức độ ô nhiễm, từ đó làm cơ sở cho các giải pháp kỹ thuật và quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố nồng độ các chất ô nhiễm theo thời gian và không gian, bảng tổng hợp lượng khí thải theo nguồn, giúp minh họa rõ ràng mức độ và xu hướng ô nhiễm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát khí thải phương tiện giao thông: Áp dụng tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt hơn, kiểm định định kỳ và khuyến khích sử dụng nhiên liệu sạch. Mục tiêu giảm 20% lượng CO và HC trong vòng 3 năm, do Sở Giao thông và Sở Môi trường phối hợp thực hiện.

2. Phát triển hệ thống giao thông công cộng xanh: Đầu tư mở rộng mạng lưới xe buýt, xe điện, giảm số lượng xe cá nhân lưu thông trong nội đô. Mục tiêu tăng tỷ lệ sử dụng giao thông công cộng lên 30% trong 5 năm.

3. Xây dựng và cải tạo hạ tầng xanh đô thị: Trồng cây xanh dọc các tuyến đường, khu công nghiệp để hấp thụ bụi và khí độc, đồng thời giảm tiếng ồn. Thực hiện trong 2 năm đầu tại các khu vực ô nhiễm nặng.

4. Nâng cao năng lực quản lý và giám sát môi trường: Trang bị thêm thiết bị quan trắc hiện đại, xây dựng hệ thống dữ liệu mở để theo dõi và cảnh báo ô nhiễm kịp thời. Triển khai trong 1 năm đầu, do Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì.

5. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chiến dịch giáo dục về tác hại ô nhiễm và cách giảm thiểu, khuyến khích người dân tham gia bảo vệ môi trường. Thực hiện liên tục, phối hợp với các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách kiểm soát ô nhiễm giao thông hiệu quả, định hướng phát triển bền vững.

2. Các chuyên gia và nhà nghiên cứu môi trường: Tham khảo phương pháp đo đạc, phân tích và mô hình hóa ô nhiễm không khí, áp dụng cho các nghiên cứu tương tự tại các đô thị khác.

3. Doanh nghiệp trong lĩnh vực giao thông và công nghiệp: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật giảm phát thải, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về ô nhiễm môi trường giao thông, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và giám sát ô nhiễm.

Câu hỏi thường gặp

1. Ô nhiễm giao thông tại TP. Hồ Chí Minh nghiêm trọng đến mức nào?
   Nồng độ bụi PM và các khí độc như CO, NO₂ tại nhiều điểm giao thông trọng điểm vượt mức tiêu chuẩn Việt Nam, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người dân, đặc biệt là các bệnh về hô hấp và tim mạch.

2. Nguồn phát thải chính gây ô nhiễm là gì?
   Giao thông vận tải chiếm gần 2/3 lượng khí CO và 1/2 lượng HC, NOx phát thải hàng năm, trong khi các khu công nghiệp và hoạt động đốt nhiên liệu cũng góp phần nhưng ở mức thấp hơn.

3. Các thiết bị đo đạc ô nhiễm được sử dụng như thế nào?
   Nghiên cứu sử dụng thiết bị NDIR để đo CO, CO₂; FID để đo hydrocarbon chưa cháy; thiết bị đo bụi mịn theo tiêu chuẩn Bosch và FSN, đảm bảo độ chính xác và tin cậy cao.

4. Giải pháp kỹ thuật nào được đề xuất để giảm ô nhiễm?
   Bao gồm kiểm soát khí thải phương tiện, phát triển giao thông công cộng xanh, cải tạo hạ tầng xanh, nâng cao giám sát môi trường và tuyên truyền cộng đồng.

5. Làm thế nào để cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường giao thông?
   Thông qua các chiến dịch nâng cao nhận thức, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng, giảm sử dụng xe cá nhân, và tham gia giám sát ô nhiễm tại địa phương.

Kết luận

• Ô nhiễm môi trường giao thông tại TP. Hồ Chí Minh đang ở mức báo động, với nhiều chỉ số vượt tiêu chuẩn cho phép.
• Giao thông vận tải là nguồn phát thải chính, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng khí độc hại phát sinh.
• Nghiên cứu đã áp dụng các thiết bị đo đạc hiện đại và phương pháp phân tích thống kê để đánh giá chính xác hiện trạng ô nhiễm.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm, hướng tới phát triển giao thông bền vững và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
• Tiếp theo, cần triển khai thực hiện các giải pháp trong vòng 3-5 năm, đồng thời tăng cường giám sát và nâng cao nhận thức xã hội để đạt hiệu quả lâu dài.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường giao thông, góp phần xây dựng TP. Hồ Chí Minh xanh – sạch – đẹp và phát triển bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC GIAO THOÂNG VAÄN TAÛI  NGUYEÃN QUOÁC VINH ⊗⊗⊗⊗⊗⊗ HIEÄN TRAÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP XÖÛ LYÙ OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG GIAO THOÂNG TAÏI TP.HOÀ CHÍ MINH LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KYÕ THUAÄT Chuyeân ngaønh: Cô khí Giao thoâng Maõ soá: 2.39 HAØ NOÄI - 2005 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC GIAO THOÂNG VAÄN TAÛI  LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KYÕ THUAÄT HIEÄN TRAÏNG VAØ GIAÛI PHAÙP XÖÛ LYÙ OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG GIAO THOÂNG TAÏI TP.HOÀ CHÍ MINH Chuyeân ngaønh: OÂtoâ – Maùy keùo Maõ soá: 2.39 ⊗⊗⊗⊗⊗⊗ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: PGS. NGUYEÃN ÑÖÙC TUAÁN Ngöôøi thöïc hieän: NGUYEÃN QUOÁC VINH Lôùp: CÔ KHÍ GIAO THOÂNG – Khoaù 9 Ñôn vò coâng taùc: Ban quaûn lyù caùc khu cheá xuaát vaø coâng nghieäp Tp.Hoà Chí Minh HAØ NOÄI - 2005 LÔØI CAÛM ÔN Xin chaân thaønh caûm ôn − Thaày PGS. Nguyeãn Ñöùc Tuaán – Ngöôøi HDKH. − Caùc Thaày giaùo vieân boä moân Cô khí OÂtoâ – ÑH Giao thoâng vaän taûi.

− Caùc cô quan ñôn vò:  Sôû Giao thoâng coâng chính – Tp.Hoà Chí Minh.  Sôû Keá hoaïch vaø ñaàu tö – Tp.Hoà Chí Minh.  Sôû Khoa hoïc coâng ngheä – Tp.Hoà Chí Minh.  Sôû Taøi nguyeân vaø moâi tröôøng – Tp.Hoà Chí Minh.

 Caùc phoøng nghieäp vuï – Ban quaûn lyù caùc khu cheá xuaát vaø coâng nghieäp Tp.Hoà Chí Minh. − Caùc Coâng ty Ñaàu tö phaùt trieån haï taàng khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp Tp.Hoà Chí Minh. − Caùc Doanh nghieäp khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp Tp.Hoà Chí Minh. Cuøng moät soá toå chöùc, caù nhaân vaø gia ñình ñaõ taän tình giuùp ñôõ ñeå hoaøn thaønh ñöôïc luaän vaên toát nghieäp naøy.

MUÏC LUÏC trang MÔÛ ÑAÀU CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ VAÁN ÑEÀ NGHIEÂN CÖÙU 01 1.1 Tình hình oâ nhieãm moâi tröôøng khoâng khí Vieät Nam 01 noùi chung vaø Tp.Hoà Chí Minh noùi rieâng 1.1 Hieän traïng oâ nhieãm moâi tröôøng ôû ñoâ thò vaø caùc khu 01 coâng nghieäp nöôùc ta 1.2 OÂ nhieãm moâi tröôøng khoâng khí 05 1.2 Phaân tích caùc nguoàn gaây oâ nhieãm 09 1.1 OÂ nhieãm do giao thoâng 10 1.2 OÂ nhieãm do caùc hoaït ñoäng saûn xuaát coâng nghieäp 12 1.3 Ñeà xuaát höôùng nghieân cöùu 16 CHÖÔNG 2: HIEÂÏN TRAÏNG OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG 18 GIAO THOÂNG TAÏI TP.HOÀ CHÍ MINH 2.1 Moâ hình khaûo saùt thöïc teá 18 2.1 Moâ hình thöïc nghieäm 18 A. Ño cacbon oxy CO vaø CO 2 20 B. Ño hydro cacbon HC 23 C. Ño nitô oxy NO x 26 D.

Ño chaát thaûi daïng haït (PM) vaø ñoä khoùi 27 E. Thuaät toaùn ño löôøng vaø xöû lyù soá lieäu 30 F. Nhaän xeùt veà moâ hình thöïc nghieäm 41 2.2 Moâ hình ñoàng daïng 43 1. Söï töông ñöông giöõa nguoàn phaùt thaûi vôùi giaù trò cuûa 44 thoâng soá ñoäc haïi A.

Giaù trò thoâng soá ñoäc haïi theo quy luaät ña thöùc 44 baäc “n” B. Giaù trò thoâng soá ñoäc haïi treân moät ñôn vò nguoàn 49 phaùt thaûi 2. Moâ hình ñoàng daïng giöõa thôøi ñieåm ñaõ coù soá lieäu 50 thoáng keâ vôùi thôøi ñieåm hieän taïi hoaëc trong töông lai 2.2 Xöû lyù soá lieäu 52 2.1 Khaûo saùt vaø xaây döïng quy luaät moái töông quan giöõa 52 nguoàn phaùt thaûi vaø löôïng khí ñoäc haïi 1. Phöông trình toång quaùt 52 2.

Xaùc ñònh caùc heä soá a ij vaø xaây döïng phöông trình 55 töông quan 2.2 Döï baùo veà nguoàn phaùt thaûi: soá löôïng phöông tieän cô 63 giôùi ñöôøng boä vaø xí nghieäp coâng nghieäp-cheá xuaát 2.3 Döï baùo veà oâ nhieãm moâi tröôøng do phöông tieän cô 66 giôùi ñöôøng boä vaø xí nghieäp coâng nghieäp-cheá xuaát gaây neân ôû thôøi ñieåm naêm 2010 2.3 Ñaùnh giaù hieän traïng oâ nhieãm moâi tröôøng giao thoâng 71 taïi Tp.Hoà Chí Minh 2.1 Veà giaù trò tuyeät ñoái 71 2.2 Veà cöôøng ñoä (möùc ñoä) aûnh höôûng cuûa töøng loaïi 72 nguoàn phaùt thaûi ñeán töøng loaïi oâ nhieãm CHÖÔNG 3: GIAÛI PHAÙP GIAÛM OÂ NHIEÃM MOÂI TRÖÔØNG 74 GIAO THOÂNG TAÏI TP.HOÀ CHÍ MINH 3.1 Cô sôû lyù luaän – Giaûi phaùp kyõ thuaät 74 3.1 Hoaøn thieän quaù trình chaùy 74 I. Vôùi ñoäng cô xaêng 74 1. Ñieàu chænh heä soá α 74 2. Söû duïng heä thoáng ñaùnh löûa 75 3.

Keát caáu buoàng chaùy 76 4. Tuaàn hoaøn khí xaû 77 5. Taêng heä soá naïp 77 6. Söû duïng hoãn hôïp ngheøo 78 7.

Haïn cheá cheá ñoä taûi nhoû 79 II. Vôùi ñoäng cô diesel 79 1. Toái öu phun nhieân lieäu 79 2. Tuaàn hoaøn khí xaû 81 3.

Taïo hoãn hôïp 82 4. Choïn goùc phun sôùm 83 5. Phun nöôùc xylanh 83 6. Ñieàu chænh nhieân lieäu 83 7.

Giaûm xoaùy loác 84 8. Phun nhieân lieäu ñieän töû 84 3.2 Xöû lyù khí xaû 85 I. Caùc bieän phaùp xöû lyù khí xaû 85 II. Boä xöû lyù khí xaû xuùc taùc 3 ñöôøng 86 1.

Nguyeân lyù hoaït ñoäng 87 2. Ñieàu kieän hoaït ñoäng 88 3. Caáu taïo 88 III. Boä xöû lyù khí xaû oxy hoaù 89 3.2 Ñeà xuaát caùc giaûi phaùp giaûm oâ nhieãm moâi tröôøng giao 90 thoâng taïi Tp.Hoà Chí Minh 3.1 Moät soá khaùi nieäm vaø bieän phaùp nhaèm kieåm soaùt oâ 90 nhieãm moâi tröôøng theo höôùng phaùt trieån beàn vöõng 1.

Heä thoáng quaûn lyù moâi tröôøng 90 2. Sinh thaùi coâng nghieäp 91 3. Quaûn lyù khí thaûi 94 4. Moät soá bieän phaùp khoáng cheá oâ nhieãm 95 5.

Giaùm saùt chaát löôïng khoâng khí 99 6. Keát hôïp kinh teá vôùi phaùt trieån beàn vöõng 99 3.2 Caùc giaûi phaùp ñeà xuaát coâng taùc quaûn lyù Nhaø nöôùc 101 veà moâi tröôøng taïi caùc khu cheá xuaát, khu coâng nghieäp Tp.Hoà Chí Minh 1. Taêng cöôøng hôïp taùc giöõa Hepza vaø coâng ty haï taàng 101 vaø doanh nghieäp 2. Taêng cöôøng caùc thoâng tin vaø döõ lieäu cô baûn 102 3.

Taêng cöôøng giaùm saùt 103 KEÁT LUAÄN 105 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO LÔØI MÔÛ ÑAÀU Moâi tröôøng laø vaán ñeà noùng boûng. Hieïân nay vaán ñeà moâi tröôøng trôû neân vaán ñeà caáp baùch, khoâng chæ cuûa moät nöôùc maø cuûa taát caû caùc nöôùc treân theá giôùi; khoâng chæ rieâng cho caùc nhaø khoa hoïc veà moâi tröôøng maø cuûa taát caû moïi ngöôøi, khoâng tröø moät ai. Sinh thaùi, taøi nguyeân moâi tröôøng ñaõ vaø ñang bò phaù huyû moät caùch nghieâm troïng töøng ngaøy, töøng giôø vôùi toác ñoä thoaùi hoaù raát nhanh choùng. Ñeå phaùt trieån kinh teá vöõng chaéc thì phaûi baûo veä moâi tröôøng laâu beàn.

Ñieàu tieân quyeát ñeå baûo veä moâi tröôøng ñuùng höôùng, ñuùng khoa hoïc vaø hôïp lyù laø phaûi hieåu bieát cô baûn veà moâi tröôøng. Theá nhöng khoâng phaûi taát caû moïi ngöôøi ñeàu ñaõ nhaän thöùc ñöôïc ñuùng veà moâi tröôøng. Thoâng tin ñaïi chuùng vaø dö luaän ñang chuù yù vaø noùi nhieàu veà chaát thaûi, khoùi buïi, tieáng oàn, nöôùc baån nhö laø moâi tröôøng. Ñuùng, ñoù laø moâi tröôøng, nhöng chæ môùi laø moät thaønh phaàn cuûa veä sinh moâi tröôøng maø thoâi.

Noù chöa ñuû, moâi tröôøng laø moät lónh vöïc roäng lôùn hôn nhieàu. Nhaø khoa hoïc Joe Whiteney naêm 1993 ñaõ ñònh nghóa moâi tröôøng moät caùch ñôn giaûn nhö sau: “Moâi tröôøng laø taát caû nhöõng gì ngoaøi cô theå, coù lieân quan maät thieát vaø coù aûnh höôûng ñeán söï toàn taïi cuûa con ngöôøi nhö: ñaát, nöôùc, khoâng khí, aùnh saùng maët trôøi, röøng, bieån, taàng ozon, söï ña daïng cuûa caùc loaøi”. Hay nhö nhaø baùc hoïc vó ñaïi Einstein cho raèng, “moâi tröôøng laø taát caû nhöõng gì ngoaøi toâi ra”. Theo töø ñieån baùch khoa Larouse, thì moâi tröôøng ñöôïc môû roäng hôn: “laø taát caû nhöõng gì bao quanh chuùng ta hoaëc sinh vaät.

Noùi cuï theå hôn, ñoù laø caùc yeáu toá töï nhieân vaø nhaân taïo dieãn ra trong khoâng gian cuï theå, nôi ñoù coù theå coù söï soáng hoaëc khoâng coù söï soáng. Caùc yeáu toá ñeàu chòu aûnh höôûng saâu saéc cuûa nhöõng ñònh luaät vaät lyù, mang tính toång quaùt hoaëc chi tieát nhö luaät haáp daãn vuõ truï, naêng löôïng phaùt xaï, baûo toàn vaät chaát… Trong ñoù hieän töôïng hoaù hoïc vaø sinh hoïc laø nhöõng ñaëc thuø cuïc boä. Moâi tröôøng bao goàm taát caû nhöõng nhaân toá taùc ñoäng qua laïi tröïc tieáp hoaëc giaùn tieáp vôùi sinh vaät vaø quaàn theå sinh vaät”. Ngaøy nay ngöôøi ta ñaõ thoáng nhaát vôùi nhau veà ñònh nghóa: “Moâi tröôøng laø caùc yeáu toá vaät chaát töï nhieân vaø nhaân taïo, lyù hoïc, hoaù hoïc, sinh hoïc cuøng toàn taïi trong moät khoâng gian bao quanh con ngöôøi.

Caùc yeáu toá ñoù coù quan heä maät thieát, töông taùc laãn nhau vaø taùc ñoäng leân caùc caù theå sinh vaät hay con ngöôøi ñeå cuøng toàn taïi vaø phaùt trieån. Toång hoaø cuûa caùc chieàu höôùng phaùt trieån cuûa töøng nhaân toá naøy quyeát ñònh chieàu höôùng phaùt trieån cuûa caù theå sinh vaät cuûa heä sinh thaùi vaø cuûa xaõ hoäi con ngöôøi”. Trong maáy thaäp kyû gaàn ñaây, ñaëc bieät laø sau Hoäi nghò thöôïng ñænh veà moâi tröôøng vaø phaùp trieån do Lieân hôïp quoác toå chöùc ôû Rio de Janeiro, vaán ñeà moâi tröôøng ngaøy caøng ñöôïc coi troïng ôû nöôùc ta. Ngaøy nay, nhieàu ngöôøi trong chuùng ta ñaõ nhaän thöùc ñöôïc moïi hoaït ñoäng kinh teá-xaõ hoäi ñeàu khoâng theå taùch rôøi khoûi moâi tröôøng.

Moâi tröôøng moät maët phuïc vuï cho söï phaùt trieån kinh teá, xaõ hoäi, maët khaùc laïi coù theå bò taùc ñoäng tieâu cöïc bôûi caùc hoaït ñoäng kinh teá, xaõ hoäi. Hieän nay, moâi tröôøng khoâng coøn coù theå coi laø moät nguoàn löïc voâ taän cuõng nhö laø moät kho chöùa chaát thaûi khoâng coù giôùi haïn. Vôùi nhaän thöùc ngaøy caøng roõ laø baûo ñaûm moät moâi tröôøng laønh maïnh chính laø baûo ñaûm moät neàn kinh teá, xaõ hoäi cöôøng thònh, moät söï phaùt trieån beàn laâu cho ñaát nöôùc vaø cho caû traùi ñaát, moïi caù nhaân cuõng nhö caùc toå chöùc kinh teá, xaõ hoäi ñeàu coù traùch nhieäm trong vieäc quaûn lyù moâi tröôøng cuõng nhö quaûn lyù caùc hoaït ñoäng coù taùc ñoäng ñeán moâi tröôøng. Hoaït ñoäng giao thoâng vaän taûi thöôøng coù taùc ñoäng lôùn ñeán moâi tröôøng.

Xem xeùt caùc hoaït ñoäng cuûa ngaønh giao thoâng vaän taûi (löu yù ñeán caùc taùc ñoäng chuû yeáu); Neâu ra caùc bieän phaùp giaûm thieåu; Thieát laäp chính saùch vaø chieán löôïc baûo veä moâi tröôøng cho ngaønh giao thoâng vaän taûi theo ñuùng chieán löôïc vaø chính saùch chung lieân quan ñeán coâng taùc baûo veä moâi tröôøng quoác gia; … Caàn sôùm ñöôïc thöïc hieän. Caùc chính saùch moâi tröôøng laø cô sôû ñeå döïa vaøo ñoù ngaønh giao thoâng vaän taûi xaây döïng cho mình caùc muïc tieâu vaø muïc ñích trong coâng taùc baûo veä moâi tröôøng cuûa ngaønh. Ñeå coù moät chính saùch phaûn aùnh ñöôïc vaán ñeà moâi tröôøng ñang toàn taïi trong ngaønh, tröôùc tieân phaûi hieåu moät soá taùc ñoäng moâi tröôøng do caùc hoaït ñoäng cuûa ngaønh gaây ra.NGUYEÃN ÑÖÙC TUAÁN Hieän traïng vaø giaûi phaùp xöû lyù OÂNMTGT taïi Tp.Hoà Chí Minh CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN VEÀ VAÁN ÑEÀ NGHIEÂN CÖÙU 1.1 Tình hình oâ nhieãm moâi tröôøng khoâng khí Vieät Nam noùi chung vaø Tp.Hoà Chí Minh noùi rieâng 1.