CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẬN TẢI CONTAINER VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG VẬN TẢI HÀNG HÓA BẰNG CONTAINER HÀNG 1. Tổng quan chung về vận tải container. Định nghĩa, đặc điểm và phân loại về container. Khái niệm: Container là một công cụ chứa hàng thường có dạng hình hộp, được tiêu chuẩn hóa và được chuyên chở trên những phương thức vận tải được thiết phù hợp với nó.Các container được tiêu chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp với kích thước của sơ mi romooc, đồng thời có thể tận dụng kích thước của phương tiện vận tải, cho phép trung chuyển liên phương thức với tốc độ nhanh và số lao động tối thiểu.
Phân loại container Theo vật liệu chế tạo container: - Container bằng gỗ - Container bằng thép - Container bằng nhôm - Container bằng các vật liệu khác như nhựa, chất dẻo… Theo công dụng của container: - Container chở hàng bách hóa: Nhóm này bao gồm các container kín có cửa ở một đầu, container kín có cửa ở một đầu và các bên, có cửa ở trên nóc… Hình 1. Container thường chở hàng bách hóa 13 - Container chở hàng rời khô: Là loại container dùng để chở hàng rời. Đôi khi loại container này có thể được sử dụng để chuyên chở hàng hóa có miệng trên mái để xếp hàng và có cửa container để dỡ hàng ra. Container open top - Container bảo ôn/nóng/lạnh: Loại container này có sườn, sàn mái và cửa ốp chất cách nhiệt để hạn chế sự di chuyển nhiệt độ giữa bên trong và bên ngoài container.
Container lạnh - Container thùng chứa: Dùng để chở hàng hóa nguy hiểm và hàng đóng rời Hình 1. Container thùng chứa 14 - Các container đặc biệt, container chở súc vật sống. Container đặc biệt Theo kích thước bên ngoài: Trong vận tải quốc tế chủ yếu sử dụng các loại container bằng thép hoặc nhôm có kích thước bên ngoài (chiều dài, chiều rộng, chiều cao), trọng tải đã được tiêu chuẩn hóa. Kích thước và trọng lượng của container Type: Cubic Tare Payload Gross Length / Width / Kiểu Capacity: Weight: Weight: Weight: tổng Height: Công suất trọng lượng trọng lượng trọng lượng dài/rộng/cao khối vỏ cont hàng 20’ 33.2 cubic 2,150kg - 21,850kg - 24,400 kg - 6.438m / meters 2220kg 28,160 kg 30,480 kg 2.7 cubic 3,720 kg - 26,760 kg - 30,480 kg - 12.740 kg 28,760 kg 32,500 kg 2.4 cubic 3,730 kg - 26,750 kg - 30,480 kg - 12.438m / thành meters 3,950 kg 28,550 kg 32,500 kg 2.7 cubic 4,810 kg 29,190 kg 3400 kg 12.5 cubic 4,740 kg 28,280 kg 33,020 kg 13.8 cubic 5,140 kg 25,340 kg 30,480 kg 14.908m cao (3,489 ( 48’0” / 8’6”/ cubic feet) 9’61/2”) Trong các loại trên, loại có chiều dài 20 feet, chiều rộng và chiều cao 8 feet được coi là đơn vị chuẩn, gọi là “đơn vị tương đương với container 20 feet”, còn gọi là TEU để làm đơn vị đo lường trong vận tải container.
Quá trình phát triển của vận tải container: Loại hình vận chuyển hàng hóa bằng container đang là hình thức vận chuyển hàng hóa được sử dụng khá phổ biến hiện nay, với nhiều lợi ích vượt trội hơn hẳn các loại 16 hình vận tải khác như đảm bảo chất lượng hàng hóa tốt hơn, quãng đường vận chuyển được xa hơn, cũng như tiết kiệm chi phí và số lượng vận chuyển được nhiều hơn. Tuy nhiên, để vận tải hàng hóa bằng container phát triển được như hiện nay thì đã trải qua quá trình lịch sử lâu dài. Ngay từ thời La Mã cổ đại đã có sự xuất hiện của các thùng lớn để chứa hàng hóa giúp cho việc vận chuyển hàng hóa lên tàu một cách dễ dàng và nhanh chóng. Mãi cho đến khi trước cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II thì vận tải bằng container mới thực sự ra đời; và quá trình hình thành và phát triển của nó trải qua 4 giai đoạn.
Giai đoạn 1 từ năm 1955: Đây là giai đoạn đầu tiên trong việc sử dụng container để vận chuyển hàng hóa trên toàn thế giới, nước đầu tiên sử dụng hình thức này có thể nói đến là Hoa Kỳ vào những năm thế chiến lần thứ II, họ đã biết sử dụng và phát triển thùng Conex trong hải quân Hoa Kỳ, đây là loại thùng có tiêu chuẩn 6 foot, và được coi là tiền thân của thùng container bây giờ. Và cho đến cuối thập niên 50 của thế kỷ trước thì có tới hơn 10.000 thùng conex được sử dụng rộng rãi khắp Hoa Kỳ, không chỉ được sử dụng vận tải đường thủy mà nó còn được sử dụng trên đường bộ. Giai đoạn 2 từ năm 1955 – 1966: Đây là giai đoạn đánh dấu bước ngoặt trong quá trình phát triển của thùng container trên toàn thế giới. Nó đã được áp dụng để chuyên chở các mặt hàng trên đường biển quốc tế và ngày càng có nhiều loại container lớn ra đời.
chính th ức vào năm 1956, tàu chở container đầu tiên trên thế giới ra đời nhờ sự sáng lập của Malcomb Mclean. Giai đoạn 3 1967 – 1980 Giai đoạn này container được áp dụng các tiêu chuẩn mới ISO, làm cho số lượng container không ngừng tăng lên; nhiều nước hình thành hệ thống vận tải chuyên biệt bằng container và các tuyến hàng buôn bán quốc tế được container hóa cao. 17 Giai đoạn 4 từ 1980 cho tới nay Với sự phát triển ngày càng nhanh của công nghiệp hiện đại, Liên Hiệp Quốc đã ban hành công ước quốc tế về vận tải đa phương thức, mở đường cho vận tải container phát triển mạnh mẽ. Thời kỳ này tạo lên sự phát triển mạnh mẽ của các hãng vận tải bằng container, khiến nó trở thành loại hình vận tải được sử dụng nhiều nhất hiện nay.
Ưu và nhược điểm của vận tải hàng hóa bằng container. Ưu điểm: - Tiết kiệm chi phí cho khách hàng: Vận chuyển hàng hóa bằng container rất phù hợp cho những khách hàng có nhu cầu vận chuyển hàng hóa cồng kềnh, hàng với số lượng lớn, cần phải sử dụng nguyên xe. So với việc vận chuyển riêng lẻ, gộp hàng với những đơn hàng của người gửi khác thì vận tải container thường sẽ có chi phí thấp hơn khi thuê nguyên container để vận chuyển. - Đảm bảo an toàn cho hàng hóa: Container được thiết kế có 4 góc kín với chất liệu thép chắn chắn và chỉ để một cửa ra vào.
Vì thế cho khả năng bảo vệ hàng hóa bên trong rất cao. Hàng hóa trong container được công ty vận tải niêm phong để bảo vệ hàng hóa tránh bị nhiễm bẩn, mất cắp, hư hỏng do tác động của môi trường bên ngoài. - Linh động về thời gian vận chuyển: Với những hình thức vận chuyển hàng hóa ghép chung hiện nay, đơn vị vận tải thường có thời gian giao hàng giãn cách cho những tuyến di chuyển liên tỉnh sau khi đã gom đủ lượng hàng cho một tuyến vận chuyển. Do đó, đôi khi thời gian giao hàng cho người nhận sẽ không tương ứng với thời gian người gửi muốn vận chuyển, dẫn đến chậm trễ so với kế hoạch hàng hóa của khách hàng.Đối với vận tải container là hình thức vận chuyển độc lập.
Vì thế sau khi thuê nguyên xe container để vận chuyển, khách hàng có thể quyết định thời điểm với đơn vị vận tải. Ngoài ra, người gửi còn được giao hàng ở bất kì nơi đâu trong khu vực mà xe container có thể di chuyển tới. Thời gian chuyển 18 phát khi sử dụng vận tải container cũng rất nhanh chóng, rút ngắn thời gian lưu thông của hàng hóa. Nhược điểm: - Không phải địa phương nào cũng có sẵn cơ sở hạ tầng giao thông phù hợp với hình thức vận tải container.
- Khi sử dụng hình thức vận tải container khách hàng còn lưu ý thêm các khoản chi phí phát sinh. Nhất là chi phí tháo dở, bốc xếp hàng hóa. Tốc độ vận chuyển chậm cho nên mặt hàng vận chuyển bị hạn chế. Nhất là những mặt hàng cần vận chuyển với tốc độ nhanh và yêu cầu cao.
- Gặp khó khăn trong vận chuyển hàng hóa có kích thước vượt quá kích thước thùng conatainer, thường là những hàng thiết bị. - Lịch trình đã fix sẵn nên khi gặp những giai đoạn khó khăn về kinh tế hoặc ảnh hưởng của thời tiết theo mùa nên có những chiều vận chuyển có hiệu quả kém. - Cước cũng được xây dựng sẵn nên thiếu độ uyển chuyển hoặc phải có vấn đề đi đêm khi đàm phán cước trong những giai đoạn khó khăn. Công cụ vận chuyển và xếp dỡ container đường bộ.
Phương tiện vận chuyển container - Vận chuyển container bằng tàu thuyền trên biển. - Vận chuyển container đường bộ qua các đầu máy kéo. - Vận tải container bằng máy bay. - Vận tải container bằng đường sắt.
Để vận chuyển container người ta dùng các loại ô tô chuyên dụng (có rơ mooc và các chốt hãm) trailer hoặc tractor kết hợp sắc si. Sắc si là một bộ khung có cấu tạo đặc biệt để có thể xếp và vận chuyển an toàn container bằng ô tô. Để vận chuyển và xếp dỡ container trong khu vực bãi, thường dùng xe nâng (Forklift), xe nâng bên trong, cần cẩu di động (Transcrane). Phương tiện xếp dỡ container Để xếp dỡ container lên xuống tàu ta thường sử dụng các loại cần cẩu sau đây: 19 - Cần cẩu giàn (Gantry Crane), còn gọi là cần cẩu khung: Là loại cần cẩu cố định được lặp đặt để cẩu container lên, xuống tàu.
Loại cần cẩu Container hiện đại, có năng suất xếp dỡ rất cao (40 TEU / giờ), có sức nâng tới 80 tấn và có thể xếp container cao đến hàng thứ 16 trên tàu. - Cần cẩu di động: là cần cẩu chuyển động được trên đường bộ (bánh hơi) hay trên đường ray, có sức nâng 80 tấn, tầm với 41m, năng suất xếp dỡ từ 25–30 TEU/ giờ. Phương tiện xếp dỡ, vận chuyển container trong bãi 1. Tổ chức vận tải hàng hóa bằng container đường bộ 1.
Đóng hàng vào container Quy trình kỹ thuật xếp hàng vào container phụ thuộc vào các yếu tố sau đây: - Loại hàng hoá, đặc điểm của bao bì và số lượng hàng hóa cần xếp vào container. - Loại công cụ vận tải dùng vào việc chuyên chở container. 20 - Kiểu, loại, cỡ container dùng để xếp hàng. - Phương tiện dùng để xếp hàng vào container.
- Qui trình xếp hàng vào container được tiến hành tuần tự theo các bước nghiệp vụ chủ yếu sau: - Chuẩn bị hàng hoá: bao bì hàng hoá phải gọn nhẹ, kích thước bao gói phải phù hợp với kích thước của container. - Lựa chọn kiểu loại, số lượng container cho phù hợp với đặc điểm và khối lượng hàng hoá cần chuyên chở. - Kiểm tra số lượng, chất lượng của hàng hoá trước khi xếp vào container dưới sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan.