Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất bồi thường giải phóng mặt bằng tại dự án đầu tư xây dựng tuyến đường đông khê 2 thành phố hải phòng

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích hus nghiên cứu đề xuất giải pháp cải thiện kết quả công tác thu hồi đất bồi thường giải phóng mặt, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Thanh Phương
• Người hướng dẫn: Ts. Chu Thị Quỳnh Diệp
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, thành phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Cơ sở lý luận về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.2. Đặc điểm và ý nghĩa của công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 1.3. Các yếu tố tác động đến hiệu quả thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng
• 1.3.1. Tổng quan chính sách của nhà nước ta về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng giai đoạn Luật đất đai 2003 và 2013
• 1.3.1.1. Từ khi có luật Đất đai 2003 đến trước Luật đất đai 2013
• 1.3.1.2. Từ khi có Luật đất đai 2013 đến nay
• 1.3.1.3. Những nội dung cơ bản của chính sách thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng theo Luật đất đai 2013
• 1.3.1.3.1. Thu hồi đất
• 1.3.1.3.2. Các điều kiện để được bồi thường đất
• 1.3.1.3.3. Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.3.1.3.4. Những quy định chủ yếu về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 1.4. Các văn bản pháp lý của thành phố Hải Phòng về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tình hình thực hiện công tác này trong những năm gần đây
• 1.4.1. Các văn bản pháp lý của thành phố thực hiện Luật đất đai 2013 đến nay
• 1.4.2. Khái quát tình hình thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng của thành phố Hải Phòng trong những năm gần đây
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG TUYẾN ĐƯỜNG ĐÔNG KHÊ 2, QUẬN NGÔ QUYỀN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Khái quát tình hình quản lý đất đai trên địa bàn quận Ngô Quyền
• 2.2. Khái quát về Dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng
• 2.2.1. Khái quát chung về dự án
• 2.2.2. Cơ sở pháp lý thực hiện (thu hồi đất) của dự án
• 2.3. Đánh giá thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án
• 2.3.1. Đánh giá về tình hình thực hiện tiến độ thu hồi đất giai đoạn 2013 - 2019
• 2.3.2. Thực trạng bồi thường, hỗ trợ về đất và tài sản gắn liền với đất
• 2.3.3. Thực trạng thực hiện chính sách hỗ trợ tại dự án
• 2.3.4. Thực trạng chuẩn bị quỹ đất, quỹ nhà, giao nhà tái định cư và những vấn đề khó khăn, hạn chế
• 2.3.5. Tổng hợp ý kiến đánh giá của người dân về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án thông qua các phiếu điều tra
• 2.3.6. Đánh giá chung về thực trạng công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CỦA DỰ ÁN XÂY DỰNG TUYẾN ĐƯỜNG ĐÔNG KHÊ 2, QUẬN NGÔ QUYỀN, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Định hướng thực hiện tiếp theo của công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, thành phố Hải Phòng
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Định hướng cụ thể
• 3.2. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng của dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về giá đất bồi thường, hỗ trợ tái định cư
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về công tác chuẩn bị quỹ đất, quỹ nhà tái định cư
• 3.2.4. Nhóm giải pháp về công tác tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng
• 3.2.5. Một số giải pháp khác
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp nâng cao hiệu quả thu hồi đất tại dự án Đông Khê 2

Dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2 tại Hải Phòng là một trong những dự án quan trọng nhằm phát triển hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, công tác thu hồi đất và bồi thường gặp nhiều khó khăn. Việc nâng cao hiệu quả trong công tác này không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ dự án mà còn đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng. Các giải pháp cần được nghiên cứu và áp dụng một cách đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Tình hình thực hiện thu hồi đất tại dự án Đông Khê 2

Tình hình thực hiện công tác thu hồi đất tại dự án Đông Khê 2 cho thấy nhiều thách thức. Diện tích đất thu hồi lớn, chủ yếu là đất nông nghiệp và đất ở, gây ảnh hưởng đến đời sống của hàng ngàn hộ dân. Việc thực hiện chính sách bồi thường chưa đáp ứng được kỳ vọng của người dân, dẫn đến nhiều khiếu nại và phản ứng xã hội.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thu hồi đất

Nhiều yếu tố tác động đến hiệu quả công tác thu hồi đất như chính sách pháp luật, giá đất bồi thường, và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Sự thay đổi trong chính sách đất đai cũng tạo ra những khó khăn trong việc thực hiện công tác này, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển tiếp giữa các luật đất đai.

II. Vấn đề và thách thức trong công tác bồi thường tại dự án Đông Khê 2

Công tác bồi thường đất tại dự án Đông Khê 2 đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc xác định giá bồi thường hợp lý và công bằng là một trong những vấn đề lớn nhất. Nhiều hộ dân không đồng tình với mức giá bồi thường, dẫn đến tình trạng khiếu kiện kéo dài. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ dự án mà còn gây ra những bất ổn trong xã hội.

2.1. Khó khăn trong việc xác định giá bồi thường

Việc xác định giá bồi thường cho đất và tài sản gắn liền với đất gặp nhiều khó khăn do sự chênh lệch giữa giá thị trường và giá bồi thường theo quy định. Nhiều hộ dân cho rằng mức giá bồi thường không phản ánh đúng giá trị thực tế của tài sản, dẫn đến sự không hài lòng và khiếu nại.

2.2. Tác động của chính sách bồi thường đến người dân

Chính sách bồi thường hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân, gây ra nhiều khó khăn trong việc tái định cư. Nhiều hộ dân không có đủ điều kiện để mua nhà mới hoặc chuyển đổi sang khu vực khác, dẫn đến tình trạng mất ổn định trong cuộc sống.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thu hồi đất và bồi thường

Để nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất và bồi thường, cần có những giải pháp đồng bộ và cụ thể. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc cải thiện quy trình bồi thường mà còn cần xem xét đến các chính sách hỗ trợ tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng.

3.1. Cải cách chính sách bồi thường đất

Cần cải cách chính sách bồi thường để đảm bảo tính công bằng và hợp lý. Việc áp dụng giá bồi thường theo giá thị trường sẽ giúp người dân cảm thấy hài lòng hơn với chính sách của Nhà nước. Đồng thời, cần có các quy định rõ ràng về việc hỗ trợ tái định cư cho những hộ dân bị thu hồi đất.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền và đối thoại

Tăng cường công tác tuyên truyền về chính sách bồi thường và thu hồi đất sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Đồng thời, việc tổ chức các buổi đối thoại giữa chính quyền và người dân sẽ giúp giải quyết kịp thời các vướng mắc, từ đó giảm thiểu tình trạng khiếu nại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại dự án Đông Khê 2

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất và bồi thường tại dự án Đông Khê 2 đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều hộ dân đã được bồi thường thỏa đáng và tái định cư ổn định, góp phần vào sự phát triển bền vững của dự án.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp đã áp dụng

Các giải pháp đã được áp dụng tại dự án Đông Khê 2 đã giúp cải thiện đáng kể tình hình bồi thường và tái định cư. Số lượng hộ dân đồng ý với mức bồi thường tăng lên, và nhiều hộ đã chuyển đến nơi ở mới một cách thuận lợi.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ dự án

Dự án Đông Khê 2 đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong công tác thu hồi đất và bồi thường. Việc lắng nghe ý kiến của người dân và cải thiện quy trình bồi thường là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công tác này.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho công tác thu hồi đất

Công tác thu hồi đất và bồi thường tại dự án Đông Khê 2 cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng của thành phố Hải Phòng. Các giải pháp đã được đề xuất cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo quyền lợi cho người dân và thúc đẩy tiến độ dự án.

5.1. Định hướng phát triển công tác thu hồi đất trong tương lai

Trong tương lai, công tác thu hồi đất cần được thực hiện theo hướng minh bạch và công bằng hơn. Cần có các chính sách hỗ trợ rõ ràng cho người dân bị ảnh hưởng, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

5.2. Tầm quan trọng của việc cải cách chính sách bồi thường

Cải cách chính sách bồi thường là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất. Việc áp dụng các phương pháp bồi thường linh hoạt và công bằng sẽ giúp giảm thiểu các tranh chấp và khiếu nại từ người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa tại các đô thị loại một đang tạo ra sức ép rất lớn lên quỹ đất đô thị, đòi hỏi công tác thu hồi đất và giải phóng mặt bằng phải được triển khai đồng bộ. Tại thành phố Hải Phòng, quận Ngô Quyền đã triển khai gần 40 dự án hạ tầng trọng điểm với tổng diện tích đất cần thu hồi trên 600 ha, tác động trực tiếp đến hàng nghìn hộ gia đình. Trong bối cảnh đó, Dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2 đóng vai trò là trục giao thông trung tâm có chiều dài 2.410 m và mặt cắt ngang 25 m, kết nối các trục đường huyết mạch như Nguyễn Bỉnh Khiêm, Văn Cao, Lê Lợi, Lương Khánh Thiện vào dải trung tâm thành phố.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực trạng triển khai dự án kéo dài gần 10 năm nhưng tiến độ giai đoạn một vẫn gặp nhiều ách tắc nghiêm trọng. Với tổng diện tích thu hồi lên tới 216.645,38 m2 liên quan đến 917 tổ chức và hộ gia đình, công tác bồi thường và hỗ trợ tái định cư đã phát sinh nhiều điểm nghẽn do sự thay đổi của khung chính sách đất đai cùng sự chênh lệch lớn giữa giá bồi thường và giá thị trường.

Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án trong giai đoạn 2013 - 2018 trên địa bàn hai phường Đằng Giang và Gia Viên; từ đó nhận diện rõ nguyên nhân cản trở, đặc biệt là khâu chuẩn bị quỹ đất tái định cư cho 834 hộ gia đình. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc đề xuất hệ thống giải pháp mang tính định lượng, nhằm rút ngắn từ 20% đến 30% thời gian thực hiện thủ tục và giảm thiểu tỷ lệ khiếu nại, tạo tiền đề áp dụng cho các dự án giao thông đô thị trên địa bàn thành phố.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết địa tô kinh tế của trường phái kinh tế chính trị học và lý thuyết quản trị công hiện đại về phân bổ nguồn lực công cộng. Các lý thuyết này lý giải bản chất của giá trị thặng dư từ đất hình thành sau khi đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật, đồng thời phân tích cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng giữa ba chủ thể: Nhà nước, nhà đầu tư và người có đất bị thu hồi.

Khung phân tích của đề tài chuẩn hóa 5 khái niệm chuyên ngành then chốt theo quy chuẩn pháp luật hiện hành:

• Thu hồi đất: Việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính để chấm dứt quyền sử dụng đất của người sử dụng đất theo Điều 3 Luật Đất đai năm 2013.
• Bồi thường về đất: Hành động trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi theo giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định.
• Giải phóng mặt bằng: Chuỗi quy trình di dời công trình, vật kiến trúc, cây cối hoa màu và tái bố trí dân cư nhằm tạo quỹ đất sạch phục vụ dự án.
• Hỗ trợ khi thu hồi đất: Chính sách trợ giúp người sử dụng đất ổn định đời sống, sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm mới.
• Tái định cư: Hình thức tổ chức lại không gian sinh sống, ổn định sinh kế tại địa điểm mới theo quy định tại Nghị định số 47/2014/NĐ-CP.

Mô hình nghiên cứu phân tích sự tương tác của 5 nhóm yếu tố tác động đến hiệu quả giải phóng mặt bằng, bao gồm: hệ thống quản lý nhà nước, cơ chế tài chính và giá đất, đặc điểm pháp lý thửa đất, trình độ nhận thức của người dân, và năng lực tổ chức thực thi của bộ máy chuyên trách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và điều tra thực địa sơ cấp trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến năm 2019. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Sở Tài nguyên và Môi trường Hải Phòng, Phòng Tài nguyên và Môi trường quận Ngô Quyền, Ban Quản lý dự án, cùng 33.299 hồ sơ thủ tục hành chính và số liệu thực thi của 40 dự án trên địa bàn.

Về phương pháp sơ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát xã hội học với cỡ mẫu là 100 hộ gia đình có đất bị thu hồi tại hai phường Đằng Giang và Gia Viên. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm đại diện cho hai nhóm đối tượng: hộ thu hồi một phần diện tích đất và hộ giải tỏa trắng phải bố trí tái định cư.

Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan mức độ hài lòng, tâm tư và những rào cản thực tế của người dân về đơn giá bồi thường và điều kiện sống tại nơi ở mới. Dữ liệu sau thu thập được xử lý thông qua phương pháp thống kê mô tả, so sánh định lượng và phân tích tổng hợp, giúp đối chiếu trực tiếp giữa quy định trong các văn bản pháp lý với dữ liệu thực tế tại hiện trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô thu hồi đất tại dự án rất lớn với tổng diện tích 216.645,38 m2, trong đó giai đoạn một chiếm 183.052,7 m2 phục vụ tuyến đường chính và các công trình phụ trợ. Cơ cấu đất thu hồi có tính chất phức tạp cao: diện tích đất thuộc các cơ sở kinh tế và ngành khác chiếm tới 192.444,22 m2 (tương đương 88,83% tổng diện tích), đất ở chiếm 95.043,81 m2 (chiếm 43,87%), đất giao thông hạ tầng kỹ thuật chiếm 32.610,20 m2 (chiếm 15,05%), còn lại là đất mặt nước, cây xanh và nghĩa địa.

Thứ hai, áp lực tái định cư trong giai đoạn một rất nặng nề khi có tới 834 hộ gia đình trong tổng số 900 hộ bị thu hồi đất thuộc diện phải bố trí tái định cư, chiếm tỷ lệ lên đến 92,67%. Tuy nhiên, việc chuẩn bị quỹ đất và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật tại các khu tái định cư không theo kịp tiến độ thu hồi, dẫn đến tình trạng chậm bàn giao mặt bằng thi công qua nhiều năm.

Thứ ba, sự chênh lệch lớn giữa giá đất bồi thường do Nhà nước quy định và giá giao dịch thực tế trên thị trường là nguyên nhân hàng đầu làm phát sinh khiếu nại. Kết quả điều tra từ chứng thư thẩm định giá và khảo sát 100 hộ dân cho thấy giá bồi thường đất ở chỉ đạt khoảng 40% đến 60% so với giá thị trường tự do tại cùng thời điểm, khiến người dân gặp khó khăn khi tạo lập chỗ ở mới tương đương.

Thứ tư, tiến độ thu hồi đất và giải ngân bồi thường bị kéo dài đáng kể. Giai đoạn một dự kiến hoàn thành vào năm 2017 với mức kinh phí hơn một nghìn tỷ đồng, nhưng đến hết tháng 6 năm 2019 vẫn chưa thể bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch do các vướng mắc về nguồn vốn chi trả và xác minh nguồn gốc đất.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh rõ nét những xung đột lợi ích trong quá trình chuyển tiếp chính sách giữa Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013. Việc bãi bỏ chính sách hỗ trợ đất nông nghiệp xen kẹt trong khu dân cư theo Nghị định số 69/2009/NĐ-CP khi chuyển sang luật mới đã tạo ra tâm lý so bì gay gắt giữa các hộ được phê duyệt phương án ở các thời điểm khác nhau.

Khi thảo luận kết quả, việc số hóa dữ liệu qua biểu đồ so sánh cơ cấu loại đất và bảng đối chiếu đơn giá bồi thường theo từng vị trí trục đường cho thấy: khoảng cách chênh lệch địa tô càng lớn ở các thửa đất mặt đường thì tỷ lệ hộ dân khiếu nại càng cao.

So với các nghiên cứu trước đây tại các thành phố lớn như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, điểm nghẽn tại tuyến đường Đông Khê 2 không chỉ nằm ở khía cạnh tài chính mà còn ở sự phối hợp thiếu nhịp nhàng giữa chủ đầu tư và chính quyền địa phương trong việc xây dựng khu tái định cư trước khi ban hành quyết định thu hồi đất. Điều này vi phạm trực tiếp nguyên tắc bảo đảm điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ theo luật định.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ triệt để các rào cản và nâng cao hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện cơ chế xác định giá đất cụ thể: Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường thuê đơn vị thẩm định giá độc lập khảo sát sát với giá thị trường, mục tiêu thu hẹp khoảng cách chênh lệch xuống dưới mức 15%, hoàn thành áp dụng bảng giá đất mới cho giai đoạn hai trong quý 2 năm 2021.
2. Xây dựng đồng bộ hạ tầng khu tái định cư trước khi thu hồi: Ban Quản lý dự án phối hợp với Ủy ban nhân dân quận Ngô Quyền đẩy nhanh tiến độ san nền, hoàn thiện 100% hệ thống cấp điện từ 5 đến 9 kW mỗi hộ và cấp nước sinh hoạt 180 lít mỗi người mỗi ngày tại các khu tái định cư trước khi cưỡng chế hoặc di dời dân cư ít nhất 6 tháng.
3. Đổi mới công tác tuyên truyền và đối thoại dân vận: Ủy ban nhân dân các phường Đằng Giang, Đông Khê và Gia Viên tổ chức họp dân định kỳ hàng tháng, công khai 100% phương án bồi thường và bản đồ quy hoạch chi tiết 1/500, phấn đấu đạt tỷ lệ đồng thuận bàn giao mặt bằng trên 90% ngay sau đợt vận động đầu tiên.
4. Nâng cao năng lực chuyên môn và ứng dụng công nghệ thông tin: Trung tâm Phát triển quỹ đất quận Ngô Quyền tổ chức 04 khóa tập huấn nghiệp vụ cho toàn bộ cán bộ làm công tác bồi thường, đồng thời số hóa cơ sở dữ liệu hồ sơ địa chính của 917 hộ dân nhằm rút ngắn 30% thời gian thẩm định phương án trong giai đoạn 2021 - 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai: Cán bộ thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp quận, huyện có thể sử dụng kết quả nghiên cứu như một tài liệu tham khảo thực tế để hoàn thiện quy trình lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
2. Ban Quản lý dự án và các chủ đầu tư hạ tầng: Cung cấp góc nhìn toàn diện về lập kế hoạch tổng thể, dự trù kinh phí giải phóng mặt bằng và phương pháp quản trị rủi ro chậm tiến độ cho các dự án giao thông đô thị quy mô trên 20 ha.
3. Chuyên gia và đơn vị thẩm định giá đất: Cung cấp dữ liệu thực chứng và phương pháp so sánh giá đất Nhà nước với giá thị trường, hỗ trợ việc xây dựng chứng thư định giá đất cụ thể bảo đảm tính minh bạch và chuẩn xác.
4. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Làm tư liệu học thuật giá trị trong nghiên cứu chuyên ngành Quản lý đất đai, Quy hoạch đô thị và Kinh tế tài nguyên môi trường tại các trường đại học.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi gây chậm tiến độ giải phóng mặt bằng dự án là gì?

Nguyên nhân chủ yếu do việc chuẩn bị quỹ đất và xây dựng hạ tầng khu tái định cư chậm hơn tiến độ thu hồi đất, khiến 834 hộ gia đình chưa thể di dời. Ngoài ra, mức giá bồi thường đất ở chỉ đạt khoảng 40% đến 60% giá thị trường thực tế đã tạo ra nhiều đơn thư khiếu nại kéo dài.

Dự án áp dụng căn cứ pháp lý nào để xác định giá bồi thường đất ở?

Dự án áp dụng theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP và Quyết định số 2680/2014/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, sử dụng giá đất cụ thể được phê duyệt tại thời điểm có quyết định thu hồi đất thay cho bảng giá đất định kỳ.

Mẫu khảo sát 100 hộ dân mang lại phát hiện nổi bật nào về mặt an sinh xã hội?

Kết quả khảo sát chỉ ra rằng hơn 70% hộ dân bị thu hồi đất lo ngại về sinh kế và việc làm sau khi chuyển đến nơi ở mới. Người dân kỳ vọng nhận được các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề thực chất và được bàn giao đất tái định cư có hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh.

Chính sách thu hồi đất giai đoạn 1 và giai đoạn 2 có sự khác biệt quy mô ra sao?

Giai đoạn một có quy mô thu hồi lớn với 183.052,7 m2 liên quan đến 900 hộ dân và kinh phí bồi thường chiếm phần lớn dự án. Giai đoạn hai có quy mô thu hồi nhỏ hơn với 33.592,68 m2 liên quan đến 257 hộ và tổng mức đầu tư dự kiến là 24.814,08 triệu đồng.

Tiêu chuẩn kỹ thuật nào bắt buộc phải hoàn thành tại khu tái định cư trước khi giao đất?

Khu tái định cư phải hoàn thiện đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật theo quy chuẩn, bao gồm cấp nước sinh hoạt đạt mức 180 lít/người/ngày-đêm, cấp điện sinh hoạt đạt từ 5 kW/hộ (nhà liên kế) đến 9 kW/hộ (biệt thự), và hệ thống thoát nước đồng bộ.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng công tác thu hồi 216.645,38 m2 đất phục vụ xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, làm rõ những tồn tại then chốt trong quá trình giải phóng mặt bằng đô thị.
• Đóng góp quan trọng của công trình là chỉ ra sự mất cân đối giữa tiến độ thu hồi đất với tốc độ xây dựng hạ tầng tái định cư cho 834 hộ gia đình, đồng thời lượng hóa mức độ chênh lệch giá bồi thường so với thị trường.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp được đề xuất bảo đảm tính khả thi cao, bao quát từ khâu hoàn thiện cơ chế định giá, chuẩn bị quỹ đất tái định cư, đến đổi mới công tác dân vận và nâng cao năng lực bộ máy thực thi.
• Kế hoạch triển khai các giải pháp cần được thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2021 - 2022 nhằm dứt điểm bàn giao mặt bằng sạch cho toàn bộ giai đoạn hai của dự án.
• Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ hệ thống biểu mẫu, số liệu khảo sát chi tiết và khung giải pháp của luận văn để ứng dụng vào công tác thực tiễn và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Martin Ravallion và Dominique van de Walle (2010) “Đất đai trong thời kỳ chuyển đổi - Cải cách và nghèo đói ở nông thôn Việt Nam”, Ngân hàng thế giới, NXB Văn hóa thông tin [11]. Cuốn sách nghiên cứu những thay đổi về thể chế đất đai và công tác giao đất, thu hồi đất trong quá trình chuyển đổi ruộng đất ở Việt Nam đã tác động đến mức sống của người nghèo như thế nào, đặc biệt là người nghèo ở nông thôn. Các nhà nghiên cứu cũng đặt ra câu hỏi: Tình trạng không có đất gia tăng - dấu hiệu của thành công hay thất bại? Từ đó đưa ra những dẫn chứng để phân tích, đánh giá nhằm đi tìm câu trả lời thỏa đáng cho vấn đề này.

Hee Nam Jung (2014),“Mối liên hệ tam giác trong hệ thống đất đai ở Hàn Quốc: Quy hoạch, phát triển và đền bù sử dụng đất”, Hội nghị Khoa học chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về quản lý đất đai do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức, ngày 10/09/2010 [8]. Tác giả đã nêu mối quan hệ giữa quy hoạch và nhu cầu thu hồi đất, quy trình và thực tiễn công tác đền bù khi thu hồi đất tại Hàn Quốc. Soo Choi (2015) “Quá trình đổi mới chính sách đất đai Hàn Quốc”, Hội nghị Khoa học [32]; Ủy ban Định giá Hàn Quốc (2010) “Hệ thống định giá và hệ thống bồi thường Hàn Quốc [33]; Park Hyun Young (2013)“Mô hình phát triển đất đai của Hàn Quốc và một số nước trong khu vực”[19]; Đây là những bài viết cung cấp các thông tin về thu hồi đất, bồi thường và tái định cư ở Hàn Quốc và một số nước trong khu vực như Singapore, Trung quốc, Thái Lan.2 Các công trình nghiên cứu trong nước Có một số công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, cụ thể như sau: Nguyễn Quốc Hùng (2011), “Đổi mới chính sách về chuyển đổi mục đích sử dụng đất đai trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở Việt Nam”, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia [12]. Cuốn sách đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đổi mới chính sách thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong điều kiện công nghiệp hóa, đô thị hóa ở Việt Nam; trong đó, làm nổi bật sự cần thiết 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khách quan của quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong điều kiện Việt Nam đang tiến hành CNH - HĐH.

Trong bài viết của mình tác giả đã chỉ ra hàng loạt những hạn chế trong công tác giải phóng mặt bằng, trong đó có hạn chế mặt cơ bản nhất là đền bù giải phóng mặt bằng còn chậm trễ, vướng mắc. Đồng thời, chỉ ra những tồn đọng trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án đó là người dân chưa bằng lòng với chính sách hỗ trợ, đơn giá bồi thường về đất, tài sản, cây cối hoa màu. Ngoài ra còn một số công trình nghiên cứu khác như: Phạm Bình An (2003), “Một số kinh nghiệm của Singapore trong thu hồi, đền bù về đất đai”, Nội san Kinh tế tháng 12/2003 [20]; Nguyễn Thị Dung (2010), “Chính sách đền bù khi thu hồi đất của một số nước trong khu vực và Việt Nam” , Tạp chí Cộng sản, số 05. Đào Trung Chính (2014), “Nghiên cứu đề xuất đổi mới chính sách pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam”, Luận án Tiến sỹ chuyên ngành Quản lý đất đai, Trường Đại học Nông nghiệp [6].

Tác giả đã hệ thống hóa chính sách pháp luật về thu hồi đất, BT,HT&TĐC ở nước ta qua các thời kỳ, phân tích thực trạng thực hiện công tác BT,HT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất theo luật đất đai 2003 và đề xuất một số đổi mới. Trần Đức Phương (2015) ,“Tái định cư ở thành phố Hà Nội: Nghiên cứu sự tác động đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân”, Luận án tiến sỹ, trường Đại học kinh tế quốc dân Hà Nội [24]. Luận án đã hệ thống hóa và góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận về tái định cư và tác động của tái định cư đến đời sống kinh tế, xã hội của người dân. Luận án đã phân tích, đánh giá thực trạng vai trò quản lý của Nhà nước đối với vấn đề tái định cư và đảm bảo đời sống của người dân thông qua việc ban hành và thực hiện hệ thống các văn bản pháp lý về đất đai, về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển.

Luận án 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đã chỉ ra định hướng phát triển đô thị của thành phố Hà Nội trong tương lai, xác định mục tiêu phát triển, nhu cầu về tái định cư và đề xuất các quan điểm giải quyết vấn đề tái định cư và đảm bảo ổn định bền vững đời sống kinh tế, xã hội của người dân tái định cư. Luận án cũng đề xuất 7 nhóm giải pháp chủ yếu nhằm ổn định bền vững đời sống kinh tế, xã hội của người dân trong quá trình tái định cư Qua tổng quan các công trình nghiên cứu ở trên cho thấy đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, thành phố Hải Phòng. Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án xây dựng tuyến đường Đông Khê 2, thành phố Hải Phòng” có tính thực tiễn cao. Cơ sở lý luận về thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng 1.

Một số khái niệm cơ bản 1.Thu hồi đất Theo LĐĐ 2003,“Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy định của Luật này”. [30] Theo Khoản 11 Điều 3 LĐĐ 2013: “Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai”. [31] Tóm lại: Thu hồi đất là việc đưa ra văn bản hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm chấm dứt một quan hệ pháp luật đối với đất đai của người dân, tổ chức để phục vụ lợi ích của Nhà nước, của xã hội hoặc xử lý hành chính hành vi vi phạm pháp luật đất đai.Bồi thường, Theo Từ điển Tiếng Việt, năm 2012: Bồi thường là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác. [25] Theo khoản 6 Điều 4 LĐĐ năm 2003 quy định: Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.

[30] 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo Điều 3 LĐĐ 2013: “Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất”. [31] Tóm lại: Bồi thường là việc thanh toán đầy đủ cho giá trị đất bị thu hồi và tài sản bị tổn thất của người bị ảnh hưởng bao gồm cả việc giao đất và nhà có giá trị tương đương cùng với khoản thanh toán bằng tiền mặt cho bất kỳ phần chênh lệch nào thuộc về người bị ảnh hưởng.Giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến di dời nhà cửa, các công trình xây dựng khác và dân cư trên phần đất được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng mới các công trình. [27] Giải phóng mặt bằng là công tác tổ chức thu hồi đất (gồm đất ở, đất nông nghiệp và các loại đất khác) trong vùng quy hoạch, nhằm tạo ra mặt bằng hay “quỹ đất sạch” cho các dự án phát triển hạ tầng, đô thị và công nghiệp – thương mại – dịch vụ. Giải phóng mặt bằng là quá trình tổ chức thực hiện thu hồi đất (gồm có đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng); bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người có đất bị thu hồi trong vùng quy hoạch; giải tỏa tài sản, công trình trên đất nhằm tạo ra mặt bằng hay “quỹ đất sạch” để triển khai các dự án phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế.

Tóm lại: Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới.Hỗ trợ khi thu hồi đất Theo khoản 7 Điều 4 LĐĐ năm 2003 quy định "Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa điểm mới", [30]. Theo khoản 12 Điều 3 LĐĐ năm 2013 quy định: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển". Đồng thời, theo khoản 1, Điều 83, LĐĐ 2013: “Người sử dụng 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ”. Việc hỗ trợ phải đảm bảo khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật.

[31] Tóm lại: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống và phát triển.Tái định cư Theo điều 6 Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về BTHT&TĐC khi Nhà nước thu hồi đất có quy định:"Trường hợp thu hồi hết đất ở hoặc phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để ở theo quy định.thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tái định cư", [3].