Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh giải pháp cải thiện kết quả hoạt động thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Lê Mỹ Nhật Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ THỊ TRƯỜNG NGOẠI TỆ LIÊN NGÂN HÀNG
• 1.1. Tổng quan về hiệu quả thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.2. Khái niệm
• 1.3. Các loại hình giao dịch trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.3.1. Giao dịch giao ngay
• 1.3.2. Giao dịch kỳ hạn
• 1.3.3. Giao dịch hoán đổi
• 1.3.4. Giao dịch quyền chọn
• 1.4. Các yếu tố cơ bản trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.4.1. Đối tượng tham gia
• 1.4.2. Tỷ giá liên ngân hàng
• 1.4.3. Cung cầu trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.4.4. Hàng hoá của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.4.5. Các công cụ của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.4.6. Chức năng và vai trò của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.5. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.5.1. Các chỉ tiêu định lượng
• 1.5.2. Các chỉ tiêu định tính
• 1.6. Những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 1.6.1. Nhân tố chủ quan
• 1.6.2. Nhân tố khách quan
• 1.6.3. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
• 1.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ THỊ TRƯỜNG NGOẠI TỆ LIÊN NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 2.1.1. Lịch sử hình thành thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam
• 2.1.1.1. Các giai đoạn hình thành và phát triển của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam
• 2.1.1.1.1. Thời kỳ trước năm 1994
• 2.1.1.1.2. Thời kỳ từ 1994 đến nay
• 2.1.2. Tính chất, đặc điểm, cơ chế vận hành và phương tiện giao dịch của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam
• 2.1.2.1. Tính chất, đặc điểm, cơ chế vận hành
• 2.1.2.2. Phương tiện giao dịch trên thị trường
• 2.1.3. Tác dụng của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 2.1.4. Nguyên tắc giao dịch trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 2.2. Thực trạng của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn từ 2011 đến nay
• 2.2.1. Những văn bản pháp lý qui định hoạt động kinh doanh ngoại hối
• 2.2.2. Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại hối trên thị trường liên ngân hàng
• 2.2.3. Thực trạng sử dụng giao dịch ngoại hối phái sinh trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 2.3. Phân tích tổng quan thực trạng tình hình thị trường ngoại tệ liên ngân hàng Việt Nam từ 2011 đến nay
• 2.3.1. Phân tích các chỉ số của thị trường từ năm 2011 đến nay
• 2.3.2. Diễn biến tỷ giá từ năm 2011 đến nay
• 2.3.3. Doanh số giao dịch từ năm 2011 đến nay
• 2.3.4. Các chủ thể tham gia thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 2.3.5. Đánh giá về thực trạng và nguyên nhân của thực trạng thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn từ năm 2011 đến nay
• 2.3.5.1. Những mặt tích cực
• 2.3.5.2. Các vấn đề tồn tại
• 2.3.5.3. Nguyên nhân của tồn tại
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG NGOẠI TỆ LIÊN NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Đối với cơ quan quản lý nhà nước
• 3.1.1. Hoàn thiện khung pháp lý về thị trường ngoại tệ liên ngân hàng
• 3.1.2. Hoàn thiện cơ chế chính sách cân bằng cung cầu ngoại tệ
• 3.1.3. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành và giám sát chặt chẽ việc chấp hành trạng thái theo quy định của các Tổ chức tín dụng
• 3.1.4. Nâng cao vai trò tham gia và điều tiết thị trường ngoại tệ của NHNN
• 3.1.5. Tăng cường biện pháp thanh tra, kiểm tra của NHNN và nâng cao công tác thanh tra, giám sát
• 3.1.6. Hoàn thiện và phát triển thị trường tiền tệ Việt Nam, hạn chế tác động tiêu cực của hiện tượng đôla hoá nền kinh tế
• 3.2. Đối với Tổ chức tín dụng, định chế tài chính
• 3.2.1. Các NHTM cần khai thác triệt để nguồn ngoại tệ
• 3.2.2. Đa dạng hóa các sản phẩm của thị trường ngoại hối và hiện đại hóa công cụ giao dịch
• 3.2.3. Các NHTM cần thực hiện một số nguyên tắc trong kinh doanh ngoại hối và các giải pháp về tổ chức quản lý kinh doanh
• 3.2.4. Hoàn thiện quy chế giao dịch, hiện đại hóa khâu thanh toán, trang bị công nghệ thông tin tiên tiến, nâng cao trình độ và kỹ năng kinh doanh cho cán bộ kinh doanh ngoại hối
• 3.3. Định hướng phát triển thị trường ngoại hối
• 3.3.1. Phát triển thị trường ngoại hối là bước đi tất yếu trong quá trình hoàn thiện và phát triển thị trường tài chính của Việt Nam
• 3.3.2. Xây dựng hệ thống tài chính an toàn và hội nhập
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp nâng cao hiệu quả thị trường ngoại tệ liên ngân hàng

Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường này, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Bài viết này sẽ phân tích tổng quan về thị trường ngoại tệ liên ngân hàng, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch.

1.1. Khái niệm và vai trò của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng

Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng là nơi diễn ra các giao dịch ngoại tệ giữa các tổ chức tín dụng. Vai trò của thị trường này rất quan trọng trong việc đảm bảo tính thanh khoản và ổn định tỷ giá.

1.2. Đặc điểm của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam

Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam có những đặc điểm riêng biệt như tính phi tập trung, tính thanh khoản cao và sự tham gia của nhiều đối tượng khác nhau.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động thị trường ngoại tệ liên ngân hàng

Mặc dù thị trường ngoại tệ liên ngân hàng đã phát triển, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức cần giải quyết. Những vấn đề này ảnh hưởng đến hiệu quả giao dịch và sự ổn định của thị trường.

2.1. Những vấn đề tồn tại trong hoạt động giao dịch

Các vấn đề như thiếu minh bạch trong giao dịch, sự biến động lớn của tỷ giá và sự thiếu hụt thông tin là những yếu tố cản trở sự phát triển của thị trường.

2.2. Thách thức từ môi trường kinh tế toàn cầu

Sự biến động của nền kinh tế toàn cầu và các chính sách tiền tệ của các nước lớn cũng ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả giao dịch trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng

Để nâng cao hiệu quả giao dịch trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp cải thiện tính thanh khoản và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường ngoại tệ

Cần hoàn thiện các quy định pháp lý để tạo ra một môi trường giao dịch minh bạch và an toàn cho các tổ chức tín dụng.

3.2. Tăng cường công nghệ trong giao dịch ngoại tệ

Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong giao dịch sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thị trường ngoại tệ liên ngân hàng

Các giải pháp đã được áp dụng thực tiễn và mang lại những kết quả tích cực cho thị trường ngoại tệ liên ngân hàng. Những kết quả này sẽ được phân tích chi tiết trong phần này.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới đã giúp tăng cường tính thanh khoản và giảm thiểu thời gian giao dịch, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường.

4.2. Đánh giá hiệu quả từ các giải pháp đã thực hiện

Các giải pháp đã thực hiện đã góp phần cải thiện đáng kể hiệu quả giao dịch và sự ổn định của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho thị trường ngoại tệ liên ngân hàng

Kết luận về những giải pháp đã được đề xuất và thực hiện, đồng thời đưa ra định hướng tương lai cho thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam.

5.1. Tóm tắt các giải pháp đã đề xuất

Các giải pháp đã đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả thị trường ngoại tệ liên ngân hàng cần được thực hiện đồng bộ và liên tục.

5.2. Định hướng phát triển thị trường trong tương lai

Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng cần tiếp tục phát triển theo hướng hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường ngoại hối toàn cầu ghi nhận tốc độ tăng trưởng vượt bậc với doanh số giao dịch bình quân đạt mức kỷ lục 5.345 tỷ USD mỗi ngày, trong đó các giao dịch bằng đồng USD chiếm tỷ trọng áp đảo lên đến 87% tổng khối lượng toàn cầu. Tại Việt Nam, quá trình hình thành thị trường ngoại hối có tổ chức khởi đầu từ năm 1991 với sự vận hành của hai Trung tâm giao dịch ngoại tệ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện 692 phiên giao dịch với tổng doanh số đạt trên 660 triệu USD. Bước ngoặt lớn diễn ra vào tháng 10 năm 1994 khi thị trường ngoại tệ liên ngân hàng chính thức được thành lập, mở ra cơ chế mua bán ngoại tệ bán buôn trực tiếp giữa các tổ chức tín dụng.

Tuy nhiên, trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, thị trường ngoại tệ liên ngân hàng Việt Nam bộc lộ nhiều bất cập mang tính cấu trúc. Điển hình là sự mất cân đối giữa các loại hình nghiệp vụ, tính thanh khoản của các công cụ phái sinh còn hạn chế, các rào cản hành chính trong quản lý tỷ giá và tác động tiêu cực từ hiện tượng đô la hóa nền kinh tế. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa lý luận về hiệu quả thị trường ngoại hối, đánh giá khách quan thực trạng vận hành và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các giao dịch mua bán ngoại tệ giữa các định chế tài chính trong giai đoạn từ năm 2011 đến tháng 8 năm 2014. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, đóng góp các căn cứ khoa học giúp cơ quan quản lý thu hẹp chênh lệch tỷ giá tự do và chính thức xuống dưới 0,5%, nâng tỷ trọng giao dịch phái sinh lên trên 25% và củng cố thanh khoản cho toàn hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng hệ thống lý thuyết tài chính tiền tệ hiện đại, trọng tâm là Lý thuyết ngang giá sức mua (PPP), Lý thuyết ngang giá lãi suất có bảo hiểm (CIA) và Lý thuyết cấu trúc thị trường tài chính phi tập trung (OTC). Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng được định danh là phân đoạn thị trường bán buôn có quy mô lớn nhất, nơi các ngân hàng thương mại đóng vai trò nhà tạo lập thị trường thực hiện giao dịch lẫn nhau hoặc chịu sự điều tiết từ Ngân hàng Trung ương. Bốn khái niệm và công cụ cơ bản được phân tích chuyên sâu gồm:

• Giao dịch giao ngay (Spot): Nghiệp vụ mua bán ngoại tệ theo tỷ giá thỏa thuận tại ngày giao dịch và việc thanh toán chuyển giao được thực hiện trong vòng 2 ngày làm việc (T+2).
• Giao dịch kỳ hạn (Forward): Thỏa thuận mua bán ngoại tệ tại mức tỷ giá xác định ngày hôm nay nhưng việc thanh toán diễn ra tại một ngày xác định trong tương lai, giúp bảo hiểm 100% rủi ro biến động tỷ giá.
• Giao dịch hoán đổi (Swap): Hợp đồng kép kết hợp đồng thời việc mua vào và bán ra một đồng tiền nhất định tại hai ngày giá trị khác nhau, phục vụ quản trị luồng tiền thanh khoản mà không tạo ra trạng thái ngoại hối ròng.
• Hợp đồng quyền chọn (Option): Công cụ phái sinh cho phép người mua quyền trả một khoản phí để có quyền thực hiện mua hoặc bán một lượng ngoại tệ nhất định tại mức giá xác định trước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp mô tả thống kê, phân tích so sánh định lượng chuỗi thời gian kết hợp đánh giá định tính khung khổ pháp lý:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo khảo sát định kỳ của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dữ liệu giao dịch thời gian thực trên hệ thống Thomson Reuters Dealing 3000 và ứng dụng Dealer Tracker.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện chọn mẫu toàn bộ đối với dữ liệu chuỗi thời gian của 100% các phiên giao dịch chính thức trong 44 tháng liên tục (từ tháng 1 năm 2011 đến tháng 8 năm 2014). Đồng thời, phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để khảo sát hơn 30 ngân hàng thương mại cổ phần và chi nhánh ngân hàng nước ngoài lớn chiếm trên 80% thị phần thanh khoản ngoại hối tại Việt Nam.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp dữ liệu chuỗi thời gian liên tục 44 tháng với mẫu đại diện chiếm hơn 80% thị phần giúp phản ánh chính xác các bước nhảy tỷ giá, đo lường tốc độ luân chuyển dòng vốn và đánh giá toàn diện hiệu lực của các quyết định can thiệp chính sách tiền tệ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra 4 phát hiện thực nghiệm cốt lõi về thị trường ngoại tệ liên ngân hàng Việt Nam:

• Thứ nhất, cơ cấu sản phẩm giao dịch có sự lệch pha nghiêm trọng so với xu hướng toàn cầu. Trên thị trường thế giới giai đoạn 2010 - 2013, giao dịch hoán đổi (Swap) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 42%, giao dịch giao ngay (Spot) chiếm 38% và giao dịch kỳ hạn (Forward) chiếm khoảng 13%. Ngược lại, tại Việt Nam, giao dịch giao ngay chiếm tỷ trọng áp đảo lên đến 85% - 90% tổng doanh số, trong khi các công cụ phái sinh như Forward và Swap chỉ chiếm khoảng 10% - 15%, còn sản phẩm Option gần như không đáng kể.
• Thứ hai, diễn biến tỷ giá USD/VND chuyển biến tích cực sau cú sốc điều chỉnh tăng 9,3% tỷ giá bình quân liên ngân hàng vào tháng 2 năm 2011. Trong suốt giai đoạn 2012, 2013 và 8 tháng đầu năm 2014, biên độ tỷ giá được duy trì ổn định quanh mức +/-1% đến +/-2%, mức độ biến động giá bình quân ngày giảm hơn 40% so với giai đoạn 2008 - 2010.
• Thứ ba, mức độ tập trung thị trường ở mức cao khi hơn 70% tổng khối lượng mua bán ngoại hối toàn hệ thống chỉ tập trung vào nhóm 4 ngân hàng thương mại có vốn nhà nước cùng một số ngân hàng thương mại cổ phần quy mô lớn.
• Thứ tư, hạ tầng công nghệ đạt bước tiến vượt bậc khi hơn 90% các tổ chức tín dụng thành viên đã chuyển đổi sang xác nhận giao dịch qua hệ thống Thomson Reuters Dealing 3000 và kết nối dữ liệu Dealer Tracker từ đầu năm 2014, giúp rút ngắn thời gian khớp lệnh từ vài phút xuống dưới 5 giây.

Thảo luận kết quả

Thực trạng thống trị của giao dịch giao ngay bắt nguồn từ thói quen phòng vệ thụ động của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và sự thiếu vắng đường cong lãi suất chuẩn trên thị trường nội tệ liên ngân hàng, gây khó khăn cho việc định giá các hợp đồng phái sinh dài hạn. Khi đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, bài học từ Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) với cơ chế rổ tiền tệ linh hoạt (mô hình BBC) và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) với hệ thống sàn giao dịch ngoại hối quốc gia (CFETS) cho thấy việc chuyển dần từ điều hành mệnh lệnh hành chính sang can thiệp thị trường mở là điều kiện tiên quyết để khơi thông thanh khoản.

Các kết quả này được lượng hóa rõ ràng khi trình bày qua các bảng thống kê doanh số giao dịch phân theo công cụ và biểu đồ dao động tỷ giá USD/VND chuỗi 44 tháng. Dữ liệu trực quan chứng minh rằng sự can thiệp của Ngân hàng Nhà nước đã giữ vững ổn định tỷ giá danh nghĩa nhưng vẫn chưa tạo đủ độ sâu cho các công cụ phòng ngừa rủi ro phái sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả thị trường ngoại tệ liên ngân hàng tại Việt Nam:

• Hoàn thiện hành lang pháp lý phái sinh (Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam): Tiến hành rà soát, sửa đổi các quy định tại Thông tư 21/2014/TT-NHNN, từng bước gỡ bỏ các rào cản về trần tỷ giá kỳ hạn nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tự do định giá theo quy luật thị trường. Mục tiêu nâng tỷ trọng giao dịch phái sinh tiền tệ lên mức 25% - 30% tổng doanh số toàn thị trường trong lộ trình 2015 - 2017.
• Thiết lập quy chế nhà tạo lập thị trường chính thức (Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng): Ban hành bộ tiêu chí lựa chọn 10 - 15 ngân hàng thương mại đầu ngành có năng lực thanh khoản mạnh làm nhà tạo lập thị trường (Market Makers), cam kết duy trì yết giá hai chiều liên tục với mức chênh lệch mua - bán dưới 15 VND/USD từ quý 3 năm 2015.
• Bắt buộc chuẩn hóa quy trình giao dịch điện tử (Chủ thể: Các ngân hàng thương mại và định chế tài chính): Triển khai tích hợp 100% quy trình xác nhận tự động qua điện chuẩn MT300 trên hệ thống Reuters Dealing 3000, chấm dứt hoàn toàn các thỏa thuận đàm thoại không chính thức và kết nối dữ liệu tự động với Dealer Tracker nhằm giảm độ trễ báo cáo xuống dưới 1 phút trong giai đoạn 2015 - 2016.
• Đẩy lùi đô la hóa và phát triển thị trường tiền tệ (Chủ thể: Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước): Kiên định chủ trương chuyển hoàn toàn từ quan hệ vay mượn sang quan hệ mua bán ngoại tệ, duy trì mức chênh lệch lãi suất tiền gửi VND cao hơn USD từ 2,5% đến 4,0%/năm nhằm hạn chế tâm lý găm giữ ngoại tệ từ năm 2015 trở đi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Ứng dụng nguồn luận cứ thực nghiệm để hoàn thiện cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm, xây dựng các ngưỡng cảnh báo sớm về trạng thái ngoại hối và hoàn thiện thị trường ngoại hối bán buôn.
• Chuyên viên kinh doanh vốn (Dealers) và cán bộ quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo phương pháp định giá hợp đồng Forward, Swap, Option theo chuẩn quốc tế và chuẩn hóa quy trình giao dịch qua hệ thống Thomson Reuters Dealing 3000.
• Giám đốc tài chính (CFO) và trưởng phòng thanh toán quốc tế tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Sử dụng các mô hình phái sinh để chủ động thiết lập chiến lược bảo hiểm rủi ro tỷ giá cho các hợp đồng thương mại lớn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường giao ngay.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu về cấu trúc vi mô của thị trường tiền tệ liên ngân hàng và kế thừa phương pháp phân tích dữ liệu thực tế tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt căn bản giữa Trung tâm giao dịch ngoại tệ giai đoạn 1991 - 1994 và thị trường ngoại tệ liên ngân hàng hiện nay là gì? Trung tâm giao dịch ngoại tệ hoạt động tập trung tại một địa điểm cố định, tổ chức phiên định kỳ 2 buổi mỗi tuần với sự tham gia của cả doanh nghiệp và quy mô lệnh tối thiểu 10.000 USD. Ngược lại, thị trường liên ngân hàng vận hành phi tập trung liên tục các ngày làm việc qua mạng điện tử Dealing 3000, quy định mức giao dịch tối thiểu 50.000 USD và chỉ dành riêng cho các tổ chức tín dụng được cấp phép.

Tại sao giao dịch giao ngay (Spot) lại chiếm hơn 85% doanh số tại thị trường ngoại tệ liên ngân hàng Việt Nam? Thực trạng này do các doanh nghiệp có thói quen mua bán ngoại tệ phát sinh theo nhu cầu thanh toán tức thời thay vì lập kế hoạch bảo hiểm dài hạn. Đồng thời, việc quy định trần tỷ giá kỳ hạn của cơ quan quản lý trước đây đã làm giảm tính linh hoạt của hợp đồng Forward, khiến các ngân hàng thương mại thiếu động lực mở rộng sản phẩm phái sinh.

Hệ thống Thomson Reuters Dealing 3000 và công cụ Dealer Tracker có vai trò gì đối với thị trường? Reuters Dealing 3000 đóng vai trò là nền tảng giao kết điện tử chuẩn quốc tế, giúp xác nhận giao dịch không hủy ngang chỉ trong 3 - 5 giây. Công cụ Dealer Tracker do Ngân hàng Nhà nước triển khai từ đầu năm 2014 cho phép cơ quan quản lý trích xuất dữ liệu tức thời toàn hệ thống để kịp thời đưa ra các giải pháp can thiệp ổn định thị trường.

Mô hình rổ tiền tệ của Singapore đem lại bài học kinh nghiệm nào cho Việt Nam? Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore áp dụng cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết dựa trên rổ tiền tệ thương mại với biên độ dao động định kỳ (mô hình BBC). Bài học cho Việt Nam là cần giảm bớt sự phụ thuộc độc tôn vào đồng USD, chuyển dịch sang neo giữ tỷ giá theo một rổ tiền tệ đa phương nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Làm thế nào để các ngân hàng thương mại hạn chế rủi ro thanh khoản ngoại tệ? Các ngân hàng thương mại cần khai thác triệt để công cụ hoán đổi tiền tệ (Swap) để cân đối nguồn vốn ngắn hạn mà không làm biến động trạng thái ngoại hối. Đồng thời, việc tuân thủ nghiêm ngặt giới hạn trạng thái ngoại hối cuối ngày ở mức +/-20% vốn tự có theo quy định của Ngân hàng Nhà nước là điều kiện cốt lõi để đảm bảo an toàn thanh khoản.

Kết luận

• Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng Việt Nam đã có bước chuyển biến vượt bậc từ năm 1994, từng bước tiếp cận chuẩn mực giao dịch tài chính toàn cầu.
• Cơ cấu thị trường còn tồn tại sự mất cân đối lớn khi hơn 85% doanh số tập trung vào giao dịch giao ngay, trong khi các công cụ phái sinh chưa phát huy hết vai trò.
• Diễn biến tỷ giá USD/VND giai đoạn 2011 - 2014 được kiểm soát chặt chẽ với biên độ +/-1% đến +/-2%, thu hẹp đáng kể khoảng cách với thị trường tự do.
• Hạ tầng công nghệ Dealing 3000 và Dealer Tracker tạo nền tảng vững chắc cho tính minh bạch, tốc độ xử lý và khả năng giám sát rủi ro của cơ quan quản lý.
• Thiết lập cơ chế nhà tạo lập thị trường và nới lỏng định giá phái sinh là hai giải pháp then chốt để gia tăng chiều sâu thanh khoản.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về thị trường ngoại tệ liên ngân hàng giai đoạn 2011 - 2014, chỉ rõ các điểm nghẽn kỹ thuật và đề xuất lộ trình giải pháp đồng bộ. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2015 đến năm 2020, các cơ quan chức năng cần ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý cho nghiệp vụ quyền chọn, từng bước tự do hóa tài khoản vốn có kiểm soát và phát triển thị trường tiền tệ liên thông. Các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo định chế tài chính hãy nhanh chóng triển khai các khuyến nghị này để xây dựng thị trường ngoại tệ liên ngân hàng Việt Nam an toàn, hiện đại và hội nhập vững chắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ THỊ TRƯỜNG NGOẠI TỆ LIÊN NGÂN HÀNG 1.1 Tổng quan về hiệu quả thị trường ngoại tệ liên ngân hàng 1.1 Khái niệm - Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng là thị trường lớn nhất trên thị trường ngoại hối mà các ngân hàng mua bán ngoại tệ với nhau. Các ngân hàng có thể giao dịch trực tiếp với nhau hoặc thông qua các phần mềm điện tử.  Đặc điểm của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng - Thị trường ngoại tệ liên ngân hàng mang những đặc điểm cơ bản giống với thị trường ngoại hối. Đó là thị trường phi tập trung, các giao dịch diễn ra trong một phạm vi rộng lớn và được thực hiện nhanh chóng thông qua điện thoại, mạng vi tính, Dealing,.

Ngoài ra, do sự chênh lệch múi giờ giữa các khu vực trên thế giới mà các giao dịch diễn ra suốt 24/24h theo một chu kỳ khép kín toàn cầu. Thị trường có tính thanh khoản cao, khối lượng giao dịch khổng lồ và nhất là luôn luôn tồn tại khả năng thu lợi nhuận do giao dịch trên thị trường được thực hiện theo cặp ngoại tệ và tỷ giá trao đổi luôn dao động. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Doanh số giao dịch ngoại tệ hàng ngày của thị trường ngoại hối toàn cầu giai đoạn 1998-2013 Net-net basis,1 daily averages in April, in billions of US dollars Table 1 Instrument 1998 2001 2004 2007 2010 2013 Foreign exchange instruments 1,527 1,239 1,934 3,324 3,971 5,345 Spot transactions 568 386 631 1,005 1,488 2,046 Outright forwards 128 130 209 362 475 680 Foreign exchange swaps 734 656 954 1,714 1,759 2,228 Currency swaps 10 7 21 31 43 54 Options and other products² 87 60 119 212 207 337 Memo: Turnover at April 2013 exchange rates 3 1,718 1,500 2,036 3,376 3,969 5,345 4 Exchange-traded derivatives 11 12 26 80 155 160 1 Adjusted for local and cross-border inter-dealer double-counting (ie “net-net” basis). 2 The category “other FX products” covers highly leveraged transactions and/or trades whose notional amount is variable and where a decomposition into individual plain vanilla components was impractical or impossible.

3 Non-US dollar legs of foreign currency transactions were converted into original currency amounts at average exchange rates for April of each survey year and then reconverted into US dollar amounts at average April 2013 exchange rates. 4 Sources: FOW TRADEdata; Futures Industry Association; various futures and options exchanges. Foreign exchange futures and options traded worldwide. (Nguồn : Bank for International Settlements) Qua bảng trên ta có thể thấy trong các năm từ 2007 đến năm 2013, doanh số giao dịch trung bình hàng ngày trên thị trường FX tăng gần 50%.

Sở dĩ như vậy là do sự phát triển của giao dịch điện tử khiến nhà đầu tư dễ dàng thâm nhập thị trường, số lượng thành viên tham gia thị trường không ngừng tăng lên. Mặc dù nền kinh tế thế giới chịu ảnh hưởng lớn từ cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ nhưng cũng không làm gián đoạn tính thanh khoản của thị trường FOREX và kinh doanh trên FX vẫn là một nguồn thu vững chắc, ổn định của các ngân hàng.1 Doanh số giao dịch trung bình hàng ngày theo tiền tệ và cặp tiền tệ toàn cầu từ 2010 - 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Theo hình trên, đồng USD đóng vai trò chính của các ngoại tệ trên toàn thế giới. Các giao dịch bằng USD chiếm 87% trên tất cả các giao dịch. Đồng Eur đứng thứ 2 so với rổ tiền tệ nhưng chỉ chiếm 33,4% năm 2013 giảm so với 39,1% năm 2010.

Doanh số giao dịch ngoại hối toàn cầu liên tục tăng thì đồng CNY tăng từ 34 tỷ USD lên 120 tỷ USD trong năm 2013. Đứng thứ 9 so với rổ các loại ngoại tệ. Doanh số giao dịch trên Interbank giai đoạn 2001-2013 Từ hình trên cho thấy, doanh số chủ yếu từ các tổ chức tài chính chiếm 53% và 39% từ các dealer và 9% từ các khách hàng khác. Giao dịch của các FX LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 dealer đã tăng 48% lên 2800 tỷ USD, tăng từ 1900 tỷ USD trong năm 2010.

Các hoạt động kinh doanh ngoại hối với các đối tác được mở rộng mạnh như giao dịch quyền chọn chiếm 82%, giao dịch kỳ hạn chiếm 58% và giao dịch giao ngay chiếm 57% Biểu đồ 1.3 Doanh số mua bán ngoại tệ theo loại hình giao dịch Trong nghiên cứu năm 2013 cho thấy giao dịch hoán đổi ngoại tệ chiếm 42% và giao dịch Spot chiếm 38%. Doanh số giao dịch hoán đổi ngoại tệ và kỳ hạn với kỳ hạn dưới 1 năm cũng tăng mạnh và tăng 52% so với kỳ trước.2 Các loại hình giao dịch trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng 1.1 Giao dịch giao ngay (Spot) - Đây là nghiệp vụ cơ bản nhất và chiếm doanh số lớn nhất trên TTNH, giao dịch ngoại hối giao ngay (forex spot transaction) là nghiệp vụ mua bán ngoại tệ dựa trên cơ sở thoả thuận tỷ giá ngày hôm nay và việc giao hàng – thanh toán được thực hiện trong vòng hai ngày làm việc. - Giao dịch được sử dụng với mục đích chuyển đổi từ đồng tiền này sang đồng tiền khác để đáp ứng nhu cầu trong hoạt động ngoại thương và đầu tư quốc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 tế, ngày nay các NHTM và các định chế tài chính khác còn sử dụng với mục đích đầu cơ, kinh doanh chênh lệch tỷ giá. (Bob Steiner, 2002) - Sự sụp đổ của hệ thống tỷ giá Bretton Woods làm cho tỷ giá biến động nhiều hơn, không còn ổn định như trước.

Vì thế, những nhà kinh doanh xuất nhập khẩu, các nhà đầu tư quốc tế, NHTM có nhu cầu bảo hiểm rủi ro ngoại hối sẽ tìm đến các sản phẩm ngoại hối phái sinh để được đáp ứng yêu cầu đó. - Về bản chất thì trong giao dịch giao ngay, việc thanh toán và giao ngoại tệ xảy ra đồng thời. Thực tế, thời gian giao dịch ngoại hối và thanh toán hay ngày giá trị thường là 2 ngày kể từ ngày ký hợp đồng (T+2). - Tỷ giá giao ngay (Spot rate) còn được gọi là tỷ giá cơ sở.

Tỷ giá cơ sở hay tỷ giá gốc được xác định dựa trên cung – cầu trên thị trường ngoại hối theo từng thời điểm giao dịch và không nhất thiết là tỷ giá niêm yết hàng ngày của NHTM. Đặc điểm của giao dịch giao ngay - Giao dịch giao ngay được thực hiện trên thị trường phi tập trung. Các thành viên tham gia thị trường bao gồm các NHTM, công ty tài chính lớn, những nhà môi giới và NHTW trong đó NHTM đóng vai trò chủ chốt. - Thị trường giao ngày được biết đến là thị trường rất sôi động, giao dịch với khối lượng tiền cực lớn và với tốc độ giao dịch cực nhanh nhằm tận dụng những cơ hội chênh lệch tỷ giá dù cực nhỏ.

Giao dịch giao ngay được sử dụng rất phổ biến trên thị trường. - Đây là nghiệp vụ có tinh thanh khoản rất cao và được thể hiện ở chỗ luôn có số tiền cần thiết (the right amount is available), tại địa điểm cần có (at the right location), tại thời điểm có nhu cầu (at the right time), bằng đồng tiền cần có (the right currency), với giá cả hợp lý (at the right price).4 - FOREIGN EXCHANGE COMMITTEE SEMI-ANNUAL FOREING EXCHANGE VOLUME SURVEY All data reported in billions of US Dollars Average Daily Volume LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Giao dịch ngoại tệ kỳ hạn (Forward) Giao dịch ngoại hối kỳ hạn là giao dịch mua bán ngoại hối trong đó tỷ giá được hai bên thoả thuận ngày hôm nay và việc giao hàng – thanh toán được thực hiện tại mức tỷ giá đó vào một ngày xác định trong tương lai khác với ngày giá trị giao ngay (spot date).(Bob Steiner, 2002) Trong giao dịch kỳ hạn, tỷ giá được xác định ngày hôm nay và làm cơ sở cho việc trao đổi luồng tiền trong tương lai, vì thế tỷ giá kỳ hạn sẽ được xác định dựa trên các yếu tố: tỷ giá giao ngay, lãi suất của hai đồng tiền và kỳ hạn giao dịch. Giao dịch ngoại hối kỳ hạn có những đặc điểm sau: Hợp đồng có hiệu lực tại thời điểm ký kết sẽ ràng buộc trách nhiệm hai bên mua và bán phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ qui định vào ngày đáo hạn, với tỷ giá đã xác định cho dù tỷ giá giao ngay thời điểm đáo hạn hợp đồng có biến động tăng cao hơn hay giảm thấp. Số lượng, loại tiền, thời điểm thực hiện hợp đồng không được thay đổi.

Thông thường, hợp đồng ngoại hối kỳ hạn có các kỳ hạn tương thích với kỳ hạn trên thị trường như 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng, 6 tháng tới 1 năm. Tuy nhiên, hai bên giao dịch có thể thoả thuận một kỳ hạn lẻ nào đó phù hợp với cả hai. Ngoài ra, trong thực tế cũng có thể có kỳ hạn dài hơn 1 năm và thậm chí tới hai mươi năm.Cross, 1998) Với những đặc điểm trên giao dịch ngoại hối kỳ hạn có những ứng dụng sau: Thứ nhất, sử dụng giao dịch ngoại hối kỳ hạn để phòng ngừa rủi ro tỷ giá vì với đặc điểm của giao dịch ngoại hối kỳ hạn là luồng tiền chuyển giao trong tương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 lai sẽ được xác định trên cơ sở tỷ giá kỳ hạn và sẽ không thay đổi khi đến thời điểm thanh toán. Những nhà đầu tư, kinh doanh xuất nhập khẩu, những người có nhu cầu giao dịch ngoại tệ trong tương lai và có nguy cơ bị thiệt hại do sự biến động của tỷ giá gây ra, họ muốn cố định khoản phải thu và phải chi trong tương lai, hay nói cách khác bảo hiểm rủi ro tỷ giá, sử dụng giao dịch kỳ hạn đảm bảo hạn chế 100% rủi ro tỷ giá.

Thứ hai, sử dụng giao dịch ngoại hối kỳ hạn để đầu cơ, nhà kinh doanh tiền tệ kỳ vọng một đồng tiền nào đó sẽ tăng giá mạnh trong tương lai, anh ta có thể đầu cơ bằng cách ký hợp đồng mua kỳ hạn đồng tiền đó ngày hôm nay và khi đến ngày đáo hạn nếu tỷ giá thực sự tăng anh ta sẽ bán lại trên thị trường giao ngay và có lợi nhuận. Và ngược lại trong trường hợp dự đoán đồng tiền giảm giá sẽ ký hợp đồng bán kỳ hạn và sẽ mua lại khi nó giảm giá. Thứ ba, sử dụng giao dịch ngoại hối kỳ hạn để kinh doanh chênh lệch lãi suất: cơ hội kinh doanh chênh lệch lãi suất có bảo hiểm rủi ro tỷ giá (cover interest arbitrage – CIA) sẽ phát sinh nếu trên thị trường ngoại hối có các mức tỷ giá kỳ hạn không phù hợp với điều kiện ngang giá lãi suất.5 - FOREIGN EXCHANGE COMMITTEE SEMI-ANNUAL FOREING EXCHANGE VOLUME SURVEY All data reported in billions of US Dollars Average Daily Volume LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.