lời mở đầu, kết luận, mục lục và phụ lục, luận văn đƣợc kết cấu thành ba chƣơng: Chƣơng I: Tổng quan về Ngân hàng Ngoại Thƣơng Việt Nam. Chƣơng II: Thực trạng hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam. Chƣơng III: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng ngoại thƣơng Việt Nam giai đoạn 2008-2013 2 CHƢƠNG I TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG NGOẠI THƢƠNG VIỆT NAM 1. Khái quát về quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng ngoại thƣơng Việt Nam (Vietcombank).
Lịch sử hình thành và phát triển của Vietcombank: Ngân hàng ngoại thƣơng Việt Nam chính thức đƣợc thành lập vào ngày 01 tháng 04 năm 1963 theo quyết định số 115/CP do Hội đồng Chính phủ ban hành ngày 30 tháng 10 năm 1962 trên cơ sở tách ra từ Cục quản lý Ngoại hối trực thuộc Ngân hàng Nhà nƣớc. Sau khi thành lập, NHNT đóng vai trò là ngân hàng chuyên doanh đầu tiên và duy nhất của Việt Nam tại thời điểm đó, hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh đối ngoại bao gồm cho vay tài trợ xuất nhập khẩu và các dịch vụ kinh tế đối ngoại khác (vận tải, bảo hiểm…), thanh toán quốc tế, kinh doanh ngoại hối, quản lý vốn ngoại tệ gửi tại các ngân hàng nƣớc ngoài, thực hiện các quan hệ thanh toán, vay nợ, viện trợ giữa Việt Nam và các nƣớc xã hội chủ nghĩa (cũ)… Ngoài ra, NHNT còn tham mƣu cho Ban lãnh đạo NHNN về các chính sách quản lý ngoại tệ, vàng bạc, quản lý quỹ ngoại tệ của Nhà nƣớc và về quan hệ với Ngân hàng trung ƣơng các nƣớc, các Tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế. Ngày 21 tháng 09 năm 1996, Thống đốc NHNN đã ký Quyết định số 286/QĐ-NH về việc thành lập lại NHNT theo mô hình tổng công ty 90, 91 đƣợc quy định tại Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 07 tháng 03 năm 1994 của Thủ tƣớng Chính phủ và NHNT đã chính thức chuyển đổi sang mô hình ngân hàng thƣơng mại quốc doanh với lĩnh vực hoạt động đa dạng, mở rộng ra ngoài phạm vi tài trợ thƣơng mại và ngoại hối truyền thống, phát triển xây dựng mảng ngân hàng bán lẻ và doanh nghiệp. Trải qua hơn 45 năm xây dựng và trƣởng thành, VCB đã phát triển và lớn mạnh theo mô hình ngân hàng đa năng với quy mô và phạm vi hoạt động 3 cả trong nƣớc và nƣớc ngoài, cụ thể bao gồm: 1 Hội sở chính, 1 Sở giao dịch, 60 Chi nhánh, 1 Trung tâm đào tạo, 3 Công ty 100% vốn VCB (2 Công ty trong nƣớc, 1 Công ty tài chính ở Hồng Kong), 1 Văn phòng đại diện, 209 phòng giao dịch và 6 Công ty liên doanh với đội ngũ cán bộ là 8.960 ngƣời tính đến ngày 31/12/2008.
Bên cạnh lĩnh vực tài chính, VCB còn tham gia góp vốn, liên doanh liên kết với các đơn vị trong và ngoài nƣớc trong nhiều lĩnh vực kinh doanh khác nhau nhƣ lĩnh vực tài chính - ngân hàng, kinh doanh bảo hiểm, bất động sản, quỹ đầu tƣ… Tổng tài sản của VCB tại 31/12/2008 lên tới 222,7 nghìn tỷ VND (tƣơng đƣơng 12,7 tỷ USD)1, tổng dƣ nợ đạt hơn 112,7 nghìn tỷ VND (6,4 tỷ USD), vốn chủ sở hữu đạt khoảng 12,7 nghìn tỷ, đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu2 8% theo chuẩn quốc tế. Thực hiện chủ trƣơng đổi mới sắp xếp lại hệ thống DNNN, năm 2007, NHNT đã thành công cổ phần hóa theo chỉ đạo của Thủ tƣớng Chính Phủ tại Quyết định số 230/2005/QĐ-TTg ngày 21/09/2005 về việc thí điểm cổ phần hóa Ngân hàng Ngoại Thƣơng Việt Nam. Sự kiện IPO của Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam ngày 26/12/2007 đƣợc đánh giá là sự kiện IPO lớn nhất và đƣợc mong đợi nhất tại Việt Nam tính tới thời điểm đó. Đây cũng là đợt IPO thu hút số lƣợng nhà đầu tƣ tham gia lớn nhất trong lịch sử IPO tại Việt Nam với hơn 9.400 nhà đầu tƣ tham gia đấu giá.
Kết quả là 8.792 3 nhà đầu tƣ đã trúng đấu gía, trong đó có 146 tổ chức trong nƣớc, 37 tổ chức nƣớc ngoài, 8.411 cá nhân trong nƣớc và 198 cá nhân nƣớc ngoài. Tổng khối lƣợng 97,5 triệu cổ phiếu đƣợc chào bán đã đƣợc mua với mức giá bình quân 107.572 VND/cổ phần. Tổng số tiền thu đƣợc từ đợt IPO là 10. 1 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 2008 2 Tỷ lệ an toàn vốn: là một thƣớc đo độ an toàn vốn của ngân hàng.
Nó đƣợc tính theo tỷ lệ phần trăm tổng vốn cấp I và II so với tổng tài sản đã điều chỉnh rủi ro của ngân hàng. 3 Cổ phần hóa Ngân hàng ngoại thƣơng Việt Nam, Tạp chí ngân hàng số 3/2008 4 Bản cáo bạch NHNTVN năm 2008 4 Ngày 02 tháng 06 năm 2008, Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam đã chính thức đi vào hoạt động theo mô hình công ty cổ phần với tên gọi Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0103024468 do Sở Kế hoạch đầu tƣ thành phố Hà Nội cấp 1. Cơ cấu tổ chức hoạt động: Cơ cấu tổ chức hoạt động của VCB sau cổ phần hóa đƣợc xây dựng theo mô hình công ty mẹ con trong đó ngân hàng thƣơng mại giữ vai trò là mảng hoạt động kinh doanh chính và sẽ hoạt động nhƣ một công ty mẹ; các nhà đầu tƣ sẽ tham gia nắm giữ cổ phiếu của Tập đoàn VCB có quyền lợi và trách nhiệm với tập đoàn và cả với các doanh nghiệp Tập đoàn VCB sở hữu, nắm quyền chi phối hoặc đầu tƣ vốn. Theo chỉ đạo của Chính Phủ, các Công ty con của VCB cũng sẽ đƣợc cổ phần hóa nhằm đa dạng hình thức sở hữu, tận dụng kinh nghiệp của các đối tác chiến lƣợc, đặc biệt là các đối tác chiến lƣợc nƣớc ngoài… nhằm góp phần xây dựng và phát triển Tập đoàn VCB.
Theo đó, các nhà đầu tƣ có thể nắm giữ cổ phiếu của các doanh nghiệp này, hoặc Tập đoàn, hoặc cả hai và có quyền lợi và trách nhiệm theo Điều lệ của đơn vị đó.1: Mô hình tập đoàn VCB (theo mô hình Công ty mẹ/Công ty con) Nhà nước CBCNV - 3,5% Công ty mẹ 70% ĐT tr. nước 5% NH TMCP NTVN - Vietcombank ĐTCL nước Đại chúng ngoài 15% 6,5% (đang thương thảo) 45% 70% 50% Cty Chứng khoán Cty Cho thuê TC Cty liên doanh LD Bảo hiểm Liên doanh nhân thọ NH Liên doanh VCBS VCBL Đường 5 VCBTower198 Bảo hiểm Các NHTMCP 16% Công ty ĐTXD Cty Quản lý Quỹ Cty TC Hongkong phi nhân thọ (dự Tập đoàn VCB nắm Liên doanh VCB- Kết cấu hạ tầng (dự VCBF Vinafico HK kiến thành lập) quyền chi phối Bonday kiến thành lập) Cty Chuyển tiền Tái Công ty tài chính Cty Quản lý Quỹ 52% VCB Money Trung tâm đào tạo Bảo hiểm (dự kiến Tín dụng tiêu dùng ĐTPT KC Hạ tầng Liên doanh VCB- Transfer (Dự kiến VCB thành lập) (dự kiến) (dự kiến) Bonday-Benthanh thành lập) Công ty tài chính Công ty Quản lý Công ty Công ty đầu tư & Viện nghiên cứu Tín dụng mua nhà/ tài sản (dự kiến Thẻ (dự kiến thành kinh doanh BĐS Học viện - VCB (dự cầm cố (dự kiến thành lập) lập) (dự kiến thành lập) kiến thành lập) thành lập) Hoạt động tài chính Hoạt động phi tài chính Mô hình hoạt động của VCB hiện đƣợc chia thành các khối hoạt động chịu sự quản lý thống nhất từ Trung Ƣơng tới các chi nhánh nhƣ sau: 6 Biểu đồ 1.2: Mô hình tổ chức bộ máy quản trị điều hành của VCB (NHTM) HĐQT BOD UB Rủi ro. Ban Kiểm soát Controllers Risk Committee. Committee Kiểm toán nội bộ HĐ, UB khác.
Internal Audit Tổng Giám đốc và BĐH CEO - Senior Management HĐ QLRR Kiểm tra Nội bộ Risk Management Internal Committee Inspectorate HĐTD TW HĐ, UB khác. Credit Committee Other Committee. Các Bộ phận Hỗ Khối Quản lý Rủi ro trợ khác: Khối Ngân hàng và Xử lý Tài sản/ Khối Kinh doanh Khối Ngân hàng Khối - TCCB&ĐT Bán buôn Nợ xấu và Quản lý Vốn Bán lẻ Khối Tác Nghiệp Tài chính & - Văn Phòng Wholesale Risk Management Treasury & Trading Retail Business Operational Group Kế toán - Pháp chế Business Group & Impaired Assets Group Group Financial Group - TTTTruyền Mngmt Group - Đảng Đoàn … Supporting Depts. Trên thực tế, NHNT đang từng bƣớc triển khai áp dụng mô hình tổ chức nêu trên cũng nhƣ các mô thức quản trị doanh nghiệp theo các chuẩn mực và thông lệ quốc tế tốt nhất hiện nay.
Tình hình hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng ngoại thƣơng Việt Nam. Hoạt động huy động vốn: Nhằm đảm bảo sự tăng trƣởng ổn định của nguồn vốn, VCB đã đƣa ra chính sách chú trọng công tác huy động vốn từ cả nền kinh tế và thị trƣờng 7 liên ngân hàng sử dụng công cụ lãi suất linh hoạt, phù hợp với từng đối tƣợng khách hàng và tận dụng lợi thế vùng, miền để thu hút nguồn vốn nhàn rỗi từ nền kinh tế. Với mục tiêu trở thành một ngân hàng đa năng, chính sách huy động vốn của VCB không chỉ hƣớng tới các khách hàng bán buôn truyền thống là các Tổng công ty, các doanh nghiệp lớn mà còn không ngừng mở rộng hoạt động huy động vốn tới các khách hàng bán lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với chiến lƣợc cạnh tranh bằng sự khác biệt trên nền tảng công nghệ quản lý vốn của ngân hàng hiện đại, các sản phẩm tiền gửi của VCB đã mang lại cho khách hàng những lợi ích khác biệt so với các sản phẩm cùng loại trên thị trƣờng.
Hiện nay, VCB là ngân hàng có nhiều sản phẩm tiết kiệm nội tệ và ngoại tệ với kỳ hạn phong phú, thu hút mạnh nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cƣ và doanh nghiệp. Các sản phẩm huy động vốn của VCB rất linh hoạt, đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng nhƣ: các sản phẩm tiết kiệm cho phép khách hàng chủ động lựa chọn phƣơng thức nhận lãi, gốc; các loại chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu với lãi suất ƣu đãi kèm theo nhiều chƣơng trình khuyễn mãi hấp dẫn. Ngoài ra, với lợi thế công nghệ hiện đại, VCB là ngân hàng đầu tiên triển khai cơ chế quản lý vốn tập trung cho các khách hàng là tổ chức kinh tế lớn. Mô hình quản lý vốn tập trung giúp khách hàng sử dụng vốn an toàn và hiệu quả hơn.
Sản phẩm này đã đƣợc khách hàng của VCB đánh giá cao. Bên cạnh đó, VCB đã cung cấp cho khách hàng sản phẩm đầu tƣ tự động, theo đó, khách hàng đƣợc hƣởng lãi suất cao hơn song vẫn đảm bảo đƣợc tính năng sẵn sàng thanh khoản trên tài khoản tiền gửi thanh toán.
