Luận văn thạc sĩ ueh giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại việt nam trong giai đoạn 2011 2015

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh giải pháp cải thiện kết quả sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại việt nam trong, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đặng Thị Thanh Hồng
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Thị Mận
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp.Hcm
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG, QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.1. VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.1.1. Bản chất của vốn đầu tư nước ngoài
• 1.1.2. Các loại vốn đầu tư nước ngoài
• 1.1.3. Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.1.4. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam
• 1.1.5. Hợp đồng hợp tác kinh doanh (Business Cooperation Contract – BCC)
• 1.1.6. Đầu tư phát triển kinh doanh
• 1.2. Hiệu quả sử dụng và quản lý vốn đầu tư nước ngoài
• 1.2.1. Những tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả sử dụng và quản lý vốn đầu tư nước ngoài trên khía cạnh kinh tế - xã hội của hoạt động đầu tư
• 1.2.2. Đánh giá chung về hiệu quả sử dụng và quản lý vốn đầu tư nước ngoài
• 1.3. Kinh nghiệm sử dụng và quản lý vốn đầu tư nước ngoài tại các nước Châu Á
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG VÀ QUẢN LÝ NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 2.1. Môi trường đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 2.1.1. Những thuận lợi
• 2.1.2. Những hạn chế
• 2.2. Tình hình sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 2.2.1. Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam
• 2.2.2. Nguồn vốn đầu tư gián tiếp tại Việt Nam
• 2.2.3. Nguồn vốn ODA
• 2.2.4. Nguồn vốn FPI
• 2.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 2.3.1. Những thành công
• 2.3.1.1. Khung pháp lý dành cho các nhà đầu tư nước ngoài
• 2.3.1.2. Về mặt kinh tế
• 2.3.1.3. Về mặt xã hội
• 2.3.2. Những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VÀ QUẢN LÝ NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2011 - 2015
• 3.1. Quan điểm của Nhà nước Việt Nam về tiếp nhận nguồn vốn đầu tư nước ngoài
• 3.1.1. Mục đích tiếp nhận nguồn vốn đầu tư nước ngoài của Chính phủ Việt Nam
• 3.1.2. Quan điểm của Nhà nước Việt Nam khi xây dựng chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• 3.2. Định hướng sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn 2011 - 2015
• 3.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2.3. Chương trình thu hút đầu tư nước ngoài 2011–2015
• 3.2.4. Định hướng thu hút vốn đầu tư nước ngoài giai đoạn 2011 - 2015
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015
• 3.3.1. Giải pháp mang tính chất vi mô
• 3.3.1.1. Về quản lý nhà nước
• 3.3.1.2. Về quy hoạch
• 3.3.1.3. Về xúc tiến đầu tư
• 3.3.1.4. Về cải thiện cơ sở hạ tầng
• 3.3.2. Giải pháp mang tính chất vĩ mô
• 3.3.2.1. Về môi trường pháp lý
• 3.3.2.2. Về cải cách hành chính
• 3.3.2.3. Về lao động, tiền lương và đào tạo nguồn nhân lực
• 3.3.2.4. Một số giải pháp khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Quản lý vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam giai đoạn 2011-2015 đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nguồn vốn này không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm và phát triển công nghệ. Tuy nhiên, việc quản lý hiệu quả nguồn vốn này vẫn còn nhiều thách thức. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng và quản lý vốn đầu tư nước ngoài.

1.1. Định nghĩa và vai trò của vốn đầu tư nước ngoài

Vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là nguồn vốn quan trọng cho sự phát triển kinh tế. Nó không chỉ giúp tăng trưởng GDP mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ và cải thiện cơ sở hạ tầng. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, FDI đã đóng góp khoảng 20% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam trong giai đoạn này.

1.2. Tình hình thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Trong giai đoạn 2011-2015, Việt Nam đã thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư nước ngoài từ các quốc gia phát triển. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như môi trường đầu tư chưa hoàn thiện và sự cạnh tranh từ các nước trong khu vực. Cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ để thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài.

II. Những thách thức trong quản lý vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc quản lý vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như rủi ro đầu tư, thiếu minh bạch trong chính sách và quy định pháp lý là những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của nguồn vốn này.

2.1. Rủi ro trong đầu tư nước ngoài

Rủi ro đầu tư là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Các yếu tố như biến động chính trị, kinh tế và pháp lý có thể làm giảm sự hấp dẫn của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư. Cần có các biện pháp để giảm thiểu rủi ro và tạo môi trường đầu tư ổn định.

2.2. Thiếu minh bạch trong chính sách đầu tư

Chính sách đầu tư chưa rõ ràng và thiếu minh bạch là một trong những nguyên nhân khiến các nhà đầu tư nước ngoài e ngại. Việc cải thiện quy trình cấp phép và tăng cường thông tin về chính sách đầu tư sẽ giúp thu hút nhiều hơn nguồn vốn đầu tư nước ngoài.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư nước ngoài

Để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư nước ngoài, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện môi trường đầu tư mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài.

3.1. Cải cách chính sách đầu tư

Cải cách chính sách đầu tư là cần thiết để tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn hơn. Cần đơn giản hóa quy trình cấp phép và giảm thiểu thủ tục hành chính để thu hút nhiều hơn vốn đầu tư nước ngoài.

3.2. Tăng cường hỗ trợ cho nhà đầu tư

Việc tăng cường hỗ trợ cho các nhà đầu tư nước ngoài thông qua các chương trình đào tạo, tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật sẽ giúp họ dễ dàng hơn trong việc đầu tư tại Việt Nam. Điều này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả sử dụng vốn mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vốn đầu tư nước ngoài

Nghiên cứu về hiệu quả sử dụng vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam cho thấy rằng, nếu được quản lý tốt, nguồn vốn này có thể mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế. Các dự án đầu tư thành công đã tạo ra nhiều việc làm và thúc đẩy phát triển công nghệ.

4.1. Các dự án đầu tư thành công tại Việt Nam

Nhiều dự án đầu tư nước ngoài đã thành công tại Việt Nam, đóng góp vào sự phát triển kinh tế. Ví dụ, các dự án trong lĩnh vực công nghệ thông tin và sản xuất đã tạo ra hàng triệu việc làm và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

4.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư nước ngoài

Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư nước ngoài cho thấy rằng, mặc dù có nhiều thành công, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Cần có các biện pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm thiểu thất thoát.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Kết luận, vốn đầu tư nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng của nguồn vốn này, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả trong quản lý và sử dụng.

5.1. Tương lai của vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Tương lai của vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải cách chính sách và tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi. Nếu các vấn đề hiện tại được giải quyết, Việt Nam có thể trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

5.2. Định hướng phát triển vốn đầu tư nước ngoài

Định hướng phát triển vốn đầu tư nước ngoài trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là từ khi Luật Đầu tư Nước ngoài chính thức có hiệu lực vào năm 1988, đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Tỷ trọng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội đã gia tăng mạnh mẽ từ 13,1% vào năm 1990 lên 18,6% năm 2000, đạt mức kỷ lục 31,5% vào năm 2008 và duy trì ở mức 22% trong 6 tháng đầu năm 2009. Tính lũy kế đến ngày 19 tháng 6 năm 2009, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đã đạt hơn 164,68 tỷ USD với 10.956 dự án còn hiệu lực. Mặc dù quy mô thu hút vốn tăng trưởng vượt bậc sau khi Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hiệu quả khai thác và quản lý các dòng vốn ngoại vẫn tồn tại nhiều hạn chế, dẫn đến hiện tượng lãng phí, thất thoát và hiệu quả kinh tế - xã hội chưa tương xứng với tiềm năng.

Vấn đề then chốt được đặt ra là sự phân bổ bất hợp lý của dòng vốn FDI giữa các vùng kinh tế, tỷ lệ vốn giải ngân thực tế còn rất thấp so với vốn đăng ký (năm 2008 vốn thực hiện chỉ đạt 17,97% tổng vốn đăng ký mới), cùng những rủi ro vĩ mô từ nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và dòng vốn đầu tư gián tiếp (FPI). Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kinh tế tài chính - Ngân hàng tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng thu hút, sử dụng và quản lý nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam giai đoạn 1988 - 2009, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn 2011 - 2015. Nghiên cứu hướng đến mục tiêu tối ưu hóa đóng góp 41,71% của khu vực FDI vào giá trị sản xuất công nghiệp, nâng cao hiệu suất giải ngân và bảo đảm an toàn nợ công, phục vụ chiến lược đưa Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết kinh tế vĩ mô của John Maynard Keynes về mối quan hệ cân bằng giữa tiết kiệm và đầu tư trong nền kinh tế mở. Dựa trên đồng nhất thức thu nhập quốc dân tổng thể:

$$Y = C + I + G + NX$$

phần dôi ra của tiết kiệm quốc dân ($S = Y - C - G$) so với đầu tư trong nước ($I$) được xác lập qua phương trình:

$$S - I = NX$$

Khi nhu cầu đầu tư phát triển ($I$) vượt quá nguồn tích lũy nội bộ ($S$) và cán cân thương mại ($NX$) thâm hụt, việc huy động các dòng vốn quốc tế là yêu cầu khách quan để gia tăng năng lực sản xuất $P = f(K, L)$.

Khung lý thuyết phân định rõ ba nguồn vốn nước ngoài chủ yếu:

• Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Dòng tư bản chuyển dịch xuyên biên giới mà không làm phát sinh nợ quốc gia, được triển khai qua các hình thức như doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, công ty liên doanh, Hợp đồng Hợp tác kinh doanh (BCC) và các hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT, BTO, BT).
• Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA): Nguồn vốn ưu đãi với thành tố viện trợ không hoàn lại chiếm trên 25% giá trị khoản vay, gồm viện trợ không hoàn lại và tín dụng ưu đãi thời hạn vay dài 20 - 30 năm (thời gian ân hạn 10 - 12 năm).
• Nguồn vốn đầu tư gián tiếp của tư nhân (FPI): Hoạt động mua cổ phần, trái phiếu qua các định chế tài chính và thị trường chứng khoán.

Hiệu quả quản lý và sử dụng vốn được đánh giá dựa trên các tiêu chuẩn kinh tế - xã hội tổng hợp: mức tăng trưởng GDP, tỷ trọng thu nộp ngân sách nhà nước, năng lực tạo việc làm và cán cân thanh toán quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn khai thác hệ thống dữ liệu thứ cấp chính thống được thu thập từ Tổng cục Thống kê, Cục Đầu tư nước ngoài thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng các báo cáo tài chính từ Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ tổng thể dữ liệu vĩ mô giai đoạn 1988 đến tháng 6 năm 2009, bao gồm 10.956 dự án đầu tư nước ngoài tại 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương từ hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp thu thập toàn bộ tổng thể thứ cấp (census-based secondary sampling), loại trừ hoàn toàn sai số do lấy mẫu ngẫu nhiên.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian, phân tích cơ cấu tỷ trọng và tổng hợp so sánh kinh tế học. Các phương pháp này được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc làm rõ xu hướng vận động của dòng vốn, đo lường tác động cấu trúc vĩ mô và đối chiếu kinh nghiệm quản lý từ các quốc gia châu Á: Trung Quốc (FDI tăng từ hơn 3 tỷ USD năm 1990 lên 53 tỷ USD năm 2005), Hàn Quốc và Thái Lan (với nguyên tắc khống chế hạn mức vay nợ ODA không vượt quá 10% thu ngân sách và mức trả nợ dưới 9% kim ngạch xuất khẩu). Toàn bộ dữ liệu thực nghiệm được tổng hợp và xử lý trong giai đoạn 2009 - 2010 nhằm phục vụ việc xây dựng định hướng chính sách cho giai đoạn 2011 - 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ thu hút vốn FDI tăng nhanh nhưng khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện còn rất lớn. Đến cuối năm 2007, cả nước có 8.684 dự án còn hiệu lực với hơn 85 tỷ USD vốn đăng ký, song vốn thực hiện lũy kế mới đạt 29,2 tỷ USD. Giai đoạn 2006 - 2007, tổng vốn đăng ký mới đạt 32,3 tỷ USD nhưng vốn thực hiện chỉ đạt 8,5 tỷ USD (chiếm tỷ lệ 26,5%). Trong năm 2008, vốn thực hiện đạt 11,5 tỷ USD nhưng chỉ chiếm 17,97% tổng vốn đăng ký mới. Bước sang 6 tháng đầu năm 2009, lượng vốn giải ngân đạt khoảng 4 tỷ USD, chiếm tỷ lệ 44,94% so với tổng vốn đăng ký mới và tăng thêm (8,87 tỷ USD).

Thứ hai, cơ cấu hình thức đầu tư và phân bổ ngành có sự dịch chuyển mạnh mẽ. Về hình thức, doanh nghiệp liên doanh từng chiếm 60,42% vốn đầu tư vào năm 2001 đã sụt giảm xuống còn 32,76% (1.915 dự án, 53,9 tỷ USD) tính đến ngày 19 tháng 6 năm 2009. Ngược lại, hình thức 100% vốn nước ngoài tăng vọt lên 60,25% (8.078 dự án, 99,2 tỷ USD). Về cơ cấu ngành giai đoạn 1988 - 2008, lĩnh vực Công nghiệp và Xây dựng chiếm 61,78% (101,07 tỷ USD), Dịch vụ chiếm 35,69% (58,40 tỷ USD), trong khi lĩnh vực Nông - Lâm - Ngư nghiệp chỉ thu hút 2,53% (4,14 tỷ USD) và giảm xuống mức 0,44% trong 6 tháng đầu năm 2009.

Thứ ba, sự phân bổ dòng vốn theo địa phương và đối tác có tính tập trung cao. Khu vực Đông Nam Bộ dẫn đầu cả nước với 71,86 tỷ USD qua 6.462 dự án (riêng TP. Hồ Chí Minh đạt 29,25 tỷ USD với 3.234 dự án), tiếp theo là Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung (43,89 tỷ USD), Đồng bằng sông Hồng (33,6 tỷ USD, riêng Hà Nội đạt 20,2 tỷ USD). Về đối tác lũy kế đến hết năm 2008, Đài Loan dẫn đầu với 20,95 tỷ USD (12,8%), Malaysia đạt 18 tỷ USD (11%), Nhật Bản đạt 17,4 tỷ USD (10,6%). Riêng 6 tháng đầu năm 2009, Hoa Kỳ vươn lên thành nhà đầu tư lớn nhất với 3,86 tỷ USD, chiếm 43,52% tổng vốn đăng ký mới và tăng thêm.

Thứ tư, khu vực FDI khẳng định vai trò trụ cột trong sản xuất công nghiệp và xuất khẩu. Tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp của khu vực FDI trong toàn ngành tăng trưởng đều đặn: đạt 35,94% năm 2000, 37,28% (155.319,1 tỷ đồng) năm 2005, 40,24% (263.259,39 tỷ đồng) năm 2008 và xác lập mức 41,71% (142.367,67 tỷ đồng) trong 6 tháng đầu năm 2009. Về xuất khẩu, khu vực FDI đạt 6.810,30 triệu USD ngay từ năm 2000, chiếm 47% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm chỉ ra rằng sự bùng nổ vốn FDI sau khi gia nhập WTO chưa đi đôi với năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế. Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét khoảng cách giải ngân, có thể được trình bày trực quan thông qua biểu đồ cột kép so sánh vốn đăng ký - vốn thực hiện và biểu đồ cơ cấu hình thức đầu tư qua các mốc thời gian.

Nguyên nhân căn bản của việc chậm giải ngân bắt nguồn từ hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông yếu kém, thiếu cảng nước sâu và mạng lưới liên kết vùng chưa đồng bộ. Về mặt thể chế, hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư số 59/2005/QH11 còn thiếu nhất quán; chế tài xử phạt vi phạm hành chính quá thấp (như mức phạt tối đa đối với hành vi thao túng thị trường chứng khoán chỉ ở mức 70 triệu đồng theo Nghị định số 36/2007/NĐ-CP) đã tạo kẽ hở cho doanh nghiệp lách luật trốn thuế và tránh đóng bảo hiểm xã hội.

Hơn nữa, hệ thống kế toán và kiểm toán doanh nghiệp chưa tiệm cận chuẩn mực quốc tế, việc xác định giá trị doanh nghiệp nhà nước khi cổ phần hóa còn nặng tính sổ sách khiến dòng vốn FPI gặp trở ngại. Đối chiếu với bài học kiểm soát trần nợ ODA của Thái Lan và chiến lược phát triển công nghiệp phụ trợ của Trung Quốc, Việt Nam đang đứng trước rủi ro tiếp nhận công nghệ lạc hậu và nguy cơ tích tụ nợ công nếu không có biện pháp tái cấu trúc quản lý kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn 2011 - 2015:

1. Hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường chế tài giám sát tài chính: Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng Bộ Tài chính tiến hành rà soát, đồng bộ hóa các văn bản hướng dẫn Luật Đầu tư số 59/2005/QH11 trong năm 2011 - 2012; nâng mức trần xử phạt vi phạm hành chính vượt khung 70 triệu đồng hiện hành để ngăn chặn triệt để hành vi gian lận thuế, chuyển giá và lập hai hệ thống sổ sách kế toán của các doanh nghiệp FDI.
2. Tái quy hoạch cơ cấu thu hút dòng vốn theo ngành và lãnh thổ: Thủ tướng Chính phủ và Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu đầu tư giai đoạn 2011 - 2015, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng vốn FDI vào lĩnh vực nông - lâm - thủy sản từ mức 0,44% lên tối thiểu 3 - 5%; áp dụng khung ưu đãi thuế đất và thủ tục hành chính linh hoạt để điều tiết dòng vốn từ vùng Đông Nam Bộ (đang chiếm trên 43% tổng vốn đăng ký) sang khu vực Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên.
3. Nâng cao chất lượng quản lý dự án và bảo đảm an toàn nợ vay ODA: Ban Quản lý các dự án (PMU) và Bộ Tài chính áp dụng cơ chế đấu thầu quốc tế công khai cho 100% gói thầu mua sắm thiết bị và thi công xây lắp; ban hành quy định bắt buộc chi phí tư vấn độc lập chiếm 4 - 5% tổng giá trị dự án theo kinh nghiệm Thái Lan, đồng thời khống chế hạn mức vay nợ ODA hàng năm dưới 10% thu ngân sách nhà nước đến năm 2015.
4. Hiện đại hóa hạ tầng logistics và chuẩn hóa hệ thống ngân hàng thương mại: Bộ Giao thông Vận tải đẩy mạnh thu hút vốn tư nhân thông qua các hợp đồng BOT, BTO để xây dựng đường cao tốc và cảng biển nước sâu; Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo áp dụng chuẩn mực kế toán và kiểm toán quốc tế cho các định chế tài chính, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giải ngân vốn FDI thực hiện đạt trên 45% tổng vốn đăng ký hàng năm trong kỳ kế hoạch 2011 - 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách: Cán bộ tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Cục Đầu tư nước ngoài và Sở Kế hoạch và Đầu tư các địa phương có thể sử dụng dữ liệu giai đoạn 1988 - 2009 để xây dựng danh mục dự án xúc tiến đầu tư có chọn lọc, hoàn thiện quy trình cấp phép và ban hành chính sách ưu đãi đất đai cho giai đoạn 2011 - 2015.
2. Chuyên gia nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học ngành Kinh tế - Tài chính: Luận văn cung cấp khung phân tích vĩ mô chuẩn mực dựa trên mô hình Keynes ($S - I = NX$), hệ thống 10.956 dự án FDI và phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài kinh tế phát triển.
3. Các định chế tài chính, quỹ đầu tư và ngân hàng thương mại: Các chuyên viên phân tích tài chính có thể nắm bắt xu hướng dịch chuyển từ hình thức liên doanh (32,76%) sang 100% vốn nước ngoài (60,25%) cùng đóng góp 41,71% giá trị sản xuất công nghiệp để thiết kế các gói tài trợ vốn, thanh toán quốc tế và tư vấn sáp nhập doanh nghiệp (M&A).
4. Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất và doanh nghiệp FDI: Cung cấp thông tin tổng quan về khung khổ pháp lý, quy định chuyển lợi nhuận ra nước ngoài và định hướng ưu tiên công nghệ của Chính phủ, giúp doanh nghiệp xây dựng phương án kinh doanh dài hạn và kế hoạch chuyển giao công nghệ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng góp như thế nào vào quy mô nền kinh tế Việt Nam?
Khu vực FDI đóng vai trò là động lực tăng trưởng then chốt, đóng góp 31,5% tổng vốn đầu tư toàn xã hội vào năm 2008 và tạo ra 41,71% tổng giá trị sản xuất công nghiệp toàn quốc trong 6 tháng đầu năm 2009 (đạt 142.367,67 tỷ đồng). Về ngoại thương, khu vực FDI đóng góp tới 47% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước ngay từ năm 2000 với 6.810,30 triệu USD.

Tại sao tỷ lệ giải ngân vốn FDI tại Việt Nam lại thấp hơn nhiều so với vốn đăng ký?
Sự chênh lệch lớn xuất phát từ rào cản kết cấu hạ tầng giao thông yếu kém, thiếu cảng biển nước sâu và quy trình giải phóng mặt bằng phức tạp. Điển hình trong hai năm 2006 - 2007, tổng vốn đăng ký mới đạt 32,3 tỷ USD nhưng giải ngân thực tế chỉ đạt 8,5 tỷ USD (chiếm 26,5%), đòi hỏi các cấp quản lý phải thẩm định tính khả thi của dự án chặt chẽ hơn.

Cơ cấu hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam có sự thay đổi ra sao qua thời gian?
Cơ cấu hình thức đầu tư có sự đảo chiều rõ rệt: hình thức liên doanh từng chiếm vị thế chủ đạo với 60,42% vốn đầu tư năm 2001 đã giảm xuống còn 32,76% (1.915 dự án, 53,9 tỷ USD) vào tháng 6 năm 2009. Ngược lại, hình thức 100% vốn nước ngoài tăng vọt lên 60,25% với 8.078 dự án, đạt 99,2 tỷ USD do nhà đầu tư ngoại muốn tối ưu quyền tự chủ vận hành.

Việt Nam cần áp dụng kinh nghiệm quốc tế nào để phòng ngừa rủi ro nợ công từ nguồn vốn ODA?
Việt Nam cần vận dụng kinh nghiệm của Thái Lan trong việc quy định chặt chẽ chi phí tư vấn độc lập chiếm 4 - 5% tổng giá trị dự án và tổ chức đấu thầu công khai. Đồng thời, cơ quan tài chính cần thiết lập trần an toàn nợ vay, khống chế mức vay nợ ODA không vượt quá 10% thu ngân sách và mức trả nợ dưới 9% kim ngạch xuất khẩu hàng năm.

Những kẽ hở pháp lý nào ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả quản lý vốn đầu tư nước ngoài?
Hệ thống văn bản dưới luật còn thiếu đồng bộ, mức xử phạt vi phạm hành chính còn quá nhẹ (như trần phạt thao túng giá chứng khoán tối đa chỉ 70 triệu đồng theo Nghị định số 36/2007/NĐ-CP) và hệ thống kế toán chưa áp dụng chuẩn quốc tế. Những hạn chế này tạo kẽ hở cho doanh nghiệp lập hai hệ thống sổ sách để trốn thuế và tránh đóng bảo hiểm xã hội.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về dòng lưu chuyển vốn quốc tế và hiệu quả kinh tế - xã hội của các nguồn vốn FDI, ODA, FPI tại Việt Nam giai đoạn 1988 - 2009.
• Nghiên cứu làm rõ vai trò chủ lực của khu vực FDI khi đóng góp 41,71% giá trị sản xuất công nghiệp và đạt hơn 164,68 tỷ USD vốn đăng ký lũy kế, đồng thời chỉ ra thực trạng giải ngân thấp và sự mất cân đối khi lĩnh vực nông nghiệp nhận dưới 1% dòng vốn.
• Đóng góp hệ thống giải pháp kết hợp vi mô và vĩ mô, kế thừa bài học kiểm soát trần nợ ODA và phát triển công nghiệp hỗ trợ từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Thái Lan.
• Xác lập lộ trình thực hiện cụ thể cho giai đoạn 2011 - 2015 nhằm nâng tỷ lệ giải ngân vốn FDI thực hiện đạt trên 45% và chuẩn hóa hệ thống kiểm toán theo chuẩn mực quốc tế.
• Khuyến nghị các nhà hoạch định chính sách tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, biến nguồn vốn đầu tư nước ngoài thành đòn bẩy vững chắc để thực hiện thắng lợi mục tiêu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG, QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI 1.1 VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI 1. Bản chất của vốn đầu tư nước ngoài 1. Khái niệm Nguồn vốn đầu tư nước ngoài là các dòng lưu chuyển vốn quốc tế, biểu thị quá trình chuyển giao nguồn lực tài chính giữa các quốc gia trên thế giới, xét phạm vi rộng hơn đó là dòng lưu chuyển vốn quốc tế (international capital flows). Bản chất của vốn đầu tư nước ngoài Xét về bản chất, nguồn hình thành nên vốn đầu tư chính là phần tiết kiệm hay tích lũy mà nền kinh tế của một nước có thể huy động được để thực hiện đầu tư vào quá trình mở rộng sản xuất của chính nền kinh tế đó.

Nhà kinh tế học John Maynard Keynes, viết trong tác phẩm nổi tiếng “Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ” đã chứng minh quan điểm về bản chất của nguồn vốn đầu tư như sau: Đầu tư chính bằng phần thu nhập mà không chuyển vào tiêu dùng. Đồng thời ông cũng chỉ ra rằng, tiết kiệm chính là phần dôi ra của thu nhập so với tiêu dùng. Nghĩa là đối với khu vực sản xuất thu nhập của khu vực này chính bằng tổng mức tiêu dùng và đầu tư của họ trong nền kinh tế. Còn đối với khu vực tiêu dùng, phần tiết kiệm của họ chính là khoản chênh lệch giữa thu nhập và tiêu dùng.

Như vậy, ta thấy trong nền kinh tế thì đầu tư của khu vực sản xuất chính là khoản tiết kiệm trong khu vực tiêu dùng. Theo Keynes, sự cân bằng giữa tiết kiệm và đầu tư xuất phát từ tính chất song phương giữa một bên là nhà sản xuất và bên kia là người tiêu dùng. Thu nhập chính là mức chênh lệch giữa doanh thu từ bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ và tổng chi phí. Nhưng (1) : Trích trang 56 phần “Nguồn vốn đầu tư nước ngoài” trong sách “Giáo trình kinh tế đầu tư” – NXB Thống kê – Hà Nội – 2003 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -2- toàn bộ sản phẩm sản xuất ra phải được bán cho người tiêu dùng hoặc cho các nhà sản xuất khác.

Mặt khác, đầu tư hiện hành chính bằng phần tăng thêm năng lực sản xuất mới trong kỳ. Vì vậy, xét về tổng thể phần dôi ra của thu nhập so với tiêu dùng mà người ta gọi là tiết kiệm không thể khác với phần gia tăng năng lực sản xuất mà người ta gọi là đầu tư. Tuy nhiên, điều kiện cân bằng trên chỉ đạt được trong nền kinh tế đóng. Trong đó, phần tiết kiệm của nền kinh tế bao gồm tiết kiệm của khu vực tư nhân và tiết kiệm của Chính phủ.

Điểm cần lưu ý là tiết kiệm và đầu tư xem xét trên góc độ toàn bộ nền kinh tế không nhất thiết được tiến hành bởi một cá nhân hay một doanh nghiệp nào. Có thể có cá nhân, doanh nghiệp tại một thời điểm nào đó có tích lũy nhưng không trực tiếp tham gia đầu tư. Trong khi đó, có một số cá nhân, doanh nghiệp lại thực hiện đầu tư khi chưa hoặc tích lũy chưa đầy đủ. Khi đó, thị trường vốn sẽ tham gia giải quyết vấn đề bằng việc điều tiết khoản vốn từ nguồn dư thừa hoặc tạm thời dư thừa sang cho người có nhu cầu sử dụng.

Trong nền kinh tế mở, đẳng thức đầu tư bằng tiết kiệm của nền kinh tế không phải bao giờ cũng được thiết lập. Phần tích lũy của nền kinh tế có thể lớn hơn nhu cầu đầu tư tại nước sở tại, khi đó vốn có thể được chuyển sang nước khác để thực hiện đầu tư.