MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Trong tiến trình đổi mới, phát triển kinh tế xã hội ở Việt nam, nhu cầu về đầu tư và xây dựng là rất lớn. Như vậy, đầu tư xây dựng là một trong những nhân tố quan trọng trong quá trình phát triển xã hội.
Với vị trí và tầm quan trọng của lĩnh vực đầu tư xây dựng đối với nền kinh tế quốc dân thì vai trò quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này là rất quan trọng. Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi và đang trong quá trình thực hiện lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế thì vấn đề này càng mang tính cấp bách và cần thiết hơn bao giờ hết. Khác với các dự án xây dựng dân dụng công nghiệp, các dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông nói chung, đường ô tô nói riêng là những dự án có quy mô lớn hàng chục, hàng trăm km, với kinh phí đầu tư tới hàng ngàn tỷ đồng và có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, dân sinh kinh tế, môi trường. Chất lượng quản lý dự án có ảnh hưởng to lớn đến chất lượng công trình.
Quản lý dự án tốt có thể làm lợi cho Nhà Nước hàng trăm tới hàng ngàn tỷ đồng và các hiệu quả vô hình về kinh tế - xã hội - môi trường; quản lý không tốt có thể dẫn tới những thất thoát to lớn và hậu quả khôn lường. Công tác quản lý dự án của Cần Thơ, ngoài các yêu cầu về quản lý dự án nói chung còn chịu ảnh hưởng của đặc thù tự nhiên kinh tế, xã hội và tiến trình đô thị hóa của thành phố. Thành phố Cần Thơ hiện nay đã trở thành thành phố loại 1 trực thuộc trung ương; trong tương lai thành phố Cần Thơ sẽ được tập trung đầu tư xây dựng, phát triển thành đô thị đặc biệt, thủ phủ miền tây và là trug tâm giao thương của khu vực; bởi vậy các công trình đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông ngày càng có quy mô to lớn hơn. Thành phố Cần Thơ lại là đô thị có nhiều đặc điểm về địa lý tự nhiên rất khó khăn cho xây dựng công trình như đất yếu, thấp trũng; vật liệu xây dựng đặc biệt khan hiếm, phải vận chuyển đến từ rất xa; do vậy vấn đề quản lý khối lượng, chất lượng vật tư xây dựng và quản lý giải pháp thiết kế có vai trò rất quan trọng và rât phức tạp.
Tình trạng đô thị hóa của đô thị lớn đang từng ngày từng giờ diễn ra một cách tự phát khó kiểm soát làm cho công tác quy hoạch, triển khai thực hiện quy hoạch và giải phóng mặt bằng, tái định cư đặc biệt khó khăn. Từ những phân tích như vậy, yêu cầu nhiệm vụ quản lý dự án của Cần Thơ đặc biệt có nhiều khó khăn và nặng nề. Trong bối cảnh đó, với tổ chức, đội ngũ quản lý còn hạn chế, mặc dù đã cố gắng hoàn thành được nhiều dự án quan trọng nhưng chất lượng chưa cao, đặc biệt trong công tác quản lý tiến độ, giải Hướng dẫn: PGS. Trần Tuấn Hiệp Thực hiện: Huỳnh Thanh Hải -1- “Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông của thành phố Cần Thơ” phóng mặt bằng, công tác quản lý chất lượng… Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có tài liệu nghiên cứu đề cập đến vấn đề này một cách sâu sắc.
Xuất phát từ bối cảnh như vậy, luận văn thạc sĩ với đề tài:" Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng công trình giao thông của thành phố Cần Thơ" là nhằm gải quyêt một vấn đề khoa học và thực tiễn cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của đề tài là dựa trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình và phân tích một số tồn tại, vướng mắc, khó khăn trong công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình thời gian vừa qua để đưa ra một số giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư xây dựng công trình thuộc TP Cần Thơ nhìn từ gốc độ của Chủ đầu tư. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là quản lý các dự án đầu tư xây dựng công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước dưới gốc độ của Chủ đầu tư. Luận án tập trung phân tích đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông ở thành phố Cần Thơ trong điều kiện địa phương và đặc điểm của ngành xây dựng công trình giao thông.
Kết quả nghiên cứu sẽ đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông của thành phố Cần Thơ có thể áp dụng đối với các dự án chuẩn bị triển khai ở thành phố Cần Thơ. Hướng dẫn: PGS. Trần Tuấn Hiệp Thực hiện: Huỳnh Thanh Hải -2- “Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông của thành phố Cần Thơ” CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG I- GIỚI THIỆU CHUNG 1. Khái niệm dự án và quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Dự án là việc thực hiện một mục đích hay nhiệm vụ công việc nào đó dưới sự ràng buộc về yêu cầu và nguồn vật chất đã định.
Thông qua việc thực hiện dự án để cuối cùng đạt được mục tiêu nhất định đã đề ra và kết quả của nó có thể là một sản phẩm hay một dịch vụ. Theo Luật xây dựng thì dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định. Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông có đối tượng là các công trình giao thông, công trình hạ tầng kỹ thuật giao thông. Quản lý dự án là vận dụng các kiến thực kỹ năng, công cụ và kỹ thuật để thực hiện một dự án.
Quản lý dự án phải đồng thời giải quyết được các vấn đề sau: - Phạm vi, thời gian, chi phí và chất lượng. - Kỳ vọng và mong đợi của Chủ đầu tư và những người liên quan. - Không gây hại môi trường. - An toàn trong khi triển khai dự án.
- Có được sự ủng hộ của người dân ở mức cao nhất. Đặc điểm dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông - Dự án có tính thay đổi: Dự án xây dựng không tồn tại một cách ổn định cứng, hàng loạt phần tử của nó đều có thể thay đổi trong quá trình thực thi do nhiều nguyên nhân, chẳng hạn các tác nhân từ bên trong như nguồn nhân lực, tài chính, các hoạt động sản xuất… và bên ngoài như môi trường chính trị, kinh tế, công nghệ, kỹ thuật … và thậm chí cả điều kiện kinh tế xã hội. - Dự án có tính duy nhất: Mỗi dự án đều có đặc trưng riêng biệt lại được thực hiện trong những điều kiện khác biệt nhau cả về địa điểm, không gian, thời gian và môi trường luôn thay đổi. Hướng dẫn: PGS.
Trần Tuấn Hiệp Thực hiện: Huỳnh Thanh Hải -3- “Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông của thành phố Cần Thơ” - Dự án có hạn chế về thời gian và quy mô: Mỗi dự án đều có điểm khởi đầu và kết thúc rõ ràng và thường có một số kỳ hạn có liên quan. Có thể ngày hoàn thành được ấn định một cách tuỳ ý, nhưng nó cũng trở thành điểm trọng tâm của dự án, điểm trọng tâm đó có thể là một trong những mục tiêu của người đầu tư. Mỗi dự án đều được khống chế bởi một khoảng thời gian nhất định, trên cơ sở đó trong quá trình triển khai thực hiện, nó là cơ sở để phân bổ các nguồn lực sao cho hợp lý và có hiệu quả nhất. Sự thành công của QLDA.
thường được đánh giá bằng khả năng có đạt được đúng thời điểm kết thúc đã được định trước hay không? Quy mô của mỗi dự án là khác nhau và được thể hiện một cách rõ ràng trong mỗi dự án vì điều đó quyết định đến việc phân loại dự án và xác định chi phí của dự án. - Dự án có liên quan đến nhiều nguồn lực khác nhau: Triển khai dự án là một quá trình thực hiện một chuỗi các đề xuất để thực hiện các mục đích cụ thể nhất định, chính vì vậy để thực hiện được nó chúng ta phải huy động nhiều nguồn lực khác nhau, việc kết hợp hài hoà các nguồn lực đó trong quá trình triển khai là một trong những nhân tố góp phần nâng cao hiệu quả dự án. Các giai đoạn thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông thường bao gồm 3 giai đoạn: Chuẩn bị đầu tư; Thực hiện đầu tư; Kết thúc xây dựng và đưa công trình vào khai thác sử dụng; Quá trình thực hiện dự án đầu tư có thể mô tả bằng sơ đồ sau: Thiết kế Đấu thầu Thi công Nghiệm Lập BC ĐT. thu Đối với DA quan trọng quốc gia Lập báo cáo KTKT Chuẩn bị đầu tư Thực hiện đầu tư Kết thúc DA ĐT Sơ đồ 1.1: Các giai đoạn đầu tư Hướng dẫn: PGS.
Trần Tuấn Hiệp Thực hiện: Huỳnh Thanh Hải -4- “Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông của thành phố Cần Thơ” a. Giai đoạn chuẩn bị đầu tư: Đối với các dự án quan trọng quốc gia, chủ đầu tư phải lập Báo cáo đầu tư xây dựng công trình trình Quốc hội xem xét, quyết định về chủ trương đầu tư. Đối với các dự án khác, chủ đầu tư không phải lập Báo cáo đầu tư. Đối với các dự án không có trong quy hoạch ngành được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì chủ đầu tư phải báo cáo Bộ quản lý ngành hoặc địa phương theo phân cấp để xem xét, chấp thuận bổ sung quy hoạch theo thẩm quyền hoặc trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận bổ sung quy hoạch trước khi lập dự án đầu tư xây dựng công trình.
Vị trí, quy mô xây dựng công trình phải phù hợp với quy hoạch xây dựng được cấp có thẩm quyền phê duyệt.