CHƯƠNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CUẢ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1. Tổng quan về công ty chứng khoán 1. Khái niệm công ty chứng khoán CTCK là một định chế tài chính trung gian chuyên kinh doanh chứng khoán, là đơn vị có tư cách pháp nhân, có vốn riêng và hạch toán độc lập.
Với tư cách là một thực thể hoạt động trên TTCK, CTCK có thể thực hiện một hoặc một số các nghiệp vụ như môi giới, tự doanh, tư vấn, quản lý danh mục đầu tư và bảo lãnh phát hành. Theo Luật CK số 70/2006/QH 11 được Quốc Hội ban hành ngày 29 tháng 6 năm 2006 thì “CTCK được tổ chức dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần theo quy định của Luật Doanh nghiệp. Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cấp Giấy phép thành lập và hoạt động cho CTCK. Giấy phép này đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.” Theo Quyết định số 27/2007/QĐ-BTC ngày 24/04/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về Quy chế tổ chức và hoạt động của CTCK thì: “CTCK là tổ chức có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán; bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán”.
Vai trò của công ty chứng khoán Vai trò của CTCK được thể hiện qua các nghiệp vụ của công ty. Thông qua các hoạt động này, CTCK đã thực sự tạo ra ảnh hưởng mạnh mẽ đến sự phát triển của TTCK nói riêng và cả nền kinh tế nói chung. CTCK trở thành tác nhân không thể thiếu trong quá trình phát triển của TTCK. Nhờ các CTCK mà các cổ phiếu và trái phiếu lưu thông mua bán trên TTCK, qua đó một lượng vốn khổng lồ được đưa vào đầu tư từ việc tập hợp những nguồn vốn riêng lẻ trong công chúng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Huy động vốn CTCK là các trung gian tài chính với vai trò huy động vốn. CTCK có vai trò làm cầu nối và đồng thời là các kênh dẫn cho vốn chảy từ một số bộ phận có dư thừa vốn đến các bộ phận đang thiếu vốn trong nền kinh tế. Các CTCK thường đảm nhiệm vai trò này qua các hoạt động bảo lãnh phát hành và môi giới chứng khoán.
Cung cấp một cơ chế giá cả CTCK thông qua các SGDCK và thị trường OTC, có chức năng cung cấp một cơ chế giá cả nhằm giúp NĐT có được sự đánh giá đúng thực tế và chính xác về giá trị khoản đầu tư. Các SGDCK niêm yết giá cổ phiếu từng ngày trên các phương tiện thông tin đại chúng. CTCK còn có một chức năng quan trọng là can thiệp trên thị trường, góp phần điều tiết giá CK. Theo quy định của các nước, CTCK bắt buộc phải dành ra một tỷ lệ giao dịch nhất định để mua CK vào khi giá CK đang giảm và bán ra khi CK cao.
Cung cấp một cơ chế chuyển chứng khoán ra tiền mặt Các NĐT luôn muốn có được khả năng chuyển tiền mặt thành CK có giá và ngược lại trong một môi trường đầu tư ổn định. Các CTCK đảm nhận được chức năng chuyển đổi này, giúp cho NĐT ít chịu thiệt hại khi tiến hành đầu tư. Thực hiện tư vấn đầu tư Các CTCK với đầy đủ các dịch vụ không chỉ thực hiện lệnh của khách hàng, mà còn tham gia vào nhiều dịch vụ tư vấn khác nhau thông qua việc nghiên cứu thị trường rồi cung cấp các thông tin đó cho các tổ chức và cá nhân đầu tư. Tạo ra các sản phẩm mới Trong những năm gần đây, chủng loại CK đã phát triển với tốc độ rất nhanh do một số nguyên nhân, trong đó có yếu tố dung lượng thị trường và biến động thị trường ngày càng lớn, nhận thức rõ ràng hơn của khách hàng đối với TTCK và sự nỗ lực trong tiếp thị của CTCK.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mô hình và cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán 1. Mô hình công ty chứng khoán Hoạt động của các CTCK rất đa dạng và phức tạp, khác hẳn với các doanh nghiệp sản xuất hay thương mại vì CTCK là một loại hình định chế tài chính đặc biệt nên vấn đề xác định mô hình tổ chức kinh doanh cũng có nhiều điểm khác nhau ở các nước. Tuy nhiên, có thể khái quát thành hai mô hình cơ bản là: Mô hình đa năng kinh doanh chứng khoán và tiền tệ Theo mô hình này, các NHTM hoạt động với tư cách là chủ thể kinh doanh CK, bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ.
Mô hình này được chia thành hai loại: Loại đa năng một phần: các ngân hàng muốn kinh doanh CK phải lập công ty độc lập hoạt động tách rời. Loại đa năng hoàn toàn: các ngân hàng được kinh doanh CK bên cạnh kinh doanh tiền tệ. Ưu điểm của mô hình này là ngân hàng có thể kết hợp nhiều lĩnh vực kinh doanh, tận dụng được thế mạnh chuyên môn và vốn để kinh doanh CK. Tuy nhiên, mô hình này lại có những hạn chế như không phát triển được TTCK vì các ngân hàng có xu hướng bảo thủ và thích hoạt động cho vay hơn là bảo lãnh phát hành cổ phiếu, trái phiếu.
Đồng thời, các ngân hàng cũng rất dễ gây lũng đoạn thị trường, và các biến động trên thị trường sẽ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh tiền tệ của ngân hàng do không tách bạch giữa hai loại hình kinh doanh này. Mô hình chuyên doanh chứng khoán Theo mô hình này, hoạt động chuyên doanh CK sẽ do các công ty độc lập, chuyên môn hóa trong lĩnh vực CK đảm nhận; các ngân hàng không được tham gia kinh doanh CK. Ưu điểm của mô hình này là hạn chế rủi ro cho hệ thống ngân hàng, tạo điều kiện cho TTCK phát triển. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, các nước trên thế giới có xu hướng xóa bỏ dần hàng rào ngăn cách giữa hai loại hình kinh doanh này.
Các CTCK lớn đã mở rộng kinh doanh cả trong lĩnh vực bảo hiểm và kinh doanh tiền tệ. Tại Việt Nam các tổ chức tín dụng không được đồng thời kinh doanh CK. Các tổ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 chức này muốn tham gia kinh doanh CK thì được phép lập các công ty độc lập dưới dạng công ty cổ phần hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn. Cơ cấu tổ chức của công ty chứng khoán Cơ cấu tổ chức của CTCK phụ thuộc vào loại hình nghiệp vụ CK mà công ty thực hiện cũng như quy mô hoạt động kinh doanh CK.
Tuy nhiên, đều có đặc điểm chung là hệ thống các phòng ban chức năng được chia ra làm hai khối tương ứng với hai khối công việc mà CTCK đảm nhận: Khối I (Front office) Do ít nhất 1 phó giám đốc trực tiếp phụ trách, thực hiện các giao dịch mua bán kinh doanh CK như tự doanh, môi giới, bảo lãnh phát hành, tư vấn tài chính và đầu tư CK, quản lý danh mục đầu tư. Đây là khối mang lại thu nhập chính cho CTCK. Khối này có quan hệ trực tiếp với khách hàng, đáp ứng các nhu cầu , tạo ra các sản phẩm phù hợp nhằm đem lại thu nhập cho công ty. Khối II (Back office) Thường cũng do 1 phó giám đốc phụ trách thực hiện các công việc yểm trợ cho khối I như tổ chức hành chính, kế toán.
Nói chung bất kỳ một nghiệp vụ nào ở khối I đều cần sự trợ giúp của các phòng ban thuộc khối II. Các hoạt động của công ty chứng khoán 1. Môi giới chứng khoán 1. Khái niệm Môi giới CK là một hoạt động kinh doanh CK trong đó một CTCK đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại SGDCK hay thị trường OTC mà chính khách hàng phải chịu trách nhiệm đối với hậu quả kinh tế của việc giao dịch đó.
Đặc điểm của hoạt động môi giới chứng khoán Quyền quyết định về giao dịch CK là do khách hàng, CTCK phải thực hiện chính xác các lệnh của khách hàng. Độ rủi ro trong hoạt động này không cao. Mức phí hoa hồng ổn định. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Chức năng của hoạt động môi giới chứng khoán Cung cấp dịch vụ với hai tư cách: - Nối liền khách hàng với bộ phận nghiên cứu đầu tư qua việc cung cấp cho khách hàng các báo cáo nghiên cứu và các khuyến nghị đầu tư. - Nối liền những người bán và những người mua khi đem đến cho khách hàng tất cả các loại sản phẩm và dịch vụ tài chính. Đáp ứng những nhu cầu tâm lý của khách hàng khi cần thiết, trở thành người chia sẻ những lo âu căng thẳng và đưa ra những lời động viên kịp thời. Khắc phục trạng thái xúc cảm quá mức để giúp khách hàng có những quyết định tỉnh táo.
Đề xuất thời điểm bán CK. Tự doanh chứng khoán 1. Khái niệm Hoạt động tự doanh là nghiệp vụ kinh doanh CK, CTCK mua bán CK bằng nguồn vốn của công ty để hưởng lợi cũng như chấp nhận rủi ro từ những hoạt động đó. Mục đích của hoạt động tự doanh Mục đích hoạt động tự doanh của các CTCK nhằm thu lợi cho công ty.
Tuy nhiên, để đảm bảo sự ổn định và tính minh bạch của thị trường, khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh CTCK phải đáp ứng một số yêu cầu nhất định về vốn và con người. Để thực hiện hoạt động tự doanh, CTCK phải có đủ một số vốn nhất định theo quy định của pháp luật. Con người cũng là yếu tố quyết định đến sự thành công của hoạt động tự doanh. Kinh doanh CK là một lĩnh vực đặc thù có sự chi phối rất lớn của nhân tố con người và thông tin.
Nhân viên thực hiện nghiệp vụ tự doanh của công ty phải có một trình độ chuyên môn nhất định, có khả năng tự quyết cao và đặc biệt là tính nhạy cảm trong công việc. Những yêu cầu trong hoạt động tự doanh Tách biệt quản lý Các CTCK phải có sự tách biệt giữa nghiệp vụ tự doanh và nghiệp vụ môi giới để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng trong hoạt động. Sự tách bạch này bao gồm cả yếu tố LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 con người và các quy trình nghiệp vụ. Bên cạnh đó, các CTCK còn phải đảm bảo sự tách bạch về tài sản của khách hàng với các tài sản của chính công ty.
Ưu tiên khách hàng Theo quy định của pháp luật thì CTCK phải tuân thủ nguyên tắc ưu tiên cho khách hàng khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh.