Luận án TS Trần Huy Quang: Nâng cao hiệu quả GDTC tại ĐH Bách Khoa Hà Nội

Luận án tiến sĩ phân tích thực trạng, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục thể chất cho sinh viên Đại học Bách Khoa Hà Nội.

• Tác giả: Trần Huy Quang
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Đương Bắc
• Trường học: Viện Khoa Học Thể Dục Thể Thao
• Chuyên ngành: Giáo Dục Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Công Tác Giáo Dục Thể Chất Cho Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Thực Trạng Giáo Dục Thể Chất Tại Đại Học Bách Khoa Hà Nội

Giáo dục thể chất (GDTC) tại Đại học Bách Khoa Hà Nội đã phát triển theo những chỉ tiêu của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tuy nhiên, nghiên cứu của Trần Huy Quang cho thấy tồn tại nhiều hạn chế trong công tác giáo dục thể chất cần được cải thiện. Đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, kinh phí đầu tư và tình hình tập luyện thể dục thể thao ngoại khóa của sinh viên còn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu phát triển toàn diện. Khối lượng sinh viên tham gia các hoạt động thể dục thể thao vẫn ở mức trung bình, không phải tất cả đều nhận thức đúng về tầm quan trọng của rèn luyện thân thể trong quá trình học tập đại học.

1.1. Tình Hình Cơ Sở Vật Chất và Đội Ngũ Giảng Viên

Khoa Giáo dục Thể chất và Trung tâm Thể thao – Văn hóa của trường có bộ máy tổ chức cơ bản. Tuy nhiên, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy GDTC chưa được hoàn thiện toàn diện, đặc biệt là các khu vực tập luyện, phòng gym và sân chuyên dụng. Đội ngũ giảng viên giai đoạn 2010-2017 vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu dạy học cho toàn bộ sinh viên của nhà trường.

1.2. Nhận Thức và Thái Độ của Sinh Viên

Kết quả phỏng vấn 2000 sinh viên Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội cho thấy, nhiều sinh viên chưa có nhận thức đầy đủ về vai trò của giáo dục thể chất trong phát triển sức khỏe. Tuy có sinh viên tự đánh giá thái độ tích cực trong học tập môn GDTC, nhưng tỉ lệ này không phải là cao nhất, cho thấy cần tăng cường công tác tuyên truyền và động viên sinh viên.

II. Các Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Giáo Dục Thể Chất

Để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục thể chất tại Đại học Bách Khoa Hà Nội, cần áp dụng các giải pháp toàn diện và khoa học. Nghiên cứu của Trần Huy Quang đã xác định nhiều giải pháp nâng cao GDTC hiệu quả, bao gồm cải thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giảng dạy, và tổ chức hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa hấp dẫn. Các giải pháp này không chỉ hướng tới nâng cao chất lượng giáo dục mà còn phát triển toàn diện các tố chất thể lực của sinh viên, góp phần tạo ra lực lượng nhân lực khỏe mạnh cho đất nước.

2.1. Hoàn Thiện Cơ Sở Vật Chất và Trang Thiết Bị

Cơ sở vật chất là nền tảng quan trọng cho công tác giáo dục thể chất. Cần đầu tư xây dựng thêm các sân tập luyện, phòng gym hiện đại, nhà thi đấu đa năng. Bên cạnh đó, phải cập nhật trang thiết bị thể dục thể thao theo chuẩn quốc tế. Tăng kinh phí cho bảo trì, nâng cấp các công trình hiện có nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho sinh viên tham gia tập luyện TDTT.

2.2. Nâng Cao Chất Lượng Nội Dung và Phương Pháp Giảng Dạy

Nội dung giảng dạy GDTC cần được cập nhật sao cho phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhu cầu phát triển tố chất thể lực của sinh viên đại học. Giảng viên cần sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại, kết hợp lý thuyết và thực hành. Áp dụng công nghệ giáo dục, tạo môi trường học tập tích cực, giúp sinh viên hiểu rõ tầm quan trọng của rèn luyện thân thể trong công cuộc học tập và phát triển bản thân.

III. Tổ Chức Hoạt Động Ngoại Khóa và Phát Triển Thể Lực

Hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa là phần không thể thiếu trong giáo dục thể chất toàn diện. Theo nghiên cứu của Trần Huy Quang, thực trạng tập luyện TDTT ngoại khóa của sinh viên Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội cần được cải thiện. Cần xây dựng các chương trình tập luyện thể thao đa dạng, hấp dẫn, phù hợp với sở thích và khả năng của từng sinh viên. Tổ chức các giải đấu, sự kiện thể thao nội trường để khuyến khích rèn luyện thân thể và phát triển các tố chất thể lực như sức mạnh, tốc độ, độ bền, tính linh hoạt. Điều này sẽ giúp sinh viên có sức khỏe tốt, tâm lý vững vàng hơn.

3.1. Lựa Chọn Hình Thức Tập Luyện Phù Hợp

Thực trạng hình thức tập luyện TDTT ngoại khóa cho thấy sinh viên có nhu cầu đa dạng về hoạt động thể dục thể thao. Cần tổ chức các câu lạc bộ thể thao, nhóm tập luyện khác nhau: thể dục aerobic, bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, tenis, yoga, v.v. Mỗi hình thức cần có huấn luyện viên chuyên nghiệp, lịch tập đều đặn, tạo tính hấp dẫn và phát triển tố chất thể lực toàn diện cho sinh viên.

3.2. Công Tác Tổ Chức và Quản Lý Hoạt Động Ngoại Khóa

Thực trạng công tác tổ chức tập luyện ngoại khóa cho sinh viên cần được nâng cao. Cần thành lập ban quản lý hoạt động thể dục thể thao ở cấp khoa, lớp; giao trách nhiệm rõ ràng cho các cán bộ. Xây dựng chương trình tập luyện khoa học, định kỳ kiểm tra kết quả, thưởng cho những sinh viên tích cực rèn luyện thân thể. Phối hợp với các tổ chức xã hội để tổ chức các sự kiện thể thao quy mô lớn.

IV. Cơ Chế Đảm Bảo và Đánh Giá Kết Quả

Để các giải pháp nâng cao GDTC đạt hiệu quả bền vững, cần xây dựng cơ chế đảm bảo toàn diện từ chính sách, nguồn lực đến đánh giá kết quả. Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội cần ban hành các quy định rõ ràng về giáo dục thể chất, tăng kinh phí cho công tác GDTC, tạo điều kiện cho giảng viên nâng cao trình độ. Phải có hệ thống kiểm tra, đánh giá định kỳ về chất lượng giáo dục thể chất, phát triển tố chất thể lực của sinh viên thông qua các chỉ tiêu sức khỏe, thể lực khách quan. Kết quả đánh giá phải được sử dụng để điều chỉnh kịp thời các giải pháp, tạo động lực liên tục cải thiện.

4.1. Chính Sách và Cơ Chế Hỗ Trợ

Nhà trường cần ban hành quyết định về nâng cao hiệu quả công tác giáo dục thể chất, quy định mức kinh phí tối thiểu cho GDTC hàng năm. Cần có chính sách khuyến khích giảng viên tham gia đào tạo nâng cao, học hỏi kinh nghiệm quốc tế. Tạo điều kiện công tác tốt, thưởng khen những giảng viên có công tác giáo dục thể chất xuất sắc. Hỗ trợ sinh viên có hoàn cảnh khó khăn để tham gia hoạt động thể dục thể thao.

4.2. Hệ Thống Kiểm Tra và Đánh Giá Kết Quả

Cần thiết lập hệ thống kiểm tra định kỳ về chất lượng giáo dục thể chất, phát triển tố chất thể lực sinh viên. Sử dụng các phương pháp kiểm tra khoa học: đo chỉ số BMI, sức mạnh, sức bền, tốc độ, linh hoạt. Đánh giá kết quả hoạt động thể dục thể thao, tham gia hoạt động ngoại khóa của sinh viên. Công bố kết quả định kỳ, sử dụng dữ liệu để nâng cao giải pháp hiện có, tạo động lực cải thiện chất lượng giáo dục thể chất toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII về giáo dục – đào tạo và khoa học công nghệ đã xác định: “thực hiện các nhiệm vụ xây dựng con người và thế hệ trẻ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, có trình độ làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo và có sức khỏe” và nhấn mạnh: “Đối với giáo dục, điều đáng quan tâm nhất là chất lượng và hiệu quả giáo dục và yêu cầu giáo dục phải nhằm vào mục tiêu thực hiện giáo dục toàn diện, đức dục, trí dục, thể dục, mỹ dục trong tất cả các cấp học”. Để góp phần thực hiện mục tiêu này, Giáo dục thể chất là một mặt giáo dục quan trọng, là một bộ phận không thể tách rời của chất lượng đào tạo.Giáo dục thể chất có một vị trí và vai trò hết sức quan trọng, không thể thiếu được của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa. Giáo dục thể chất có tác dụng tích cực đối với việc hoàn thiện nhân cách và thể chất sinh viên đáp ứng nhu cầu đào tạo con người mới phát triển toàn diện, tạo nguồn lực dồi dào phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội (ĐHBK) được thành lập theo Nghị định số 147/NĐ ngày 6-3-1956 do Bộ trưởng Bộ Giáo dục NguyễnVăn Huyên ký.

Đây là trường đại học kỹ thuật đầu tiên của nước ta có nhiệm vụ đào tạo kỹ sư công nghiệp cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam [12]. Thực hiện mục tiêu chiến lược xây dựng Trường ĐHBK Hà Nội không chỉ là trung tâm đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, trình độ cao mà còn là trung tâm nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ tiên tiến của cả nước. Nhà trường đã tăng cường quy mô đào tạo của cả hệ đại học và sau đại học, đa dạng hóa loại hình đào tạo, mở thêm ngành và chuyên ngành mới, đổi mới căn bản mục tiêu, nội dung chương trình và phương thức đào tạo. Trường ĐHBK Hà Nội đang đào tạo trên 40.000 SV, học viên cao học và nghiên cứu sinh với 67 chuyên ngành đại học 2 và 33 chuyên ngành cao học, 57 chuyên ngành tiến sĩ.

Trong giai đoạn hiện nay, Nhà trường đã đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ và sản xuất kinh doanh, đây là nhân tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo, là thước đo uy tín và trình độ của một Trường Đại học. Vị thế của Trường ĐHBK Hà Nội trong hợp tác quốc tế và hiệu quả từ các mối hợp tác này mang lại cho Trường ngày càng tăng, đặc biệt trong những năm gần đây. Từ năm 1986 đến nay cơ sở vật chất của Nhà trường đã được cải tạo và nâng cấp một cách cơ bản, cơ sở hạ tầng và cảnh quan đã khang trang sạch đẹp hơn nhiều, đã đầu tư nhiều phòng thí nghiệm hiện đại, xây dựng và đang thực hiện nhiều dự án lớn phục vụ công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học ở trình độ cao. Điều kiện làm việc và đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, sinh viên không ngừng được cải thiện.

Năm 2006, Nhà trường đã xây dựng Đề án: ‘‘Quy hoạch tổng thể xây dựng và phát triển Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội giai đoạn 2006-2030''. Ngày 01 tháng 02 năm 2007, Bộ trưởng Bộ GD - ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã ký Quyết định số 668/QĐ-BGD-ĐT phê duyệt bản Đề án này [15]. Đây là một tín hiệu tốt mở đường cho Trường ĐHBK Hà Nội sớm đạt được mục tiêu trở thành một Đại học nghiên cứu, đạt đẳng cấp cao theo chuẩn mực quốc tế, góp phần tích cực và hiệu quả hơn nữa trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Với sự đóng góp to lớn của Nhà trường, của các thế hệ cán bộ, sinh viên vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trước đây cùng những thành tựu đạt được trong sự nghiệp đổi mới vừa qua, Trường ĐHBK Hà Nội vinh dự là trường đầu tiên trong hệ thống các trường đại học Việt Nam được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quí, Đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (2000), Huân chương Hồ Chí Minh (2001), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (2006).

Công đoàn Trường được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất (2001), Huân chương Độc lập hạng Ba (2006). Đoàn TNCS Hồ Chí Minh được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba (2001), Huân chương Lao động hạng Nhì (2006). Nhiều cán bộ và tập thể của 3 Trường được tặng thưởng Huân, Huy chương các loại. Tính đến năm 2006, có 2 tập thể, 3 cá nhân Anh hùng Lao động, 4 Chiến sĩ thi đua toàn quốc, 2 nhóm tác giả được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, 12 Nhà giáo nhân dân, 148 Nhà giáo ưu tú.

Khoa Giáo dục Thể chất tiền thân là Bộ môn TDTT được thành lập từ năm 1956. Cùng với sự phát triển của nhà trường, các thế hệ cán bộ, giáo viên đã cống hiến và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đào tạo lớp người cán bộ khoa học kỹ thuật phát triển toàn diện, giỏi về chuyên môn, có đạo đức trong sáng, có kỷ luật và sức khoẻ.Trong những năm qua, bên cạnh các thành tích đã đạt được trong đào tạo, Khoa đã đóng góp đáng kể vào việc xây dựng và phát triển phong trào TDTT của trường. Trường ĐHBK Hà Nội là một trong những lá cờ đầu về phong trào Thể dục Thể thao sinh viên Thủ đô và Toàn quốc. Do vậy đã gần 30 năm, Trường ĐHBK Hà Nội giữ vị trí chủ tịch Hội Thể thao Đại học và Chuyên nghiệp thành phố Hà Nội, chỉ đạo và tổ chức các hoạt động thể dục thể thao cho sinh viên các Trường Đại học và Cao đẳng trên địa bàn Thủ Đô.

Tuy nhiên, công tác GDTC trong Trường ĐHBK Hà Nội nói chung và tại Khoa GDTC nói riêng trong nhiều năm qua kết quả đạt được còn rất khiêm tốn, chưa tương xứng với quy mô cũng như tiềm năng của nhà trường và cũng nhiều năm qua Khoa GDTC của nhà trường cũng chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào về công tácGDTC, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và tính bức thiết của vấn đề, chúng tôi triển khai nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả công tác Giáo dục Thể chất cho Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội”. 4 Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở khảo sát thực trạng về tổ chức quản lý Khoa GDTC, nội dung chương trình môn học, những điều kiện đảm bảo đồng bộ cho công tác GDTC, cũng như các hoạt động ngoại khóa của sinh viên, đề tài xác định và kiểm nghiệm các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả công tác GDTC trong Trường ĐHBK Hà Nội. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng công tác Giáo dục Thể chất Trường ĐHBK Hà Nội. Mục tiêu 2: Lựa chọn và ứng dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác Giáo dục Thể chất cho sinh viên Trường ĐHBK Hà Nội.

Giả thuyết khoa học Công tác GDTC tại Trường ĐHBK Hà Nội đang còn những hạn chế bất cập trên nhiều mặt có liên quan. Vì vậy, nếu lựa chọn được một số giải pháp phù hợp điều kiện thực tế, tổ chức ứng dụng một cách khoa học, chặt chẽ sẽ khắc phục được những tồn tại yếu kém và phát huy được thế mạnh của nhà trường, nâng cao chất lượng công tác GDTC, góp phần hoàn thành sứ mạng của Trường ĐHBK Hà Nội. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về GDTC và thể thao trường học.

Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác Giáo dục thể chất trong trường học. Xuất phát từ quan điểm: “con người là vốn quý nhất” và lý luận của học thuyết Mác Lênin về toàn diện, đức, trí, thể, mỹ, Đảng và Nhà nước ta đã có những quan điểm hết sức đúng đắn và xuyên suốt trong sự nghiệp GDĐT ở nước ta nói chung và công tác GDTC nói riêng. Đảng và Nhà nước ta từ nguyên lý giáo dục Mácxit và quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh về TDTT, GDTC đã được định hướng và vận dụng một cách sáng tạo vào từng thời kỳ và giai đoạn cách mạng dựa trên những yêu cầu nhiệm vụ và tình hình cụ thể kịp thời đề ra các chỉ thị, nghị quyết, thông tư và chủ trương đúng đắn để chỉ đạo phong trào TDTT [80]. Giáo dục và Đào tạo là một vấn đề hết sức quan trọng trong đời sống kinh tế - chính trị của mỗi nước, là biểu hiện trình độ phát triển của mỗi quốc gia.

Sinh thời, Hồ Chí Minh đã từng nói “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” [81]. Vì vậy, ngay từ những ngày đầu mới giành được chính quyền, Đảng ta luôn xác định, phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng tốt là một nhiệm vụ quan trọng của cách mạng Việt Nam. Có thể thấy điều này trong các dữ liệu chủ yếu về GDTC và thể thao trường học được Đảng và nhà nước ta hết sức quan tâm như Hiến pháp và các bộ luật và pháp lệnh của Quốc hội [44], [45], [46], [50]. Nghị quyết của Hội nghị Trung Ương 2 khóaVIII về Giáo dục &Đào tạo và khoa học công nghệ đã tiếp tục khẳng định: “Giáo dục đào tạo cùng với Khoa học công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, chuẩn bị tốt hành trang cho thế hệ trẻ đi vào thế kỷ XXI.

Muốn xây dựng đất nước giàu 6 mạnh, văn minh, phải có con người phát triển toàn diện. Không chỉ về trí tuệ, trong sáng về đạo đức mà còn phải là con người cường tráng về thể chất” [3]. Hiến pháp nước Cộng hòa XHCN Việt Nam sửa đổi năm 2012 ở điều 41 đã quy định: “Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp phát triển TDTT, quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học, khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức TDTT tự nguyện của nhân dân, tạo điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động TDTT quần chúng, chú trọng hoạt động TDTT chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng thể thao” [46]. Pháp lệnh TDTT được Ủy ban Thường vụ quốc hội khóa X thông qua ngày 25/9/2000 trong chương 3 điều 14 quy định: “Thể thao trường học bao gồm GDTC và hoạt động ngoại khóa cho người học.