Giải pháp tăng cường nghiệp vụ đấu thầu qua mạng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp một số giải pháp tăng cường nghiệp vụ đấu thầu qua mạng đối với các doanh, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp cụ

• Tác giả: Nguyễn Đức Hà
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Kiến Vọng
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Đấu Thầu Trực Tuyến Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGHIỆP VỤ ĐẤU THẦU QUA MẠNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái niệm Đấu thầu
• 1.2. Quá trình hình thành và phát triển của Đấu thầu
• 1.3. Đặc điểm của hoạt động Đấu thầu
• 1.4. Vai trò của hoạt động Đấu thầu
• 1.5. Các nguyên tắc cơ bản trong Đấu thầu
• 1.6. Các Hình thức, Loại hình, Phương thức và Quy trình đấu thầu
• 1.7. Đấu thầu qua mạng
• 1.7.1. Khái niệm Đấu thầu qua mạng
• 1.7.2. Đặc điểm của Đấu thầu qua mạng
• 1.7.3. Vai trò của Đấu thầu qua mạng
• 1.7.4. Quy trình Đấu thầu qua mạng
• 1.7.5. Xu thế phát triển và những rào cản đối với Đấu thầu qua mạng
• 1.7.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến Đấu thầu qua mạng
• 1.7.6.1. Cơ sở hạ tầng và trình độ khoa học công nghệ
• 1.7.6.2. Khuôn khổ pháp lý
• 1.7.6.3. Trình độ của đội ngũ cán bộ. Nhận thức, đạo đức nghề nghiệp
• 1.8. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.8.1. Khái niệm Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.8.2. Đặc điểm của Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.8.3. Vai trò của Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.8.4. Thuận lợi và khó khăn của Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.9. Nghiệp vụ đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.9.1. Khái niệm nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.9.2. Đặc điểm nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.9.3. Một số nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng cơ bản đối với các Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.9.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến nghiệp vụ đấu thầu qua mạng của Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐẤU THẦU QUA MẠNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2016 – 2020
• 2.1. Tổng quan về hoạt động Đấu thầu qua mạng tại Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020
• 2.2. Thực trạng Đấu thầu qua mạng tại Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020
• 2.3. Đánh giá thực trạng Đấu thầu qua mạng của Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020
• 2.4. Đánh giá nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 2.4.1. Đối với DNNVV tổ chức đấu thầu
• 2.4.2. Đối với các DNNVV là nhà thầu
• 2.5. Đánh giá thực trạng nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020
• 2.6. Những kết quả đạt được
• 2.7. Một số tồn tại, hạn chế
• 2.8. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
• 2.9. Cơ hội và thách thức
• 2.9.1. Thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG NGHIỆP VỤ ĐẤU THẦU QUA MẠNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Bối cảnh tác động đến năng lực Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam trong thời gian tới
• 3.1.1. Bối cảnh quốc tế
• 3.1.2. Bối cảnh trong nước
• 3.2. Quan điểm và Định hướng tăng cường nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng đối với các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam trong thời gian tới
• 3.3. Một số giải pháp tăng cường nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng đối với các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam trong thời gian tới
• 3.3.1. Về phía Nhà nước
• 3.3.2. Về phía các Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• WEBSITE THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Đấu thầu trực tuyến

Đấu thầu trực tuyến là một hình thức hiện đại trong quy trình lựa chọn nhà thầu, giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động đấu thầu. Đặc biệt, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Việt Nam đang ngày càng tham gia nhiều hơn vào hình thức này. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong đấu thầu không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu chi phí cho các bên liên quan. Theo thống kê, tỷ lệ đấu thầu trực tuyến đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ của thị trường đấu thầu tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm và vai trò của Đấu thầu trực tuyến

Đấu thầu trực tuyến được định nghĩa là quá trình lựa chọn nhà thầu thông qua nền tảng mạng, cho phép các bên tham gia thực hiện các bước đấu thầu một cách nhanh chóng và hiệu quả. Đấu thầu trực tuyến không chỉ giúp giảm thiểu thủ tục hành chính mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng hơn. Vai trò của đấu thầu trực tuyến trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm thiểu tham nhũng là rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh cải cách hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

II. Thực trạng Đấu thầu trực tuyến tại Việt Nam

Trong giai đoạn 2016-2020, hoạt động đấu thầu trực tuyến tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ và quy trình đấu thầu. Theo báo cáo, tỷ lệ đấu thầu trực tuyến của DNNVV chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số gói thầu. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp hỗ trợ và đào tạo cho các doanh nghiệp này.

2.1. Những thách thức trong Đấu thầu trực tuyến

Một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa là thiếu hụt kiến thức và kỹ năng cần thiết để tham gia vào đấu thầu trực tuyến. Nhiều doanh nghiệp vẫn còn e ngại về tính bảo mật và độ tin cậy của hệ thống. Hơn nữa, công nghệ thông tin trong đấu thầu chưa được áp dụng đồng bộ, dẫn đến tình trạng không công bằng trong cạnh tranh. Việc cải cách hành chính và nâng cao nhận thức về đấu thầu trực tuyến là rất cần thiết để khắc phục những vấn đề này.

III. Giải pháp nâng cao Đấu thầu trực tuyến cho DNNVV

Để nâng cao hiệu quả của đấu thầu trực tuyến cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần có một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đào tạo doanh nghiệp về kỹ năng sử dụng công nghệ trong đấu thầu. Thứ hai, cần cải thiện hệ thống đấu thầu để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Cuối cùng, chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNNVV trong việc tham gia vào đấu thầu trực tuyến.

3.1. Đào tạo và hỗ trợ doanh nghiệp

Việc đào tạo doanh nghiệp về quy trình và kỹ năng cần thiết để tham gia vào đấu thầu trực tuyến là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo nên được tổ chức thường xuyên và có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực. Ngoài ra, cần có các chương trình hỗ trợ tài chính cho DNNVV để họ có thể đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu trực tuyến.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quản lý kinh tế và mua sắm công, đấu thầu là phương thức quan trọng nhằm tối ưu hóa việc phân bổ nguồn vốn ngân sách, hướng tới bốn nguyên tắc cốt lõi: Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, hình thức đấu thầu truyền thống bằng văn bản giấy bộc lộ nhiều hạn chế như thời gian thực hiện kéo dài (trung bình 45 ngày), chi phí in ấn và đi lại lớn, nguy cơ tiếp xúc trực tiếp dẫn đến tiêu cực, thông thầu hoặc lách luật. Việc chuyển đổi sang Đấu thầu qua mạng (ĐTQM) trên Hệ thống mạng đấu thầu Quốc gia (muasamcong.vn) trở thành xu thế tất yếu của Chính phủ điện tử. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế chịu tác động từ dịch bệnh COVID-19, phương thức trực tuyến này giúp duy trì tính liên tục của chuỗi cung ứng công và giảm thiểu tiếp xúc vật lý.

Tại Việt Nam, khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tới 95% tổng số doanh nghiệp trên cả nước, đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm. Mặc dù vậy, nghiệp vụ và năng lực tham gia ĐTQM của các nhà thầu thuộc khối này vẫn còn nhiều hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin, kỹ năng lập hồ sơ điện tử và am hiểu pháp lý. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Nguyễn Đức Hà đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Kinh tế (Chuyên ngành Đấu thầu) tại Học viện Chính sách và Phát triển dưới sự hướng dẫn của TS. Đỗ Kiến Vọng.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đấu thầu, đấu thầu qua mạng và các quy định pháp lý liên quan đến Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
2. Khảo sát, phân tích và phản ánh đầy đủ, khách quan thực trạng hoạt động đấu thầu qua mạng của Việt Nam nói chung và việc thực hiện nghiệp vụ của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa nói riêng trong giai đoạn 2016 – 2020.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao nghiệp vụ, tháo gỡ rào cản và tăng cường hiệu quả công tác đấu thầu qua mạng cho các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam trong thời gian tới.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động đấu thầu qua mạng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Nghiệp vụ về hoạt động đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa trên phạm vi toàn lãnh thổ Việt Nam; thời gian thu thập và phân tích dữ liệu thực trạng tập trung trong giai đoạn 2016 – 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và lý thuyết quản lý kinh tế:

• Khung pháp lý trong nước: Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 (đặc biệt là Khoản 12 Điều 4 về khái niệm Đấu thầu và Khoản 13 Điều 4 về Đấu thầu qua mạng), Nghị định số 63/2014/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu; Luật Thương mại 2005; Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11; Nghị định số 39/2018/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa; cùng các văn bản tiền đề lịch sử như Thông tư số 3/BXD_VKT (1989), Quyết định số 183-TTg (1994), Nghị định 43/1996/NĐ-CP, Nghị định 88/1999/NĐ-CP, Nghị định 14/2000/NĐ-CP.
• Lý thuyết và chuẩn mực quốc tế: Lý thuyết về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong mua sắm công (Rawlins 2008; Wakefield và Walton 2010; Kolstad & Wiig 2009; Arrowsmith 2011a); các quy định trong Hiệp định Mua sắm Chính phủ của WTO, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP); báo cáo kinh nghiệm quốc tế của Liên Hợp Quốc (2011) về hệ thống đấu thầu của Canada và hệ thống KONEPS của Hàn Quốc; lý thuyết về chi phí vòng đời (Life-cycle costing) và kinh tế tuần hoàn.
• Nền tảng kỹ thuật hệ thống: Cấu trúc kỹ thuật của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia gồm ứng dụng Web portal J2EE chạy trên hệ điều hành máy chủ Linux RedHat 8, CentOS 4 hoặc Windows 2000 Server; Java JRE 1.6; hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL 5.0; máy chủ ứng dụng JBoss 4.02GA, Tomcat và cổng mã nguồn mở Liferay/uPortal.

Khóa luận sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp tổng hợp: Thu thập, hệ thống hóa các tài liệu lý luận, văn bản pháp luật, báo cáo thường niên của Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư).
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích định tính và định lượng nhằm giải thích các biến động về tỷ lệ tiết kiệm ngân sách, số lượng gói thầu điện tử và các rào cản tâm lý, nghiệp vụ.
• Phương pháp thống kê: Xử lý và trình bày số liệu giai đoạn 2016 – 2020 theo bảng biểu, chỉ số đo lường về tỷ lệ tham gia của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu hiệu quả kinh tế - thời gian giữa đấu thầu qua mạng và đấu thầu truyền thống; so sánh tiến trình phát triển ĐTQM tại Việt Nam với mô hình quốc tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng đối với Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, quy trình và các nguyên tắc nền tảng của hoạt động đấu thầu và đấu thầu qua mạng:

• Khái niệm và lịch sử: Phân tích bản chất của đấu thầu tại Việt Nam tương đương với khái niệm "mua sắm công" (Public Procurement) hay "mua sắm chính phủ" trên thế giới. Tác giả điểm lại các mốc phát triển từ Thông tư 3 năm 1989 đến Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13.
• Bốn nguyên tắc cơ bản: Cạnh tranh (mở rộng khả năng tiếp cận gói thầu); Công bằng (không phân biệt đối xử, đánh giá căn cứ theo hồ sơ mời thầu); Minh bạch (công khai thông tin kịp thời, chính xác); Hiệu quả kinh tế (tối ưu hóa chi phí vòng đời sản phẩm, thúc đẩy công nghệ xanh).
• Phân loại hoạt động đấu thầu:
  • Theo loại hình công việc (06 loại): Đấu thầu dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp, gói thầu hỗn hợp (EP, EC, PC, EPC), và lựa chọn nhà đầu tư (dự án PPP, dự án có sử dụng đất).
  • Theo phạm vi và phương thức (06 loại): Đấu thầu trong nước, đấu thầu quốc tế, đấu thầu qua mạng, đấu thầu truyền thống, đấu thầu tập trung, đấu thầu phân tán.
  • Hình thức lựa chọn nhà thầu (07 hình thức): Đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, mua sắm trực tiếp, chào hàng cạnh tranh, tự thực hiện, tham gia thực hiện của cộng đồng.
  • Phương thức lựa chọn: Một giai đoạn một túi hồ sơ (1G1T), một giai đoạn hai túi hồ sơ (1G2T), hai giai đoạn một túi hồ sơ (2G1T), hai giai đoạn hai túi hồ sơ (2G2T).
• Quy trình Đấu thầu qua mạng: Trình bày chi tiết các bước trên hệ thống muasamcong.vn bao gồm: Đăng nhập với vai trò Nhà thầu -> Tìm kiếm kế hoạch lựa chọn nhà thầu và thông báo mời thầu (TBMT) -> Tải E-HSMT/HSTC -> Nhập và nộp E-HSDT qua webform -> Theo dõi mở thầu trực tuyến -> Tiếp nhận kết quả đánh giá và thông báo trúng thầu.
• Tiêu chuẩn DNNVV theo Nghị định 39/2018/NĐ-CP: Làm rõ các tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa dựa trên số lao động tham gia BHXH bình quân năm, tổng doanh thu năm hoặc tổng nguồn vốn (phân theo lĩnh vực nông - lâm - thủy sản, công nghiệp - xây dựng, và thương mại - dịch vụ).

Tiêu chí phân loại	Doanh nghiệp siêu nhỏ	Doanh nghiệp nhỏ
Nông, lâm, thủy sản & Công nghiệp, xây dựng	Lao động BHXH ≤ 10 người; Doanh thu năm ≤ 3 tỷ đồng HOẶC Tổng vốn ≤ 3 tỷ đồng	Lao động BHXH ≤ 100 người; Doanh thu năm ≤ 50 tỷ đồng HOẶC Tổng vốn ≤ 20 tỷ đồng
Thương mại, Dịch vụ	Lao động BHXH ≤ 10 người; Doanh thu năm ≤ 10 tỷ đồng HOẶC Tổng vốn ≤ 3 tỷ đồng	Lao động BHXH ≤ 50 người; Doanh thu năm ≤ 100 tỷ đồng HOẶC Tổng vốn ≤ 50 tỷ đồng

Chương 2: Thực trạng công tác Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020

Chương 2 tập trung phân tích các dữ liệu thực tế thu thập từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và Cục Quản lý đấu thầu:

• Tình hình triển khai chung: Sau giai đoạn thử nghiệm từ năm 2009, hệ thống chính thức triển khai trên diện rộng từ năm 2016. Tính đến thời điểm nghiên cứu, hệ thống đã thu hút hơn 100.000 đơn vị (bên mời thầu và nhà thầu) đăng ký tham gia.
• Hiệu quả kinh tế và tăng trưởng: Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thông qua đấu thầu qua mạng đạt mức 9%, cao hơn mức 7% của đấu thầu truyền thống. Trong 7 tháng đầu năm 2018, số gói thầu thực hiện qua mạng đạt gần 9.000 gói (tăng gấp đôi so với cùng kỳ 2017) và cả năm 2018 đạt khoảng 15.000 gói thầu.
• Đánh giá nghiệp vụ của DNNVV:
  • Mặt đạt được: Các DNNVV đã từng bước làm quen với việc sử dụng chứng thư số, khai thác thông tin mời thầu miễn phí trên cổng thông tin, tiết kiệm đáng kể chi phí in ấn và đi lại nộp thầu.
  • Tồn tại, hạn chế: Nghiệp vụ thao tác lập E-HSDT còn lúng túng; tỷ lệ tham gia ĐTQM ở giai đoạn đầu còn thấp (tính đến thời điểm thống kê ban đầu chỉ có khoảng 18% tổng số gói thầu thực hiện qua mạng; trong 119 cơ quan thực hiện đấu thầu vẫn còn tới 41 đơn vị chưa từng thực hiện gói thầu qua mạng nào).
• Nguyên nhân của hạn chế:
  • Hạ tầng và công nghệ: Cơ sở hạ tầng CNTT tại các địa phương và doanh nghiệp nhỏ chưa đồng bộ; giao diện và quy trình trên hệ thống còn một số điểm cố định, chưa linh hoạt với các gói thầu có tính chất kỹ thuật đặc thù.
  • Yếu tố con người và nhận thức: Đội ngũ nhân sự chuyên trách tại DNNVV phần lớn chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ đấu thầu; người đứng đầu một số cơ quan, doanh nghiệp còn mang tâm lý ỷ lại thói quen đấu thầu giấy truyền thống, ngại công khai minh bạch do sợ mất đi các "góc khuất" và lợi ích nhóm.

Chương 3: Một số giải pháp tăng cường nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng đối với các Doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong thời gian tới

Chương 3 đề xuất định hướng và các giải pháp thực thi xuất phát từ bối cảnh hội nhập quốc tế (thực thi cam kết mua sắm chính phủ trong WTO, CPTPP) và chuyển đổi số quốc gia:

• Giải pháp về phía Nhà nước:
  • Hoàn thiện khung pháp lý: Tiếp tục rà soát, đồng bộ hóa hơn 35 văn bản pháp luật hiện hành về đấu thầu; cụ thể hóa các chế tài xử phạt hành vi cản trở ĐTQM và quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ đấu thầu qua mạng bắt buộc tăng dần qua các năm.
  • Nâng cấp hạ tầng kỹ thuật: Tối ưu hóa kiến trúc Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nâng cấp dung lượng máy chủ, tăng cường tính bảo mật của hệ thống chứng thực số (CAS), đơn giản hóa giao diện webform tạo điều kiện cho doanh nghiệp nộp thầu không bị nghẽn mạng lúc cao điểm.
  • Đào tạo và hỗ trợ: Tăng cường tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu và cấp chứng chỉ đấu thầu theo quy định; thiết lập kênh hỗ trợ kỹ thuật trực tuyến giải đáp vướng mắc 24/7 cho các nhà thầu nhỏ.
  • Gắn trách nhiệm quản lý: Gắn kết quả thực hiện chỉ tiêu ĐTQM với trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư; tăng cường thanh tra, kiểm tra để ngăn chặn tình trạng thông thầu ngầm.
• Giải pháp về phía Doanh nghiệp nhỏ và vừa:
  • Đầu tư hạ tầng và công nghệ: Trang bị đầy đủ máy tính, đường truyền internet ổn định và duy trì chứng thư số hợp lệ để phục vụ nộp thầu điện tử.
  • Phát triển nguồn nhân lực: Cử cán bộ tham gia đầy đủ các lớp tập huấn nghiệp vụ của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nâng cao trình độ ngoại ngữ và kỹ năng tin học phục vụ việc xử lý hồ sơ thầu.
  • Đổi mới tư duy và đạo đức kinh doanh: Xây dựng văn hóa kinh doanh minh bạch, tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực nghề nghiệp (liêm chính, không đưa - nhận hối lộ, bảo mật dữ liệu, tránh xung đột lợi ích), chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh thay vì dựa vào quan hệ quen biết.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa các đóng góp thực tiễn của ĐTQM đối với ba chủ thể chính trong nền kinh tế:

Tiêu chí so sánh	Đối với Chính phủ (Bên mời thầu)	Đối với Nhà thầu (DNNVV)	Đối với Xã hội / Cộng đồng
Tính minh bạch	Chống tiêu cực, gian lận; tích hợp với hệ thống ngân hàng, cơ quan giám sát; thống kê chính xác dữ liệu mua sắm.	Nâng cao cạnh tranh công bằng; mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường mua sắm công; tiếp cận thông tin công khai.	Dễ dàng tiếp cận thông tin; thực hiện quyền giám sát quá trình chi tiêu ngân sách nhà nước.
Hiệu quả kinh tế	Tiết kiệm ngân sách (tỷ lệ tiết kiệm đạt ~9% so với 7% truyền thống); giảm chi phí giao dịch và nhân sự.	Giảm chi phí in ấn, mua hồ sơ giấy và đi lại; tối ưu hóa dòng tiền và giá dự thầu.	Tối ưu hóa phân bổ ngân sách cho các chương trình an sinh xã hội; giảm lãng phí tài nguyên công.
Thời gian & Quy trình	Rút ngắn chu trình mua sắm; chuẩn hóa, mẫu hóa hồ sơ biểu mẫu điện tử.	Giao dịch nộp thầu mọi lúc, mọi nơi; loại bỏ các thao tác giấy tờ lặp đi lặp lại.	Dịch vụ công được cung cấp nhanh chóng, chuẩn xác và kịp thời hơn.

Đóng góp chính của đề tài:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở khoa học về nghiệp vụ ĐTQM, làm rõ các rào cản đặc thù của khối DNNVV trong quá trình chuyển đổi số hoạt động đấu thầu, kết nối các nguyên tắc pháp lý với các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về hoạt động ĐTQM tại Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020 với các chỉ số thực tế (hơn 100.000 đơn vị tham gia, 15.000 gói thầu năm 2018); đề xuất nhóm giải pháp 2 phía có tính khả thi đối với cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng DNNVV.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nguồn số liệu thực chứng của đề tài phản ánh hoạt động đấu thầu trong giai đoạn 2016 – 2020 trên nền tảng hệ thống mạng đấu thầu cũ. Do phạm vi tiếp cận của một khóa luận tốt nghiệp bậc cử nhân, các khảo sát định lượng sâu về tỷ lệ trúng thầu thực tế của từng nhóm ngành doanh nghiệp nhỏ chưa được phân tách chi tiết.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động của việc vận hành Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia mới (hệ thống e-GP nâng cấp) đối với năng lực cạnh tranh của DNNVV; khảo sát chuyên sâu khả năng đáp ứng của các nhà thầu Việt Nam khi tham gia các gói thầu mua sắm công quốc tế theo các cam kết EVFTA và CPTPP.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên môn hữu ích cho:

• Sinh viên và giảng viên: Phục vụ học tập, giảng dạy các môn học như Đấu thầu cơ bản, Đấu thầu qua mạng, Quản lý dự án, Kinh tế đầu tư tại các trường đại học khối kinh tế và chính sách.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (Nhà thầu): Hướng dẫn các bước thao tác nghiệp vụ trên cổng thông tin muasamcong.vn, cung cấp bảng tiêu chuẩn nhận diện quy mô doanh nghiệp và quy trình lập E-HSDT chuẩn xác.
• Cán bộ quản lý mua sắm công: Cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ công tác xây dựng quy chế đấu thầu nội bộ, quản trị rủi ro và tăng cường tính minh bạch trong các ban quản lý dự án.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách khi thực hiện đấu thầu qua mạng tại Việt Nam theo số liệu khóa luận là bao nhiêu so với đấu thầu truyền thống?
Theo số liệu của Trung tâm đấu thầu qua mạng quốc gia được trích dẫn trong khóa luận, tỷ lệ tiết kiệm đạt được trong đấu thầu qua mạng lên tới 9%, trong khi đấu thầu truyền thống chỉ đạt khoảng 7%.

2. Khóa luận phân loại hoạt động đấu thầu theo loại hình công việc gồm những loại nào?
Theo tính chất công việc, hoạt động đấu thầu được chia thành 06 loại hình: (1) Đấu thầu dịch vụ tư vấn; (2) Đấu thầu dịch vụ phi tư vấn; (3) Đấu thầu mua sắm hàng hóa; (4) Đấu thầu xây lắp; (5) Đấu thầu hỗn hợp (EP, EC, PC, EPC); và (6) Đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư (dự án PPP, dự án có sử dụng đất).

3. Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng theo Nghị định 39/2018/NĐ-CP được nêu trong bài là gì?
Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 người và tổng doanh thu của năm không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 20 tỷ đồng (nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ).

4. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong giai đoạn nghiên cứu sử dụng nền tảng kỹ thuật và phần mềm nào?
Hệ thống vận hành ứng dụng Web portal J2EE trên nền tảng hệ điều hành máy chủ Linux RedHat 8, CentOS 4 hoặc Windows 2000 Server; Java JRE 1.6; hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL 5.0; máy chủ tích hợp JBoss 4.02GA, Tomcat và cổng portal hỗ trợ chuẩn JSR 168 (Liferay portal, uportal).

5. Bốn nguyên tắc cơ bản bất biến trong hoạt động đấu thầu tại Việt Nam được tác giả phân tích là gì?
Bốn nguyên tắc căn bản được quy định tại Điều 4 Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 gồm: Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Đức Hà đã hệ thống hóa toàn diện khung lý luận và pháp lý về đấu thầu qua mạng gắn liền với đặc thù của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích số liệu thực tiễn giai đoạn 2016 – 2020, công trình đã chỉ rõ những ưu thế vượt trội về tiết kiệm ngân sách và tính minh bạch của ĐTQM, đồng thời nhận diện thẳng thắn các rào cản về thói quen, nhận thức và năng lực công nghệ. Hệ thống giải pháp đề xuất mang tính đồng bộ từ cấp độ hoạch định chính sách của Nhà nước đến hành động nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp, đóng góp thiết thực cho công cuộc hiện đại hóa hoạt động mua sắm công tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam - Chương 2: Thực trạng công tác Đấu thầu qua mạng của các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam giai đoạn 2016 – 2020 - Chương 3: Một số giải pháp nâng cao nghiệp vụ Đấu thầu qua mạng cho các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam 3 Luan van CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NGHIỆP VỤ ĐẤU THẦU QUA MẠNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm Đấu thầu Đấu thầu là một thuật ngữ chưa có một định nghĩa thống nhất trên Thế giới, mỗi ấn phẩm, tài liệu hay một số Hiệp định lại có định nghĩa khác nhau. Và không giống với Việt Nam, thế giới biết đến Đấu thầu với cái tên “Mua sắm công” hoặc “Mua sắm chính phủ”, đó cũng là thuật ngữ thông dụng được sử dụng ở các Hiệp định và các quy định quốc tế. Tuy nhiên về bản chất thì mua sắm công hay mua sắm chính phủ tương tự với Đấu thầu của Việt Nam.

Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13, khoản 12, điều 4 của Việt Nam quy định khái niệm về Đấu thầu, “Đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế”. Dù là Đấu thầu hay mua sắm công hay mua sắm chính phủ thì mấu chốt ở đây vẫn là quá trình chính phủ sử dụng đồng tiền công để mua sắm các loại hàng hóa, dịch vụ cho mục đích công. Sở dĩ Việt Nam có thuật ngữ Đấu thầu là do luật Đấu thầu ban đầu xuất phát từ Bộ Luật xây dựng, sau đó việc sử dụng đồng tiền công được hiểu rộng ra hơn (Đấu thầu không chỉ gói gọn trong lĩnh vực xây dựng) nên bộ Luật Đấu thầu 61/2005/QH1 và Nghị định 85/2009/NĐ-CP được ra đời với tư cách đại diện chính thức cho hoạt động Đấu thầu tại Việt Nam; và với sự nỗ lực toàn diện hoàn thiện công tác Đấu thầu, bộ Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 và Nghị định 63/2014/NĐ-CP xuất hiện với phiên bản cải tiến, đồng điệu với quy định quốc tế hơn rất nhiều. Quá trình hình thành và phát triển của Đấu thầu 4 Luan van Ngày 10/1/1989 Bộ xây dựng có thông tư số 3 BXD_VKT hướng dẫn về đấu thầu trong xây dựng 12/2/1990 quy chế đấu thầu trong xây dựng được ban hành kèm theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Xây dựng số 24/BXD_VKT.

Ngày 3/1994 Bộ Xây dựng đã ban hành “Quy chế đấu thầu xây lắp” thay thế cho “Quy chế đấu thầu trong xây dựng” trước đây. Theo đó tất cả các công trình xây dựng thuộc sở hữu nhà nước phải thực hiện theo phương thức đấu thầu. Phương thức chọn thầu và chỉ định thầu chỉ áp dụng cho các công trình thuộc bí mật quốc gia, nghiên cứu thử nghiệm, cần thực hiện cấp bách. Ngày 16/4/1994 quyết định 183-TTg thì quy định về đấu thầu mới bao quát mọi lĩnh vực mua sắm.

Đây có thể coi là quy chế đấu thầu đầu tiên của Việt Nam. Từ đó quy chế đấu thầu tiếp tục được bổ sung để phù hợp hơn với tình hình đất nước. Quy chế đấu thầu lần 2 đã được ban hành kèm theo nghị định 43/1996/NĐ-CP và 9/3/1997/NĐ-CP bổ sung và hoàn thiện một số vướng mắc trong quy chế lần 1. Theo đó các doanh nghiệp 30 vốn nhà nước lựa chọn đối tác thực hiện dự án sẽ bắt buộc phải theo quy chế đấu thầu.

Các hội đồng xét thầu trước đây được thay thế bằng các tổ chuyên gia và lấy ý kiến của cơ quan chức năng. Điều quan trọng là từ quy chế lần 2 này gói thầu đã trở thành một đối tượng quản lý của công tác đấu thầu. Quy chế đấu thầu lần 3 được ban hành kèm theo nghị định 8/8/1999/NĐ-CP ngày 1/9/1999 và nghị định 14/2000/NĐ-CP ngày 5/5/2000 giúp giải quyết một số vướng mắc trong thực tế, phù hợp hơn với đòi hỏi của thực tế. Theo đó các thuật ngữ khá phong phú và được định nghĩa một cách khá đầy đủ.

Trình tự đấu thầu được tăng cường hơn. Các quy định mang tính định lượng đã xuất hiện như quy định về các khoảng thời gian tối thiểu hoặc tối đa cho các công đoạn, cho mỗi quy trình thực hiện đấu thầu. Phương pháp đánh giá được quy định rõ ràng và mang tính thuyết phục. Luật đấu thầu được Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 8 thông qua có hiệu lực thi hành kể từ Luật đấu thầu gồm 6 chương với 77 điều.

Luật được kế thừa và phát triển từ Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo các NĐ 88-CP, 14-CP và 66- CP và từ dự thảo lần 10 Pháp lệnh đấu thầu được Chính phủ thông qua. Ngày 5 Luan van 29/9/2006 Chính phủ ban hành Nghị định số 11/1/2006/NĐ-CP về Hướng dẫn thi hành Luật đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật xây dựng. Mục tiêu hướng tới của Luật đấu thầu: - Quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, phù hợp với các quy định của pháp luật có liên quan, đặc biệt là Luật phòng, chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. - Nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch trong từng hoạt động đấu thầu, tăng cường sự phân cấp trong thực hiện, đơn giản thủ tục để đẩy nhanh tiến độ ở mọi khâu cũng như tạo điều kiện cho giám sát của cộng đồng.

- Nhằm khắc phục các tồn tại hiện hữu lạm dụng các hình thức đấu thầu kém cạnh tranh như chỉ định thầu, đấu thầu hạn chế…, khắc phục tình trạng nhận thức sai về các nguồn tiền của Nhà nước, thiếu năng lực và kinh nghiệm trong thực hiện đấu thầu, cũng như tình trạng quy định chồng chéo về đấu thầu. Một số điểm mới của Luật đấu thầu so với Quy chế đấu thầu: - Chống các hoạt động khép kín trong đấu thầu dẫn đến hạn chế cạnh tranh. Tạo sự cạnh tranh trong đấu thầu có hiệu quả. - Chống mơ hồ, chống tham nhũng cao tạo sự công bằng hiệu quả.

Chất lượng đấu thầu tăng, tiết kiệm chi phí trong đấu thầu. Như vậy, đòi hỏi tổ chuyên gia đấu thầu phải am hiểu công tác đấu thầu, có đủ trình độ để thực hiện công tác đấu thầu: phải có chứng chỉ tham gia khóa học về đấu thầu. - Xử lý kiến nghị: Hình thành các tổ chức đấu thầu chuyên nghiệp ra đời để phục vụ công tác đấu thầu cho các đơn vị có nhu cầu. Nhà thầu có quyền kiến nghị với bên mời thầu, chủ đầu tư, người có thẩm quyền và có quyền khởi kiện ra tòa.

- Xử lý vi phạm: Thể hiện tại điều 12- Các hành vi bị cấm trong đấu thầu. - Phân cấp mạnh trong công tác đấu thầu. Thể hiện ở chương IV – Quyền và nghĩa vụ của các bên trong đấu thầu. Tờ báo về đấu thầu chính thức khai trương và phát hành số đầu tiên.

Gần đây là Luật số 3/8/2009/QH-12 sửa dổi một số điều liên quan đến Luật đấu thầu. Bộ Kế hoạch - đầu tư cho ra mắt trang web về 6 Luan van đấu thầu http://dauthau.vn nhằm đáp ứng nhu cầu của chủ đầu tư, nhà thầu và các cơ quan quản lý và hiện nay chuyển sang trang web có tên như sau: http://muasamcong.vn Việc triển khai thí điểm đấu thầu qua mạng nhằm tạo ra sự công khai, minh bạch, tăng cường tính cạnh tranh, góp phần tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình đấu thầu. Đây cũng là biểu hiện của quyết tâm phòng chống tham nhũng của Chính phủ Việt Nam. Tuy nhiên, việc thực hiện đấu thầu qua mạng cũng vấp phải một số khó khăn, đó là cơ sở hạ tầng thông tin của Việt Nam chưa hồn thiện, nhận thức về đấu thầu qua mạng chưa đầy đủ do đây là vấn đề hết sức mới mẻ và kiến thức về lĩnh vực này còn yếu.

Vì vậy, trong thời gian tới, công việc đào tạo, tập huấn triển khai Thông tư 17 sẽ được thực hiện tích cực và rộng rãi trên cả nước. Đặc điểm của hoạt động Đấu thầu Thứ nhất: Đấu thầu là một hoạt động thương mại. Trong đó bên dự thầu là các thương nhân có đủ điều kiện và mục tiêu mà bên dự thầu hướng tới là lợi nhuận, còn bên mời thầu là xác lập được hợp đồng mua bán hàng hóa, sử dụng dịch vụ với các điều kiện tốt nhất cho họ. Thứ hai: Đấu thầu là 1 giai đoạn tiền hợp đồng.

Hoạt động đấu thầu luôn gắn với quan hệ mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ. Trong nền kinh tế đấu thầu không diễn ra như một hoạt động độc lập, nó chỉ xuất hiện khi con người có nhu cầu mua sắm hàng hóa và sử dụng dịch vụ. Mục đích cuối cùng của đấu thầu là là giúp bên mời thầu tìm ra chủ thể có khả năng cung cấp hàng hóa, dịch vụ với chất lượng và giá cả tốt nhất. Sau khi quá trình đấu thầu hoàn tất, người trúng thầu sẽ cùng với người tổ chức đấu thầu đàm phán, để kí hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ hay xây lắp công trình.

Thứ ba: Chủ thể tham gia quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ. Theo Luật thương mại 2005, trong hoạt động đấu thầu có thể xuất hiện bên thứ ba như các công ty tư vấn giúp lập hồ sơ mời thầu, chuyên gia giúp đỡ, đánh giá hồ sơ dự thầu. Tuy nhiên đây là hoạt động không qua trung gian, không có thương nhân 7 Luan van làm dịch vụ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ cho thương nhân khác nhận thù lao. Trong khi đó, Luật đấu thầu 2013 đã quy định thêm về tổ chức đấu thầu chuyên nghiệp bao gồm đại lí đấu thầu, đơn vị sự nghiệp được thành lập và chức năng thực hiện đấu thầu chuyên nghiệp.Việc thành lập và hoạt động của đại lí đấu thầu thực hiện theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.

Quan hệ đấu thầu luôn được xác lập giữa 1 bên mời thầu và nhiều bên dự thầu. Nhưng vẫn có trường hợp ngoại lệ như trong trường hợp chỉ định đầu tư. Thứ tư: Hình thức pháp lí của quan hệ đấu thầu hàng hóa, dịch vụ là hồ sơ mời thầu và hồ sơ dự thầu. Hồ sơ mời thầu là văn bản pháp lí do bên mời thầu lập, trong đó có đầy đủ những yêu cầu về kĩ thuật, tài chính và thương mại của hàng hóa cần mua sắm, dịch vụ cần sử dụng.