CHƯƠNG 1: TÍN DỤNG TRUNG, DÀI HẠN VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI MỞ RỘNG VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TRUNG, DÀI HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề cơ bản về tín dụng trung và dài hạn của NHTM. Khái niệm tín dụng trung và dài hạn. Tín dụng là quá trình chuyển dịch vốn dưới hình thái tiền tệ hay hiện vật của một tổ chức hay các nhân này cho một tổ chức hay cá nhân khác sử dụng trong một thời gian nhất định trên nguyên tắc hoàn trả.
Tín dụng Ngân hàng là một hình thức phát triển cao của quan hệ tín dụng, là quan hệ giao dịch giữa một bên là ngân hàng, còn bên kia là các pháp nhân, thể nhân khác trong nền kinh tế quốc dân. Đối với ngân hàng, tín dụng là hoạt động quan trọng nhất, đem lại phần lớn thu nhập cho ngân hàng, tuy nhiên nó cũng là hoạt động chứa đựng rất nhiều rủi ro. Chính vì thế, để tiện cho việc quản lý các khoản vay, các ngân hàng thường phân loại tín dụng theo nhiều tiêu chí khác nhau như theo mục đích vay, theo thành phần kinh tế, theo đối tượng tín dụng, theo hình thái giá trị của tín dụng… và theo thời hạn của tín dụng. Theo thời hạn của tín dụng thì tín dụng ngân hàng được chia thành tín dụng ngắn hạn và tín dụng trung, dài hạn.
Trong đó, tín dụng trung, dài hạn là các khoản vay của ngân hàng có thời hạn trên một năm nhưng không dài hơn thời gian khấu hao cần thiết của tài sản hình thành bằng vốn vay của ngân hàng. Trong thực tế, việc phân chia giữa tín dụng trung và dài hạn chỉ mang tính chất tương đối, không có sự phân biệt rõ ràng giữa tín dụng trung và dài hạn bởi đây đều là các khoản vay có thời hạn trên 1năm và mục đích của hoạt động tín dụng trung và dài hạn đều là để cho vay bổ sung vốn cố định, hình thành tài sản cố định. Trong đó, tín dụng trung và dài hạn chủ yếu được sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị, công nghệ và mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng các dự án mới có quy mô và thời gian thu hồi vốn nhanh, còn tín dụng dài hạn được cung cấp để đáp ứng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các nhu cầu dài hạn như xây dựng nhà ở, mua sắm các thiết bị, xây dựng xí nghiệp có quy mô lớn và thời gian sử dụng dài. Đặc điểm của tín dụng trung và dài hạn.
Do mục đích cho vay là để bổ sung vốn cố định nên hoạt động tín dụng trung, dài hạn của ngân hàng thương mại thường có đặc điểm sau: - Quy mô vốn lớn: khi tiến hành hoạt động kinh doanh, vốn là yếu tố không thể thiểu đối với các doanh nghiệp. Nhu cầu về vốn của doanh nghiệp rất đa dạng bao gồm nhu cầu vốn ngắn hạn và nhu cầu vốn trung, dài hạn.Trong đó, nhu cầu vốn trung, dài hạn thường được sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến đổi mới thiết bị… do đó ngân hàng cần cung ứng một lượng vốn lớn để đáp ứng yêu cầu đặt ra của các doanh nghiệp. - Thời gian dài: khác với tín dụng ngắn hạn là phục vụ chi tiêu, mua nguyên vật liệu, trả lương, bổ sung vốn lưu động… có nghĩa là để đáp ứng nhu cầu thanh toán ngắn hạn thì mục đích của tín dụng trung, dài hạn lại là để đầu tư vào các thiết bị, dự án có thời gian thi công dài chưa thể thu hồi vốn trong thời gian ngắn. Do đó, để phù hợp với yêu cầu của việc đầu tư thì thời hạn của tín dụng trung, dài hạn là tương đối dài.
- Rủi ro lớn: nền kinh tế luôn chứa đựng những biến động lớn không thể lường trước được. Những biến động đó có thể là tích cực hoặc tiêu cực, Do đặc điểm của tín dụng trung và dài hạn là quy mô lớn và thời hạn dài, vì thế khi nền kinh tế biến động theo chiều hướng bất lợi thì nguy cơ gặp rủi ro của ngân hàng là rất lớn. Bởi vậy, các khoản tiền cho vay tín dụng trung, dài hạn luôn có độ rủi ro cao hơn khoản tiền cho vay ngắn hạn tương ứng. - Lãi suất cao: Lãi suất là giá cả của khoản vay, được biểu hiện bằng tỷ lệ phần trăm trên cơ sở so sánh giữa số lợi tức ngân hàng thu được với số tiền cho vay trong một thời gian nhất định, hay nói cách khác đó là mức chi phí mà người đi vay phải trả cho ngân hàng để đổi lấy quyền sử dụng vốn và khoản thu nhập này có tác dụng bù đắp phần nào cho ngân hàng khi có rủi ro xảy ra.
Tín dụng trung và dài hạn thì luôn tiềm ẩn những rủi ro lớn bởi vậy lãi 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com suất cho vay trung và dài hạn bao giờ cũng cao hơn lãi suất cho vay ngắn hạn cùng quy mô.Vai trò của tín dụng trung và dài hạn trong nền kinh tế. Tín dụng trung và dài hạn là một trong những nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của ngân hàng, việc mở rộng và phát triển hoạt động tín dụng trung, dài hạn không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của bản thân ngân hàng, mà hoạt động tín dụng trung, dài hạn còn đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của các doanh nghiệp nói riêng và sự phát triển của nền kinh tế quốc dân nói chung. Cụ thể: * Đối với ngân hàng: Hoạt động tín dụng là hoạt động chủ yếu nhất của một ngân hàng thương mại, nó chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản Có và đây là khoản mục đem lại phần lớn thu nhập cho ngân hàng. Thu nhập từ tiền cho vay được biểu hiện dưới dạng tiền lãi cho vay và phụ thuộc chủ yếu vào thời hạn của khoản vay theo nguyên tắc thời hạn cho vay càng dài thì lãi suất cho vay càng cao.
Chính vì thế, nếu một ngân hàng mở rộng cho vay trung và dài hạn thì điều đó có nghĩa rằng ngân hàng đã làm tăng thu nhập của mình. Tuy nhiên, đối với các khoản vay có thời hạn dài thì rủi ro tiềm ẩn cũng càng cao và đó là lí do vì sao mở rộng quy mô phải luôn đi kèm với nâng cao chất lượng tín dụng. Hơn nữa, việc đáp ứng tốt nhu cầu tín dụng trung và dài hạn cũng đem lại cho ngân hàng một vũ khí cạnh tranh lợi hại trên thị trường. Khả năng mở rộng tín dụng trung và dài hạn thể hiện tiềm lực mạnh về vốn của ngân hàng, thể hiện năng lực quản lý của lãnh đạo, năng lực chuyên môn của cán bộ ngân hàng.
Điều đó tạo nên uy tín ngày càng cao cho ngân hàng và đó là cơ sở làm tăng thu nhập của ngân hàng trong tương lai. * Đối với doanh nghịêp: Trong nền kinh tế thị trường nhu cầu về vốn trung và dài hạn cho các doanh nghiệp luôn là một đòi hỏi cấp thiết. Các doanh nghiệp mới thành lập thì cần vốn để mua sắm tài sản cố định, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật như nhà xưởng, kho bãi và đáp ứng một phần vốn lưu 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các doanh nghiệp đang hoạt động thì luôn có nhu cầu đổi mới trang thiết bị, công nghệ để nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường, mở rộng sản xuất khi gặp cơ hội kinh doanh thuận lợi.
Để làm được điều đó các doanh nghiệp cần phải có một lượng vốn lớn và thời gian sử dụng tương đối dài. Mỗi doanh nghiệp thể có nhiều nguồn khác nhau để đáp ứng các nhu cầu đó của mình, song một trong những nguồn quan trọng nhất thường được các doanh nghiệp sử dụng là nguốn vốn tín dụng ngân hàng. Đặc biệt trong điều kiện đang phát triển của Việt Nam, nhu cầu cho đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp là rất lớn, trong khi đó, nguồn vốn tự tích luỹ của các danh nghiệp lại rất thấp, nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư rất dồi dào nhưng việc đầu tư trực tiếp vào các doanh nghiệp còn khá xa lạ đối với họ, thị trường chứng khoán đã ra đời song vẫn coi như đang trong thời kỳ sơ khai nên là một trở ngại lớn cho các doanh nghiệp trong việc huy động vốn. Trong điều kiện như vậy thì vốn tín dụng ngân hàng là một trong những lựa chọn hiệu quả nhất.
* Đối với nền kinh tế: Nền kinh tế của bất kỳ quốc gia nào, dù là một quốc gia chậm phát triển, đang phát triển hay phát triển thì nhu cầu trung và dài hạn cho đầu tư phát triển đều rất cần thiết. Đối với các nước chậm phát triển, hoạt động đầu tư chủ yếu là theo chiều rộng dưới hình thức xây dựng mới, các nước phát triển thì chủ yếu đầu tư theo chiều sâu theo hướng hiện đại hóa, còn các nước đang phát triển cần phải kết hợp đầu tư cả theo chiều rộng, cả theo chiều sâu. Nhưng dù là đầu tư theo cách nào thì cũng cần đến vốn và phải là nguồn vốn trung và dài hạn. Nguồn vốn đáp ứng nhu cầu đầu tư này có thể khai thác từ nhiều kênh khác nhau trong đó kênh tín dụng ngân hàng luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Xuất phát từ chức năng tập trung và phân phối lại vốn trong nền kinh tế, tín dụng trung và dài hạn của ngân hàng đã thu hút những nguồn vốn dư thừa tạm thời nhàn rỗi để đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, đáp ứng các nhu cầu về vốn cho các doanh nghiệp, từ đó phục vụ cho sự tăng trưởng nền 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kinh tế. Phát triển tín dụng trung và dài hạn sẽ tạo công ăn việc làm cho người lao động, giảm bớt đáng kể gánh nặng cho ngân sách Nhà nước, giảm các khoản bao cấp từ ngân sách đầu tư cho xây dựng cơ bản, góp phần giảm bớt thâm hụt ngân sách… hơn thế nữa hiệu quả mang lại cũng tỏ ra cao hơn. Bên cạnh đó, tín dụng trung và dài hạn cũng có thể được sử dụng như một công cụ tác động vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đất nước theo những định hướng có lợi nhất. Thông qua việc mở rộng cho vay đối với những lĩnh vực cần khuyến khích và hạn chế cho vay đối với những lĩnh vực không cần đẩy mạnh, các ngân hàng đã tham gia tích cực vào việc điều chỉnh cơ cấu kinh tế một cách chủ động và tích cực.