LỜI MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế của nƣớc ta hiện nay đã và đang trên đà hội nhập kinh tế thế giới vì vậy hoạt động đầu tƣ ngày càng đƣợc thúc đẩy và phát triển mạnh mẽ cũng nhƣ cải thiện đời sống xã hội. Trong đó, không thể kể đến vai trò quan trọng của các NHTM đặc biệt với tƣ cách là nhà tài trợ cho các dự án đầu tƣ cũng nhƣ những cơ hội và thách thức đang đặt ra cho các NHTM. Một dự án đầu tƣ có khả năng thực hiện đƣợc và mang lại hiệu quả kinh tế xã hội cho các bên liên quan bao gồm Ngân hàng, chủ đầu tƣ và nền kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào khả năng thẩm định dự án đầu tƣ của NHTM. Là một trung gian tài chính hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận, an toàn và hiệu quả, muốn các dự án đầu tƣ đảm bảo chất lƣợng thì NHTM phải làm tốt công tác thẩm định dự án đầu tƣ, đặc biệt vai trò quan trọng của công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ là không thể phủ nhận.
Việc thẩm định tài chính dự án đầu tƣ là thƣớc đo quan trọng trong việc ra quyết định tài trợ đối với dự án của NHTM. Hiện nay trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với những khó khăn nhƣ nợ xấu tăng cao, thị trƣờng bất động sản đóng băng… phần nào là hệ quả của chất lƣợng thẩm định tài chính dự án ở các NHTM còn chƣa cao, nhiều dự án đầu tƣ không phát huy đƣợc hiệu quả khi hoạt động. Trong bối cảnh đó, đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Hà Nội” đƣợc chọn để nghiên cứu nhằm mục tiêu đánh giá thực trạng công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ trong hoạt động cho vay theo dự án tại Vietcombank Hà Nội trong giai đoạn 2010 – 2012 và đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ của Vietcombank Hà Nội. Lê Hồng Anh NHC – K12 Khóa luận tốt nghiệp 2 Học viện Ngân hàng 2.
Tình hình nghiên cứu Có thể nói, bàn về việc thẩm định dự án đầu tƣ chƣa bao giờ là một đề tài kém hấp dẫn với những học giả và đọc giả. Bởi lẽ, hoạt động đầu tƣ có nghĩa ý sống còn với sự tăng trƣởng và phát triển đối với một quốc gia. Hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về thẩm định dự án nói chung và thẩm định tài chính nói riêng nhƣ: Ths. Đinh Thế Hiển với tác phẩm “Lập và thẩm định hiệu quả tài chính dự án đầu tƣ” (2008) trình bày những kiến thức cơ bản về lập và thẩm định tài chính dự án, TS.
Hà Thị Sáu với bài viết “Nâng cao chất lƣợng thẩm định tài chính dự án đầu tƣ” (2010)…Các tác phẩm này tập trung vào việc thẩm định tài chính trong hoạt động cho vay theo dự án trên cơ sở về mặt lý thuyết. Qua tìm hiểu, em thấy chƣa có đề tài khóa luận nào nghiên cứu về thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hà Nội, chính vì vậy, em chọn đề tài này với mong muốn góp phần nâng cao chất lƣợng thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại chi nhánh Vietcombank Hà Nội trên cơ sở những trải nghiệm thực tế tại Ngân hàng. Mục đích nghiên cứu - Làm rõ, đánh giá thực trạng công tác thẩm định tài chính tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hà nội. - Đề xuất những giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hà Nội.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tƣợng nghiên cứu Chất lƣợng thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hà Nội.2 Phạm vi nghiên cứu Hoạt động thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – chi nhánh Hà Nội. Lê Hồng Anh NHC – K12 Khóa luận tốt nghiệp 3 Học viện Ngân hàng 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Sử dụng phƣơng pháp thống kê, phân tích, so sánh các chỉ tiêu kết hợp với phƣơng pháp nghiên cứu tình huống (Dự án đầu tƣ đổi mới phƣơng tiện hoạt động taxi giai đoạn II – 2012 của công ty CP Hà Nội Tourist Taxi). Các số liệu thu thập từ báo cáo kết quả kinh doanh của Chi nhánh Vietcombank Hà Nội.
Kết cấu của khóa luận Nội dung chính của khóa luận gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những lý luận chung về công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ và nâng cao chất lƣợng công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ. Chƣơng 2: Thực trạng chất lƣợng công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam- chi nhánh Hà Nội Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lƣợng công tác thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại Ngân hàng ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội Lê Hồng Anh NHC – K12 Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƢ 1.1 Thẩm định dự án đầu tƣ tại Ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm dự án đầu tƣ Các lý thuyết kinh tế về đầu tƣ đã nêu ra vai trò quan trọng của đầu tƣ với sự tăng trƣởng và phát triển của một quốc gia. Vì thế, đầu tƣ đƣợc xem là một hoạt động quan trọng của bất kì tổ chức nào trong nền kinh tế.“Đầu tư là sự hi sinh các nguồn lực hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm thu được các kết quả, thực hiện được các mục tiêu nhất định trong tương lai”. Ngày nay, nhằm tối đa hóa hiệu quả đầu tƣ, các hoạt động đầu tƣ đều đƣợc thực hiện theo dự án.
Dự án đầu tƣ đƣợc xem xét ở nhiều góc độ: Về hình thức: Dự án đầu tƣ là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết, có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch nhằm đạt đƣợc kết quả và thực hiện đƣợc những mục tiêu nhất định trong tƣơng lai. Về nội dung: Dự án đầu tƣ là tổng thể các hoạt động và chi phí cần thiết đƣợc bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ với lịch thời gian và địa điểm xác định để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định trong tƣơng lai. Trên thực tế, khái niệm dự án đầu tƣ đƣợc tiếp cận dƣới nhiều góc độ khác nhau nhƣng tất cả các dự án đầu tƣ đều bao gồm những thành phần chính sau: Lê Hồng Anh NHC – K12 Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng - Các mục tiêu cần đạt đƣợc khi thực hiện dự án. Cụ thể là khi thực hiện, dự án sẽ mang lại những lợi ích gì cho đất nƣớc, cho chủ đầu tƣ.
- Các hoạt động của dự án. Dự án phải nêu rõ những hành động cụ thể phải thực hiện, địa điểm thực hiện, thời gian thực hiện, và các bộ phận có trách nhiệm thực hiện hành động đó. Tất cả các hoạt động này đều có mối quan hệ với nhau vì đều hƣớng tới mục tiêu chung là sự thành công của dự án. Đây là các nguồn đầu vào cần thiết cho dự án: vật chất, tài chính, con ngƣời…Cần phải nêu rõ các nguồn lực cần thiết cho dự án, tổng hợp các nguồn lực này chính là vốn đầu tƣ cho dự án.2 Khái niệm thẩm định dự án đầu tƣ Dự án đầu tƣ có ba đặc trƣng: sinh lời, dài hạn và rủi ro.
Một dự án thƣờng kéo dài nhiều năm, đòi hỏi một lƣợng vốn lớn và bị ảnh hƣởng bởi nhiều yếu tố biến động trong nền kinh tế. Tuy rằng, trong dự án đã đề cập các khía cạnh đầy đủ và chi tiết từ phía ngƣời lập dự án (chủ đầu tƣ hoặc các cơ quan tƣ vấn đƣợc thuê lập dự án) nhƣng xuất phát từ góc độ quản lý và mục tiêu lợi nhuận, phát triển bền vững thì thẩm định dự án đầu tƣ là một trong những biện pháp cơ bản nhằm khẳng định tính hiệu quả và an toàn của việc đầu tƣ giúp cho Ngân hàng có thể ra quyết định tài trợ vốn một cách chính xác. “Thẩm định dự án đầu tư là việc tổ chức xem xét – đánh giá một cách khách quan, có cơ sở khoa học và toàn diện trên các nội dung cơ bản liên quan trực tiếp đến thực hiện dự án, đến tính hiệu quả và tính khả thi của dự án” 1.2 Thẩm định tài chính dự án đầu tƣ tại Ngân hang thƣơng mại 1.1 Khái niệm thẩm định tài chính dự án đầu tƣ Thẩm định tài chính dự án đầu tƣ là một nội dung quan trọng trong sáu nội dung cần thẩm định cho một dự án đầu tƣ. Thẩm định tài chính dự án đầu tƣ là việc đánh giá tính khả thi về mặt tài chính của dự án và là cơ sở để đánh giá hiệu quả kinh tế.
Lê Hồng Anh NHC – K12 Khóa luận tốt nghiệp 6 Học viện Ngân hàng “Thẩm định tài chính dự án đầu tư là việc xem xét đánh giá các bảng dự trù tài chính, trên cơ sở đó xác định các luồng lợi ích, chi phí tài chính của dự án, so sánh với các luồng lợi ích tài chính này trên cơ sở đảm bảo nguyên tác giá trị thời gian của tiền với chi phí và vốn đầu tư ban đầu để đưa ra kết luận về hiệu quả và mức độ rủi ro của dự án để kịp thời khắc phục.2 Vai trò thẩm định tài chính dự án đầu tƣ Cho vay theo dự án đầu tƣ là một nghiệp vụ cấp tín dụng trung – dài hạn điển hình tại các NHTM. Đây là một hình thức cho vay với quy mô lớn, thời gian dài, sinh lời cao nhƣng cũng chứa đựng nhiều rủi ro. Các NHTM với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận thì thẩm định tài chính là một nội dung đƣợc quan tâm nhất từ phía Ngân hàng đồng thời nhằm đánh giá khả năng sinh lời, đáp ứng các nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tƣ. Vì thế vai trò của công tác thẩm định tài chính càng đƣợc chú trọng bởi lẽ kết quả của quá trình thẩm định tài chính là căn cứ quan trọng để Ngân hàng đƣa ra quyết định tài trợ đối với dự án.