CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU VÀ QUẢN LÝ ĐẤU THẦU 1. Một số khái niệm công tác đấu thầu [1] Đấu thầu: Là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Chủ đầu tư: Là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức được giao thay mặt chủ sở hữu vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lý quá trình thực hiện dự án. Bên mời thầu: Là chủ đầu tư hoặc tổ chức chuyên môn có đủ năng lực và kinh nghiệm được chủ đầu tư sử dụng để tổ chức đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu.
Nhà thầu xây dựng: Là nhà thầu tham gia đấu thầu các gói thầu xây lắp, gồm những việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình, hạng mục công trình, cải tạo, sửa chữa lớn. Hoạt động đấu thầu: Bao gồm các hoạt động của các bên liên quan trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Hồ sơ mời thầu (HSMT): là toàn bộ tài liệu sử dụng cho đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế bao gồm các yêu cầu cho một gói thầu làm căn cứ pháp lý để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm lựa chọn nhà thầu trúng thầu; là căn cứ cho việc thương thảo, hoàn thiện và ký hợp đồng. Hồ sơ dự thầu (HSDT): Là toàn bộ tài liệu do nhà thầu lập theo yêu cầu của HSMT và được nộp cho bên mời thầu theo quy định nêu trong HSMT.
Gói thầu: Là một phần của dự án, trong một số trường hợp đặc biệt gói thầu là toàn bộ dự án; gói thầu có thể gồm những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua sắm một lần đối với mua sắm thường xuyên. Giá gói thầu: Là giá trị được xác định trong kế hoạch đấu thầu trên cơ sở tổng mức 4 đầu tư hoặc tổng dự toán, dự toán được duyệt và các quy định hiện hành. Giá dự thầu: Là giá do nhà thầu nêu trong đơn dự thầu thuộc HSDT. Trường hợp nhà thầu có thư giảm giá thì giá dự thầu là giá sau giảm giá.
Giá đề nghị trúng thầu: Là giá do bên mời thầu đề nghị trên cơ sở giá dự thầu của nhà thầu được lựa chọn trúng thầu sau sửa lỗi, hiệu chỉnh các sai lệch theo yêu cầu của HSMT. Giá trúng thầu: Là giá được phê duyệt trong kết quả lựa chọn nhà thầu làm cơ sở để thương thảo, hoàn thiện và ký kết hợp đồng. Công tác đấu thầu ở một số nước trên thế giới Campuchia [15] Trình tự đấu thầu: - Thông báo thông tin về gói thầu và quy trình đấu thầu; - Nhận hồ sơ dự thầu; - Mở thầu; - Đánh giá hồ sơ dự thầu; - Kiểm tra sơ bộ hồ sơ dự thầu; - Kiểm tra chi tiết hồ sơ dự thầu; - Xếp hạng các nhà thầu, công bố kết quả. Phillipin [16] Hồ sơ mời thầu đạt chuẩn bao gồm các nội dung sau: - Thư mời dự thầu; - Các yêu cầu về năng lực nhà thầu; - Các hướng dẫn cho nhà thầu, bao gồm cả phạm vi đấu thầu, tiêu chuẩn đủ điều kiện, phương pháp đánh giá thầu, ngày, giờ và địa điểm họp trước khi đấu thầu, nộp hồ sơ dự thầu và mở thầu; - Bảng tiên lượng ; - Các bản vẽ, các yêu cầu về tiến độ, kỹ thuật; - Hình thức đấu thầu, đơn giá, khối lượng thanh toán; - Thời gian hoàn thành; 5 - Hình thức bảo lãnh dự thầu và bảo lãnh thực hiện hợp đồng.
Trung Quốc [17] Việc lựa chọn nhà thầu được dựa trên 6 tiêu chí sau: - Mức độ đáp ứng của hồ sơ dự thầu; - Thiết kế tổ chức thi công; - Uy tín và năng lực của nhà thầu; - Bảng tiên lượng; - Chi phí quản lý; - Đánh giá toàn diện và kiểm tra. Pakistan [18] Hồ sơ mời thầu đạt chuẩn bao gồm các nội dung sau: - Các hướng dẫn cho nhà thầu; - Thông tin về gói thầu; - Điều kiện chung của hợp đồng; - Điều kiện cụ thể của hợp đồng; - Các quy định đặc biệt; - Các quy định kỹ thuật; - Thư mời dự thầu và phụ lục dự thầu; - Bảng tiên lượng. - Hình thức bảo đảm dự thầu - Mẫu hợp đồng - Hình thức bảo lãnh thực hiện hợp đồng - Các bản vẽ. Anh [19] Việc lựa chọn nhà thầu xét đến 3 vấn đề chính: - Thông tin chung về các nhà thầu; - Khả năng đáp ứng yêu cầu dự thầu trong giai đoạn sơ tuyển; - Kiểm tra chi tiết hồ sơ dự thầu.
Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) [20] 6 Trình tự đấu thầu: - Thông báo thông tin về gói thầu và quy trình đấu thầu; - Kiểm tra sơ bộ hồ sơ dự thầu; - Kiểm tra khả năng đáp ứng yêu cầu dự thầu, loại bỏ các hồ sơ không hợp lệ; - Kiểm tra chi tiết hồ sơ dự thầu; - Công bố kết quả. Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) [21] Trình tự đấu thầu: - Thông báo thông tin cơ bản về gói thầu; - Kiểm tra khả năng đáp ứng yêu cầu dự thầu; - Đánh giá chi tiết hồ sơ dự thầu; - Xác định giá thấp nhất của hồ sơ dự thầu hợp lệ, ký kết hợp đồng; Ngân hàng thế giới (WB) [22] Hồ sơ mời thầu gồm những nội dung sau: - Thư mời thầu; - Các hướng dẫn cho nhà thầu; - Các thông tin dữ liệu về gói thầu; - Điều kiện chung của hợp đồng; - Điều kiện đặc biệt của hợp đồng; - Các đặc điểm kỹ thuật của gói thầu; - Hình thức đấu thầu, phụ lục kèm theo dự thầu và đảm lãnh dự thầu; - Bảng tiên lượng; - Mẫu hợp đồng, yêu cầu tiến độ thực hiện, bão lãnh thanh toán từ ngân hàng; - Các bản vẽ; - Phần chú giải; - Yêu cầu trình độ chuyên môn; - Thủ tục giải quyết tranh chấp. Tình hình công tác đấu thầu xây lắp trên thế giới, Việt Nam và tại công ty cổ phần Hòa Phú 1. Tình hình trên thế giới [23], [24] Hơn 5 năm kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 - 2009, nền kinh tế thế giới hiện nay vẫn đang trên đà hồi phục một cách chậm chạp.
Kinh tế thế giới tiếp tục khẳng định chiều hướng phục hồi rõ nét mặc dù không đồng đều giữa các nước, các khu vực và tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Mặc dù tình trạng suy thoái kép đã không xảy ra như một số chuyên gia dự báo nhưng những cuộc khủng hoảng liên tiếp ở quy mô quốc gia hay khu vực những năm qua đã khiến cho mục tiêu phục hồi trở lại mức tăng trưởng như trước khủng hoảng vẫn còn khá xa, bất chấp những nỗ lực khôi phục mạnh mẽ từ các chính phủ và tổ chức quốc tế. Từ tháng 9 năm 2008, cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất kể từ sau Thế chiến thứ II bắt đầu lan rộng. Bắt nguồn từ sự suy thoái của thị trường nhà đất Hoa Kỳ - gây ra bởi những khoản cho vay dưới chuẩn - cuộc khủng hoảng đã lan sang thị trường tài chính và nhanh chóng ảnh hưởng đến kinh tế toàn cầu.
Sau khi hai quỹ tín dụng địa ốc lớn là Fannie Mae và Freddie Mac bị quốc hữu hóa và đặt dưới quyền quản trị của Cục Nhà cửa liên bang Hoa Kỳ, lần lượt các ngân hàng lớn của Hoa Kỳ như Lehman Brothers, Washington Mutual cũng tuyên bố phá sản, trong khi Merill Lynch bị Bank of America mua lại, còn tập đoàn AIG lại phải nhận hàng chục tỷ USD cứu trợ từ chính phủ Hoa Kỳ. Năm 2009, kinh tế toàn cầu bắt đầu tăng trưởng trở lại nhờ diễn biến khá tích cực ở các nền kinh tế châu Á và sự phục hồi, ổn định ở những nền kinh tế mới nổi và đang phát triển. Tuy nhiên, tốc độ phục hồi còn chậm và hoạt động kinh tế vẫn thấp hơn so với thời kỳ trước khủng hoảng. Tăng trưởng diễn ra nhờ sự phục hồi trong khu vực sản xuất cũng như những dấu hiệu khả quan trong thương mại hàng hóa, khôi phục lòng tin của khách hàng và sự ổn định trở lại trên thị trường nhà ở.
Nhìn chung, toàn cảnh kinh tế thế giới đã được cải thiện, giá cả hàng hóa tăng trở lại sau khi giảm mạnh hồi đầu năm 2009 và hoạt động thương mại bắt đầu hồi phục. Đến 8 cuối năm 2009, khu vực đồng tiền chung châu Âu tuyên bố EU, trừ Hy Lạp và Tây Ban Nha, đã thoát khỏi suy thoái. Các nền kinh tế khác như Nhật Bản, Singapore, Đức, Pháp cũng được cho là đã thoát khỏi thời kỳ đen tối nhất. Với mức tăng trưởng trong quý III đạt 2,2%, nền kinh tế lớn nhất thế giới - Hoa Kỳ cũng đã thoát khỏi đáy sau 4 quý tăng trưởng âm liên tiếp.
Năm 2010 được xem là năm nhiều biến cố đối với nền kinh tế thế giới khi phải vượt qua những khó khăn, thách thức gây ra bởi cuộc suy thoái lớn nhất kể từ cơn Đại khủng hoảng trong những năm 1930. Một trong những biến cố lớn đó là cuộc khủng hoảng nợ công ở châu Âu với nạn nhân đầu tiên là Hy Lạp, và tiếp đến là Ireland. Khủng hoảng nợ công không chỉ đe dọa các nước khu vực đồng Euro mà còn đe dọa nhiều chính phủ khác khi chi tiêu quá mức cho các chương trình kích cầu. Nhìn chung, năm 2010 khép lại với một loạt nền kinh tế đạt mức tăng trưởng ấn tượng và các nhà quan sát liên tục nâng dự báo tăng trưởng của năm.
Theo tính toán của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) sản lượng nền kinh tế toàn cầu tăng tới 4,8% trong năm 2010, cao hơn rất nhiều so với dự báo trước đó của họ - chỉ ở mức 1,9%. Đóng góp chủ yếu vào mức tăng trưởng GDP thế giới trong năm 2010 là nhóm các nền kinh tế mới nổi.
