Nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL: Giải pháp và nghiên cứu từ Trường Đại học Kinh tế TP.HCM

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu đồng bằng sông cửu long luận văn thạc sĩ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Gạo Xuất Khẩu ĐBSCL
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CHẤT LƯỢNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU
• 1.1. Chất lượng và chỉ tiêu chất lượng
• 1.2. Các khái niệm về chất lượng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ SỰ CẦN THIẾT NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TẠI GẠO XK TẠI ĐBSCL
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU ĐBSCL
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vùng sản xuất gạo lớn nhất Việt Nam, đóng góp hơn 90% sản lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, chất lượng gạo xuất khẩu vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện. Việc nâng cao chất lượng gạo không chỉ giúp tăng giá trị xuất khẩu mà còn nâng cao uy tín của hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các yếu tố như quy trình sản xuất, công nghệ chế biến và tiêu chuẩn xuất khẩu cần được chú trọng.

1.1. Đặc điểm chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL

Chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL được đánh giá qua nhiều tiêu chí như độ ẩm, kích thước hạt, màu sắc và hàm lượng dinh dưỡng. Các tiêu chuẩn này không chỉ ảnh hưởng đến giá trị thương mại mà còn đến sức khỏe người tiêu dùng.

1.2. Vai trò của gạo trong nền kinh tế ĐBSCL

Gạo không chỉ là lương thực chính mà còn là nguồn thu nhập chủ yếu của người dân ĐBSCL. Việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu sẽ góp phần tăng thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

II. Thách thức trong nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL

Mặc dù ĐBSCL có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu. Các vấn đề như công nghệ chế biến lạc hậu, quy trình sản xuất chưa đồng bộ và thiếu sự đầu tư vào nghiên cứu phát triển là những rào cản lớn.

2.1. Công nghệ chế biến gạo còn hạn chế

Nhiều cơ sở chế biến gạo tại ĐBSCL vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, dẫn đến chất lượng gạo không đồng đều. Việc đầu tư vào công nghệ hiện đại là cần thiết để nâng cao chất lượng sản phẩm.

2.2. Quy trình sản xuất chưa đồng bộ

Quy trình sản xuất gạo tại ĐBSCL thường thiếu sự liên kết giữa các khâu từ trồng trọt đến chế biến. Điều này dẫn đến việc khó kiểm soát chất lượng sản phẩm cuối cùng.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL

Để nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ từ khâu sản xuất đến chế biến. Việc áp dụng công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao nhận thức của nông dân là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại

Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến hiện đại để nâng cao chất lượng gạo. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn tăng năng suất lao động.

3.2. Tăng cường đào tạo cho nông dân

Đào tạo nông dân về kỹ thuật canh tác và quy trình chế biến gạo là rất cần thiết. Điều này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng của họ trong việc sản xuất gạo chất lượng cao.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu đã mang lại kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng giá trị xuất khẩu.

4.1. Các mô hình sản xuất gạo chất lượng cao

Một số mô hình sản xuất gạo chất lượng cao đã được triển khai thành công tại ĐBSCL, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho nông dân.

4.2. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong chế biến gạo đã giúp giảm thiểu hao hụt và nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

V. Kết luận và tương lai của chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL

Nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Với sự đầu tư đúng mức vào công nghệ và quy trình sản xuất, ĐBSCL có thể trở thành trung tâm xuất khẩu gạo chất lượng cao của Việt Nam trong tương lai.

5.1. Tầm nhìn cho ngành gạo ĐBSCL

Ngành gạo ĐBSCL cần có một tầm nhìn dài hạn để phát triển bền vững, tập trung vào chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm.

5.2. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước để khuyến khích đầu tư vào công nghệ và nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long là vựa lúa lớn nhất của Việt Nam, chiếm diện tích gieo trồng khoảng 3,6 triệu hecta trên tổng diện tích tự nhiên 39.876 km², hàng năm đóng góp từ 17,8 đến 18,7 triệu tấn lúa và cung cấp trên 90% sản lượng gạo xuất khẩu của cả nước. Mặc dù Việt Nam liên tục giữ vị thế quốc gia xuất khẩu gạo đứng thứ hai thế giới với sản lượng từ 4,5 đến 5,2 triệu tấn/năm trong giai đoạn 2001-2008, chất lượng gạo thương phẩm vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch tại khu vực dao động từ 13% đến 16%, đồng thời giá bán gạo xuất khẩu cùng loại luôn thấp hơn gạo Thái Lan từ 30 đến 40 USD/tấn do phẩm cấp chưa đồng đều và chưa xây dựng được thương hiệu quốc tế vững chắc.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện, phân tích và lượng hóa các nhân tố chi phối chất lượng gạo xuất khẩu tại Đồng bằng sông Cửu Long, từ đó đề xuất các giải pháp quản trị chất lượng toàn diện. Mục tiêu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị chất lượng lúa gạo; phân tích thực trạng công nghệ thu hoạch, bảo quản và xay xát; xác định mức độ tác động của các nhóm yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp; đồng thời kiến nghị lộ trình nâng cấp chuỗi chế biến xuất khẩu.

Nghiên cứu được triển khai trên địa bàn các tỉnh trọng điểm lúa gạo như Cần Thơ, An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp, Tiền Giang, Sóc Trăng, Vĩnh Long và Long An trong giai đoạn 2001-2008 và định hướng phát triển đến năm 2015. Việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc: nếu giá gạo bình quân tăng thêm từ 30 đến 40 USD/tấn với quy mô xuất khẩu 5 triệu tấn/năm, kim ngạch quốc gia sẽ tăng thêm từ 150 đến 200 triệu USD, trực tiếp cải thiện thu nhập cho hơn 70% dân số sống bằng nghề nông tại vùng châu thổ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết quản trị chất lượng hiện đại và khung tiêu chuẩn quốc tế. Theo tiêu chuẩn TCVN 5814:1994 và bộ tiêu chuẩn ISO 9000:2000, chất lượng được định nghĩa là tập hợp các đặc tính của một thực thể có khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã công bố hoặc tiềm ẩn của khách hàng và các bên liên quan. Trong lĩnh vực chế biến thực phẩm, hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000:2005 đóng vai trò then chốt trong việc chuẩn hóa toàn bộ quy trình từ khâu nhập nguyên liệu đến thành phẩm xuất xưởng.

Bên cạnh đó, tác giả vận dụng lý thuyết tác động của chiến lược thị trường tới lợi nhuận để luận giải mối quan hệ giữa chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp. Nâng cao chất lượng không chỉ giúp gia tăng giá bán tương đối mà còn triệt tiêu chi phí tăng thêm nhờ giảm thiểu phế phẩm, hao hụt trong quá trình chế biến. Các khái niệm chỉ tiêu kỹ thuật được chuẩn hóa theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 5644:1999 về gạo trắng xuất khẩu, bao gồm:

1. Độ ẩm hạt: Giới hạn tối đa từ 14,0% đến 14,5% nhằm ngăn ngừa nấm mốc và bảo quản dài ngày.
2. Độ xay xát: Phân cấp mức độ bóc vỏ cám từ xay xát hợp lý đến xay xát rất kỹ và thật kỹ.
3. Hạt biến màu: Giới hạn tỷ lệ hạt vàng dưới 0,5% đối với gạo cấp cao và dưới 1,5% đối với gạo cấp thấp.
4. Hạt hư hỏng: Tỷ lệ hạt tổn thương do bệnh hoặc côn trùng khống chế từ 0,5% đến 1,5%.
5. Độ thuần chủng giống: Tỷ lệ hạt lẫn loại duy trì trên 90% đối với gạo cao cấp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và phương pháp định lượng. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê giai đoạn 2001-2007, báo cáo thường niên của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hiệp hội Lương thực Việt Nam và các cơ quan quản lý chuyên ngành.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát bảng câu hỏi với cỡ mẫu 44 đối tượng hợp lệ. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích kết hợp thuận tiện được áp dụng để tiếp cận hai nhóm chuyên gia am hiểu sâu sắc thực tế: các giám định viên kiểm tra chất lượng độc lập và các nhà quản trị điều hành trực tiếp tại các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu lúa gạo thuộc Tổng Công ty Lương thực Miền Nam, Tổng Công ty Lương thực Miền Bắc và các công ty cổ phần lớn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Thang đo Likert 5 bậc được sử dụng để đánh giá mức độ quan trọng của các tiêu chí và biến số khảo sát.

Phần mềm SPSS phiên bản 16.1 được lựa chọn làm công cụ phân tích thống kê mô tả và phân tích nhân tố khám phá. Phương pháp phân tích nhân tố khám phá được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc rút gọn 10 biến quan sát phức tạp thành các nhóm nhân tố đại diện độc lập, loại bỏ hiện tượng đa cộng tuyến và lượng hóa chính xác mức độ giải thích phương sai của từng cấu phần đối với chất lượng gạo xuất khẩu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thống kê mô tả 44 mẫu khảo sát đã xác định thứ tự ưu tiên của 5 chỉ tiêu chất lượng gạo xuất khẩu:

1. Độ ẩm hạt đạt điểm trung bình cao nhất là 4,7273 với 72,7% ý kiến đánh giá ở mức rất quan trọng và 27,3% đánh giá quan trọng.
2. Độ xay xát đạt điểm trung bình 4,6136 với 63,6% chuyên gia đánh giá rất quan trọng và 34,1% đánh giá có phần quan trọng.
3. Hạt biến màu đạt điểm trung bình 4,5909 với 61,4% đánh giá rất quan trọng.
4. Hạt hỏng và hạt bệnh đạt điểm trung bình 4,4773 với 34,1% rất quan trọng và 63,6% có phần quan trọng.
5. Hạt lẫn và độ thuần chủng đạt điểm trung bình 4,3182 với 54,5% rất quan trọng.

Kiểm định độ thích hợp của mô hình phân tích nhân tố khám phá cho thấy hệ số KMO đạt 0,723 nằm trong khoảng chấp nhận tốt từ 0,5 đến 1,0. Kiểm định Bartlett đạt giá trị Chi-Square xấp xỉ 264,772 với 15 bậc tự do và mức ý nghĩa Sig. bằng 0,000, bác bỏ giả thuyết H0 về việc ma trận tương quan giữa các biến là ma trận đơn vị.

Sau khi trích xuất theo tiêu chuẩn Eigenvalue lớn hơn 1, mô hình đã rút ra 2 nhân tố đại diện giải thích tới 89,801% tổng phương sai biến thiên dữ liệu. Cụ thể:

• Nhân tố 1 (Nhóm nhân tố bên ngoài) có Eigenvalue là 3,658, giải thích 60,967% phương sai, với trọng số nhân tố chi phối mạnh nhất là Nguyên liệu đầu vào (0,370), Chính sách kinh tế Nhà nước (0,367) và Đạo đức trách nhiệm xã hội (0,350).
• Nhân tố 2 (Nhóm nhân tố bên trong) có Eigenvalue là 1,730, giải thích 28,834% phương sai, với trọng số nhân tố chi phối cao nhất là Công nghệ sản xuất (0,388), Trình độ nhân lực (0,384) và Máy móc thiết bị (0,361).

Khảo sát thực địa ghi nhận chỉ khoảng 10% doanh nghiệp chế biến tại vùng trang bị máy sấy lúa công nghiệp. Trong đó, chỉ có 6 đơn vị lớn thuộc khối Nhà nước sở hữu hệ thống sấy quy mô từ 300 đến 400 tấn/ngày, chưa đáp ứng được nhu cầu thu hoạch dồn dập hàng triệu tấn lúa mỗi vụ.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét sự phân hóa giữa thực trạng chế biến lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long với các nước xuất khẩu hàng đầu thế giới. Thái Lan và Ấn Độ áp dụng mô hình bảo quản nghiêm ngặt từ lúa khô trong hệ thống silo chuyên dụng, chỉ tiến hành xay xát khi có hợp đồng giao hàng, giúp duy trì tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch ở mức 7% đến 10%. Ngược lại, đa số doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long do thiếu kho bãi và sân phơi nên chủ yếu mua gạo nguyên liệu đã xay xát thô về dự trữ và sấy lại gạo thành phẩm, khiến hạt gạo bị giòn, dễ gãy nát, tăng tỷ lệ tấm và giảm đáng kể hương vị tự nhiên.

Dữ liệu phân tích nhân tố xoay có thể được biểu diễn trực quan thông qua bảng ma trận tải nhân tố hai chiều nhằm thể hiện rõ sự phân tách rành mạch giữa các biến môi trường thể chế bên ngoài và năng lực quản trị công nghệ nội tại. Đồng thời, biểu đồ cột so sánh điểm trung bình các chỉ tiêu chất lượng minh chứng độ ẩm là biến số nhạy cảm nhất. Khi độ ẩm không đồng đều, việc vận chuyển đường biển dài ngày trong khoang tàu nhiệt độ cao khiến gạo nhanh chóng ngả vàng, ẩm mốc, dẫn đến việc nhà nhập khẩu quốc tế chỉ chấp nhận mua gạo Việt Nam ở phân khúc giá thấp.

Thực trạng gieo trồng trên 117 đến 158 giống lúa mỗi vụ tại Đồng bằng sông Cửu Long đã gây khó khăn lớn cho công tác phân loại nhập kho, buộc các nhà máy phải xay xát hỗn hợp nhiều loại hạt dài ngắn khác nhau, làm suy giảm nghiêm trọng độ thuần chủng thương phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới công nghệ bảo quản và chuyển đổi căn bản quy trình dự trữ từ gạo sang thóc khô: Tổng Công ty Lương thực Miền Nam cùng các doanh nghiệp chế biến cần tập trung nguồn vốn đầu tư hệ thống silo bảo quản hiện đại và trạm sấy tầng sôi tại các vùng nguyên liệu tập trung. Mục tiêu đến năm 2015 nâng tỷ lệ cơ giới hóa khâu sấy lúa lên 60%, giảm tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch xuống dưới 10% và chấm dứt tình trạng phơi sấy gạo thành phẩm.

2. Quy hoạch vùng chuyên canh và chuẩn hóa bộ giống lúa xuất khẩu: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp cùng Ủy ban Nhân dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long ban hành danh mục chọn lọc dưới 10 giống lúa chất lượng cao chủ lực như Jasmine, ST, CS2000. Phấn đấu nâng độ thuần chủng của các lô hàng xuất khẩu đạt trên 90% và từng bước xây dựng thương hiệu quốc gia cho hạt gạo Việt Nam trong giai đoạn 2010-2015.

3. Đầu tư nâng cấp dây chuyền xay xát và máy tách màu quang học hiện đại: Các nhà máy chế biến gạo cần đổi mới thiết bị bóc vỏ, đánh bóng và lắp đặt máy tách màu điện tử nhằm loại bỏ triệt để hạt vàng, hạt bệnh dưới ngưỡng 0,5%. Phấn đấu nâng tỷ trọng gạo chất lượng cao đạt tiêu chuẩn xay xát rất kỹ lên trên 60% tổng sản lượng xuất khẩu.

4. Xây dựng và áp dụng hệ thống quản trị chất lượng chuẩn mực quốc tế: Ban lãnh đạo doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp cần cam kết triển khai đồng bộ hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2000 và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ISO 22000:2005. Tổ chức đào tạo chuyên sâu định kỳ hàng năm cho 100% đội ngũ kỹ sư điều hành và công nhân kỹ thuật xay xát.

5. Hoàn thiện cơ chế điều hành xuất khẩu và chuỗi liên kết bao tiêu nông sản: Hiệp hội Lương thực Việt Nam cùng Bộ Công Thương cần thiết lập cơ chế giám sát chất lượng xuất khẩu nghiêm ngặt, minh bạch hóa việc đăng ký hợp đồng và công bố giá sàn hợp lý. Xây dựng mô hình liên kết bốn nhà nhằm bảo đảm giá thu mua ổn định, khuyến khích nông dân canh tác lúa sạch đạt chuẩn xuất khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu lúa gạo: Nắm bắt phương pháp luận quản trị chất lượng toàn diện, hiểu rõ tác động của các tham số kỹ thuật máy móc để hoạch định chiến lược đầu tư hệ thống silo sấy lúa và dây chuyền tách màu, tối ưu hóa biên lợi nhuận xuất khẩu.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội Lương thực Việt Nam: Sử dụng các bằng chứng thực nghiệm và kết quả kiểm định thống kê làm cơ sở khoa học để ban hành quy hoạch vùng giống lúa chuyên canh, điều chỉnh chính sách tín dụng hỗ trợ sau thu hoạch và nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.

3. Hợp tác xã nông nghiệp và bà con nông dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long: Tham khảo các tiêu chuẩn thương mại quốc tế về độ ẩm, độ thuần chủng và tạp chất, từ đó thay đổi tập quán canh tác phân tán sang liên kết sản xuất cánh đồng mẫu lớn với các giống lúa phẩm cấp cao.

4. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Quản trị kinh doanh, Nông nghiệp: Tiếp cận một case study hoàn chỉnh về ứng dụng phân tích định lượng EFA trên phần mềm SPSS để giải quyết bài toán nâng cao năng lực cạnh tranh cho chuỗi giá trị nông sản chủ lực.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ tiêu kỹ thuật nào ảnh hưởng lớn nhất đến chất lượng gạo xuất khẩu Đồng bằng sông Cửu Long?

Độ ẩm hạt là chỉ tiêu quan trọng nhất với điểm trung bình đánh giá đạt 4,7273 và 72,7% chuyên gia nhận định ở mức rất quan trọng. Độ ẩm vượt quá 14,5% sẽ khiến gạo nhanh chóng lên men, ẩm mốc và giảm độ bền cơ học khi lưu kho hoặc vận chuyển dài ngày trên biển.

2. Vì sao giá gạo xuất khẩu của Việt Nam thường thấp hơn gạo Thái Lan từ 30 đến 40 USD/tấn?

Nguyên nhân chủ yếu do Việt Nam có tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch cao từ 13% đến 16%, thiếu hệ thống máy sấy công nghiệp dẫn đến việc chủ yếu bảo quản gạo trắng thay vì thóc khô, kết hợp với cơ cấu gieo trồng tản mạn hơn 100 giống lúa khiến phẩm cấp hạt không đồng đều.

3. Mô hình phân tích nhân tố trong luận văn đã rút ra những nhóm yếu tố cốt lõi nào?

Mô hình rút ra 2 nhân tố chính giải thích 89,801% biến thiên: Nhân tố bên ngoài gồm chất lượng nguyên liệu, chính sách quản lý nhà nước và đạo đức kinh doanh; Nhân tố bên trong gồm công nghệ chế biến, trình độ nhân lực quản trị và hệ thống trang thiết bị máy móc.

4. Năng lực máy móc thiết bị sấy lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long gặp hạn chế gì?

Chỉ khoảng 10% cơ sở chế biến có trang bị máy sấy lúa, đa phần hoạt động thủ công hoặc bán thủ công công suất nhỏ. Toàn vùng chỉ có 6 đơn vị nhà nước sở hữu máy sấy công suất từ 300 đến 400 tấn/ngày, hoàn toàn quá tải trước sản lượng hàng triệu tấn mỗi mùa vụ.

5. Việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu mang lại lợi ích tài chính trực tiếp như thế nào?

Theo tính toán kinh tế, nếu chất lượng hạt gạo được nâng tầm giúp giá xuất khẩu tăng bình quân từ 30 đến 40 USD/tấn trên quy mô 5 triệu tấn/năm, toàn ngành nông nghiệp sẽ thu về thêm khoảng 150 đến 200 triệu USD kim ngạch xuất khẩu mỗi năm.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng chất lượng gạo xuất khẩu Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2001-2008, chỉ rõ nghịch lý giữa sản lượng xuất khẩu đứng thứ hai thế giới nhưng giá trị gia tăng và vị thế thương hiệu còn thấp.
• Bằng phương pháp nghiên cứu định lượng với cỡ mẫu 44 chuyên gia và phân tích nhân tố khám phá trên phần mềm SPSS, đề tài xác lập mô hình 2 nhân tố giải thích tới 89,801% biến thiên chất lượng gạo xuất khẩu.
• Điểm đột phá của luận văn là chứng minh sự cần thiết phải chuyển dịch căn bản công nghệ sau thu hoạch: thay thế việc bảo quản gạo trắng bằng quy trình sấy khô dự trữ lúa trong hệ thống silo công nghiệp chuẩn hóa độ ẩm 14%.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp giữa quy hoạch vùng giống thuần chủng trên 90%, nâng cấp máy tách màu quang học và chuẩn hóa hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000.
• Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần khẩn trương phối hợp hành động, chuyển đổi từ tư duy mở rộng sản lượng thuần túy sang chiến lược quản trị chất lượng toàn diện để xây dựng vững chắc uy tín hạt gạo Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CHẤT LƯỢNG VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG GẠO XUẤT KHẨU 1.1- Chất lượng và chỉ tiêu chất lượng: 1.1 Các khái niệm về chất lượng: Hoïc giaû ngöôøi Myõ Jorjer Daery khi phaân tích veà chaát löôïng saûn phaåm laø laøm sao coù theå naâng cao naêng löïc doanh lôïi ñaõ neâu: caùc chöùng cöù cuûa kho soá lieäu (Profit Impact of Market Strategy) ñaõ uûng hoä keát luaän “chaát löôïng laø nhaân toá rieâng bieät quan troïng nhaát aûnh höôûng tôùi thaønh quaû laâu daøi cuûa doanh nghieäp” chæ tieâu chaát löôïng trong nghieân cöùu naøy duøng caùc quan nieäm veà chaát löôïng saûn phaåm cuûa khaùch haøng ñeå laøm tieâu chuaån, bao goàm caû nhöõng thuoäc tính phi giaù caû aûnh höôûng ñeán quyeát ñònh cuûa ngöôøi tieâu duøng. Khi ñi saâu phaân tích caùc quan heä cô baûn caên cöù treân nghieân cöùu ñaõ phaùt hieän thaáy: - Chaát löôïng aûnh höôûng tôùi giaù caû töông ñoái. - Khi chaát löôïng giöõ nguyeân khoâng ñoåi thì söï lieân heä giöõa möùc chieám lónh thò tröôøng vaø giaù caû laø töông ñoái coù haïn. - Möùc chieám lónh thò tröôøng coù aûnh höôûng töông ñoái tröïc tieáp tôùi giaù thaønh.

- Chaát löôïng nhaän bieát haàu nhö khoâng coù aûnh höôûng tôùi giaù thaønh nhöng keát luaän naøy voâ cuøng quan troïng vaø laøm phaán chaán, vì noù chöùng toû trong vieäc caûi tieán chaát löôïng thì söï taêng giaù thaønh do vieäc naâng cao thuoäc tính maáu choát gaây ra coù theå ñöôïc trieät tieâu do vieäc tieát kieäm giaù thaønh, do giaûm bôùt pheá phaåm, hao huït. Khaùch haøng baèng loøng traû theâm giaù cho chaát löôïng toát khaùc thöôøng, söï baèng loøng naøy ñaõ tröïc tieáp ñaït ñöôïc hieäu quaû mong muoán. Coøn soá taêng giaù lôùn hay nhoû seõ laø moät söï löïa choïn chieán löôïc, coù theå yeâu caàu khaùch haøng traû baèng giaù cuûa ñoái thuû caïnh tranh yeâu caàu, ñoàng thôøi cung caáp cho khaùch haøng giaù trò öu vieät khaùc thöôøng, nhöõng giaù trò naøy hoaëïc coù theå tröïc tieáp chuyeån hoùa thaønh möùc chieám lónh thò tröôøng hoaëc coù theå giuùp cho vieäc naâng cao ñoä trung thöïc cuûa khaùch haøng vôùi giaù thaønh haï. Ñoù laø nguyeân lyù cuûa giöõ vöõng -11- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chaát löôïng saûn phaåm cuûa saùch löôïc thöïc hieän khaùch haøng vaø phaân tích giaù trò cuûa khaùch haøng [Lyù Ñoâng – Toáng Chí Bình, NXB LÑXH].

Khái niện chất lượng theo TCVN: tiêu chuẩn TCVN 5814: 1994 chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo cho thực thể có khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc tiềm ẩn. Khái niệm chất lượng theo hệ thống quản lý chất lượng ISO: coù nhieàu khaùi nieäm raát tröøu töôïng veà chaát löôïng, chöa được các nhà quản lý chất lượng thoáng nhaát cao, nhöng gaàn ñaây Toå chöùc quoác teá veà tieâu chuaån ISO trong boä tieâu chuaån ISO 9000 phieân baûn 2000 ñaõ ñöa ra khái niệm: “Chaát löôïng laø khaû naêng cuûa taäp hôïp caùc ñaëc tính cuûa saûn phaåm, heä thoáng hay quaù trình ñeå ñaùp öùng caùc yeâu caàu cuûa khaùch haøng vaø caùc beân coù lieân quan”. Yeâu caàu ôû ñaây chính laø nhu caàu vaø mong ñôïi ñöôïc coâng boá, nguï yù hay baét buoäc theo töøng neàn vaên hoùa, taäp quaùn rieâng bieät. Từ khái niệm trên chất lượng có các đặc điểm và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng.2 Các ñaëc ñieåm về chất lượng.

- Chaát löôïng ñöôïc ño bôûi söï thoûa maõn nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng, saûn phaåm khoâng ñöôïc ngöôøi tieâu duøng chaáp nhaän thì bò xem laø chaát löôïng keùm, ñaây chính laø keát luaän quan troïng ñeå caùc nhaø quaûn trò chaát löôïng doanh nghiệp hoạch ñònh chieán löôïc vaø saùch löôïc kinh doanh cuûa mình. - Chaát löôïng ño ñöôïc baèng söï thoûa maõn nhu caàu, maø nhu caàu luoân bieán ñoäng, thay ñoåi neân chaát löôïng cuõng luoân thay ñoåi theo thôøi gian, khoâng gian vaø ñieàu kieän tieâu duøng. - Khi ñaùnh giaù chaát löôïng cuûa moät ñoái töôïng, phaûi xeùt ñeán moïi ñaëc tính cuûa ñoái töôïng coù lieân quan ñeán söï thoûa maõn nhöõng nhu caàu cuï theå. Caùc nhu caàu naøy khoâng chæ töø phía khaùch haøng maø coøn töø caùc beân coù lieân quan, nhö caùc nhu caàu mang tính phaùp cheá, cộâng ñoàng vaø xaõ hoäi.

- Chaát löôïng coù theå ñöôïc coâng boá döôùi daïng caùc quy ñònh, tieâu chuaån nhöng cuõng coù chaát löôïng khoâng theå mieâu taû, coâng boá roõ raøng maø do ngöôøi söû duïng caûm nhaän ñöôïc hoaëc phaùt hieän ñöôïc trong quaù trình söû duïng. -12- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Chaát löôïng khoâng ñôn thuaàn laø thuoäc tính cuûa saûn phaåm, haøng hoùa maø chuùng ta hieåu bieát haøng ngaøy. Chaát löôïng coù theå öùng duïng cho caû heä thoáng, moät quaù trình. Vì theá, chaát löôïng coøn ñöôïc hieåu theo phaïm vi roäng hôn ñoù laø khoâng theå boû qua caùc yeáu toá veà giaù caû vaø caùc dòch vuï haäu baùn haøng, caùc vaán ñeà giao haøng kòp thôøi, ñuùng thôøi haïn… - Chất lượng cao là chất lượng sản phẩm vượt qua sự mong đợi của khách hàng và khi lựa chọn sản phẩm lần sau khách hàng vẫn lựa chọn sản phẩm đó.3 Caùc nhân toá aûnh höôûng ñeán chaát löôïng.

Chất lượng sản phẩm được tạo nên từ nhiều nhân tố trong suốt chu kỳ sống của sản phẩm (Life cycle of product). Chất lượng sản phẩm được hình thành trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh, hoạt động của một doanh nghiệp với nhiều nhân tố ảnh hưởng và có thể xếp thành hai nhóm nhân tố. Nhoùm nhân toá beân ngoaøi: Do nhu caàu cuûa neàn kinh teá, của thị trường thế giới, của người tiêu dùng chi phoái, raøng buoäc ñeán chaát löôïng saûn phaåm theå hieän caùc nhân tố sau: - Trình ñoä phát triển saûn xuaát, yêu cầu về quản lý kinh teá, hieäu löïc cuûa quaûn lyù, Nhà nước phaûi thieát laäp cô cheá toå chöùc quaûn lyù chaát löôïng chaët chẽ. Nhà nước xác lập, ban hành các chính sách kinh tế về quản lý chất lượng, ban hành các tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm của cá nhân và tổ chức sản xuất kinhdoanh và các quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các quy định pháp luật này bắt buộc các nhà sản xuất, các doanh nghiệp phải tuân thủ. Bên cạnh đó chính sách vĩ mô còn quy định cho các cơ quan chức năng kiểm tra, kiểm soát nhằm bảo vệ người tiêu dùng. - Trình độ, chất lượng nguồn nhân lực của xã hội, thể hiện về số lượng, trình độ năng lực của nguồn nhân lực quốc gia, có khả năng đáp ứng cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội hay đáp ứng nhu cầu của các tổ chức và doanh nghiệp. - Nhu caàu cuûa thò tröôøng phaûi theo doõi, naém baét, ñaùnh giaù ñuùng tình hình vaø ñoøi hoûi môùi cuûa thò tröôøng maø doanh nghiệp phải coù ñoái saùch ñuùng ñaén, kòp thôøi về chất lượng.

- Sự phát triển xã hội đòi hỏi các chuẩn mực về đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội của các nhà quản lý doanh nghiệp. -13- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Söï phaùt trieån cuûa khoa hoïc coâng nghệ, trình độ công nghệ sản xuất aûnh höôûng đến chaát löôïng sản phẩm, nó phản ánh một cách khách quan về chất lượng sản phẩm sản xuất. - Chất lượng nguồn nguyên liệu, là nhân tố quan trọng trực tiếp hình thành chất lượng sản phẩm. Nguyên liệu đầu vào chất lượng tốt kết hợp các yếu tố sản xuất tốt sẽ tạo sản phẩm chất lượng tốt.

Nhoùm nhân toá beân trong: Nhân tố bên trong rất quan trọng, Nhân tố tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất chế biến sản phẩm, chất lượng sản phẩm là nhân tố bảo đảm để tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, bao gồm các nhân tố sau: - Trình độ nhân lực của doanh nghiệp. Vì chất lượng sản phẩm là của cả quá trình và hệ thống quản lý thể hiện chất lượng công việc, chất lượng dịch vụ, chất lượng của hệ thống thống tin, phân tích thông tin, chất lượng của các bộ phận, phòng ban, của con người từ công nhân, kỹ sư, nhân viên điều hành và giám đốc, nhöõng nhaø quaûn lyù caáp cao. Đòi hỏi doanh nghiệp phaûi nâng cao trình ñoä saûn xuaát, trình ñoä quaûn lyù kinh tế, nâng cao chaát löôïng lao ñoäng, chaát löôïng saûn phaåm ngay khi baét ñaàu quaù trình saûn xuaát saûn phaåm, đòi hoûi doanh nghiệp phaûi chuù troïng ñeán phaùt trieån naâng cao trình ñoä nguoàn nhaân löïc, phaûi coù chieán löôïc, keá hoaïch daøi haïn veà tuyeån duïng vaø ñaøo taïo nguoàn nhaân löïc. - Trình độ và khả năng về khoa học công nghệ của DN.

Do sự phát triển nhanh chóng của quá trình toàn cầu hóa và söï tieán boä cuûa khoa hoïc hoïc, kyõ thuaät - công nghệ và söï phaùt trieån nhanh choùng cuûa coâng ngheä thoâng tin, yêu cầu phaûi caûi tieán coâng ngheä sản xuất, đầu tư thiết bị, saép xeáp laïi daây chuyeàn saûn xuaát nhaèm naâng cao chaát löôïng saûn phaåm và tieát kieäm, an toaøn thực phẩm, ñaùp öùng nhu caàu toát hôn nhu cầu ngöôøi tieâu duøng, ñem laïi hieäu quaû cho neàn kinh teá, đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu biết về khoa học công nghệ và nắm bắt được, cập nhật đước tiến bộ của khoa học công nghệ mới, làm chủ và ứng dụng được công nghệ tiên tiến, hiện đại vào quá trình sản xuất cũng như quá trình tạo ra chất lượng sản phẩm phù hợp với các tiêu chuẩn khu vực và thế giới. - Khả năng về maùy moùc thieát bò của doanh nghiệp: -14- TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Doanh nghiệp đầu tư, trang bị máy móc, thiết bị, kho tàng tiên tiến, hiện đại cũng là nhân tố góp phần tạo ra chất lượng sản phẩm tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao chất lượng sản phẩm. - Trình độ tổ chức quản lý chất lượng: Là nhân tố tác động liên tục vừa trực tiếp vừa gián tiếp đến quá trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp phaûi coù chieán löôïc veà chaát löôïng saûn phaåm vaø chính saùch veà quaûn lyù chaát löôïng saûn phaåm, caùc cam keát, coâng boá vaø baûo ñaûm chaát löôïng saûn phaåm vôùi ngöôøi tieâu duøng, duy trì chaát löôïng beàn vöõng treân thò tröôøng, taïo nieàm tin veà chaát löôïng vôùi khaùch haøng.

Vì thế các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế ISO 9001: 2000; ISO 22000: 2005 đều yêu cầu lãnh đạo cao nhất phải cam kết và thiết lập hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp. - Doanh nghiệp coù taàm nhìn, có chieán löôïc daøi haïn veà saûn xuaát kinh doanh: Doanh nghiệp ngày nay cần phải có tầm nhìn xa, trông rộng, phải có chiến lược kinh doanh dài hạn, các doanh nghiệp trước kia phần lớn tập trung chiến lược cạnh tranh về giá cả, ngày nay đã chú trọng cạnh tranh về chất lượng và các dịch vụ sau bán hàng. Vì thế không vì lợi ích nhất thời, ngắn hạn mà quên lợi ích lâu dài, không nghĩ đến phát triển bền vững của doanh nghiệp trong tương lai.