CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Khái niệm về hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Việc giao nhận hàng hóa là hàng hóa được chuyển từ người bán đến người mua sau khi 2 bên ký kết hợp đồng, phải có quá trình vận chuyển. Trong quá trình vận chuyển được xảy ra xuyên suốt trơn tru thì cần thực hiện hàng loạt các công việc liên quan đến quá trình chuyên chở, bao bì, đóng gói, lưu kho, đưa hàng ra cảng, làm các thủ tục gửi hàng, xếp dỡ hàng, chuyển tải hàng hóa ở dọc đường, dỡ hàng ra khỏi tàu và giao cho người nhận.(Bùi Thị Thanh Tuyết, 2011) Giao nhận hàng hóa bằng đường biển là loại hình giao nhận hàng hóa mang tính quốc tế, giúp thúc đẩy phát triển thương mại quốc tế. Giao nhận hàng hóa bằng đường biển thích hợp trong buôn bán, kinh doanh quốc tế Giao nhận là một hoạt động gắn liền với thương mại quốc tế, là một bước trong thực hiện hợp đồng mua bán ngoại thương.
Dịch vụ logistics được định nghĩa là các hoạt động thương mại do thương nhân tổ chức để thực hiện một hoặc nhiều nhiệm vụ, bao gồm nhận hàng, lưu kho, vận chuyển,làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác,. yêu cầu khách hàng đánh dấu, đóng gói, giao hàng hoặc phục vụ.(Bùi Thị Thanh Tuyết, 2011) Các nhà kinh tế học trên thế giới đã xác định vấn đề giao nhận hàng hóa cách đây vài năm. Một nhà kinh tế học người Đức đã viết trong cuốn sách tầm quan trọng của việc chuyển tiếp trong đời sống kinh tế Đức. Giao nhận hàng hóa là một hoạt động kinh tế được thiết kế để chuẩn bị trí tuệ cần thiết, phục vụ việc vận chuyển sau đó thực hiện việc vận chuyển hàng hóa hoăc liên hệ với người vận chuyển Trong quyển sách “Kinh tế và tổ chức vận tải quốc tế”, nhà kinh tế Ba Lan Tarki đã định nghĩa “ Hoạt động giao nhận có thể được định nghĩa là tổ chức vận 4 chuyển hàng hóa và thực hiện tất cả các công việc liên quan đến vận chuyển đó”.(tác giả: nhà kinh tế Ba Lan Tarki) Trong quyển sách “Kỹ thuật thương mại hàng hải” Giáo sư Ba Lan Kunest viết: “Giao nhận bao gồm các dịch vụ liên quan đến vận tải, nhưng không phải do mình tự thực hiện vận tải mà là đảm nhận gửi bằng đường bộ, đường song, đường biển, đường không, nghĩa là giao hàng đó cho người vận tải, bao gồm giải quyết mọi thủ tục có liên quan và thực hiện các công việc cần thiết khác.”(tác giả: Giao sư Ba Lan Kunest) Tóm lại có thể hiểu khái niệm dịch vụ giao nhận là dịch vụ về vận tải bao gồm tất cả các nghiệp vụ liên quan đến quá trình chuyên chở hàng hóa nhằm mục đích đưa hàng hóa từ nơi xuất khẩu đến nơi nhập khẩu.
Phạm vi hoạt động các dịch vụ trong giao nhận hàng hóa xuất khẩu Phạm vi dịch vụ giao nhận là nội dung cơ bản của dịch vụ giao nhận kho vận. Trừ khi bản thân người gửi hàng (hoặc người nhận hàng) muốn tự mình làm gia làm bất kì khâu thủ tục chứng từ nào đó. Thông thường người giao nhận có thể thay mặt người gửi hàng (hoặc người nhận hàng) lo liệu quá trình vận chuyển hàng hóa qua các cung đoạn cho đến tay người nhận cuối cùng. Người giao nhận có thể làm dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của những người thứ ba khác.
Một số dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất khẩu trừ trường hợp người xuất khẩu phải làm thủ tục nhất định, người giao nhận thường tổ chức tất cả các khâu vận chuyển hàng hóa trên phạm vi cả nước. Phạm vi của dịch vụ được phản ánh trong các công việc cụ thể mà người giao nhận sẽ thực hiện theo thỏa thuận với khách hàng như sau: - Chuẩn bị hàng hóa để chuyên chở 5 - Tổ chức chuyên chở hàng hóa trong phạm vi gia, cảng - Tổ chức xếp dỡ hàng - Làm tư vấn cho chủ hàng trong việc chuyên chở hàng hóa - Ký kết hợp đồng vận tải với người chuyên chở, thuê tàu, lưu cước - Làm các thủ tục gửi hàng, nhận hàng - Làm thủ tục hải quan, kiểm nghiệm, kiểm dịch - Mua bảo hiểm cho hàng hóa - Lập các chứng từ cần thiết trong quá trình gửi hàng, nhận hàng - Thanh toán, thu đổi ngoại tệ - Nhận hàng từ chủ hàng, giao cho người chuyên chở và giao cho người nhận - Thu xếp chuyển tải hàng hóa - Nhận hàng từ người chuyên chở và giao cho người nhận - Gom hàng, lựa chọn tuyến đường vận tải, phương thức vận tải và người chuyên chở thích hợp - Đóng gói bao bì phân loại, tái chế hàng hóa - Lưu kho, bảo quản hàng hóa - Nhận và kiểm tra các chứng từ cần thiết liên quan đến sự vận động của hàng hóa - Thanh toán cước phí, chi phí xếp dỡ, chi phí luu kho, bãi - Thông báo tổn thất với người chuyên chở - Giúp chủ hàng trong việc khiếu nại bồi thường - Ngoài ra người giao nhận còn cung cấp các dịch vụ đặc biệt theo yêu cầu của chủ hàng như: vận chuyển máy móc thiết bị cho các công trình xây dựng lớn, vận chuyển hàng ra nước ngoài 6 1. Đặc điểm về hoạt động giao nhận hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Giao nhận hàng hóa bằng đường biển góp phần làm phát triển kinh tế đất nước được mạnh mẽ hơn, làm thay đổi cơ cấu hàng hóa và cơ cấu thị trường trong buôn bán quốc tế. Giao nhận hàng hóa bằng đường biển giúp cho hàng hóa trong nước và quốc tế được giao thương một cách thuận lợi.
Đồng thời việc giao lưu văn hóa qua các sản phẩm mang nét dân tộc của từng đất nước được dễ dàng và tiện lợi, góp phần không nhỏ thắt chặt mối thông thương và văn hóa của các nước trên thị trường. Giao nhận bằng đường biển thích hợp với chuyên chở hàng hóa có khối lượng lớn, trên cự ly dài nhưng không đòi hỏi thời gian. Các mặt hàng đông lạnh thì sẽ có phương tiện chuyên chở riêng phù hợp với tính chất sản phẩm sao cho sản phẩm luôn được tươi, không làm giảm đi chất lượng trong quá trình vận chuyển. Các hàng hóa như chất lỏng, các chất hóa học cũng sẽ được vận chuyển bằng phương tiện có cấu tạo và thiết kế đặc biệt đảm bảo an toàn cho cả lộ trình đến nơi giao hàng Để giao hàng hóa bằng đường biển chúng ta còn một khâu trung gian nữa không thể thiếu trong mỗi chuyến hàng đó là chuyển hàng từ công ty, xí nghiệp, doanh nghiệp đến cảng biển.
Phương tiện hỗ trợ cho công việc này đó là xe container. Người gửi hàng phải đảm bảo việc cung cấp đầy đủ thông tin về khối lượng toàn bộ của container cho thuyền trưởng hoặc đại diện của thuyền trưởng và đại diện bến cảng trước khi container được xếp lên tàu. Trong trường hợp người gửi hàng không cung cấp thông tin này, container không được phép đưa lên tàu. Đây là một hoạt động riêng biệt nên cũng có những đặc điểm riêng: - Hoạt động vận tải không tạo ra sản phẩm vật chất có hình dạng kích thước cụ thể mà nó chỉ làm thay đổi vị trí của chúng về mặt không gian chứ không phải về mặt kỹ thuật do tác dụng của phương tiện vận tải.
Nghệ thuật làm biến đổi hình dạng, lý hóa tính của những vật này, làm biến đổi chỉ làm gia tăng giá trị của chúng. Tuy nhiên, giao nhận vận tải có tác động tích cực đến sự phát triển của sản 7 xuất và cải thiện mức sống của người dân. - Mang tính thụ động, do hoạt động này phụ thuộc rất nhiều vào nhu cầu của khách hàng, các quy định của người vận chuyển, các ràng buộc về luật pháp, thể chế của chính phủ. - Mang tính thời vụ, hoạt động giao nhận phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu nên nó phụ thuộc rất lớn vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu.
Hoạt động xuất nhập khẩu mang tính chất thời vụ nên hoạt động giao nhận cũng chịu ảnh hưởng của tính thời vụ. - Ngoài những công việc như làm thủ tục, môi giới, luu cước, người làm giao nhận còn tiến hành những dịch vụ khác như gom hàng, chia hàng, bốc xếp, nên để hoàn thành công việc tốt hay không còn phụ thuộc nhiều vào cơ sở vật chất và kinh nghiệm của người giao nhận. Nhân tố ảnh hưởng đến dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển 1. Nhân tố bên trong Nguồn nhân lực Nó là nhân tố chính dẫn đến sự thành bại của một doanh nghiệp.
Hiệu quả đòi hỏi một mức độ kinh nghiệm nhất định, cũng như mối quan hệ chặt chẽ giữa các nhân viên. Mối quan hệ với khách hàng và đối tác kinh doanh. Đối với một công ty giao nhận vận tải, đội ngũ nhân sự có trình độ và tác nghiệp cao phải có khả năng quản lý chặt chẽ, nếu xảy ra sự cố sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình hoạt động của công ty. Nguồn tài chính Một doanh nghiệp muốn đứng vững chắc và phát triển mạnh mẽ lâu dài thì cần phải có nguồn vốn lớn mạnh, bởi một lượng vốn lớn phải được đầu tư vào cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, công cụ vận chuyển để phục vụ cho công việc giao nhận hàng hóa, và nâng cao chất lượng hàng hóa và dịch vụ.
Nâng cao chất lượng dịch vụ và 8 khả năng cạnh tranh của công ty. Tuy nhiên, có đủ tiềm lực tài chính mà không biết sử dụng hiệu quả cũng có thể dẫn đến thất bại trong thị trường vận chuyển hàng hóa cạnh tranh như hiện nay. Nhân tố bên ngoài Môi trường luật pháp: Phạm vị hoạt động dịch vụ giao nhận hàng hóa bằng đường biển có mối liên quan đến nhiều quốc gia khác nhau. Vì vậy luật pháp được hiểu ở đây là môi trường luật pháp không chỉ đối với quốc gia hàng hóa được gửi đi mà còn liên quan đến hàng hóa sẽ đi qua luật pháp quốc tế.
Các luật của các quốc gia không chỉ quy định về khái niệm, phạm vi hoạt động mà còn quan trọng hơn nó quy định rõ ràng về nghãi vụ, trách nhiệm và quyền hạn của những doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực giao nhận. Môi trường chính trị- xã hội: Tạo điều kiện thuân lợi để quốc gia đó mở rộng ngoại giao tạo điều kiện thuận lợi cho chính sự phát triển của quốc gia đó. Những biến động trong môi trường chính trị, xã hội ở những quốc gia có liên quan trong hoạt động giao nhận sẽ ảnh hưởng đến hoat động giao nhận hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển.