CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG 1.1 Tổng quan về đào tạo 1.1 Khái niệm đào tạo Đào tạo đề cập đến việc dạy các kỹ năng thực hành, nghề nghiệp hay kiến thức liên quan đến một lĩnh vực cụ thể, để người học lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kĩ năng, nghề nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhận được một công việc nhất định. Khái niệm đào tạo thường có nghĩa hẹp hơn khái niệm giáo dục, thường đào tạo đề cập đến giai đoạn sau, khi một người đã đạt đến một độ tuổi nhất định, có một trình độ nhất định. Có nhiều dạng đào tạo: đào tạo cơ bản và đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên môn và đào tạo nghề, đào tạo từ xa. Trong lĩnh vực quân sự, đào tạo thường đề cập đến việc huấn luyện, dạy những kỹ năng làm người học có năng lực thể chất để chiến đấu và tồn tại trong chiến đấu, học được những kỹ năng sống cần thiết trong thời chiến.
Quá trình này bao gồm cả việc làm thế nào để sử dụng những loại vũ khí khác nhau, kỹ năng sống ngoài trời, ở thực địa, làm thế nào để thoát khỏi sự bắt giữ của kẻ thù. Theo từ điển giáo dục học: Đào tạo là quá trình chuyển giao có hệ thống, có phương pháp những kinh nghiệm, những tri thức, những kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, chuyên môn đồng thời bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức cần thiết và chuẩn bị tâm thế cho người học để họ sẵn sàng đi vào cuộc sống lao động tự lập.2 Mục tiêu của đào tạo Mục tiêu của giáo dục nghề nghiệp là đào tạo người lao động có kiến thức kỹ năng nghề nghiệp ở các trình độ khác nhau, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe nhằm tạo điều kiện cho người lao động có khả năng tìm việc làm, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Quá trình đào tạo là một quá trình phối hợp hoạt động của cán bộ, giảng viên, Học sinh – Sinh viên nhằm phát triển nhân cách Học sinh – Sinh viên do nhà trường tổ chức và quản lý. Chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng 1.1 Khái niệm chất lượng "Chất lượng" là một phạm trù phức tạp và có nhiều định nghĩa khác nhau.
Có rất nhiều quan điểm khác nhau về chất lượng. Hiện nay có một số định nghĩa về chất lượng đã được các chuyên gia chất lượng đưa ra như sau: " Chất lượng là sự phù hợp với nhu cầu" (theo Juran - một Giáo sư người Mỹ). " Chất lượng là sự phù hợp với các yêu cầu hay đặc tính nhất định" Theo Giáo sư Crosby. Trong mỗi lĩnh vực khác nhau, với mục đích khác nhau nên có nhiều quan điểm về chất lượng khác nhau.
Tuy nhiên, có một định nghĩa về chất lượng được thừa nhận ở phạm vi quốc tế, đó là định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế.1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005 định nghĩa chất lượng là: "Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có" Yêu cầu của khách hàng đối với sản phẩm hay dịch vụ thường là: tốt, đẹp, bền, sử dụng lâu dài, thuận lợi, giá cả phù hợp. Theo đại từ điển Tiếng Việt, chất lượng là cái làm nên phẩm chất, giá trị của con người, sự vật: chất lượng hàng hoá, nâng cao chất lượng học tập. ‘Theo chuyên gia K.Ishakawa, chất lượng là khả năng thoả mãn nhu cầu của thị trường với chi phí thấp nhất “. Chất lượng được đo bởi sự thoả mãn yêu cầu.
Nếu một sản phẩm hay dịch vụ mà vì lý do nào đó không đáp ứng được yêu cầu, không được thị trường chấp nhận thì phải bị coi là có chất lượng kém, cho dù trình độ công nghệ để tạo ra sản phẩm có thể là rất hiện đại. Đây là một kết luận then chốt và là cơ sở để các nhà quản lý định ra chính sách, chiến lược của mình. Khi đánh giá chất lượng của một đối tượng ta phải xem xét các đặc tính chất lượng, đó là đặc tính của đối tượng có liên quan đến yêu cầu cụ thể. Với cùng một đối tượng các yêu cầu khác nhau tuỳ theo điều kiện cụ thể.
Các yêu cầu không chỉ từ phía khách hàng mà còn từ các bên có liên quan. Yêu cầu có thể được công bố rõ ràng dưới dạng các quy định, tiêu chuẩn nhưng cũng có thể cảm nhận chúng, hoặc có khi chỉ phát hiện được chúng trong quá trình sử dụng. Hiểu được những yêu cầu cần ngầm hiểu này rất quan trọng đối với sự thành công hay thất bại của các tổ chức 6 khi đó mới chứng tỏ tính chuyên nghiệp của người kinh doanh. Chất lượng không phải chỉ là thuộc tính của sản phẩm, hàng hoá mà ta vẫn hiểu hằng ngày.
Chất lượng có thể áp dụng cho một đối tượng bất kỳ, như hệ thống quá trình. Những khái niệm về chất lượng trên đây là gắn với đặc tính vốn có. Đặc tính vốn có của đối tượng là những đặc tính tồn tại dưới dạng nào đó, đặc biệt là những đặc tính bền lâu hay vĩnh viễn. Như vậy, ta thấy rằng có rất nhiều định nghĩa về chất lượng nhưng định nghĩa theo tiêu chuẩn phạm vi quốc tế, đó là định nghĩa của Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế.1 của tiêu chuẩn ISO 9000:2005 định nghĩa chất lượng là: "Mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp có đặc tính vốn có" và tôi quyết định chọn định nghĩa này làm luận văn.
Chất lượng đào tạo là một vấn đề hàng đầu luôn được xã hội quan tâm vì tầm quan trọng của nó đối với sự nghiệp phát triển đất nước. Mọi hoạt động được thực hiện trong khuôn khổ một chỉnh thể đều hướng tới mục đích cuốn cùng là góp phần đảm bảo nâng cao chất lượng đào tạo và một nền giáo dục có chất lượng. Mặc dù vậy, đây không phải là một vấn đề đơn giản, từ nhận thức nội hàm của khái niệm cho đến cách tiến hành xem xét chất lượng, để đi đến kết luận cụ thể hoặc mang tính khái quát. Vấn đề chất lượng đào tạo vẫn mang tính chất thời sự và có tầm quốc tế.
Những quan điểm khác nhau thường đi đến những đánh giá khác nhau, thậm chí trái ngược nhau. Hiểu cho đầy đủ và cập nhật về chất lượng và đánh giá chất lượng để từ đó có phương pháp, quy trình đánh giá một cách khoa học phù hợp với thực hiện giáo dục trong một bối cảnh cụ thể nhằm nâng cao độ tin cậy của các kết luận về chất lượng là một yêu cầu cấp bách đối với nền giáo dục nước ta. Như đã nói ở trên chất lượng là một từ mà ai cũng nói đến, nhưng nó cũng khó hiểu và nắm bắt. Bản thân mỗi người đều có nhận thức về chất lượng nhưng rất khó để định nghĩa cụ thể.
Bởi vì nó là khái niệm nhiều mặt và bao trùm 3 khía cạnh: mục tiêu, quá trình triểu khai để đạt được mục tiêu và thành quả đạt được. Chính vì có nhiều cách hiểu và đánh giá khác nhau nên việc định nghĩa chất lượng là một vấn đề khó khăn phức tạp, đặc biệt là đối với chất lượng giáo dục đào tạo.2 Các quan điểm đánh giá chất lượng đào tạo A. Sáu quan điểm về đánh giá chất lượng trong giáo dục Đại học, Cao đẳng - Chất lượng được đánh giá bằng “Đầu vào” 7 Một số nước phương Tây có quan điểm cho rằng “Chất lượng một trường đại học phụ thuộc vào chất lượng và số lượng đầu vào của trường đó”. Quan điểm này thường được gọi là “Quan điểm nguồn lực” có nghĩa là: Nguồn lực – Chất lượng.
Theo quan điểm này, một trường tuyển được sinh viên giỏi, có đội ngũ cán bộ giảng dạy uy tín, có nguồn tài chính cần thiết để trang bị các phòng thí nghiệm, giảng đường, các thiết bị tốt nhật được xem là trường có chất lượng cao. Quan điểm này đã bỏ qua sự tác động của quán trình đào tạo diễn ra rất đa dạng, liên tục trong một thời gian dài trong trường đại học. Sẽ khó giải thích trường hợp một trường đại học có nguồn lực “Đầu vào” dồi dào nhưng chỉ có những hoạt động đào tạo hạn chế; hoặc ngược lại, một trường có nguồn lực khiêm tốn, nhưng đã cung cấp cho sinh viên một chương trình đào tạo hiệu quả. − Chất lượng được đánh giá bằng “Đầu ra” Một quan điểm khác về chất lượng đại học cho rằng “Đầu ra” của giáo dục đại học có tầm quan trọng hơn nhiều so với “Đầu vào” của quá trình đào tạo.
“Đầu ra” chính là sản phẩm của giáo dục đại học được thể hiện bằng mức độ hoàn thành công việc của sinh viên tốt nghiệp hay khả năng cung cấp các hoạt động đào tạo của trường đó. Có 2 vấn đề cơ bản có liên quan đến cách tiếp cận chất lượng giáo dục đại học này. Một là, mối liên hệ giữa “Đầu vào” và “Đầu ra” không được xem xét đúng mức. Trong thực tế mối liên hệ này là có thực, cho dù đó không phải là quan hệ nhân quả.
Một trường có khả năng tiếp cận các sinh viên xuất sắc, không có nghĩa là sinh viên của họ sẽ tốt nghiệp loại xuất sắc. Hai là cách đánh giá “Đầu ra” của các trường rất khác nhau. − Chất lượng đánh giá bằng “Giá trị gia tăng” Quan điểm thứ 3 về chất lượng giáo dục đại học cho rằng một trường đại học có tác động tích cực tới sinh viên khi nó tạo ra được sự khác biệt trong sự phát triển về trí tuệ và cá nhân của sinh viên. “Giá trị gia tăng” được xác định bằng giá trị của “Đầu ra” trừ đi giá trị “Đầu vào”, kết quả thu được là “Giá trị gia tăng” mà trường đại học đã đem lại cho sinh siên và được đánh giá là chất lượng giáo dục đại học.
8 Nếu theo quan điểm này về chất lượng giáo dục đại học, một loạt vấn đề phương pháp luận nan giải sẽ nảy sinh: khó có thể thiết kế một thước đó thống nhất để đánh giá chất lượng “Đầu vào” và “Đầu ra” để tìm ra được hiệu số của chúng và đánh giá chất lượng của trường đó. Hơn nữa các trường trong hệ thống giáo dục lại rất đa dạng, không thể dùng một bộ công cụ đo duy nhất cho tất cả các trường đại học. Với lại, cho dù có thể thiết kế được bộ công cụ như vậy, giá trị gia tăng được xác định sẽ không cung cấp thông tin gì cho chúng ta về sự cải tiến quá trình đào tạo trong từng trường đại học.