CHƯƠNG I C¬ së lý luËn vÒ chÊt lîng ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý doanh nghiÖp trong kinh tÕ thÞ trêng 1. B¶n chÊt vµ môc ®Ých ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp trong kinh tÕ thÞ trêng: Nhu cÇu trao ®æi hµng hãa vµ vËt chÊt, con ngêi ph¶i tiÕn hµnh mét lo¹t ho¹t ®éng, trong ®ã ho¹t ®éng kinh tÕ (ho¹t ®éng kinh doanh) lµ ho¹t ®éng träng t©m. C¸c tæ chøc ho¹t ®éng kinh doanh nh»m vµo viÖc tho¶ m·n nhu cÇu cña ngêi kh¸c vµ ®Ó cã thÓ tho¶ m·n nhu cÇu cña chÝnh m×nh ®îc gäi lµ ho¹t ®éng kinh tÕ, hay nãi c¸ch kh¸c lµ ho¹t ®éng kinh doanh. Trong kinh tÕ thÞ trêng ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp lµ ®Çu t, sö dông c¸c nguån lùc tranh giµnh víi c¸c ®èi thñ phÇn nhu cÇu cña thÞ trêng, lîi nhuËn, t¹o lËp hoÆc cñng cè vÞ thÕ cña m×nh víi kú väng ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt, bÒn l©u nhÊt cã thÓ.
Doanh nghiÖp lµ ®¬n vÞ tiÕn hµnh mét hoÆc mét sè ho¹t ®éng kinh doanh, lµ tæ chøc lµm kinh tÕ. Doanh nghiÖp cã thÓ kinh doanh s¶n xuÊt, kinh doanh th¬ng m¹i, dÞch vô. Khi c¹nh tranh ngµy cµng sßng ph¼ng, gay g¾t quyÕt liÖt chóng ta cµng ph¶i hiÓu ®óng vµ nghiªm tóc xuÊt ph¸t tõ b¶n chÊt vµ môc ®Ých ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®Ó gi¶i quyÕt tÊt c¶ c¸c vÊn ®Ò, t×nh huèng cã liªn quan. Trong kinh tÕ thÞ trêng ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp lµ qu¸ tr×nh ®Çu t, sö dông c¸c nguån lùc tranh giµnh víi nhiÒu ®èi thñ phÇn nhu cÇu cña thÞ trêng, t¹o lËp hoÆc cñng cè vÞ thÕ víi kú väng ®¹t hiÖu qu¶ cao bÒn l©u nhÊt cã thÓ.
Theo GS, TS §ç V¨n Phøc [ 12, tr 15], hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp lµ kÕt qu¶ t¬ng quan, so s¸nh nh÷ng lîi Ých thu ®îc tõ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp quy tÝnh thµnh tiÒn (møc ®é ®¹t ®îc môc tiªu) víi tÊt c¶ c¸c chi phÝ (møc gi¸ ph¶i tr¶) cho viÖc cã ®îc c¸c lîi Ých ®ã còng quy tÝnh Lê Hoàng Hoa 6 Líp cao häc QTKD 2007-2009 Một số giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ quản lý của Viettel Hậu Giang thµnh tiÒn. HiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp lµ tiªu chuÈn ®îc s¸ng t¹o ®Ó cã c¬ së xem xÐt, so s¸nh ®i ®Õn quyÕt ®Þnh lùa chän mçi khi cÇn. Do ®ã, cÇn tÝnh to¸n t¬ng ®èi chÝnh x¸c vµ cã chuÈn mùc ®Ó so s¸nh. §Ó tÝnh to¸n ®îc hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp tríc hÕt cÇn tÝnh to¸n ®îc toµn bé c¸c lîi Ých vµ toµn bé c¸c chi phÝ t¬ng thÝch.
Do lîi Ých thu ®îc tõ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cô thÓ hµng n¨m thêng rÊt phong phó, ®a d¹ng, h÷u h×nh vµ v« h×nh (tiÒn t¨ng thªm, kiÕn thøc, kü n¨ng t¨ng thªm, quan hÖ t¨ng thªm, t¨ng thªm vÒ c«ng ¨n - viÖc lµm, c©n b»ng h¬n vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ, thu nhËp, ¶nh hëng ®Õn m«i tr¬ng sinh th¸i, m«i trêng chÝnh trÞ - x· héi) nªn cÇn nhËn biÕt, thèng kª cho hÕt vµ biÕt c¸ch quy tÝnh t¬ng ®èi chÝnh x¸c ra tiÒn. Nguån lùc ®îc huy ®éng, sö dông cho ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cô thÓ trong n¨m thêng bao gåm nhiÒu lo¹i, nhiÒu d¹ng, v« h×nh vµ h÷u h×nh vµ cã lo¹i chØ tham gia mét phÇn nªn cÇn nhËn biÕt, thèng kª ®Çy ®ñ vµ bãc t¸ch - quy tÝnh ra tiÒn cho t¬ng ®èi chÝnh x¸c. Theo ®Ò tµi nghiªn cøu khoa häc do GS, TS kinh tÕ §ç V¨n Phøc lµm chñ tr× ®Ò tµi [12,tr 16 vµ 17], mçi khi ph¶i tÝnh to¸n, so s¸nh c¸c ph¬ng ¸n, lùa chän mét ph¬ng ¸n ®Çu t kinh doanh cÇn ®¸nh gi¸, xÕp lo¹i A, B, C møc ®é t¸c ®éng, ¶nh hëng ®Õn t×nh h×nh chÝnh trÞ - x· héi vµ m«i trêng sinh th¸i nh sau: B¶ng 1.1 C¸c hÖ sè xÐt tÝnh lîi Ých x· héi - chÝnh trÞ vµ ¶nh hëng ®Õn m«i trêng trong viÖc x¸c ®Þnh, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ViÖt Nam. Lê Hoàng Hoa 7 Líp cao häc QTKD 2007-2009 Một số giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ quản lý của Viettel Hậu Giang N¨m Lo¹i ¶nh hëng 2001 - 2005 2006 - 2010 2011 - 2015 2016 - 2020 X· héi - chÝnh trÞ 1, 45 1, 35 1, 25 1, 15 Lo¹i A M«i trêng 1, 1 1, 2 1, 3 1, 45 X· héi - chÝnh trÞ 1 1 1 1 Lo¹i B M«i trêng 1 1 1 1 X· héi - chÝnh trÞ 0, 75 0, 80 0, 85 0, 90 Lo¹i C M«i trêng 0, 85 0, 80 0, 75 0, 70 Nh vËy tríc hÕt ph¶i tÝnh to¸n, so s¸nh ®¸nh gi¸ ®îc hiÖu qu¶ vÒ mÆt kinh tÕ, tµi chÝnh.
Sau ®ã xem xÐt thªm tÝnh hiÖu qu¶ vÒ mÆt x· héi – chÝnh trÞ, m«i trêng ®Ó ®i ®Õn kÕt luËn cuèi cïng vÒ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp cô thÓ trong n¨m cô thÓ. Trong kinh tÕ thÞ trêng doanh nghiÖp tiÕn hµnh kinh doanh lµ tham gia c¹nh tranh. VÞ thÕ c¹nh tranh (lîi thÕ so s¸nh) cña doanh nghiÖp chñ yÕu quyÕt ®Þnh møc ®é hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Khi nÒn kinh tÕ cña ®Êt níc héi nhËp víi kinh tÕ khu vùc, kinh tÕ thÕ giíi doanh nghiÖp cã thªm nhiÒu c¬ héi, ®ång thêi ph¶i chÞu thªm nhiÒu søc Ðp míi.
Trong bèi c¶nh ®ã doanh nghiÖp nµo tôt lïi, kh«ng tiÕn so víi tríc, tiÕn chËm so víi c¸c ®èi thñ lµ tôt hËu, lµ thÊt thÕ trong c¹nh tranh Δ 1 < Δ 2, lµ vÞ thÕ c¹nh tranh thÊp kÐm h¬n, lµ bÞ ®èi thñ m¹nh h¬n thao tóng, lµ ho¹t ®éng ®¹t hiÖu qu¶ thÊp h¬n, xuÊt hiÖn nguy c¬ ph¸ s¶n, dÔ ®i ®Õn ®æ vì hoµn toµn. Thùc tÕ cña ViÖt nam tõ tríc ®Õn nay vµ thùc tÕ cña c¸c níc trªn thÕ Lê Hoàng Hoa 8 Líp cao häc QTKD 2007-2009 Một số giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ quản lý của Viettel Hậu Giang giíi lu«n chØ ra r»ng: vÞ thÕ c¹nh tranh cña doanh nghiÖp chñ yÕu do tr×nh ®é (n¨ng lùc) l·nh ®¹o, qu¶n lý doanh nghiÖp ®ã quyÕt ®Þnh. §èi thñ c¹nh tranh Ta 1 < 2 T1 T2 Thêi gian H×nh 1.1 VÞ thÕ c¹nh tranh ( ) quyÕt ®Þnh hiÖu qu¶ 1. B¶n chÊt, néi dung vµ vai trß cña Qu¶n lý doanh nghiÖp.
Qu¶n lý doanh nghiÖp lµ thùc hiÖn nh÷ng c«ng viÖc cã vai trß ®Þnh híng, ®iÒu tiÕt, phèi hîp ho¹t ®éng cña toµn bé vµ cña c¸c thµnh tè thuéc hÖ thèng doanh nghiÖp nh»m ®¹t ®îc hiÖu qu¶ cao bÒn l©u nhÊt cã thÓ. Vµ qu¶n lý ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp lµ t×m c¸ch, biÕt c¸ch t¸c ®éng ®Õn nh÷ng con ngêi, nhãm ngêi ®Ó hä t¹o ra vµ lu«n duy tr× u thÕ vÒ chÊt lîng, gi¸, thêi h¹n cña s¶n phÈm, thuËn tiÖn cho kh¸ch hµng. Lê Hoàng Hoa 9 Líp cao häc QTKD 2007-2009 Một số giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ quản lý của Viettel Hậu Giang ®-êng lèi, chiÕn l-îc, kÕ ho¹ch C¬ chÕ , chÝnh s¸ch , quy chÕ qu¶n lý TÝch cùc t¸i s¶n xuÊt më réng søc lao ®éng TÝch cùc s¸ng t¹o TiÕn bé khoa häc, trong lao ®éng c«ng nghÖ HIÖu qu¶ kInh doanh H×nh 1.2 C¸c nh©n tè néi bé cña hiÖu qu¶ kinh doanh Qu¶n lý doanh nghiÖp lµ thùc hiÖn c¸c néi dung, c«ng viÖc sau ®©y: - LËp kÕ ho¹ch kinh doanh; - §¶m b¶o tæ chøc bé m¸y vµ tæ chøc c¸n bé cho ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp; - §iÒu phèi (§iÒu hµnh) ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp; - KiÓm tra chÊt lîng cña mäi s¶n phÈm, tiÕn ®é thùc hiÖn mäi c«ng viÖc, mäi kho¶n chi, nguån thu; kiÓm ®Þnh chÊt lîng c¸c s¶n phÈm qu¶n lý tríc khi quyÕt ®Þnh triÓn khai. LËp kÕ ho¹ch ho¹t ®éng kinh doanh.
§ã lµ qu¸ tr×nh lùa chän tríc ho¹t ®éng, c¸c yÕu tè cho ho¹t ®éng vµ ph¬ng thøc tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt. KÕt qña cña qu¸ tr×nh lËp kÕ ho¹ch lµ b¶n kÕ ho¹ch, nã bao gåm c¸c néi dung nh: Môc ®Ých vµ môc tiªu ho¹t ®éng, néi dung quy m«, ph¬ng ph¸p thùc hiÖn, ®Þa ®iÓm, thêi gian ho¹t ®éng, l·nh ®¹o, kinh phÝ, Lê Hoàng Hoa 10 Líp cao häc QTKD 2007-2009 Một số giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ quản lý của Viettel Hậu Giang NÕu tiÕn hµnh kinh doanh theo mét kÕ ho¹ch sai lÇm chóng ta kh«ng chØ thu ®îc kÕt qu¶ kÐm, Ýt lîi Ých, tæn phÝ nhiÒu mµ cßn lµm gi¶m sót lßng tin, lµm cho con ngêi uÓ o¶i, ch¸n chêng, tæ chøc bÞ rèi lo¹n. LËp kÕ ho¹ch kinh doanh víi môc ®Ých lµ cã ®îc b¶n kÕ ho¹ch lµm c¬ së cho viÖc chuÈn bÞ tríc mäi thø cÇn thiÕt cho s¶n xuÊt. B¶n kÕ ho¹ch chØ ®îc sö dông khi nã ®¶m b¶o chÊt lîng, chÊt lîng cña nã ph¶n ¸nh tr×nh ®é lËp kÕ ho¹ch - tr×nh ®é t×m hiÓu, lùa chän s¶n phÈm, c¸c yÕu tè cho ho¹t ®éng vµ ph¬ng ph¸p, c¸ch thøc tiÕn hµnh s¶n xuÊt trong t¬ng lai.2 Tæ chøc bé m¸y qu¶n trÞ doanh nghiÖp.
§¶m b¶o tæ chøc cho doanh nghiÖp lµ thiÕt lËp, kh«ng ngõng hoµn thiÖn c¬ cÊu tæ chøc qu¶n lý vµ x¸c ®Þnh, kh«ng ngõng n©ng cao chÊt lîng cña c¬ cÊu nh©n lùc, kh«ng cã hÖ thèng tæ chøc th× kh«ng thÓ ®iÒu hµnh, kiÓm so¸t ®îc ho¹t ®éng quy m« phøc t¹p lín. C¬ cÊu tæ chøc bao gåm c¸c cÊp, bé phËn, c¸c ®èi tîng qu¶n lý vµ c¸c quan hÖ trùc thuéc, phèi hîp gi÷a chóng. Cã nhiÒu kiÓu tæ chøc qu¶n lý, tuy nhiªn víi bÊt kú m« h×nh nµo khi ¸p dông th× còng ph¶i ®¶m b¶o ®îc c¸c yÕu tè vÒ tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh hîp lý, tÝnh thèng nhÊt trong tõng bé phËn vµ trong toµn bé hÖ thèng. Nh vËy, c¸n bé qu¶n trÞ ph¶i lµm nhiÖm vô lµ x¸c ®Þnh râ vai trß, chøc n¨ng, nhiÖm vô cña tõng vÞ trÝ lµm viÖc dï lµ lao ®éng ch©n tay hay lµ vÞ trÝ qu¶n lý.
Kh«ng thÓ ®¹t hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cao khi mµ ®a mét ngêi chØ cã chuyªn m«n vÒ qu¶n lý ®i lµm c«ng viÖc s¶n xuÊt trùc tiÕp hay ngîc l¹i. C«ng t¸c nµy ®ßi hái c¸n bé qu¶n lý ph¶i cã chuyªn m«n s©u vÒ møc ®é am hiÓu c«ng viÖc, am hiÓu vÒ con ngêi lao ®éng; 1.2 §iÒu phèi (®iÒu hµnh) ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Lµ ho¹t ®éng ®iÒu hµnh, phèi hîp tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng bé phËn trong doanh nghiÖp ®· ®îc thiÕt lËp nh»m thùc hiÖn nh÷ng g× ®· ho¹ch ®Þnh. Nh vËy, Lê Hoàng Hoa 11 Líp cao häc QTKD 2007-2009 Một số giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ quản lý của Viettel Hậu Giang ®©y chÝnh lµ kh©u cô thÓ ho¸ c«ng viÖc b»ng c¸ch lËp kÕ ho¹ch t¸c nghiÖp, chuÈn bÞ c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµ ph©n c«ng nhiÖm vô cô thÓ cho ngêi lao ®éng sao cho ®¶m b¶o ®îc sù hµi hoµ gi÷a c¸c kh©u vµ tËp thÓ.