Luận văn Giải pháp mở rộng thị phần Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ đến năm 2015 PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi : B¶o hiÓm Nh©n thä (BHNT) ra ®êi tõ rÊt sím vµ ® trë nªn quen thuéc ®èi víi ng−êi d©n cña c¸c n−íc ph¸t triÓn trªn thÕ giíi. Tuy nhiªn, ë ViÖt Nam lo¹i h×nh b¶o hiÓm nµy vÉn cßn kh¸ míi mÎ, tuy míi ®−îc triÓn khai ë ViÖt Nam h¬n m−êi n¨m (1996) nh−ng ® vµ ®ang ph¸t triÓn nhanh chãng víi møc t¨ng tr−ëng cao, cã sù tham gia chñ yÕu cña c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm n−íc ngoµi trong thÞ tr−êng (B¶o Minh- CMG (Dai - ichi Life), Manulife, Prudential ViÖt Nam, AIA, Prevoir ViÖt Nam vµ ACE Life), ®¸p øng kh«ng chØ nhu cÇu b¶o hiÓm - tµi chÝnh cña mçi c¸ nh©n, doanh nghiÖp mµ cßn lµ mét chÕ ®é phóc lîi cho ng−êi lao ®éng, gi¶i quyÕt nhu cÇu viÖc lµm cho hµng tr¨m ngµn lao ®éng, ®ãng gãp nguån thu lín cho ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ®Èy m¹nh sù liªn kÕt cña c¸c doanh nghiÖp kinh doanh tµi chÝnh kh¸c (Ng©n hµng, B−u ®iÖn, chøng kho¸n.), thóc ®Èy sù ph¸t triÓn chung cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. BHNT g¾n chÆt víi sù ph¸t triÓn cña x héi c«ng nghiÖp, hiÖn ®¹i.
C¸c doanh nghiÖp BHNT, víi t− c¸ch lµ nh÷ng trung gian tµi chÝnh- lµ mét phÇn cña ngµnh dÞch vô tµi chÝnh trong nÒn kinh tÕ. Trung gian tµi chÝnh mét tæ chøc ®ãng vai trß thóc ®Èy sù lu©n chuyÓn vµ vËn hµnh tµi chÝnh tiÒn tÖ trong nÒn kinh tÕ th«ng qua qu¸ tr×nh thu hót vèn nhµn rçi cña c«ng chóng b»ng phÝ b¶o hiÓm vµ cung cÊp cho ng−êi cÇn vèn vay. Vèn lµ mét trong nh÷ng nhu cÇu quan träng vµ kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi sù ph¸t triÓn cña x héi c«ng nghiÖp, hiÖn ®¹i. HiÖn nay, B¶o hiÓm Nh©n thä ë ViÖt Nam ® vµ ®ang ph¸t triÓn víi tèc ®é t¨ng tr−ëng cao, quy m« thÞ tr−êng ngµy cµng më réng, m¹ng l−íi ho¹t ®éng ®−îc triÓn khai hÇu hÕt c¸c tØnh, thµnh trong c¶ n−íc.
Tuy nhiªn, thÞ tr−êng B¶o hiÓm Nh©n thä ë ViÖt Nam, víi mét l−îng d©n sè trªn 85 triÖu ng−êi, lµ mét thÞ tr−êng ®Çy tiÒm n¨ng nh−ng møc ®é khai th¸c thÞ tr−êng cña Tæng C«ng Ty B¶o ViÖt Nh©n Thä (B¶o ViÖt Nh©n Thä) cßn rÊt nhá bÐ ch−a ®¸p øng ®−îc nhu cÇu vÒ B¶o hiÓm Nh©n thä cña c¸c tÇng líp d©n c− trong x héi. Trªn c¬ së ®ã, viÖc nghiªn cøu vµ ®−a ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m më réng thÞ phÇn cña B¶o ViÖt Nh©n Thä ®Õn n¨m 2015 lµ hÕt søc cÇn thiÕt cã ý Trang 1 nghÜa c¶ vÒ mÆt lý luËn vµ thùc tiÔn. Do ®ã t«i lùa chän ®Ò tµi: “Gi¶i ph¸p më réng thÞ phÇn cña Tæng C«ng ty B¶o ViÖt Nh©n Thä ®Õn n¨m 2015” lµm ®Ò tµi luËn v¨n th¹c sÜ chuyªn ngµnh Tµi chÝnh Ng©n hµng. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña ®Ò tµi : * Môc ®Ých: Nghiªn cøu vµ ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn vµ më réng thÞ phÇn cña B¶o ViÖt Nh©n Thä ®Õn n¨m 2015.
* NhiÖm vô: - §Ò tµi tËp trung nghiªn cøu mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ B¶o hiÓm Nh©n thä vµ thÞ tr−êng, thÞ phÇn B¶o hiÓm Nh©n thä. - Thùc tr¹ng thÞ tr−êng B¶o hiÓm Nh©n thä cña ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua ®Ó tõ ®ã t×m ra nh÷ng vÊn ®Ò cßn tån t¹i. - Nh÷ng kÕt qña vµ thÞ phÇn mµ B¶o ViÖt Nh©n Thä ® ®¹t ®−îc trong nh÷ng n¨m qua. - Tõ ®ã ®−a ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn vµ më réng thÞ phÇn cña B¶o ViÖt Nh©n Thä ®Õn n¨m 2015.
§èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu : - §èi t−îng nghiªn cøu: T×m hiÓu thùc tr¹ng thÞ tr−êng, thÞ phÇn B¶o hiÓm Nh©n thä ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m qua. - Ph¹m vi nghiªn cøu: Ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm Nh©n thä trªn thÞ tr−êng ViÖt Nam tõ n¨m 1996 trë l¹i ®©y. C¬ së lý luËn vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu: §Ò tµi sö dông ph−¬ng ph¸p thèng kª – tËp hîp vµ ph©n tÝch m« t¶ sè liÖu : dïng c«ng cô thèng kª tËp hîp tµi liÖu. §Ò tµi cßn vËn dông lý luËn vµo thùc tiÔn, sö dông ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch, so s¸nh, kh¸i qu¸t ho¸, tæng hîp ®Ó nghiªn cøu.
ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi : §Ò tµi nµy lµ tµi liÖu tham kh¶o cho c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chiÕn l−îc ph¸t triÓn vµ qu¶n lý thÞ tr−êng B¶o hiÓm Nh©n thä ë ViÖt Nam, c¸c doanh nghiÖp kinh doanh B¶o hiÓm Nh©n thä nãi chung vµ Tæng C«ng Ty B¶o ViÖt Nh©n thä nãi riªng. KÕt cÊu cña luËn v¨n : Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ danh môc tµi liÖu tham kh¶o, néi dung luËn v¨n gåm 3 ch−¬ng: Ch−¬ng 1 : Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ : B¶o hiÓm Nh©n thä, thÞ tr−êng, thÞ phÇn B¶o hiÓm Nh©n thä. Ch−¬ng 2 : Thùc tr¹ng thÞ tr−êng, thÞ phÇn B¶o hiÓm Nh©n thä ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m võa qua vµ cña Tæng C«ng ty B¶o ViÖt Nh©n Thä (B¶o ViÖt Nh©n Thä). Ch−¬ng 3 : Gi¶i ph¸p më réng thÞ phÇn B¶o ViÖt Nh©n Thä ®Õn n¨m 2015.
Trang 3 Ch−¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ B¶o hiÓm Nh©n thä vµ thÞ tr−êng, thÞ phÇn B¶o hiÓm Nh©n thä 1. Kh¸i qu¸t chung vÒ B¶o hiÓm Nh©n thä : 1. Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan cña B¶o hiÓm Nh©n thä : ë mçi quèc gia, trong mäi thêi kú, con ng−êi lu«n ®−îc coi lµ lùc l−îng s¶n xuÊt chñ yÕu, lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh ®Õn sù ph¸t triÓn kinh tÕ x héi. Song trong lao ®éng s¶n xuÊt còng nh− trong cuéc sèng sinh ho¹t hµng ngµy, con ng−êi còng kh«ng tr¸nh khái nh÷ng rñi ro nh−: Tai n¹n, èm ®au, bÖnh tËt, mÊt viÖc lµm, giµ yÕu v.
vµ t¸c ®éng ®Õn nhiÒu mÆt cña ®êi sèng x héi. V× vËy, vÊn ®Ò mµ bÊt kú x héi nµo còng quan t©m lµ lµm thÕ nµo ®Ó kh¾c phôc ®−îc hËu qu¶ cña rñi ro nh»m ®¶m b¶o cho cuéc sèng con ng−êi. Thùc tÕ, ® cã nhiÒu biÖn ph¸p ®−îc ¸p dông nh−: Phßng tr¸nh, cøu trî, tiÕt kiÖm v.v…nh−ng b¶o hiÓm lu«n ®−îc ®¸nh gi¸ lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu nhÊt. Thùc chÊt B¶o hiÓm X héi, B¶o hiÓm Y tÕ còng lµ b¶o hiÓm con ng−êi vµ ® xuÊt hiÖn tõ l©u, song ph¹m vi ®¶m b¶o cho c¸c rñi ro vÉn cßn h¹n hÑp, ch−a ®¸p øng ®−îc nhu cÇu cÇn thiÕt cho d©n c− trong x héi.
Trong khi ®ã, con ng−êi vÉn cßn quan t©m ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò trong cuéc sèng, ch¼ng h¹n nh− : ViÖc mÊt hoÆc gi¶m thu nhËp cña nh÷ng ng−êi trô cét trong gia ®×nh ¶nh h−ëng ®Õn cuéc sèng con c¸i vµ ng−êi th©n. Cã lÏ kh«ng mét ng−êi trô cét trong gia ®×nh nµo l¹i muèn nh÷ng ng−êi ®ang sèng nhê vµo thu nhËp cña hä ph¶i chÞu nh÷ng khã kh¨n vÒ tµi chÝnh hoÆc bÞ kh¸nh kiÖt khi hä gÆp ph¶i nh÷ng rñi ro (tö vong, èm ®au…) nhÊt lµ khi con c¸i ch−a ®Õn tuæi tr−ëng thµnh, nî nÇn cßn chång chÊt. V× vËy, ®èi víi mçi c¸ nh©n vµ gia ®×nh, viÖc tiÕt kiÖm chi tiªu hiÖn t¹i ®Ó chuÈn bÞ cho t−¬ng lai, cho viÖc gi¸o dôc con c¸i, chuÈn bÞ hµnh trang cho con c¸i vµo ®êi lµ biÖn ph¸p hÕt søc thiÕt thùc vµ cã ý nghÜa. Bªn c¹nh ®ã, viÖc ch¨m lo cho tuæi giµ hoÆc khi vÒ h−u ®ang lµ vÊn ®Ò ®−îc x héi quan t©m vµ coi träng.
Mét sè ng−êi khi hÕt tuæi lao ®éng cã thu nhËp tõ l−¬ng h−u, nh−ng thùc tÕ khã cã thÓ ®¸p øng ®ñ c¸c nhu cÇu chi tiªu trong cuéc sèng. Ngoµi ra, phÇn lín nh÷ng ng−êi giµ kh«ng cã l−¬ng h−u ph¶i sèng nhê vµo con c¸i hay vÉn ph¶i lao ®éng vÊt v¶ ®Ó kiÕm sèng ®ang lµ vÊn ®Ò x héi bøc xóc. Ch¼ng ai muèn sèng Trang 4 mét tuæi giµ ®au yÕu bÖnh tËt, phô thuéc hay lµ g¸nh nÆng cho con c¸i. §Æc biÖt, tuæi thä cµng cao th× nguån dù tr÷ tµi chÝnh l¹i dÇn dÇn bÞ c¹n kiÖt.
VÊn ®Ò lµ ph¶i t¹o ra mét c«ng cô ®Ó mäi ng−êi cã thÓ ®Òu ®Æn dµnh ra tõ thu nhËp vµ tiÕt kiÖm chi tiªu hiÖn t¹i cña m×nh nh÷ng kho¶n tiÒn nhá mµ vÉn ®ñ ®¶m b¶o cuéc sèng khi vÒ giµ. X héi ngµy cµng ph¸t triÓn, ®êi sèng con ng−êi ngµy cµng ®−îc n©ng cao th× ng−êi ta cµng cã ®iÒu kiÖn ®Ó ch¨m lo cho b¶n th©n vµ gia ®×nh. Ngoµi B¶o hiÓm X héi, B¶o hiÓm Y tÕ, c¸c dÞch vô B¶o hiÓm Nh©n thä ra ®êi lµ hÕt søc cÇn thiÕt nh»m ®¸p øng mäi nhu cÇu cña c¸c tÇng líp d©n c− trong x héi. B¶o hiÓm Nh©n thä, n»m trong b¶o hiÓm con ng−êi vµ lµ lo¹i h×nh cña b¶o hiÓm th−¬ng m¹i, lµ h×nh thøc bæ sung cho B¶o hiÓm X héi vµ B¶o hiÓm Y tÕ, nh»m b¶o ®¶m æn ®Þnh ®êi sèng cho mäi thµnh viªn trong x héi tr−íc nh÷ng rñi ro tai n¹n bÊt ngê ®èi víi th©n thÓ, tÝnh m¹ng, sù gi¶m sót hoÆc mÊt thu nhËp vµ ®¸p øng mét sè nhu cÇu kh¸c cña ng−êi tham gia b¶o hiÓm.
So víi B¶o hiÓm X héi, B¶o hiÓm Y tÕ, B¶o hiÓm Nh©n thä cã ®èi t−îng tham gia réng h¬n, quü b¶o hiÓm ®−îc h×nh thµnh chñ yÕu tõ phÝ b¶o hiÓm do nh÷ng ng−êi tham gia ®ãng gãp, sè tiÒn chi tr¶ c¨n cø vµo sù tháa thuËn vµ cam kÕt trong hîp ®ång. H×nh thøc b¶o hiÓm lµ tù nguyÖn. Cßn ®èi víi B¶o hiÓm X héi, phÝ b¶o hiÓm ®−îc x¸c ®Þnh c¨n cø vµo tiÒn l−¬ng cña ng−êi lao ®éng do Nhµ n−íc quy ®Þnh. Ngoµi ra, sù kh¸c nhau cßn ®−îc thÓ hiÖn ë c¬ së ph¸p lý cña sù cam kÕt, c¬ quan tæ chøc thùc hiÖn v.v… Tuy nhiªn sù kh¸c nhau gi÷a hai hÖ thèng b¶o hiÓm nµy kh«ng t¹o ra sù ®èi lËp, m©u thuÉn, mµ tr¸i l¹i chóng bæ sung cho nhau.
C¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm Nh©n thä cã thÓ thay thÕ B¶o hiÓm X héi trong nh÷ng tr−êng hîp, nh÷ng khu vùc cña nÒn kinh tÕ, nh÷ng n¬i mµ B¶o hiÓm X héi ch−a ®−îc thùc hiÖn hoÆc cã nh−ng kh«ng ®ñ bï ®¾p thu nhËp cña ng−êi lao ®éng bÞ gi¶m sót. MÆc dï ng−êi lao ®éng lµm c«ng ¨n l−¬ng ®−îc h−ëng trî cÊp B¶o hiÓm X héi, nh−ng ®«i khi cã nh÷ng rñi ro, nh÷ng nhu cÇu n»m ngoµi ph¹m vi B¶o hiÓm X héi hoÆc c¸c kho¶n trî cÊp B¶o hiÓm X héi kh«ng ®¸p øng ®−îc nh÷ng nhu cÇu kh¾c phôc hËu qu¶ rñi ro. PhÇn chªnh lÖch vµ thiÕu hôt vÒ mÆt tµi chÝnh sÏ ®−îc B¶o hiÓm Nh©n thä bï ®¾p. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña B¶o hiÓm Nh©n thä : 1.