Chương 1: Công ty chứng khoán và các hoạt động tư vấn tài chính doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng triển khai hoạt động tư vấn tài chính doanh nghiệp tại các công ty chứng khoán Việt Nam. Chương 3: Giải pháp mở rộng hoạt động tư vấn tài chính doanh nghiệp của các công ty chứng khoán Việt Nam 4 CHUƠNG 1 CÔNG TY CHÚNG KHOÁN VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯVAN tà i c h ín h d o a n h n g h iệp 1.1 tổ n g q u a n về c ô n g ty chúng kho á n và các ho ạ t động kinh DOANH DỊCH v ụ 1.1 Công ty chứng khoán và vai trò đối với nền kinh tê Khi nói đến thị trường chứng khoán, người ta thường hay nói đến hệ thống các tổ chức trung gian, dịch vụ trên thị trường chứng khoán, trong đó có các công ty chứng khoán. Có thể nói, công ty chứng khoán là một định chế tài chính trung gian quan trọng trên thị trường chứng khoán nói riêng và các thị trường tài chính nói chung.
Các công ty chứng khoán là tác nhân quan trọng đẩy mạnh sự phát triển của thị trường chứng khoán và thông qua đó, có vai trò thúc đẩy sự phát triển của cả nền kinh tế. Thực tiễn cho thấy, nền kinh tế của các nước phát triển và cả những nước đang trong quá trình phát triển không thể thiếu sự xuất hiện và ngày càng lớn mạnh của thị trường chứng khoán và hệ thống các công ty chứng khoán. Vai trò của các công ty chứng khoán đối với nền kinh tế được thể hiện thông qua những khía cạnh chủ yếu sau: 1 .1 T ham g ia tạ o lậ p k ên h h u y đ ộ n g vốn h iệu q u ả cho đ ầu tư và p h á t triển của n ền k in h t ế Sự phát triển của nền kinh tế luôn luôn có sự gắn kết chặt chẽ, hữu cơ với sự vận động, chu chuyển của các luồng vốn. Sự vận động này như những mạch máu trong cơ thể.
Hiệu quả của sự vận động này có tác động quan trọng đến chất lượng và tốc độ phát triển của nền kinh tế. Thông thường, sự vận động của vốn diễn ra theo nhiều kênh khác nhau, tuy nhiên có hai kênh quan trọng và hiệu quả nhất là thông qua hệ thống ngân hàng và thị trường chứng khoán. Đặc điểm chung của hệ thống ngân hàng là huy động những nguồn tiền tiết kiệm trong dân chúng để cung cấp các nguồn vốn chủ yếu là ngắn hạn và trung hạn cho nền kinh tế. Chính vì vậy, yêu cầu cung cấp các nguồn vốn trung và dài hạn được đặt lên vai của thị trường chứng khoán.
5 Với tư cách là một tổ chức trung gian cung cấp các dịch vụ tài chính, công ty chứng khoán giúp cho các hoạt động của thị trường chứng khoán được thực hiộn một cách hiệu quả và ổn định. Để phát huy vai trò này, công ty chứng khoán thực hiện những chức năng chủ yếu sau: tạo ra cơ chế huy động vốn bằng cách nối những người có tiền (nhà đầu tư) với những người muốn huy động vốn (người phát hành chứng khoán, ví dụ như các công ty cổ phần, Chính phủ,. Các công ty chứng khoán thường thực hiện chức năng này qua các hoạt động bảo lãnh phát hành và môi giới chứng khoán; cung cấp một cơ chế giá cả cho giá trị của các khoản đầu tư, can thiệp trên thị trường, góp phần điều tiết giá chứng khoán; cung cấp cơ chê chuyển ra tiền mặt cho các nhà đầu tư. giúp cho nhà đầu tư ít phải chịu thiệt hại nhất khi tiến hành đầu tư.
Chính vì vậy, nhờ hệ thống công ty chứng khoán mà các loại cổ phiếu, trái phiếu được lưu thông buôn bán tấp nập trên thị trường chứng khoán; qua đó, một lượng vốn khổng lồ được đưa vào đầu tư từ những nguồn vốn lẻ tẻ trong công chúng tập hợp lại.2 T rợ g iú p các doan h n g h iệp tro n g việc tiế p cận vó i các chuẩn m ự c h o ạ t đ ộ n g h iện đ ạ i Bên cạnh vai trò tạo lập kênh huy động vốn, các công ty chứng khoán còn giúp cho các doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận và ứng dụng những công nghê quản trị kinh doanh hiện đại. Với hệ thống khách hàng và những mối quan hệ rộng rãi, các công ty chứng khoán có thể làm cầu nối cho doanh nghiệp với các nhà đầu tư có nhiều tiềm năng về vốn và công nghê. Khi tham gia đầu tư vào doanh nghiệp, nhà đẩu tư sẽ không chỉ mang vào vốn, kỹ năng quản trị mà còn cả những mối quan hệ khách hàng, thị trường tiềm năng,. Những yếu tố này sẽ giúp cho các doanh nghiệp nâng cao được khả năng quản trị, tăng cường sức cạnh tranh và phát triển thị trường mới.
Bên cạnh đó, các công ty chứng khoán khi cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính sẽ giúp cho các doanh nghiệp tăng cường tính minh bạch và công khai về tài chính. Điều này sẽ là một yếu tố quan trọng để các doanh nghiệp thu hút được các nhà đầu tư từ bên ngoài. Hơn nữa, đây sẽ là một điều kiện quan trọng để các doanh nghiệp chuẩn bị cho quá trình niêm yết trên các Trung tâm giao dịch chứng khoán, Sở giao dịch chứng khoán. Các nguyên tắc hoạt động của công ty chứng khoán 1.
N g u yên tắ c đ ạ o đứ c Là một loại hình kinh doanh ảnh hưởng nhiều tới lợi ích công chúng và rất dễ bị lợi dụng nhằm kiếm lợi riêng, luật pháp các nước đều quy định rất chặt chẽ đối với hoạt động của các công ty chứng khoán và bản thân các công ty chứng khoan cung phải quy định những nguyên tắc về đạo đức nghề nghiệp đối với cán bộ của mình. Có thể nói, đây là những chuẩn mực trong hoạt động của các công ty chứng khoán và các nhân viên làm việc trong công ty chứng khoán. Chính vì vậy, có rất nhiều yêu câu nghiêm ngặt được đặt ra cho các công ty chứng khoán. Nhìn chung, đó là: - Có nghĩa vụ bảo mật cho khách hàng và chỉ được tiết lộ thông tin của khách hàng trong trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
- Không được phép nhận bất cứ khoản thù lao nào ngoài các khoản thù lao thông thường cho dịch vụ của mình. - Không được đưa ra những lời đồn đại, gian lận, xúi giục hoặc dùng các hành vi lừa đảo khách hàng trong giao dịch chứng khoán; sử dụng các thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán cho chính mình, gây thiệt hại đến lợi ích của khách hang. - Các nhân viên của công ty chứng khoán phải tuân thủ nguyên tắc tận tuy, trung thực khi thực hiện cung cấp dịch vụ cho khách hàng của mình, - Phải đảm bảo sự tách biệt giữa các hoạt động kinh doanh nghiệp vụ và hạn chế mâu thuẫn về lợi ích khi thực hiện các hoạt động dịch vụ khác nhau,. Với những tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp như trên, cơ chế kiểm soát nội bộ đóng một vai trò rất quan trọng trong toàn bô các mảng hoạt động nghiệp vụ của công ty chứng khoán.
N g u yên tắ c tà i chính Bên cạnh các nguyên tắc về đạo đức nghề nghiệp, trong suốt quá trình hoạt động công ty chứng khoán phải đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc về tài chính. Mục đích của việc đặt ra các nguyên tắc này là nhằm đảm bảo cho công ty chứng khoán có được sự ổn định cần thiết về năng lực tài chính và hạn chế các rủi ro có thể xảy ra trong quá trình hoạt động. 7 Các nguyên tắc tài chính thường đặt ra cho công ty chứng khoán những yêu cầu về vốn. Vốn của một công ty chứng khoán nhiều hay ít phụ thuộc vào loại tài sản cẩn tài trợ, mà loại tài sản này lại được quyết định bởi loại hình nghiệp vụ mà công ty chứng khoán đó thực hiện.
Bên cạnh đó, các nguyên tắc tài chính cũng đòi hòi công ty chứng khoán phải đảm bảo những yêu cầu khác như tỷ lệ về cơ cấu vốn giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay, hạn mức kinh doanh, trích lập quỹ dự phòng, bù đắp rủi ro và duy trì hạn mức vốn khả dụng,. Các yêu cầu trên có thể ở các mức độ khác nhau tùy điều kiện cụ thể và mức độ phát triển của thị trường chứng khoán ở từng quốc gia khác nhau. Các hoạt động dịch vụ của công ty chứng khoán Công ty chứng khoán là một loại hình định chế tài chính đặc biệt và mô hình tổ chức kinh doanh của nó cũng có nhiều điểm khác nhau ở các nước khác nhau tuỳ theo đặc điểm của hệ thống tài chính. Chính vì vậy, các loại hình kinh doanh dịch vụ của các công ty chứng khoán cũng có một số nét khác nhau.
Các công ty chứng khoán có thể là những công ty chuyên dịch vụ như công ty chỉ chuyên môi giới, công ty chỉ thực hiện hoạt động tư vấn,. hay là những công ty đa dịch vụ hoạt động trên nhiều lĩnh vực kinh doanh chứng khoán. Tuy nhiên, nhìn chung, đối với các công ty chứng khoán, có một số hoạt động kinh doanh chính là: • Hoạt động môi giới chứng khoán • Hoạt động tự doanh • Hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán • Hoạt động quản lý danh mục đầu tư • Hoạt động tư vấn đầu tư • Hoạt động tư vấn tài chính Theo thời gian, do đòi hỏi của thị trường và nhu cầu phát triển của bản thân các cồng ty chứng khoán, xuất hiện ngày càng nhiều các nghiệp vụ phát sinh như cho vay ký quỹ, tư vấn tài chính cá nhân quản lý thu nhập chứng khoán,. Đồng thời, các công ty chứng khoán ngày nay còn hoạt động tích cực trên cả các lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm và ngân hàng.
H o ạ t đ ộ n g m ô i g iớ i M ôi giới: Là một hoạt động kinh doanh chứng khoán trong đó một công ty chứng khoán đứng ra làm trung gian đại diện cho khách hàng tiến hành các giao dich chứng khoán thông qua cơ chế giao dịch tại sỏ giao dịch chứng khoán hay thị trường OTC. Trong hoạt động này, công ty chứng khoán được hưởng một khoản phí môi giới. Khách hàng sẽ phải tự chịu trách nhiệm về mặt kinh tế của việc giao dịch đó. Rủi ro duy nhất mà nhà môi giới hay công ty chứng khoán gặp phải là các khách hàng của mình hoặc nhà môi giới giao dịch khác có thể không thực hiện nghía vụ thanh toán đúng thời hạn.