Chương 1: Những vấn đề cơ bản về thị trường ngoại hối và kinh doanh ngoại hối. Chương 2: Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng TMCP Dầu Khí Toàn Cầu. Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng TMCP Dầu Khí Toàn Cầu. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VÀ KINH DOANH NGOẠI HỐI 1.1 Ngoại hối và thị trường ngoại hối 1.1 Khái niệm a) Ngoại hối (the foreign exchange) bao gồm các phương tiện thanh toán được sử dụng trong thanh toán quốc tế.
Trong đó, phương tiện thanh toán là những thứ có sẵn để chi trả, thanh toán lẫn cho nhau. Đối với một quốc gia, ngoại hối (phương tiện thanh toán quốc tế ) bao gồm: - Ngoại tệ: là đồng tiền nước ngoài (bao gồm cả đồng tiền chung của cá nước khác và Quyền rút vốn đặc biệt SDR). Ngoại tệ có thể là tiền kim loại, tiền giấy, tiền trên tài khoản, séc du lịch, tiền điện tử và các phương tiện khác được xem như tiền. - Các giấy tờ có giá ghi bằng ngoại tê, như séc thương mại, chấp phiếu ngân hàng, kỳ phiếu, hối phiếu, trái phiếu, cổ phiếu và các giấy tờ có giá khác.
- Vàng tiêu chuẩn quốc tế: Đây là vàng được sử dụng với vai trò là tiền (phương tiện thanh toán) trong thanh toán quốc tế. - Đồng tiền quốc gia do người không cư trú nắm giữ. Khái niệm ngoại hối thường được hiểu theo luật định và tương đối thống nhất giữa các quốc gia. Theo Pháp lệnh số 28/2005/PL-UBTVQH11, ngày 13/12/2005 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước CHXHCNVN, khái niệm ngoại hối được quy định tại Điều 4, khoản 1.
Ngoại hối là hàng hóa mua bán trên thị trường ngoại hối, nhưng trên thực tế, người ta chỉ giao dịch mua bán ngoại tệ, còn các giấy tờ có giá ghi bằng ngoại tệ không được giao dịch trực tiếp trên thị trường ngoại hối. Muốn trở thành ngoại tệ để giao dịch trên thị trường ngoại hối, thì trước hết phải bán (chiết khấu) các giấy tờ có giá để có ngoại tệ, sau đó mới tiến hành mua bán ngoại tệ trên thị trường ngoại hối. Như vậy, đối tượng mua bán trên thị trường ngoại hối chỉ gồm: - Mua bán các đồng tiền khác nhau (luôn có ngoại tệ tham gia). 5 - Mua bán vàng tiêu chuẩn quốc tế.
Ngày nay, do vai trò tiền tệ của vàng giảm đáng kể, chính vì vậy khi nói đến thị trường ngoại hối người ta thường hiểu đó là thị trường mua bán các đồng tiền khác nhau, hay mua bán ngoại tệ, nghĩa là thị trường ngoại hối thường được hiểu theo nghĩa thực tế là thị trường mua bán ngoại tệ. Ta có thể tóm lược khái niệm ngoại hối bằng sơ đồ: b) Thị trường ngoại hối. Bằng tiếng Anh, thị trường ngoại hối là: The Foreign Exchange Market, và được viết tắt là FOREX hay FX. Chúng ta thấy rằng, một trong những điểm khác nhau cơ bản giữa thương mại nội địa với thương mại quốc tế là: - Thương mại nội địa thường chỉ liên quan đến đồng nội tệ.
6 - Trong khi đó, thương mại quốc tế thường liên quan đến việc chuyển đổi các đồng tiền khác nhau của các quốc gia. Hoạt động mua bán các đồng tiền khác nhau được diễn ra trên thị trường, và thị trường này được gọi là thị trường ngoại hối. Một cách tổng quát: Thị trường ngoại hối là bất cứ đâu diễn ra việc mua bán các đồng tiền khác nhau. Trong thực tế, do hoạt động mua bán tiền tệ xảy ra chủ yếu giũa các ngân hàng (chiếm khoảng 85% tổng doanh số giao dịch), chính vì vậy, theo nghĩa hẹp (nghĩa thực tế) thì thị trường ngoại hối là nơi mua bán ngoại tệ giữa các ngân hàng, tức thị trường liên ngân hàng (Interbank), Từ thực tế ấy cho ta thấy, ngân hàng có vai trò rất lớn trên thị trường ngoại hối.
Đặc điểm của Thị trường ngoại hối. - Thị trường ngoại hối là bất cứ đâu diễn ra hoạt động mua bán các đồng tiền khác nhau, do đó, nó còn được gọi là thị trường không gian (space market ). - Đây là thị trường toàn cầu hay thị trường không ngủ. Nó hoạt động liên tục 24/24h do sự chênh lệch múi giờ giữa các khu vực trên thế giới.
Khi thị trường châu Á đóng cửa thì thị trường châu Mỹ bắt đầu hoạt động theo một chu kỳ khép kín. - Trung tâm của thị trường ngoại hối là thị trường liên ngân hàng với các thành viên chủ yếu là các ngân hàng thương mại, các nhà môi giới ngoại hối và các NHTW. - Phương tiện duy trì mối quan hệ cho các thành viên tham gia vào thị trường là điện thoại, telex, mạng vi tính và fax. Các phương tiện này giúp thông tin được truyền đi rất nhanh và hiệu quả.
- Do thị trường có tính toàn cầu và hoạt động hiệu quả, cho nên các tỷ giá được yết trên các thị trường khác nhau nhưng hầu như là thống nhất với nhau. - Đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong giao dịch là USD chiếm tới 41,5% trong tổng số các đồng tiền tham gia, tương ứng với 83% các giao dịch trên FOREX. - FOREX rất nhạy cảm với các sự kiện kinh tế, chính trị, tâm lý xã hội, đặc biệt là chính sách tiền tệ của các nước có ngoại tệ mạnh. 7 Hiện nay, những thị trường hoạt động tích cực nhất, bao gồm: London, sau đó là New York, Tokyo, Singapore, Frankfurt.
Ngày nay FOREX đang phát triển và sẽ còn phát triển hơn nữa khi nhu cầu mua bán ngoại tệ ngày càng tăng lên. Đặc biệt, xu thế tự do thương mại và đầu tư quốc tế diễn ra mạnh mẽ cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, việc nới lỏng quy chế quản lý ngoại hối của các quốc gia tạo điều kiện chu chuyển hàng hóa dịch vụ và chu chuyển vốn quốc tế hiệu quả, tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin.tất cả đã góp phần thúc đẩy FOREX phát triển. Các thành viên tham gia trên thị trường ngoại hối. Nhóm khách hàng mua bán lẻ (Retail clients hay bank customers).
Bao gồm các công ty nội địa và đa quốc gia, những nhà đầu tư quốc tế và tất cả những ai có nhu cầu mua bán ngoại hối nhằm hai mục đích: chuyển đổi tiền tệ và phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Như vậy, nhóm khách hàng mua bán lẻ có nhu cầu mua bán ngoại tệ cho mục đích hoạt động của chính mình chứ không nhằm mục đích kinh doanh ngoại hối (kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi). Thông thường, nhóm khách hàng mua bán lẻ không giao dịch trực tiếp với nhau mà họ thường mua bán thông qua các ngân hàng thương mại. Các ngân hàng thương mại (Commercial Banks): Các ngân hàng thương mại tiến hành giao dịch ngoại hối nhằm hai mục đích: - Cung cấp dịch vụ cho nhóm khách hàng mua bán lẻ (mua bán hộ khách hàng để thu phí).
- Giao dịch kinh doanh cho chính mình, tức là mua bán ngoại hối nhằm kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi. Hoạt động kinh doanh này tạo ra trạng thái ngoại hối, do đó, ngân hàng chịu rủi ro tỷ giá và làm thay đổi bảng cân đối nội bảng hoặc ngoại bảng của ngân hàng. Các ngân hàng tiến hành giao dịch ngoại hối theo hai phương thức: + Giao dịch trực tiếp giữa ngân hàng với nhau và với khách hàng. + Giao dịch gián tiếp với nhau thông qua nhà môi giới.3 Nhà môi giới ngoại hối (Foreign exchange brokers).
Nhà môi giới là người thu thập hầu hết các lệnh đặt mua và lệnh đặt bán ngoại tệ từ các ngân hàng khác nhau, trên cơ sở cung cấp tỷ giá chào mua và tỷ giá chào bán cho khách hàng của mình một cách nhanh, rộng khắp với giá tay trong. Tuy nhiên, giao dịch qua môi giới các ngân hàng phải trả cho nhà môi giới một khoản phí. Những ai muốn hành nghề môi giới ngoại hối phải có giấy phép. Điều cần lưu ý là những nhà môi giới chỉ cung cấp dịch vụ cho khách hàng, chứ không mua bán ngoại hối cho chính mình.
Các ngân hàng Trưng ương (Central Banks). Ngân hàng Trung ương tác động trên thị trường ngoại hối tùy theo mục đích của nền kinh tế. Nếu theo chế độ tỷ giá thả nổi, các Ngân hàng Trung ương can thiệp bằng cách mua vào hay bán ra nội tệ trên thị trường ngoại hối nhằm ảnh hưởng lên tỷ giá theo hướng mà NHTW cho là có lợi. Nếu theo chế độ tỷ giá cố định, can thiệp của NHTW trên thị trường ngoại hối là bắt buộc nhằm duy trì tỷ giá theo một biên độ nhất định.
NHTW tiến hành mua bán nội tệ vào khi cung ngoại tệ lớn hơn cầu và tiến hành bán nội tệ khi cầu lớn hơn cung trên thị trường ngoại hối, do vậy, tỷ giá được duy trì cố định. Căn cứ hình thái tổ chức tham gia FOREX, mối quan hệ giữa các thành viên tham gia thị trường ngoại hối được biểu hiện bằng sơ đồ: 9 1. Các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối. Căn cứ vào tính chất giao dịch trên thị trường ngoại hối và nội dung kinh doanh ngoại hối có các nghiệp vụ sau đây: 1.
Nghiệp vụ giao ngay - The Spot Operations. - Kinh doanh giao ngay được thống nhất trên thị trường quốc tế chỉ bao gồm việc mua bán các đồng tiền khác nhau có trên tài khoản ngân hàng và các bên mua bán tiến hành thanh toán ngay sau khi đã thỏa thuận. Khái niệm giao ngay ở đây thường là vào ngày làm việc thứ hai kể từ ngày ký kết hợp đồng. Trong đó, tỷ giá giao ngay được xác định theo quan hệ cung cầu trên thị trường ngoại hối liên ngân hàng.
- Tổ chức của thị trường: Theo nghĩa rộng, thị trường giao ngay bao gồm thị trường bán buôn ( interbank) và thị trường bán lẻ (với khách hàng phi ngân hàng); nhưng do doanh số giao dịch trên Interbank là chủ yếu, do đó, theo nghĩa hẹp người ta coi thị trường giao ngay chính là thị trường liên ngân hàng. Thị trường ngoại hối giao ngay là thị trường phi tập trung (không giao dịch trên sở giao dịch), các thành viên bao gồm các NHTM, các công ty tài chính lớn, những nhà môi giới ngoại hối, NHTW. Trong đó, NHTM đóng vai trò chủ chốt và là những nhà tạo thị trường. Các NHTM, các ngân hàng đầu tư liên hệ thường xuyên với nhau nhằm cung cấp tỷ giá mua vào và bán ra của ngân hàng mình cho các ngân hàng khác và ngược lại, qua đó, tìm kiếm lợi nhuận cho chính mình, đồng thời, các ngân hàng cũng giao dịch cho khách hàng để hưởng phí.