Kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ thành phố Hạ Long: Thực trạng và giải pháp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ thành phố hạ long thực trạng và giải pháp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Thùy
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Quyết Thắng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững
• Đề tài: Kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ thành phố Hạ Long, thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long

Ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Vịnh Hạ Long, với vẻ đẹp tự nhiên và giá trị sinh thái cao, đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ ô nhiễm. Các nguồn ô nhiễm chủ yếu đến từ hoạt động công nghiệp, du lịch và sinh hoạt. Việc kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ là cần thiết để bảo vệ hệ sinh thái và phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm về ô nhiễm nước biển ven bờ

Ô nhiễm nước biển ven bờ được định nghĩa là sự hiện diện của các chất ô nhiễm trong nước biển, gây ảnh hưởng đến chất lượng nước và hệ sinh thái. Các chất ô nhiễm này có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau như nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp và các hoạt động du lịch.

1.2. Tình hình ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long

Tình hình ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long đang ngày càng nghiêm trọng. Các nghiên cứu cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm như dầu mỡ, kim loại nặng và chất hữu cơ vượt quá giới hạn cho phép. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn đe dọa đến sự sống còn của các loài sinh vật biển.

II. Vấn đề và thách thức trong kiểm soát ô nhiễm nước biển

Việc kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long gặp nhiều thách thức. Các hoạt động khai thác tài nguyên, phát triển du lịch và đô thị hóa đang gia tăng áp lực lên môi trường. Hệ thống quản lý hiện tại chưa đủ mạnh để đối phó với tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng.

2.1. Các nguồn ô nhiễm chính tại Hạ Long

Các nguồn ô nhiễm chính tại Hạ Long bao gồm nước thải từ các khu công nghiệp, nước thải sinh hoạt từ dân cư và các hoạt động du lịch. Những nguồn này không chỉ làm giảm chất lượng nước mà còn ảnh hưởng đến đa dạng sinh học trong khu vực.

2.2. Tác động của ô nhiễm đến hệ sinh thái

Ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Sự suy giảm chất lượng nước làm giảm khả năng sinh sản của các loài hải sản, ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản và sức khỏe của cộng đồng.

III. Giải pháp kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long

Để kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các biện pháp này bao gồm cải thiện hệ thống quản lý chất thải, tăng cường giám sát chất lượng nước và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

3.1. Cải thiện hệ thống quản lý chất thải

Cần thiết phải cải thiện hệ thống quản lý chất thải tại Hạ Long, bao gồm việc xây dựng các nhà máy xử lý nước thải hiện đại và hiệu quả. Điều này sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm từ các nguồn thải và bảo vệ chất lượng nước biển.

3.2. Tăng cường giám sát chất lượng nước

Tăng cường giám sát chất lượng nước biển ven bờ là rất quan trọng. Việc thực hiện các chương trình quan trắc định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu ô nhiễm và có biện pháp xử lý kịp thời.

3.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức cộng đồng về ô nhiễm nước biển và bảo vệ môi trường là một trong những giải pháp quan trọng. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về tác động của ô nhiễm và cách bảo vệ môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các giải pháp kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long đã được áp dụng và mang lại nhiều kết quả tích cực. Nghiên cứu cho thấy chất lượng nước đã được cải thiện đáng kể nhờ vào các biện pháp quản lý hiệu quả.

4.1. Kết quả quan trắc chất lượng nước

Kết quả quan trắc chất lượng nước biển ven bờ Hạ Long cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm đã giảm đáng kể sau khi áp dụng các biện pháp kiểm soát. Điều này cho thấy hiệu quả của các giải pháp đã được triển khai.

4.2. Ảnh hưởng đến phát triển du lịch

Việc cải thiện chất lượng nước biển không chỉ bảo vệ môi trường mà còn thúc đẩy phát triển du lịch bền vững tại Hạ Long. Du khách ngày càng quan tâm đến các điểm đến có môi trường sạch sẽ và an toàn.

V. Kết luận và tương lai của kiểm soát ô nhiễm nước biển

Kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ Hạ Long là một nhiệm vụ cấp thiết và cần thiết để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Các giải pháp đã được triển khai cần tiếp tục được duy trì và cải thiện để đảm bảo chất lượng nước biển trong tương lai.

5.1. Tương lai của môi trường nước biển Hạ Long

Tương lai của môi trường nước biển Hạ Long phụ thuộc vào các nỗ lực kiểm soát ô nhiễm. Nếu các biện pháp được thực hiện hiệu quả, chất lượng nước sẽ được cải thiện và hệ sinh thái sẽ phục hồi.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách bảo vệ môi trường

Cần có các chính sách bảo vệ môi trường mạnh mẽ hơn để kiểm soát ô nhiễm nước biển. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ với cộng đồng để thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng là một nhiệm vụ hết sức quan trọng, trong công tác quản lý môi trƣờng quốc gia, cũng nhƣ quản lý môi trƣờng ở mỗi địa phƣơng, nhằm mục đích theo dõi kịp thời ô nhiễm môi trƣờng, xác định đúng nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trƣờng và đề xuât kịp thời các giải pháp ngăn ngừa, giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện chất lƣợng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ các hệ sinh thái và đảm bảo phát triển bền vững. Kiểm soát ô nhiễm bao gồm: kiểm soát các nguồn thải gây ra ô nhiễm (nguồn thải khí ô nhiễm, nguồn thải nƣớc ô nhiễm, nguồn thải chất rắn, nguồn thải tiếng ồn, nguồn thải bức xạ), kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng các ngành sản xuất công nghiệp, kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng xung quanh ở các khu đô thị, khu kinh tế, các làng nghề… và kiểm soát ô nhiễm (chất lƣợng) môi trƣờng không khí, môi trƣờng nƣớc biển, nƣớc mặt và nƣớc biển ven bờ. Thành phố Hạ Long là khu vực phát triển rất mạnh mẽ về kinh tế - xã hội, đặc biệt các ngành du lịch, giao thông vận tải biển (có Vịnh Hạ Long), khai thác than, các khu công nghiệp, đô thị hoá trên đất liền v. Các hoạt động này có những tác động không nhỏ tới vùng Vịnh Hạ Long.

Ảnh hƣởng và đe dọa trực tiếp là ô nhiễm môi trƣờng nƣớc vịnh do những nguồn thải từ trên đất liền và các hoạt động trên vịnh. Trong đó Vịnh Hạ Long có vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Hạ Long. Tuy nhiên chất lƣợng nƣớc biển ven bờ vùng vịnh Hạ Long ngày càng có xu hƣớng bị ô nhiễm, gây ảnh hƣởng đến sự phát triển của ngành du lịch và đe dọa đến sự sinh tồn của các loài sinh vật biển. Vì vậy, việc nghiên cứu về chất lƣợng nguồn nƣớc và đƣa ra các giải pháp hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm là một vấn đề cấp thiết.

1 Với đề tài: “Kiểm soát ô nhiễm nước biển ven bờ thành phố Hạ Long, thực trạng và giải pháp” chúng tôi muốn góp phần nào đó để nâng cao chất lƣợng môi trƣờng cảnh quan thành phố Hạ Long nói chung và Vịnh Hạ Long nói riêng. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu - Mục tiêu chung: Cải thiện công tác bảo vệ môi trƣờng liên quan đến thành phố Hạ Long hiện nay - Mục tiêu cụ thể: a) Đánh giá hiện trạng chất lƣợng và nguyên nhân gây ô nhiễm nƣớc biển ven bờ thành phố Hạ Long. b) Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực kiểm soát ô nhiễm nƣớc biển ven bờ thành phố Hạ Long. Nhằm đánh giá thực trạng ô nhiễm nƣớc biển ven bờ vịnh Hạ Long và xem xét, nghiên cứu hiện trạng công tác quản lý, kiểm soát ô nhiễm để tìm kiếm giải pháp phù hợp.

Đề tài này tập trung nghiên cứu các nội dung sau: - Hiện trạng ô nhiễm nƣớc biển ven bờ vịnh Hạ Long thuộc khu vực thành phố Hạ Long thông qua các thông số nhƣ dầu mỡ,. thuộc hiện trạng môi trƣờng tỉnh QN. - Hiện trạng công tác kiểm soát ô nhiễm môi trƣờng nƣớc biển ven bờ vịnh của các cơ quan quản lý nhà nƣớc có liên quan nhƣ Sở TNMT, Cánh sát MT. - Đề xuất 1 số giải pháp khả thi để quản lý tốt hơn môi trƣờng nƣớc biển ven bờ vịnh.: kỹ thuật, quản lý.

- Điều tra các nguồn chính gây ô nhiễm nƣớc biển ven bờ thành phố Hạ Long - Hiện trạng chất lƣợng nƣớc biển ven bờ thành phố Hạ Long - Đánh giá chất lƣợng nƣớc và diễn biến môi trƣờng nƣớc biển ven bờ thành phố Hạ Long - Nghiên cứu các giải pháp nâng cao công tác quản lý và đƣa ra các biện pháp xử lý, khắc phục môi trƣờng nƣớc biển ven bờ thành phố Hạ Long. - 2 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Kiểm soát ô nhiễm biển ven bờ 1.1 Khái niệm Biển ven bờ Theo Điều 4, chƣơng II, Nghị định của chính phủ số 123/2006/NÐ-CP ngày 27 tháng 10 năm 2006 về quản lý hoạt động khai thác thuỷ sản của tổ chức, cá nhân Việt Nam trên các vùng biển, thì Vùng biển ven bờ đƣợc tính từ bờ biển (ngấn nƣớc khi thuỷ triều thấp nhất) đến đƣờng nối liền các điểm cách bờ biển 24 hải lý (tƣơng đƣơng 44.448,0m), do Vịnh Hạ Long có nhiều đảo lớn nhỏ nên theo Quyết định ngày 6 - 8- 1998, UBND tỉnh Quảng Ninh số 2055/QĐ-UB về việc phân công trách nhiệm quản lý, thu gom, xử lý chất thải rắn trên Vịnh Hạ Long cho từng ban, ngành cụ thể, trong đó giao TP.Hạ Long đảm trách việc thu gom và xử lý rác thải trong phạm vi dải ven bờ cách mép nƣớc 500 m trở vào. Do đó, vùng biển ven bờ là vùng biển từ cách mép nƣớc 500m trở vào.2 Các yếu tố gây ô nhiễm biển ven bờ Theo UNEP (2000), trong những năm của thập kỷ 1990, tổng lƣợng chất thải độc hại trên toàn thế giới vào đại dƣơng khoảng 400 triệu tấn.

Trong đó, chủ yếu các chất thải có nguồn gốc từ các hoạt động công nghiệp trong đất liền nhƣ hóa chất, khai thác mỏ, chế biến, thuộc da, chiếm hơn 70%. và hoạt động hàng hải trên biển. Dựa vào nguồn gốc, có thể phân loại các chất thải nhƣ sau: - Các chất thải có nguồn gốc từ lục địa nhƣ chất thải công nghiệp và chất thải trong sinh hoạt tại các đô thị: 37% - Các chất xuất phát từ các hoạt động hàng hải: 33% - Các chất thải do sự cố tràn dầu: 12% - Ô nhiễm có nguồn gốc từ không khí: 9% - Ô nhiễm có nguồn gốc từ các nguồn tự nhiên khác: 7% - Ô nhiễm do hoạt động khai thác dầu khí: 2% 3 1. Vấn đề ô nhiễm biển ven bờ trên thế giới và Việt Nam 1.

Hiện trạng ô nhiễm nước biển ven bờ ở Việt Nam Vấn đề ô nhiễm nƣớc biển hiện nay đã và đang đƣợc quan tâm trên phạm vi toàn thế giới do ô nhiễm biển làm mất dần đi hệ sinh thái biển, tác động đến cuộc sống của con ngƣời thông qua việc làm giảm nguồn lợi thủy sản, và các nguồn tài nguyên khác từ biển, ảnh hƣởng đến sức khỏe con ngƣời khi tham gia các hoạt động thể thao, nghiên cứu và các hoạt động khác dƣới nƣớc và đặc biệt gây nguy cơ về các thiên tai do biển mất đi những khu vực đệm chắn sóng ven bờ nhƣ san hô v.v Các vấn đề về ô nhiễm hữu cơ cũng đặc biệt đƣợc nhiều khu vực, quốc gia quan tâm trong đó phải kể đến các chất hữu cơ nhƣ Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), polychlorinated biphenyls (PCBs), các loại thuốc trừ sâu cơ clo, polybrominated diphenyl ethers, phthalates and alkylphenols. Nghiên cứu tại khu vực ven biển Comunidad Valenciana của Tây Ban Nha cũng cho thấy các chất VOCs, thuốc trừ sâu cơ clo, phtalates và tributyltin (TBT) xuất hiện trong nƣớc biển và hàm lƣợng octylphenol, pentachlorobenzene, DEHP và TBT vƣợt quá hàm lƣợng trung bình hàng năm theo tiêu chuẩn chất lƣợng môi trƣờng (EQS-AAC) và hầu hết các chất ô nhiễm xác định đƣợc cũng có mặt trong nƣớc thải của các trạm xử lý [17]. Vùng biển Baltic khu vực Bắc Âu cũng phát hiện thấy các chất ô nhiễm hữu cơ độc hại bao gồm các chất hữu cơ bay hơi (VOC), các chất halogen hữu cơ bay hơi (VOX), chlorophenols, phenoxyacids, polychlorinated biphenyls (PCBs) and polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) trong khoảng thời gian từ 1996 – 2001. Nồng độ của VOX trong khoảng từ một vài ng/dm3 đến 250 ng/dm3.

Nồng độ trung bình của chlorophenols and phenoxyacids trong khoảng từ 0,1 và 6,0 và 0,05 and 2,2ug/dm3[18]. Nồng độ kim loại (Cr, Cu, Fe, Mn, Pb và Zn) trong nƣớc biển khu vực bến cảng Brest Harbour thuộc vùng Tây Bắc Nƣớc Pháp đạt tới nồng độ xấp xỉ 7 mg/l đối với Mn, 60 mg/l đối với Zn giải phóng ra từ trầm tích do sự ô nhiễm axit trong khu vực. [16] 4 Vùng ven biển Tỉnh Hà Bắc, phía tây biển Bột Hải, Trung Quốc cũng đã phát hiện các chất ô nhiễm từ các hoạt động trên đất liền. Thông qua chỉ số ô nhiễm hữu cơ, chỉ số phú dƣỡng, nồng độ phosphate và nhu cầu oxy hóa để đánh giá các điều kiện chất lƣợng nƣớc.

Kết quả cho thấy rằng ô nhiễm là trong mùa khô nặng hơn nhiều so với mùa lũ năm 2006. Dựa trên COD và nồng độ phosphate, kết quả cho thấy vùng biển gần sông Shahe, sông Douhe, sông Yanghe, và Luanhe sông đã bị ô nhiễm nặng nề. Hiện trạng ô nhiễm nước biển ven bờ ở Việt Nam Việt Nam cũng đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, báo cáo khoa học và các bài báo về vấn đề ô nhiễm biển từ các hoạt động trong bờ đặc biệt là ô nhiễm các chất hữu cơ. Dấu hiệu bị ô nhiễm thể hiện ở các vùng nƣớc ven bờ bởi các tác nhân nhƣ dầu, kẽm, và chất thải sinh hoạt.

Các chất rắn lơ lửng, NH4 và PO4 cũng ở mức đáng lo ngại. Hàm lƣợng hoá chất bảo vệ thực vật chủng anđrin và enđrin trong các mẫu sinh vật đáy ở các vùng cửa sông ven biển phía bắc đều cao hơn giới hạn cho phép. Đa dạng sinh học động vật đáy ở ven biển miền bắc và thực vật nổi ở miền trung suy giảm rõ rệt. Lƣợng hoá chất bảo vệ thực vật tồn lƣu trong cơ thể các loài thân mềm hai mảnh vỏ đƣợc xác định cao nhất là tại Sầm Sơn và cửa Ba Lạt (11,14- 11.83 mg/kg thịt ngao), thấp nhất là tại Trà Cổ (1,54 mg/kg).

Các chất anđrin, enđrin, đienđrin, đặc biệt là anđrin và enđrin có hầu hết ở các mẫu phân tích, biến đổi từ 0,12 đến 3,11 mg/kg.[1] Nƣớc biển của một số khu vực có biểu hiện bị axit hoá do độ pH trong nƣớc biển tầng mặt biến đổi trong khoảng 6,3-8,2. Nƣớc biển ven bờ có biểu hiện bị ô nhiễm bởi chất hữu cơ, kẽm, một số chủng thuốc bảo vệ thực vật. Hiện tƣợng thuỷ triều đỏ xuất hiện tại vùng biển nam trung bộ, đặc biệt tại Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận làm chết các loại tôm cá đang nuôi trồng tại vùng này. Chất lƣợng môi trƣờng biển thay đổi dẫn đến nơi cƣ trú tự nhiên của loài bị phá huỷ gây tổn thất lớn về đa dạng vùng bờ.

Có khoảng 85 loài hải sản có mức độ nguy cấp khác nhau và trên 70 loài đã đƣợc đƣa vào sách đỏ Việt Nam. Hiệu suất khai 5 thác hải sản giảm rõ rệt, thêm vào đó, tình trạng dùng các ngƣ cụ đánh bắt có tính chất huỷ diệt diễn ra khá phổ biến nhƣ xung điện, chất nổ, đèn cao áp quá công suất cho phép… làm cạn kiệt các nguồn lợi hải sản ven bờ.