PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong điều kiện vốn ngân sách nhà nước có hạn, vốn tự có của doanh nghiệp và người sản xuất còn ít ỏi, thì vốn đầu tư cho sản xuất kinh doanh chủ yếu dựa vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Để có vốn cho vay, các ngân hàng thương mại đã huy động vốn trong xã hội, vốn trong dân, vốn nước ngoài. Ở mọi thời điểm, hệ thống ngân hàng đóng vai trò chủ lực đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế.
Trong đó, NHTM nhà nước chiếm khoảng 70% thị phần huy động vốn; thị phần của các NHTM cổ phần tuy còn khiêm tốn, nhưng đang có xu hướng tăng nhanh qua các năm. Sau hơn 20 năm đổi mới kinh tế, các NHTM đã có bước phát triển vượt bật về mọi mặt: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường đầu tư hiện đại hóa đồng bộ công nghệ, mở rộng mạng lưới, đa dạng hóa các hình thức huy động mới, đẩy mạnh hoạt động marketing … nhằm huy động đa nguồn vốn để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, nguồn vốn trên thực tế vẫn thiếu cho hoạt động sản xuất kinh doanh làm ảnh hưởng nhiều đến định hướng phát triển kinh tế - xã hội mà Nhà nước đặt ra trong từng thời kỳ. Thời gian qua, cuộc đua lãi suất của các NHTM diễn ra rất sôi động và có phần căng thẳng đã cho thấy tình trạng thiếu vốn của các ngân hàng.
Trong bối cảnh các tổ chức tín dụng cạnh tranh tìm nguồn vốn thì có một lượng tiền mặt trong nền kinh tế và trong dân cư còn rất nhiều, đây là một lãng phí lớn cần xem xét ở nhiều góc độ để đưa ra những giải pháp hữu hiệu. Xuất phát từ nguyên nhân này, tác giả chọn đề tài “Giải pháp huy động vốn của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ” để nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu của đề tài Đề tài tập trung nghiên cứu về thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ với đặc điểm là một ngân hàng vừa được chuyển đổi từ NHTM nhà nước thành NHTM cổ phần để đề ra các giải pháp nâng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 cao hiệu quả huy động vốn tại đơn vị, đồng thời đề xuất một phương thức huy động mới phi truyền thống để ứng dụng nhằm thu hút nguồn vốn nhàn rỗi trong dân chúng đối với ngân hàng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Tập trung nghiên cứu các vấn đề cơ bản về huy động vốn của các NHTM.
Tổng hợp số liệu, phân tích và đánh giá tình hình huy động vốn của Vietcombank Cần Thơ qua các năm 2006, 2007 và 2008. Phân tích các phương thức huy động vốn đang được triển khai tại Vietcombank chi nhánh Cần Thơ. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu Kết quả nghiên cứu của đề tài nhằm tìm ra các mặt tồn tại cần khắc phục để củng cố, tăng cường hiệu quả công tác huy động vốn của Chi nhánh nói riêng và của Vietcombank nói chung. Bên cạnh đó, giải pháp mới đưa ra có thể giúp Vietcombank tạo bước mới trong ứng dụng công nghệ ngân hàng hiện đại, nâng cao thương hiệu của ngân hàng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 CHƢƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HUY ĐỘNG VỐN TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM 1.Hoạt động huy động vốn 1.Khái niệm huy động vốn Hoạt động huy động vốn của các ngân hàng thương mại là hoạt động tìm kiếm nguồn vốn khả dụng từ các chủ thể khác nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường, hiệu quả của bản thân nó theo đúng các quy định pháp luật. Hoạt động huy động vốn là một trong những hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của ngân hàng thương mại. Hoạt động này mang lại nguồn vốn để ngân hàng có thể thực hiện các hoạt động khác như cấp tín dụng và cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho khách hàng. Trong bảng cân đối tài sản của NHTM hoạt động huy động vốn được phản ánh bên phần tài sản nợ.
Do vậy huy động vốn còn được gọi là nghiệp vụ tài sản nợ. Ngân hàng thương mại huy động vốn dưới các hình thức sau đây: Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới các hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác; Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước khi được thống đốc Ngân hàng Nhà nước chấp thuận; Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và các tổ chức tín dụng nước ngoài; Vay vốn ngắn hạn của Ngân hàng Nhà nước. Vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu của ngân hàng thương mại, là nguồn tài nguyên lớn nhất và quan trọng nhất của bất kỳ NHTM nào. Thực chất là tài sản bằng tiền của các chủ sở hữu mà ngân hàng tạm thời quản lý và sử dụng nhưng với nghĩa vụ hoàn trả kịp thời, đầy đủ vốn và lãi khi khách hàng yêu cầu.Tầm quan trọng của hoạt động huy động vốn Hoạt động huy động vốn tuy không mang lại lợi nhuận trực tiếp cho ngân hàng nhưng nó là hoạt động rất quan trọng.
Không có hoạt động huy động vốn xem như không có hoạt động của NHTM. Có thể nói, hoạt động huy động vốn là một trong những hoạt động hết sức quan trọng và liên quan đến sự sống còn của các ngân hàng thương mại. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối với nền kinh tế Hệ thống NHTM đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế.
Trong nền kinh tế thị trường, mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị, tổ chức kinh tế và cá nhân đều chịu sự tác động của thị trường, của các quy luật kinh tế: quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, quy luật giá trị…Chính vì vậy các doanh nghiệp để tồn tại được trên thương trường phải không ngừng đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Vấn đề này thực hiện được khi và chỉ khi doanh nghiệp huy động được đủ lượng vốn cần thiết và sử dụng có hiệu quả chúng vào đúng mục đích. Nguồn vốn tự có của doanh nghiệp thường không đáp ứng được nhu cầu vốn của doanh nghiệp, do đó doanh nghiệp phải đi vay vốn nhằm bù đắp cho nhu cầu đầu tư của mình. Với sự xuất hiện của thị trường tài chính và hệ thống ngân hàng thương mại thì việc vay vốn của các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, các cá nhân trở nên thuận lợi.
Thông qua nghiệp vụ huy động vốn mà hệ thống ngân hàng tập trung hầu hết các nguồn vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi của xã hội, biến tiền nhàn rỗi từ chổ là phương tiện tích lũy trở thành nguồn vốn lớn của nền kinh tế. Đây là nguồn vốn rất quan trọng để đầu tư phát triển nền kinh tế vì nó không những lớn về số tiền tuyệt đối mà vì tính chất “luân chuyển” không ngừng của nó. Đặc biệt trong chiến lược phát triển của nước ta là xây dựng nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa nhưng điểm xuất phát thấp, ngân sách còn hạn hẹp, hầu như không có tích lũy từ trước, do đó vốn đầu tư cho các ngành kinh tế phải trông đợi rất nhiều vào nguồn vốn nội lực trong đó nguồn từ các ngân hàng huy động được là rất quan trọng vì nó tạo nên sự ổn định vững chắc cho sự phát triển nhanh ổn định và bền vững lâu dài. Ngoài việc thu hút tiền nhàn rỗi trong xã hội để sử dụng cho đầu tư phát triển bên cạnh đó thông qua nghiệp vụ huy động vốn giúp NHTW kiểm soát khối lượng tiền tệ trong lưu thông qua việc sử dụng chính sách tiền tệ (tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất chiết khấu, tỷ giá….
Chẳng hạn muốn thu hút bớt lượng tiền trong lưu thông, NHTW tăng lãi suất cơ bản, lãi suất chiết khấu, tỷ lệ dự trữ bắt buộc, khống chế dư nợ tín dụng, và ngược lại…. nhằm điều hòa lưu thông tiền tệ, kiềm chế lạm phát và bình ổn giá cả. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Qua những dẫn chứng trên có thể thấy được tầm quan trọng của nguồn vốn huy động đối với nền kinh tế, tác động trực tiếp đến mối quan hệ giữa tích lũy và tiêu dùng. Chính sách huy động vốn trong nền kinh tế thị trường có ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động tài chính, tình hình lạm phát và ổn định tiền tệ.
Để khai thông nguồn vốn đầu tư phát triển cho nền kinh tế chúng ta phải tận dụng tốt lượng vốn nhàn rỗi từ dân cư, các tổ chức kinh tế thông qua các kênh huy động của ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng, và có thể từ ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển. Trong đó công tác huy động vốn trong ngân hàng thương mại đóng vai trò quyết định và được chú trọng hơn cả. Vậy, việc chú trọng đến các nguồn vốn của nền kinh tế là điều kiện cần thiết của các ngân hàng khi quan tâm đến sự phát triển chung của nền kinh tế mà ngân hàng là một trong những thành viên chính góp phần tạo nên sự phát triển đó. Việc đẩy mạnh công tác huy động vốn cho đầu tư phát triển đang giữ một vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa của nước ta hiện nay.
Đối với NHTM Đối với NHTM, hoạt động huy động vốn góp phần mang lại nguồn vốn cho ngân hàng thực hiện các hoạt động kinh doanh khác. Phần lớn vốn huy động bắt nguồn từ các hoạt động huy động nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi của các doanh nghiệp, cá nhân cũng như từ việc vay mượn các nhà đầu tư trên thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Không có hoạt động huy động vốn, NHTM sẽ không có đủ nguồn vốn tài trợ cho hoạt động của mình. Công tác huy động vốn có tác dụng quyết định các nghiệp vụ về tín dụng Ngân hàng, thanh toán của NHTM.
Mặt khác, thông qua hoạt động huy động vốn NHTM có thể đo lường uy tín cũng như sự tín nhiệm của khách hàng đối với ngân hàng. Từ đó, NHTM có các biện pháp không ngừng hoàn thiện hoạt động huy động vốn để giữ vững và mở rộng quan hệ với khách hàng. Hoạt động huy động vốn đã góp phần giải quyết “đầu vào” cho ngân hàng.