CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số vấn đề chung về tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về tuyển dụng nhân sự “Tuyển dụng nhân sự được hiểu là quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân sự để thảo mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao đ ộng cần thiết nhằm thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp”- (Vũ Thùy Dung và Hoàng Vă n Hải (2005), Giáo trình Quản trị nhân lực,NXB thống kê,). Cũng c ó thể hiểu tuyển dụng là quá trình tìm kiếm và tuyển chọn ứng viên có trình độ tốt từ trong hoặc ngoài tổ chức để đáp ứng nhu cầu công việc, một cách hiệu quả và kịp thời. Tuyển dụng nhân viên là một tiến trình thu hút những người có khả năng từ nhiều nguồn khác nh au đến đăng ký, tham gia ứng tuyển tại một tổ chức.
Trước khi ra quyết định tuyển mộ, tổ chức cần xác định nhu cầu nhân lực của tổ chức, bộ phận nhân sự để tránh dư thừa về nhân sự và tiết kiệm thời gian, chi phí. Quá trình tuyển mộ của một tổ chức phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: uy tín, thương hiệu của tổ chức đó; văn hóa, môi trường làm việc; phương pháp quản lý, tổ chức; chính sách lương b ổng và đãi ngộ; điều kiện làm việc; cơ hội thăng tiến; ngành nghề lĩnh vực kinh doanh… Tuyển chọn là quá trình lựa chọn ứng viên phù hợp với yêu cầu tuyển dụng. Tuyển chọn bao gồm các công việc thu nhận hồ sơ ứng viên, nghiên cứu, sàng lọc, thông báo phỏng vấn, phỏng vấn, ra quyết định tuyển chọn. Quá trình tuyển chọn thường bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như tập quán tuyển chọn của công ty hoặc tổ chức, ý kiến chủ quan của người tuyển dụng, yêu cầu của công việc, khả năng xử lý tình huống của ứng viên,… 1.2 Mục tiêu và vai trò của tuyển dụng nhân sự 1.1 Mục tiêu của tuyển dụng nhân sự Việc tuyển dụng nhân như một dòng thời gian liên tiếp các sự kiện và hành động để tìm đúng nhân sự phù hợp, giảm thiểu tối đa thời gian bị gián đo ạ n do thiếu hụt nguồn nhân lực cho doanh nghiệp.
Nhờ vậy doanh nghiệp có thể hoạt động liên tục mà không hề có bất cứ trục trặc nào xảy ra. Ngô Thị Diệu Linh 20182164 13 Khóa Luận Tốt Nghiệp Viện Kinh tế và Quản lý Bên cạnh đó, việc tuyển dụng còn hướng dẫn nhà tuyển dụng tìm được nguồn ứng viên chất lư ợng và tài năng, giống như là kim chỉ nam giúp doanh nghiệp nhận biết ứng viên nào có trình độ và kỹ năng cần thiết để hoàn thành công việc tốt nhất.2 Vai trò của tuyển dụng nhân sự Thứ nhất, đối với doanh nghiệp việc tuyển dụng sẽ làm gia tăng đội ngũ nhân viên, bổ sung được kịp thời cho doanh nghiệp nguồn nhân lực đúng với yêu cầu từ đó sẽ đem lại hiệu quả cao để thực hiện các mục tiêu kinh doanh đ ã đề ra. Đồng thời sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao mức độ cạnh tranh trên thị trường, giảm gánh nặng chi phí và thời gian mà vẫn có thể phát triển tên tuổi thương hiệu và thu hút nhiều người tài. Thứ hai, đối với bản thân người lao động, việc tuyển dụng nhân sự sẽ là cơ hội để họ được làm việc, gia tăng thu nhập và phát triển trong một tập thể có chung mục tiêu.
Đây cũng là quá trình để người lao động hiểu được những quan điểm của người lãnh đạo, từ đó xác định rằng môi trường làm việc này có phù hợp với bản thân mình hay không. Tuyển dụng nhân sự không chỉ mang lại nhiều lợi ích đối với hai bên doanh nghiệp và ngư ời được tuyển, mà còn là với xã hội. Trong xã hội, khi hoạt đ ộng tuyển dụng được thực hiện, các vấn nạn xã hội như thất nghiệp, tệ nạn sẽ giảm đáng kể. Hơn thế nữa, những mục tiêu chung của xã hội cũng dễ dàng đạt được như trình độ dân trí cao, người lao động có việc làm, doanh nghiệp phát triển,… Ngô Thị Diệu Linh 20182164 14 Khóa Luận Tốt Nghiệp Viện Kinh tế và Quản lý 1.2 Nội dung công tác tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp 1.1 Quy trình tuyển dụng Hình 1.1 Sơ đồ quy trình tuyển dụng Bước 1: Xác Bước 4: Chuẩn Bước 2: Lập kế Bước 3: Phân định nhu cầu hoạch tuyển dụng tích công việc bị mô tả công tuyển dụng việc Bước 8: Đánh Bước 7: Phỏng Bước 6: Sàng lọc Bước 5: Tìm giá ứng viên vấn ứng viên kiếm ứng viên Bước 9: Thử việc và ra Bước 10: Hòa nhập nhân quyết định tuyển dụng viên mới (Nguồn: Trần Kim Dung (2015), Quản trị nguồn nhân lực, Nhà xuất bản giáo dục) Bước 1: Xác định nhu cầu tuyển dụng Quy trình tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp bắt đầu từ bước xác định các vị trí còn trống và phân tích các đặc điểm công việc – bao gồm kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết cho những vai trò này.
Ở khâu này, doanh nghiệp cần đả m bảo thực hiện các công việc sau: Tìm ra đâu là khoảng trống trong doanh nghiệp hiện tại. Xác định xem doanh nghiệp đang có vấn đề gì chưa được giải quyết, cần đến năng lực, hiệu suất hoặc tính cách đặc thù nào của ứng viên không. Theo dõi đầu vào so với đầu ra, tính toán xem liệu có sự gia tăng khối lượng công việc cần giải quyết khi tuyển dụng người mới hay không. Thường xuyên phân tích hiệu suất và lập danh sách các phẩm chất, tr ình độ, kỹ năng doanh nghiệp còn thiếu.
Bước 2: Lập kế hoạch tuyển dụng Bước lập kế hoạch tuyển dụng bao gồm việc chuẩn bị những thông tin, tài liệu cần thiết, lựa chọn người tiến hành tuyển dụng, lựa chọn hình thức tuyển dụng phù hợp… để có được một cuộc tuyển dụng hiệu quả. Ngô Thị Diệu Linh 20182164 15 Khóa Luận Tốt Nghiệp Viện Kinh tế và Quản lý Dưới đây là một số thông tin mà nhà tuyển dụng cần tham khảo để phục vụ cho công tác lập kế hoạch tuyển dụng: Chuẩn bị thông tin, tài liệu Lựa chọn phương pháp tuyển dụng Lựa chọn người tiến hành tuyển dụng Thời gian, địa điểm tiến hành tuyển dụng Bước 3: Phân tích công việc Phân tích công việc là quá trình xác định các nhiệm vụ, trách nhiệm, kỹ năng và môi trường làm việc cụ thể. Những yếu tố này giúp xác định những tiêu chí nhân viên mới cần đáp ứng để thực hiện công việc một cách hiệu quả. Các bước trong quy trình này bao gồm: Ghi chép và thu thập thông tin công việc.
Kiểm tra thông tin công việc. Tạo mô tả công việc dựa trên thông tin. Xác định các kỹ năng, kiến thức và kỹ năng cần thiết. Bước 4: Chuẩn bị mô tả công việc Một khi đã xác định chính xác những kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết, bộ phận Nhân sự sẽ cần chuẩn bị một bản mô tả công việc toàn diện (Job Description – JD) – trong đó tóm tát những yêu cầu cần thiết của vị trí này.
Dựa trên JD, ứng viên tiềm năng có thể tự đối chiếu với bản thân và quyết đ ịnh có nộp đơn hay không. Đây là một trong những công cụ quan trọng nhất, đ ảm bảo rằng doanh nghiệp nhận được đơn xin việc từ những ứng viên phù hợp nhất. Bản mô tả công việc cần có: tên vị trí tuyển dụng, chức vụ, phòng ban, nhiệm vụ chính, trình độ và kỹ năng cần có với công việc, nơi làm việc, thời gian làm việc, điều kiện làm việc,quyền lợi và mức lương cho vị trí tuyển dụng. Bước 5: Tìm kiếm ứng viên Xác định đúng ứng v iên, thu hút và thúc đẩy họ nộp đơn là phần quan trọng nhất của quy trình tuyển dụng nhân sự.
Thông tin tuyển dụng nên được quảng cáo nội bộ để tận dụng nguồn ứng viên nội bộ – cũng như ra bên ngoài, trên các trang mạng xã hội và bảng thông tin việc làm. Doanh nghiệp cũng có thể tổ chức các hội chợ việc làm và quảng bá cơ hội mở trên các ấn phẩm, sách báo của ngành. Ngô Thị Diệu Linh 20182164 16 Khóa Luận Tốt Nghiệp Viện Kinh tế và Quản lý Bước 6: Sàng lọc Nhà tuyển dụng có thể sàng lọc theo 4 bước sau: Lọc hồ sơ dựa trên yêu cầu tối thiểu. Phân loại nhóm hồ sơ ưu tiên b ằ ng cách xem xét chứng chỉ, kinh nghiệm liên quan, kiến thức chuyên môn về lĩnh vực, năng lực kỹ thuật và các kỹ năng cụ thể khác cần thiết cho công việc.
Lựa chọn các ứng viên đảm bảo cả hai tiêu chí trên. Đánh dấu những mục cần yêu cầu ứng viên trình bày rõ hơn tro ng buổi phỏng vấn. Bước 7: Phỏng vấn Tùy thuộc vào nhu cầu và quy mô của bộ phận tuyển dụng, doanh nghiệp có thể lựa chọn những hình thức phỏng vấn sau: Phỏng vấn qua điện thoại/ video call. Đây là cách nhanh chóng, dễ dàng và thuận tiện để sàng lọc ứng viên và năng lực của họ.
Phỏng vấn qua điện thoại/video cũng là cơ hội để nhà tuyển dụng tạo ấn tư ợng đầu tiên với ứng viên. Cuộc trao đổi nên diễn ra ngắn gọn, nhưng vẫn đ ảm bảo đủ để bạn đánh giá kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của ứng viên. Kiểm tra tâm lý. Các bài kiểm tra tâm lý giúp phác thảo hồ sơ tính cách hoàn chỉnh, hành vi, tính linh hoạt, năng khiếu, khả năng sáng tạo, giao tiếp và giải quyết vấn đề cần thiết cho công việc.
Phỏng vấn trực tiếp. Đây là bước cuối cùng trước khi nhà tuyển dụng đưa ra lời mời làm việc. Các cuộc phỏng vấn có thể được thực hiện bởi quản lý cao nhất và thường dành cho một nhóm rất nhỏ các ứng viên nổi bật. Doanh nghiệp nên đưa ra lựa chọn thống nhất ở giai đoạn này, cũng như lên danh sách ứng viên dự phòng.
Bước 8: Đánh giá Dựa trên những câu trả lời và phần thể hiện của ứng viên trong buổi phỏng vấn, doanh nghiệp sẽ quyết định xem họ có đáp ứng được tiêu chuẩn của công việc không. Trong quá trình này, doanh nghiệp cần tiến hành tham chiếu với công ty cũ, cũng như xem qua hồ sơ ứng viên trên mạng xã hội để kiểm chứng lại thông tin. Ngô Thị Diệu Linh 20182164 17 Khóa Luận Tốt Nghiệp Viện Kinh tế và Quản lý Bước 9: Thử việc và đưa ra quyết định tuyển dụng Khi ứng viên đã vượt qua các bước ứng tuyển trên, công ty sé đưa ra quyết định ký hợp đồng thử việc.