CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG 1.1 Sự cần thiết của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.1 Quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Khái niệm bán hàng: Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Xác định kết quả bán hàng: Xác định kết quả bán hàng là việc so sánh giữa doanh thu thuần từ hoạt động bán hàng với chi phí bán hàng( bao gồm giá vốn hàng bán và các chi phí liên quan) trong kì. Theo học thuyết kinh tế chính trị của Mac-Lê nin, những người sản xuất nào có mức hao phí cá biệt thấp hơn mức hao phí lao động xã hội cần thiết, khi bán hàng theo mức hao phí xã hội cần thiết(về giá trị) sẽ thu được nhiều lãi và giàu lên, có thể mua sắm thêm tư liệu sản xuất, mở rộng kinh doanh. Và ngược lại, những người sản xuất nào có mức hao phí cá biệt cao hơn mức hao phí lao động xã hội cần thiết, khi bán hàng sẽ rơi vào tình trạng thua lỗ, nghèo đi, thậm chí có thể phá sản.
Như vậy việc xác định kết quả bán hàng có vai trò rất quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Bán hàng và xác định kết quả bán hàng có mối quan hệ mật thiết trong kinh doanh. Có thể nói việc xác định kết quả bán hàng là yếu tố then chốt để đưa ra những quyết định ngắn hạn của doanh nghiệp, nó đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định doanh nghiệp có tiếp tục bán hàng, hoặc kinh doanh mặt hàng đó hay không. Và bán hàng chính là công cụ để thực hiện điều đó, bán hàng chính là phương tiện trực tiếp để doanh nghiệp xác lập mục Sv: Nguyễn Thành Dinh 3 Lớp:CQ50/21.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính tiêu kết quả bán hàng.
Chúng có vai trò không thể tách rời trong những quyết định quan trọng của doanh nghiệp.2 Yêu cầu của quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Xuất phát từ mối quan hệ thực tiễn, cũng như vai trò quan trọng của quá trình bán hàng, doanh nghiệp cần có những yêu cầu chung trong việc quản lí quá trình bán hàng. Các yêu cầu này có thể thay đổi tùy thuộc vào hoạt động sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp song theo đó bao gồm những yếu tố cốt lõi như: - Doanh nghiệp cần nắm bắt và theo dõi chặt chẽ từng phương thức bán hàng, thanh toán, từng loại mặt hàng tiêu thụ và từng khách hàng để đảm bảo thu hồi vốn nhanh, tránh tồn đọng, nợ xấu kéo dài. - Thực hiện nghiêm túc, thận trọng các hoạt động bán hàng, tính toán và xác định đúng đắn kết quả của từng hoạt động. Doanh nghiệp cần có cơ chế phân phối lợi nhuận phù hợp và thực hiện nghiêm túc theo cơ chế đó.
Vấn đề của doanh nghiệp là cần phải đưa ra định hướng, xác định rõ các khoản chi phí phục vụ cho hoạt động bán hàng và những phát sinh gây giảm trừ doanh thu như giảm giá hàng bán hay hàng bán bị trả lại. Đặc biệt cần thực hiện tốt các nghĩa vụ thuế như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế VAT, thuế môi trường…Định hướng đúng đắn và thực hiện nghiêm túc những vấn đề khái quát trên sẽ giúp cho doanh nghiệp có thể đảm bảo việc luân chuyển dòng tiền nhanh và hiệu quả, đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh thuận lợi và phát triển.3 Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Nhận định được vai trò quan trọng của hoạt động bán hàng cũng như xác lập kết quả bán hàng, các doanh nghiệp cần có đội ngũ kế toán giỏi về chuyên môn cũng như kinh nghiệm. Kế toán bán hàng không chỉ có vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp mà còn với những cá thể liên quan, hay toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Sv: Nguyễn Thành Dinh 4 Lớp:CQ50/21.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Về cơ bản, trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói chung và hoạt động bán hàng nói riêng, để có thể phát huy công tác quản lí kinh doanh bán hàng, kế toán hàng cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại thành phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị.
- Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp và đồng thời theo dõi, đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của tưng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kì phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. Thực hiện tốt các nhiệm vụ trên có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc quản lý chặt chẽ hàng hoá và kết quả bán hàng.
Để thực hiện tốt các nhiệm vụ đó, kế toán cần nắm vững nội dung của việc tổ chức công tác kế toán đồng thời cần đảm bảo một số yêu cầu sau: - Xác định thời điểm hàng hoá được coi là tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng nhằm giám sát chặt chẽ hàng hoá bán ra về số lượng và chủng loại. - Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và tình hình luân chuyển chứng từ khoa học hợp lý, tránh trùng lặp hay bỏ sót, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý, nâng cao hiệu quả công tác kế toán. Đơn vị lựa chọn Sv: Nguyễn Thành Dinh 5 Lớp:CQ50/21.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính hình thức sổ sách kế toán để phát huy được ưu điểm và phù hợp với đặc điểm kinh doanh của mình.
- Xác định và tập hợp đầy đủ chi phí phát sinh ở các khâu. Như vậy có thể thấy rõ được tầm quan trọng, sự cần thiết của tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Nó không chỉ giúp doanh nghiệp định hình được khâu sản xuất, kinh doanh, phân phối lợi nhuận, mà còn giúp nhà nước dễ dàng quản lí cũng như tránh làm thất thoát nguồn thu từ những nghĩa vụ cần thiết của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể phát triển bền vững, ổn định, hoàn thành tốt sứ mệnh của mình là nhờ tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng đúng đắn và hợp lý.2 Khái quát cơ bản nội dung kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.1 Khái quát cơ bản kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu bán hàng.1 Các phương thức bán hàng và hình thức thanh toán Trong bán hàng các doanh nghiệp có nhiều cách khác nhau để phân phối hàng hóa đến người tiêu dùng.
Nhưng tựu chung lại, doanh nghiệp có 2 cách để có thể đưa hàng hóa vào trong lưu thông, đó là bán buôn và bán lẻ. Các hình thức này có những đặc điểm cũng như ưu nhược điểm khác nhau mà doanh nghiệp cần sử dụng hợp lí để có thể tối ưu lượng hàng hóa bán ra. Sv: Nguyễn Thành Dinh 6 Lớp:CQ50/21.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính a. Bán buôn: Bán buôn hàng hoá là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất….Đặc điểm của hàng hoá bán buôn là hàng vẫn còn nằm trong khâu lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng.
Hàng thường được bán theo lô hoặc bán với số lượng lớn. Giá bán thường phụ thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Các kênh phân phối của hình thức bán buôn đó là: - Bán buôn qua kho: là phương thức bán buôn hàng hóa, trong đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn hàng hóa qua kho có thể thực hiện dưới hai hình thức: + Hình thức giao hàng trực tiếp: bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp để nhận hàng.
Doanh nghiệp xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán, hàng hóa được xác định tiêu thụ. + Hình thức chuyển hàng: theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã kí kết hoặc đơn đặt hàng, doanh nghiệp xuất kho hàng hóa, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê ngoài, chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó bên mua quy định trong hợp đồng. Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp.
Khi bên mua kiểm nhận hàng, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì mới được coi là đã tiêu thụ, quyền sở hữu hàng hóa được chuyển sang cho người mua. Chi phí vận chuyển do bên nào chịu được thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu chi phí vận chuyển do bên bán chịu thì sẽ được hành toán vào chi phí bán hàng của bên bán. Ngược lại nếu chi phí bán hàng do bên mua chịu thì bên bán sẽ thu tiền của bên mua.
- Bán buôn vận chuyển thẳng: là phương thức bán buôn hàng hóa, theo đó, doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập Sv: Nguyễn Thành Dinh 7 Lớp:CQ50/21.04 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể được thực hiện qua hai hình thức: + Hình thức giao hàng trực tiếp (giao tay ba): theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng, giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. + Hình thức chuyển hàng: theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài, vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thỏa thuận.