CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về nguồn nhân lực 1. Khái niệm nguồn nhân lực “Nguồn lực con người” hay “nguồn nhân lực” là khái niện được hinhhf thành trong quá trình nghiên cứu, xem xét con người với tư cách là một nguồn lực, là động lực của sự phát triển. Các công trình nghiên cứu trên thế giới và trong nước gần đây đề cập đến khái niệm nguồn nhân lực với góc độ khác nhau.
Theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc: “Nguồn nhân lực là trình độ lành nghề, là kiến thức và năng lực của toàn bộ cuộc sống con người hiện có thực tế hoặc tiềm năng để phát triển kinh tế- xã hội trong một cộng đồng”. Theo David Begg: “Nguồn nhân lực lkaf toàn bộ quá trình chuyên môn mà con người tích lũy được, nó được danhd giá cao vì tiềm năng đem lại thu nhập trong tương lai. Cũng giống như nguồn lực vật chất, nguồn nhân lực là kết quả đầu tư trong quá khứ với mục đích đem lại thu nhập trong tương lai”.TS Phạm Minh Hạc: “ Nguồn nhân lực là tổng thể các tềm năng lao động của một nước hoặc một địa phương, tức là nguồn lao động được chuẩn bị (ở các mức độ khác nhau) sẵn sang tham gia một công việc lao động nào đó, tức là những người lao động có kỹ năng (hay khả năng nói chung), bằng đường đáp ứng được nhu cầu của cơ chế chuyển đổi cơ cấu lao động nào đó, tức là những người lao động có kỹ năng (hay khả năng nói chung), bằng con dường đáp ứng được yêu cầu của cơ chế chuyển đổi cơ cấu lao đọng, cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa”. Nguồn nhân lực là tổng thể các tiềm năng lao động của một tổ chức, một địa phương, một quốc gia trong thể thống nhất hữu cơ năng lực xã hội (thể lực, trí SV: Trần Thị Mai 4 CQ 49/31.01 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính lực, nhân cách) và tính năng động xã hội của con người thuộc các nhóm đó, nhờ tính thống nhất mà nguồn lực con người biến thành nguồn vốn con người đáp ứng yêu cầu phát triển.
Nguồn nhân lực, theo cách tiếp cận mới, có nội hàm rộng rãi bao gồm các yếu tố cấu thành về số lượng, tri thức, khả năng nhận thức và tiếp thu kiến thức, tính năng động xã hội, sức sáng tạo, truyền thống lịch sử và văn hóa. Vì vậy, có thể định nghĩa: Nguồn nhân lực là tổng thể số lượng và chất lượng con người với tổng hòa các tiêu chí về trí lực, thể lực và những phẩm chất đạo đức- tinh thần tạo nên năng lực, mà banmr thân con người và xã hội dã, đang và sẽ huy động vào trong quá trình lao động sáng tạo vì sự phát triển tiến bộ của xã hội. Vai trò của nguồn nhân lực đối với doanh nghiệp và quá trình phát triển của kinh tế. Vai trò của nguồn nhân lực đối với quá trính phát triển nền kinh tế- xã hội.
Nguồn nhân lực từ trước tới nay luôn dược xem là một yếu tố quyết định trong mọi quá trình sản xuất ra vật chất, của cải xã hội. Mặc dù xã hhooij ngáy nay có nhiều sự phát triển mạnh mẽ về khoa học kỹ thuật, yuy nhiên yếu tố con người cũng không bao giờ có thể hoàn toàn thay thế được. Cùng với xu hướng chung của kinh tế thế giói đang chuyển từ nền kinh tế phát triển dựa trên cơ sở tài nguyên sang phát triển kinh tế dựa trên cơ sở chi thức nguôn nhân lực ngày càng trở nên quan trọng và là yếu tố nèn tảng, là động lực chủ yếu cho sự phát triển. Vai trò của nguồn nhân lực đối với sự phát triển của mỗi doanh nghiệp.
Nguồn nhân lực có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự tồn tại và phatr triển của một doanh nghiệp. SV: Trần Thị Mai 5 CQ 49/31.01 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính Trong nền kinh tế hiện nay, cạnh tranh thông qua yếu tố con người ngày càng trở nên phổ biến, con người ngày càng có vai trò quan trọng, giữ yếu tố chủ đạo trong quá trình tồn tai và phát triển của mỗi doanh nghiệp. Con người luôn luôn là yếu tố duy nhất có khả năng phát minh, sáng chế, đổi mới công nghệ, kỹ thuật và nâng cao trình dộ quản lý để không ngừng tăng năng xuất lao động, tạo ra sản phẩm, dịch vụ có chất lượng tốt, gióa thành hạ nhằm thỏa mãn nhu cầu tối đa của khách hàng. Có thể khẳng định nguồng nhân lực là năng lực cốt lõ tạo nên sự khác biệt, giúp nâng cao uy tín, xây dựng hình ảnh tốt đẹp của công ty trong tâm trí khách hàng, đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của công ty trong hiện tại và tương lai.
Những vấn đề chung về quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Quản trị nguồn nhân lực lá các hoạt động của tổ chức nhằm thu hút, xây dựng, phát triển, sử dụng, đánh giá, bảo toàn và giữ gìn lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu công việc của tổ chức cả về mặt số lượng và chất lượng. Thực chất của quản trị nguồn nhân lực là công tác quản trị con người trong phạm vi nội bộ một tổ chức, là đối sử của tổ chức, doanh nghiệp đối với nguồn lao động trong tổ chức đó. Quản trị nguồn nhân lực được xem là một bộ phận của quản trị doanh nghiệp.
Các mục tiêu cơ bản của quản trị của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp: - Thu hút, lôi cuốn người có năng lực về với doanh nghiệp. - Sử dụng có hiệu quả nguồn nhân lực nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao tính hiệu quả của doanh nghiệp. SV: Trần Thị Mai 6 CQ 49/31.01 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính - Động viên, thúc đẩy nhân viên, tạo điều kiện cho họ bộc lộ, phát triển và cống hiến tài năng cho doanh nghiệp, giúp họ gắn kết, tận tâm và trung thành với doanh nghiệp. Nội dung của quản trị nguồn nhân lực có thể khái quát thông qua sơ đồ sau: Sơ đồ 1.1: Nội dung của quản trị nhân sự Phân tích công việc: xác định nội dung, đặc điểm từng công việc, đánh giá tầm quan trọng của nó và đưa ra các yêu cầu cần thiết đối với công việc đó Tuyển dụng nhân sự: chiêu mộ và chọn ra những người có khả năng thực hiện công việc.
Đào tạo và phát triển nhân sự: giúp người lao động xác định được mục tiêu, hướng đi của mình, tạo môi trường thuận lợi để người lao động có thể hoàn thành tốt công việc được giao. Sắp xếp và sử dụng lao động: Đảm bảo sự phù hợp, sự tương xứng giữa công việc và người thực hiện công việc. Đảm bảo mọi công việc được thực hiện tốt. Đánh giá và đãi ngộ nhân sự: nhằm kích thích người lao động nâng cao hiệu quả kinh doanh, thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp.
SV: Trần Thị Mai 7 CQ 49/31.01 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính 1. Vai trò Mục tiêu cơ bản của bất kỳ tổ chức nào cũng là sử dụng một cachs có hiệu quả nguồn nhân lực để đạt được mục tiêu của tổ chức đó. Quản trị nguồn nhân lực nhằm củng cố và duy trì đẩy đủ số lượng và chất lượng lao động cần thiết cho doanh nghiệp để đạt được mục tiêu đề ra. Quản trị nguồn nhân lực giúp tìm kiếm và phát triển những hình thức, những phương pháp tốt nhất để người lao động có thể đóng góp nhiều sức lao động cho việc đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp, đồng thời tạo ra cơ hội để phát triển không ngừng chính bản thân người lao động.
Quản trị nguồn nhân lực là bộ phận cấu thành không thể thiếu của quản trị kinh doanh. Quản trị nguồn nhân lực thường là nguyên nhân của thành công hay thất bại trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Quản trị nguồn nhân lực giúp cho các doanh nghiệp tồn tại và phát triển trên thi trường. Tầm quan trọng của quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp xuất phát từ vai trò quan trọng của con người.
Con người là yếu tố cấu thành nên tổ chức, doanh nghiệp, vận hành doanh nghiệp và quyết định sự thành bại của doanh nghiệp. Nguồn nhân lực là nguồn không thể thiếu của doanh nghiệp. Cho nên quản trị nguồn nhân lực là một lĩnh vực quan trọng của quản lý trong mọi tổ chức doanh nghiệp. Mặt khác, quản lý nguồn nhân lực tạo điều kiện cho việc quản lý tốt các nguồn lực khác.
Về mặt kinh tế, quản trị nguồn nhân lực giúp cho doanh nghiệp khai thác các khả năng tiềm tàng. Nhằm nâng cao năng suất lao động và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp về nguồn nhân lực cũng như các nguồn lực khác. Còn về mặt xã hội, quản trị nguồn nhân lực thể hiện quan điểm rất nhân bản về quyền lợi của người lao động, đề cao vị thế và giá trị của người lao động, chú trọng giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa tổ chức doanh nghiệp và người lao động. SV: Trần Thị Mai 8 CQ 49/31.01 Lớp: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Học Viện Tài Chính 1.
Chức năng cơ bản của quản trị nguồn nhân lực. Nhóm chức năng thu hút nguồn nhân lực. Nhóm chức năng này chú trọng đến vấn đề đảm bảo số lượng nhân viên với các phẩm chất phù hợp cho công việc của doanh nghiệp. Để có thể tuyển được đúng người cho đúng việc, trước hết doanh nghiệp phải căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh và thực trạng sử dụng lao động trong doanh nghiệp nhằm xác định công việc nào cần tuyển thêm lao động và tuyển thêm bao nhiêu.
Thực hiện phân tích công việc sẽ cho biết doanh nghiệp cần tuyển thêm bao nhiêu lao động và yêu cầu với họ ra sao. Nhóm chức năng này thường có những hoạt động:Hoạch định và dự báo nguồn nhan lực; phân tích , thiết kế công việc; tuyển mộ, tuyển chọn, bố trí nhân lực; thu thập, lưu giữ và xử lý các thong tin về ngồn nhân lực của doanh nghiệp. Nhóm chức năng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Nhóm chức năng này chú trọng các hoạt động nhằm nâng cao năng lực của nhân viên, đảm cho nhân viên trong doanh nghiệp có các kỹ năng, trình độ cần thiết để hoàn thành tốt công việc được giaon và tạo điều kiện cho nhân viên phát triển được tối đa năng lực cá nhân.