CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CHUNG VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ TƯ VẤN QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ 1.1 DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG: 1. Đầu tư: Đầu tư là hoạt động chính quyết định sự tăng trưởng và phát triển của doanh nghiệp trong đó công tác QLDA đầu tư là khâu then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả đầu tư. Vì vây để đảm bảo hoạt động đầu tư có hiệu quả thì việc hoàn thiện công tác QLDAĐT trong các doanh nghiệp ngày càng chú trọng và có ý nghĩa hết sức quan trọng. Qua tìm hiểu, tôi nhận thấy công tác QLDAĐT ở Công ty TVĐTXD Nam Long trong những năm qua bên cạnh những kết quả đạt được cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế.
Những hạn chế là nguyên nhân chính làm cho hiệu quả đầu tư các dự án của Công ty đem lại chưa cao, nhưng hiện tại chưa có đề tài nào nghiên cứu để tìm giải pháp cho vấn đề này. Hoạt động đầu tư có những đặc trưng cơ bản sau: là hoạt động bỏ vốn; thời gian tương đối dài; lợi ích của đầu tư mang lại được biểu hiện trên hai mặt tài chính và kinh tế xã hội; đầu tư phải diễn ra theo một quá trình “Chuẩn bị đầu tư – Thực hiện đầu tư – Vận hành khai thác kết quả đầu tư”; đầu tư luôn gắn liền với rủi ro, mạo hiểm. Theo Luật đầu tư 2010, thì Đầu tư được chia thành hai loại chính: Đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp. Khái niệm dự án đầu tư (DAĐT): DAĐT là tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, duy trì cải tiến hoặc nâng cao chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong khoản thời gian xác định.
Các phương diện chính của dự án 3 Phương diện thời gian: Về phương diện này dự án là một quá trình bao gồm 3 giai đoạn kế tiếp nhau và chi phối nhau: Xác định, nghiên cứu và lập dự án; giai đoạn triển khai dự án; giai đoạn khai thác dự án Phương diện kinh phí dự án: Kinh phí dự án là biểu hiện bằng tiền của các nguồn lực cần thiết cho hoạt động của dự án. Trung tâm của phương diện này là vấn đề vốn đầu tư và sử dụng vốn đầu tư Phương diện độ hoàn thiện của dự án (chất lượng dự án) Tùy vào góc độ xem xét mà dự án đầu tư được định nghĩa khác nhau: Về mặt hình thức: dự án đầu tư là tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết, có hệ thống hoạt động & chi phí theo một kế hoạch nhằm đạt được những kết quả & thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai. Xét trên góc độ quản lý: dự án đầu tư là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra các kết quả tài chính, kinh tế xã hội trong một thời gian dài. Xét trên góc độ kế hoạch hoá: Dự án đầu tư là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết một công cuộc đầu tư sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế- xã hội, làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ.
Xét về mặt nội dung: dự án đầu tư là tổng thể các hoạt động cần thiết, được bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ với lịch thời gian và địa điểm xác định để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định trong tương lai 1. Yêu cầu cơ bản của một dự án đầu tư: Một DAĐT đòi hỏi phải đảm bảo yêu cầu chủ yếu:Tính pháp lý; Tính khoa học;Tính khả thi;Tính hiệu quả;Tính phỏng định. Các giai đoạn hình thành DAĐT: Chu kỳ hoạt động của dự án trải qua 3 giai đoạn:Chuẩn bị đầu tư–Thực hiện đầu tư– Khai thác.2 CÁC MÔ HÌNH TỔ CHỨC QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ Mô hình QLDA tổng quát theo quy định Luật Xây dựng 2003 : Chủ đầu tư trực tiếp QLDA và Chủ đầu tư thuê tổ chức tư vấn QLDA. Mô hình QLDA cụ thể trong các doanh nghiệp: Mô hình tổ chức QLDA theo chức năng; chuyên trách; ma trận.
Trước đây, tùy theo quy mô và tính chất của dự án, năng lực của Chủ đầu tư mà dự án sẽ được người quyết định đầu tư quyết định thực hiện theo một trong số các hình thức sau: Chủ đầu tư trực tiếp quản lý thực hiện dự án; Chủ nhiệm điều hành dự án; Hình thức chìa khoá trao tay và hình thức tự thực hiện dự án. Hiện nay, trong Nghị định số 59/NĐ-CP và quy định chỉ có hai hình thức quản lý dự án đó là: Chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án và Chủ đầu tư thuê tổ chức tư vấn quản lý điều hành dự án: 1.1 Chủ đầu tư trực tiếp quản lý thực hiện dự án. Trong trường hợp này Chủ đầu tư thành lập BQLDA để giúp Chủ đầu tư làm đầu mối quản lý dự án. Ban quản lý dự án phải có năng lực tổ chức thực hiện nhiệm vụ quản lý dự án theo yêu cầu của Chủ đầu tư.
Ban quản lý dự án có thể thuê tư vấn quản lý, giám sát một số phần việc mà Ban quản lý dự án không có đủ điều kiện, năng lực để thực hiện nhưng phải được sự đồng ý của Chủ đầu tư. Đối với dự án có quy mô nhỏ, đơn giản có tổng mức đầu tư dưới 1 tỷ đồng thì Chủ đầu tư có thể không lập Ban quản lý dự án mà sử dụng bộ máy chuyên môn của mình để quản lý, điều hành dự án hoặc thuê người có chuyên môn, kinh nghiệm để giúp quản lý thực hiện dự án. 5 Chủ đầu tư - Chủ dự án Chủ nhiệm điều hành dự án Tổ chức thực Tổ chức thực hiện dự án I hiện dự án II Lập dự toán Khảo sát Thiết kế. Xây lắp Hình1.1Hình thức Chủ đầu tư trực tiếp quản lý thực hiện dự án Hình thức Chủ đầu tư trực tiếp quản lý thực hiện dự án được áp dụng đối với các dự án mà Chủ đầu tư có năng lực chuyên môn phù hợp và có cán bộ chuyên môn để tổ chức quản lý thực hiện dự án theo các trường hợp sau đây: Trường hợp Chủ đầu tư không thành lập Ban quản lý dự án mà sử dụng bộ máy hiện có của mình kiêm nhiệm và cử người phụ trách (chuyên trách hoặc kiêm nhiệm) để quản lý việc thực hiện dự án.
Trường hợp này áp dụng đối với dự án nhóm B,C thông thường khi Chủ đầu tư có các phòng, ban chuyên môn về quản lý kỹ thuật, tài chính phù hợp để quản lý thực hiện dự án. Yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ và kinh nghiệm đối với những người trực tiếp quản lý thực hiện dự án: a) Người phụ trách quản lý thực hiện dự án phải có chuyên môn phù hợp với yêu cầu của dự án, quản lý dự án nhóm B phải có bằng đại học trở lên, quản lý dự án nhóm C phải có bằng trung cấp trở lên, có tối thiểu hai năm làm việc chuyên môn. b) Người quản lý về kỹ thuật của dự án phải có bằng trung cấp trở lên, chuyên môn phù hợp với yêu cầu của dự án, có tối thiểu hai năm làm việc chuyên môn. c) Người quản lý về kinh tế - tài chính của dự án phải có chuyên môn về kinh tế, tài chính - kế toán, có bằng trung cấp trở lên, có tối thiểu hai năm làm việc chuyên môn.
6 d) Đối với các dự án ở vùng sâu, vùng xa thì những người trực tiếp quản lý thực hiện dự án nêu trên phải có bằng trung cấp trở lên, chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với yêu cầu của dự án và có tối thiểu một năm làm việc chuyên môn. Chủ đầu tư phải có quyết định giao nhiệm vụ, quyền hạn cho các phòng, ban và cá nhân được cử kiêm nhiệm hoặc chuyên trách quản lý việc thực hiện dự án.2 Chủ đầu tư thuê tổ chức tư vấn quản lý điều hành dự án Trong trường hợp này, tổ chức tư vấn phải có đủ điều kiện năng lực tổ chức quản lý phù hợp với quy mô, tính chất của dự án. Trách nhiệm, quyền hạn của tư vấn quản lý dự án được thực hiện theo hợp đồng thoả thuận giữa hai bên. Tư vấn quản lý dự ánđược thuê là tổ chức, cá nhân tư vấn tham gia quản lý nhưng phải được Chủ đầu tư chấp thuận và phù hợp với hợp đồng đã ký với Chủ đầu tư.
Khi áp dụng hình thức thuê tư vấn quản lý dự án, Chủ đầu tư vẫn phải sử dụng các đơn vị chuyên môn thuộc bộ máy của mình hoặc chỉ định đầu mối để kiểm tra, theo dõi việc thực hiện hợp đồng của tư vấn quản lý dự án. CHỦ ĐẦU TƯ Trình Người có Hợp đồng thẩm Hợp đồng Tư vấn quản lý Phê duyệt quyền dự án quyết Quản lý định đầu Nhà thầu Thực hiện DỰ ÁN Hình1.2Chủ đầu tư thuê tổ chức tư vấn quản lý điều hành dự án 1.3 MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CƠ BẢN KHI XÂY DỰNG BỘ MÁY TỔ CHỨC QUẢN LÝ DỰ ÁN. Để bảo đảm tính khoa học và hiệu quả của bộ máy quản lý, cần được tuân thủ các nguyên tắc: Thống nhất về mặt chức năng; Tinh gọn; Mối quan hệ giữa quyền hạn và trách nhiệm; Báo cáo một thủ trưởng; Giám sát và lãnh đạo; Tầm hạn kiểm soát; Linh hoạt.1 Các tiêu chí đánh giá đối với một mô hình quản lý dự án Để thành công trong việc quản lý dự án thì các yếu tố quan trọng nhất có thể gây ra những thất bại cho một dự án cần phải được quan tâm với sự chú ý và ưu tiên cao nhất. Có thể nêu ra 7 tiêu chí để đánh giá đối với một mô hình quản lý dự án như sau: 1.
Đề xuất được quy trình và mục tiêu rõ ràng Các hoạt động của dự án cần phải được hình dung rõ và kết nối với các chi tiết quan trọng. Tóm lại, quản lý dự án và quản lý nhóm cần sự chú trọng trong việc biết được đâu là ưu tiên và mong đợi của dự án. Tránh sự miêu tả mập mờ ở tất cả các chi phí. Quản lý dự án phải chú trọng được đến 3 mặt.
Điều đó có nghĩa là hoàn thành tất cả các dự án đúng giờ, trong ngân sách đã định và trong mức độ khả năng đạt được về chất lượng được sự đánh giá, nhất trí của các nhà đầu tư.