phần mở đầu và kết luận, bài khóa luận bao gồm 3 chƣơng : Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp. Chƣơng 2: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH Xây dựng Sơn Hải. Chƣơng 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH Xây dựng Sơn Hải. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.
Nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm 1. Khái niêm bản chất chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp là toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh biểu hiện bằng thƣớc đo tiền tệ, đƣợc tính cho một thời kỳ nhất định. Trong quá trình sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp phải chuẩn bị đầy đủ các yếu tố đầu vào, huy động, sử dụng các nguồn tài lực, vật lực.để thực hiện việc sản xuất sản phẩm thực hiện các lao vụ dịch vụ, thu mua dự trữ hàng hóa, luân chuyển, lƣu thông, quản lý. Điều đó có nghĩa là doanh nghiệp phải bỏ ra các khoản hao phí về lao động sống và lao động vật hóa.
Các chi phí này phát sinh thƣờng xuyên và gắn với quá trình sản xuất trong từng thời kỳ và biểu hiện dƣới hình thỏi tiền tệ. Khi xem xét bản chất của chi phí cần chú ý các khía cạnh sau: - Nội dung của chi phí sản xuất: chi phí sản xuất không những bao gồm các yếu tố lao động sống cần thiết liên quan đến sử dụng lao động ( tiền lƣơng, tiền công), lao động vật hóa (khấu hao TSCĐ, chi phí về nguyên, nhiên, vật liêu.) mà còn bao gồm một số khoản mà thực chất là một phần giá trị mới sáng tạo ra (các khoản trích theo lƣơng nhƣ : BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN, các loại thuế không đƣợc hoàn lại nhƣ thuế GTGT không đƣợc khấu trừ, thuế tài nguyên, lời vay ngân hàng. - Các chi phí của doanh nghiệp luôn đƣợc tính toán, đo lƣờng bằng tiền và gắn với một thời gian xác định (tháng, quý, năm). - Xét ở bình diện doanh nghiệp và loại trừ các quy định của luật thuế thu nhập, chi phí sản xuất luôn có tính cá biệt, nó phải bao gồm tất cả các chi phí 10 cần thiết hay không cần thiết, khách quan hay chủ quan - Độ lớn của chi phí sản xuất là một đại lƣợng xác định và phụ thuộc vào 2 yếu tố sau: + Khối lƣợng lao động và tƣ liệu sản xuất đó tiêu hao vào sản xuất trong một thời kỳ nhất định.
+ Giá cả các tƣ liệu sản xuất đó tiêu dùng và tiền công ( tiền lƣơng) của một đơn vị lao động đó hao phí. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Để tổ chức tốt công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, đáp ứng đầy đủ trung thực và kịp thời yêu cầu quản lý chi phí sản xuất và giá thành cả đoanh nghiệp, kế toán cần thực hiện đƣợc các nhiệm vụ chủ yếu sau: - Xác định đúng đối tƣợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và phƣơng pháp tính giá thành sản phẩm thích hợp.Tổ chức vận dụng các tài khoản kế toán để hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm phù hợp với phƣơng pháp kế toán hàng tồn kho (kê khai thƣờng xuyên hoặc kiểm kê định kỳ). - Tổ chức tập hợp, kết chuyển hoặc phân bổ từng loại chi phí sản xuất theo đúng đối tƣợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất đó xác định và bằng phƣơng pháp thích hợp đă chọn, cung cấp kịp thời những số liệu thông tin tổng hợp về các khoản mục chi phí và yếu tố chi phí đó quy định, xác định đúng đắn trị giá sản phẩm dở dang cuối kỳ. - Vận dụng phƣơng pháp tính giá thành thích hợp để tính toán giá thành và giá thành đơn vị của các đối tƣợng tính giá thành theo đúng khoản mục quy định và đúng kỳ tính giá thành sản phẩm đó xác định.
- Định kỳ cung cấp các báo cáo về CPSX và giá thành cho các cấp quản lý doanh nghiệp, tiến hành phân tích tình hình thực hiện các định mức và dự toán chi phí, phân tích tình hình thực hiện giá thành và kế hoạch hạ giá thành sản phẩm.Phát hiện các hạn chế và khả năng tiềm tàng, đề xuất các biện pháp để giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh và tính giá thành sản phẩm 1. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh Chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại, nhiều thứ khác nhau. Vì vậy để thuận tiện cho công tác quản lý, hạch toán và kiểm tra chi phí cũng nhƣ phục vụ cho việc ra các quyết định kinh doanh, chi phí sản xuất kinh doanh cần phải đƣợc phân loại theo những tiêu thức phù hợp.
Chi phí sản xuất kinh doanh thƣờng đƣợc phân loại theo các tiêu thức sau: 1. Phân loại chi phí sản xuất xây dựng theo mục đích, công dụng kinh tế Theo tiêu thức này, chi phí sản xuất đƣợc chia thành các khoản mục sau đây: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm chi phí về các loại nguyên vật liệu chính (kể cả nửa thành phẩm mua ngoài), vật liệu phụ, nhiên liệu,.sử dụng trực tiếp vào việc sản xuất, chế tạo sản phẩm hay thực hiện công việc, lao vụ. Không tính vào khoản mục này những chi phí nguyên vật liệu dùng vào mục đích phục vụ nhu cầu sản xuất chung hay cho những hoạt động ngoài lĩnh vực sản xuất. - Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm các khoản thù lao lao động phải trả cho công nhân trực tiếp xây lắp các công trình, công nhân phục vụ thi công ( kể cả công nhân vận chuyển bốc dở vật tƣ trong phạm vi mặt bằng xây lắp và công nhân chuẩn bị thi công và thu dọn hiện trƣờng).
Chi phí nhân công trực tiếp không bao gồm các khoản trích KPCĐ, BHXH, BHYT, tính cho tiền lƣơng phải trả cho công nhân trực tiếp xây lắp và tiền ăn ca của công nhân xây lắp mà chúng đƣợc hạch toán vào chi phí sản xuất chung. - Chi phí sử dụng máy thi công: Là chi phí sử dụng máy thi công phục vụ trực tiếp hoạt động xây lắp công trình gồm: Chi phí khấu hao máy thi công, chi phí sửa chữa lớn sửa chữa thƣờng xuyên máy thi công, động lực, tiền lƣơng của công nhân điều khiển máy và chi phí khác. - Chi phí sản xuất chung: 12 Là chi phí dùng vào việc quản lý và phục vụ sản xuất chung tại bộ phận sản xuất (phân xƣởng, đội, trại…) bao gồm các khoản: Chi phí nhân viên phân xƣởng, chi phí vật liệu, chi phí dụng cụ sản xuất, chi phí khấu hao TSCĐ, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí khác bằng tiền Cách phân loại này có tác dụng phục vụ yêu cầu quản lý chi phí sản xuất xây lắp theo dự toán. Bởi vì trong hoạt động xây dựng cơ bản, lập dự toán công trình, hạng mục công trình xây lắp, khâu công việc không thể thiếu.Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo nội dung và tính chất kinh tế của chi phí Theo cách phân loại này căn cứ vào nội dung, tính chất của chi phí sản xuất để chia thành các yếu tố chi phí.
Mỗi yếu tố chi phí chỉ bao gồm những chi phí có cùng một nội dung kinh tế, không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu, mục đích hoặc tác dụng của chi phí đó nhƣ thế nào. Toàn bộ chi phí sản xuất trong kỳ đƣợc chia thành các yếu tố nhƣ sau: - Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm chi phí nguyên vật liệu chính, chi phí nguyên vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, chi phí phụ tùng thay thế và chi phí nguyên vật liệu khác. - Chi phí nhân công : bao gồm tiền lƣơng và các khoản trích theo lƣơng. - Chi phí khấu hao máy móc thiết bị : bao gồm khấu hao của tất cả các TSCĐ dùng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: phản ánh toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng cho sản xuất kinh doanh. - Chi phí bằng tiền khác: Gồm các chi phí khác bằng tiền chƣa phản ánh ở các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế có tác dụng quan trọng đối với việc quản lý chi phí theo lĩnh vực sản xuất. Nó cho phộp hiểu rõ cơ cấu, tỷ trọng từng yếu tố chi phí, là cơ sở để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí sản xuất; làm cơ sở cho việc dự trù hay xây dựng kế hoạch cung ứng vật tƣ, tiền vốn, huy động sử dụng lao động.Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ.
Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất chia làm 3 loại: - Chi phí khả biến (biến phí): là những chi phí có sự thay đổi về lƣợng tƣơng quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lƣợng sản phẩm sản xuất trong kỳ bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp… - Chi phí cố định ( định phí): là những chi phí không thay đổi về tổng số dù có sự thay đổi trong mật độ hoạt động của sản xuất hoặc khối lƣợng sản phẩm sản xuất trong kỳ. Chi phí thuộc loại này gồm: chi phí khấu hao TSCĐ - Chi phí hỗn hợp: là loại chi phí mà bản thân nó bao gồm cả yếu tố định phí và biến phí. Phân loại chi phí sản xuất theo phương pháp tập hợp chi phí sản xuất và mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất đƣợc chia thành: - Chi phí trực tiếp: là những chi phí liên quan trực tiếp đến từng đối tƣợng tập hợp chi phí nhƣ từng loại sản phẩm, từng công việc…. - Chi phí gián tiếp: là chi phí có liên quan đến nhiều đối tƣợng tập hợp kế toán khác nhau.
Mỗi cách phân loại có ý nghĩa riêng phục vụ cho từng yêu cầu quản lý và từng đối tƣợng cung cấp các thông tin cụ thể trong từng thời kỳ nhất định.