MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI VÀ LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Ly do chon dé tai \ Giáo dục Tiểu học là cấp học nên tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân. Mục tiêu của giáo dục tiểu học trong giai đoạn mới là: “Xây đựng và phát triển tình cảm, đạo đức, trí tụê, thẩm mỹ và thể chất của trẻ em, nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn điện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa” (Luật Giáo dục, 2005).
Giáo dục tiểu học là cấp học nhằm tạo tiền đề chuẩn bị cho việc đào tạo lớp người lao động mới, nguồn nhân lực chính trong tương lai của xã hội. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của một xã hội công nghiệp hiện đại, nhà trường hiện nay không chỉ thực hiện đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học mà cần phải có những hoạt động cụ thể nhằm nâng cao thể lực cho học sinh- đảm bảo yêu cầu giáo dục toàn diện. Theo báo cáo của Bộ Y tế (Viện Dinh dưỡng, 2000) tỷ lệ trẻ em suy định dưỡng ở Việt Nam là 38%, tỷ lệ này sẽ là cao hơn ở những vùng khó khăn. Chủ trương học hai buổi/ngày ở bậc tiểu học đang được khuyến khích triển khai ở nhiều địa phương trên cả nước.
Tuy nhiên chỉ có những vùng nội thành có điều kiện để tổ chức bữa ăn trưa, còn các trường ở vùng sâu, vùng xa thì hoàn toàn không có một bữa ăn nào, kể cả bữa phụ. Do vậy hỗ trợ dinh dưỡng trong nhà trường tiểu học không chỉ dừng lại ở những bài học lý thuyết mà phải có những cơ chế, chính sách và có các giải pháp cụ thể hỗ trợ đinh đưỡng tạo điều kiện cho các em phát triển tốt về thể chất. Chính vì vậy, chúng tôi đã lựa chọn đề tài “Nghiên cứu một số giải pháp về hỗ trợ dinh đưỡng học đường nhằm phát triển thể chất cho học sinh tiểu học” cho nghiên cứu của mình. Lịch sử vấn đề nghiên cứu Dinh dưỡng là một vấn đề quan trọng có thể nói là vào bậc nhất trong cuộc sống của mỗi con người.
Học sinh tiểu học là lứa tuổi cơ thể và tâm lý trẻ bát 10 đầu chuyển qua một giai đoạn mới, rất quan trọng cho việc phát triển thể chất và tỉnh thần của trẻ. Nghiên cứu dinh dưỡng cho các lứa tuổi, đặc biệt lứa tuổi học đường ở nước ta tuy còn mới mẻ, song cũng được đông đảo các nhà nghiên cứu, các nhà giáo dục quan tâm. Từ trước đến nay đã có một số công trình nghiên cứu vấn đề này, đó là: e© Dinh dưỡng hợp lý cho học sinh tiểu học, Bác sỹ Đào Thị Yến Phi, Trung tâm dinh dưỡng thành phố Hồ Chí Minh; e Phong chống suy dinh dưỡng trẻ em ở cộng đồng. Chương trình Quốc gia phòng chống suy dinh đưỡng trẻ em, Hà Nội, 1994; e Dinh dưỡng hợp lý và sức khỏe, GS.
Hà Huy Khôi, GS Từ Giấy(1994); e_ Đánh giá tình trạng dinh dưỡng và khảo sát thói quen ăn uống của học sinh tuổi nhập học tại thành phố Hồ Chí Minh, Hội Dinh dưỡng thành phố Hồ Chí Minh 2001. Các công trình nêu trên mặc dù đã đề cập đến vai trò của một số các chất dinh dưỡng, chế độ dinh dưỡng hợp lý cho học sinh tiểu học, nhu cầu dinh dưỡng của học sinh., song chưa để cập đến các giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ đinh dưỡng để nâng cao thể lực cho học sinh tiểu học. Những năm qua, được sự đồng ý của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai thí điểm chương trình Dinh dưỡng học đường với sự hỗ trợ của Bộ Nông nghiệp Mỹ thông qua Công ty Land O° Lakes (LOL). Mỗi ngày đi học các em học sinh tiểu học ở một số vùng khó khăn sẽ được thụ hưởng sữa và bánh qui bổ sung vi chất đinh dưỡng.
Chương trình Hỗ trợ đinh dưỡng học đường bước đầu được triển khai ở một số trường tiểu học của ba miền Bắc, Trung, Nam trong cả nước. Đây là những vùng miền núi hoặc đồng bằng mà kinh tế chưa phát triển, đó là: Bắc cạn, Quảng Trị, Quảng Nam, Bình Định, Đồng Tháp, Long An. Chương trình đã mang lại hiệu quả thiết thực cho hàng trăm ngàn học sinh tiểu học ở những vùng khó khăn này. Đề tài đã kết hợp với chương trình để thực hiện nghiên cứu sâu và thử nghiệm một số giải pháp hỗ trợ dinh dưỡng cho học sinh tiểu học trên địa bàn 2 tỉnh Đồng Tháp và Long An.
Mục tiêu nghiên cứu Đề xuất và thử nghiệm một số giải pháp hỗ trợ dinh dưỡng nhằm phát triển thể chất cho học sinh tiểu học. 3, Phạm vi nghiên cứu ` Nghiên cứu một số giải pháp cụ thể để hỗ trợ đỉnh đưỡng học đường nhằm phát triển thể chất cho học sinh tiểu học tại 4 trường tiểu học của 2 tỉnh ~ Đồng Tháp, Long An. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nêu trên để tài đã tập trung giải quyết một số nhiệm vụ cụ thể sau đây: 4. Nghiên cứu cCơ sở li luận của đề tài - Vi tri va vai trò của cấp tiểu học; - _ Vai trò của chất đỉnh dưỡng đối với sự phát triển thể chất học sinh; -.
Kinh nghiệm quốc tế về hỗ trợ dinh đưỡng cho học sinh tiểu học. Nghiên cứu thực trạng và hiệu quả của việc giáo dục dinh dưỡng trong trường tiểu học hiện nay - Quan điểm, chủ trương và chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục sức khỏe cho hoc sinh; - _ Thực trạng công tác giáo dục dinh dưỡng cho học sinh tiểu học.3 Đề xuất một số giải pháp cụ thể để hỗ trợ dinh dưỡng học đường nhằm phát triển thể chất cho học sinh tiểu học. Thử nghiệm một số giải pháp để hỗ trợ dinh dưỡng học đường nhằm phát triển thể chất cho học sinh tiểu học 4. Soạn thảo sổ tay dinh dưỡng cho học sinh tiểu học.
Soạn thảo các tờ rơi về vệ sinh và dinh dưỡng cho học sinh tiểu học và phụ _ huynh học sinh, nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh cũng như cộng đồng về vấn đề dinh dưỡng cho lứa tuổi này. Các phương pháp nghiên cứu Để thực hiện các nhiệm vụ của để tài, chúng tôi đã sử đụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:. Hồi cứu tư liệu: tìm hiểu quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và ` Nhà nước về giáo dục thể chất cho học sinh, các công trình nghiên cứu, các báo cáo khoa học về sức khoẻ và giáo dục sức khoẻ cho học sinh. cho việc triển khai hỗ trợ đinh dưỡng cho học sinh.
Phương pháp trưng cầu ý kiến chuyên gia: tiến hành trong từng giai đoạn của quá trình thực hiện đề tài, đặc biệt trong giai đoạn xây dựng phiếu điều tra, nghiên cứu quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước và thực trạng công tác giáo dục sức khỏe và đinh dưỡng. Phương pháp điều tra: điều tra bằng phiếu hỏi kết hợp với phỏng vấn sâu học sinh tiểu học. Phương pháp phân tích thống kê: phương pháp này được sử dụng để phân tích số liệu thống kê, số liệu khảo sát. Các kết quả điều tra khảo sát được xử lý bằng phần mềm chuyên dùng cho điều tra xã hội học SPSS (Statistic Package for 2.
Phương pháp nghiên cứu so sánh: Trên cơ sở phân tích thực trạng, tình hrình hõ tợ đinh dưỡng của một số nước trên thế giới để rút ra được kinh nghiệm Social Studies) và phần mềm chuyên dùng cho điều tra định dưỡng EpiInfo. Kế hoạch nghiên cứu chuyên gia, TT | Kế hoạch nghiên cứu | Phương pháp nghiên cứu Thời gian 1 | Xây dựng đề cương chỉ | Phương pháp trưng cầu ý kiến | 7-8/2003 tiết, bảo vệ đề cương chuyên gia, phương pháp nghiên cứu tư liệu 2 |Nghiên cứu cơ sở lý | Phương pháp trưng cầu ý kiến | 9/2003- luận, thu thập các tài|chuyên gia, phương pháp | 2/2004 liệu có liên quan nghiên cứu tư liệu 3 | Xay dựng bộ công cụ Phương pháp trưng cầu ý kiến | 10-11/2004 13 Phương pháp nghiên cứu TT | Kế hoạch nghiên cứu Thời gian 4 |Lập kế hoạch và tiến | Phương pháp khảo sát 12-1/2004 hành điều tra khảo sát tại các trường tiểu học của 2 tỉnh `ã | Tiến hành cập nhật và | Phương pháp thống kê toán | 4/2004 xử lý số liệu học _| 6 | Phân tích và mô tả kết | Phương pháp trưng cầu ý kiến | 5-7/2004 đến quả khảo sát chuyên gia 7 | Thực nghiệm ở một số | Thực nghiệm. 9-12/2004 trường tiểu học 8 | Điều tra khảo sát sau | Phương pháp điều tra khảo sát | 1/2005 thực nghiệm 9 | Tiến hành cập nhật và | Phương pháp thống kê toán | 2/2005 xử lý số liệu học 10 | Phân tích và mô tả kết | Phương pháp trưng cầu ý kiến | 3/2005 quả khảo sát chuyên gia 11 | Viết báo cáo tổng kết đề | Phương pháp trưng cầu ý kiến | 4 - 8/2005 tài chuyên gia 12 Nghiệm thu đề tài 10/2005 7.Thời gian thực hiện đề tài: 8. Kinh phí thực hiện đề tài: Tháng 8/2003 đến tháng 10 năm 2005.
Tổng số được cấp 50 triệu đồng trong 2 năm. Sản phẩm khoa học của đẻ tài ›_.01 Báo cáo khoa học tổng kết đề tài; e O1 Báo cáo tóm tất; - e_ 01 Số tay đỉnh dưỡng cho học sinh tiểu học, tờ rơi. KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU I. Giáo dục tiểu học 1.
Tiểu học là bậc học nên tẳng Giáo dục tiểu học là cấp học đầu tiên và được xác định là: “Bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục tiểu học có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể chất của trẻ em nhằm hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn điện nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa. Sở đĩ giáo dục tiểu học được coi là bậc nền tảng vì nó có nhiệm vụ phải xây dựng nên móng cho hệ thống giáo dục phổ thông để “đặt cơ sở vững chắc cho sự phát triển toàn diện con người”. “Bậc tiểu học tạo ra những cơ sở ban đầu rất cơ bản bền vững cho trẻ em tiếp tục học lên bậc học tiếp theo, hình thành những cơ sở ban đầu, đường nét ban đầu của nhân cách.
Những gì thuộc về tri thức, kỹ năng và hành vi và tính người được hình thành và định hình ở học sinh tiểu học sẽ theo suốt cuộc đời mỗi người bởi vì những gì đã hình thành và định hình ở trẻ em rất khó thay đổi, khó cải tạo”.