Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu. Chương này, tác giả nêu lên lý do chọn đề tài nghiên cứu là trong bối cảnh có sự vượt quỹ khám chữa bệnh từ khi BHYTTN được bán trên thị trường tỉnh Tiền Giang, từ đó đưa ra mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu, trong chương này, tác giả trình bày lý thuyết nền, kết quả các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan và lựa chọn mô hình nghiên cứu cho luận văn. Trình bày phương pháp chọn mẫu, dữ liệu và cách xử lý dữ liệu và thực hiện đo lường tác động của hai hiện tượng: lựa chọn ngược và rủi ro đạo đức nhằm mục đích chứng minh sự hiện diện của chúng trong thị trường BHYTTN tỉnh Tiền Giang.
Chương 3: Thực trạng thị trường BHYTTN Tiền Giang: Chương này tác giả phân tích số liệu thứ cấp so sánh về BHYTBB và BHYTTN bằng các hình vẽ. Chương 4: Thông tin bất cân xứng trong thị trường bảo hiểm y tế tự nguyện- Trường hợp tỉnh Tiền Giang: tác giả trình bày kết quả hồi qui kiểm định hiện tượng lựa chọn ngược và rủi ro đạo đức, từ đó đưa ra giải pháp cho nhà quản lý về lĩnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 vực BHYTTN nhằm hạn chế thông tin bất cân xứng trong thị trường BHYTTN nói chung và cho tỉnh Tiền Giang nói riêng. Chương 5: Kết luận và kiến nghị: tổng kết nghiên cứu, tóm lược lại những vấn đề đã đạt được và chưa được của nghiên cứu, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Lý thuyết kinh tế tân cổ điển giả định trong thị trường thì người bán và người mua có thông tin hoàn hảo về ba chủ thể: một là: đối tác bên kia trong giao dịch; hai là: chất lượng, đặc điểm của hàng hóa hay dịch vụ được trao đổi; và ba là cấu trúc của thị trường.
Nếu việc có được thông tin là dễ dàng thì giao dịch mua bán sẽ trở nên công bằng hơn, giá cả tương xứng với chất lượng. Tuy nhiên, trong thực tế luôn tồn tại việc thông tin bị che đậy gây méo mó thị trường, ví dụ như trong thị trường hàng hóa, khi thông tin bị che đậy sẽ làm người mua khó phân biệt được giữa sản phẩm có chất lượng tốt với những sản phẩm có chất lượng xấu. Trong thị trường lao động, người sử dụng lao động thường gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định kỹ năng và năng lực của người lao động trước khi tuyển dụng họ. Còn trong thị trường bảo hiểm, công ty bảo hiểm phải gánh chịu những khoản chi phí đền bù cho những rủi ro từ người được bảo hiểm.
Trong thị trường BHYT, đặc biệt là BHYTTN cũng vậy, do được cung cấp công cộng nên Chính phủ phải chịu gánh nặng bội chi Quỹ KCB BHYT bởi thông tin về sức khỏe của người mua không minh bạch. Cơ sở lý thuyết về thông tin bất cân xứng được ứng dụng để nghiên cứu hiện tượng lựa chọn bất lợi và rủi ro đạo đức trong thị trường BHYTTN tại tỉnh Tiền Giang được tác giả trình bày theo phần tiếp theo.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến bảo hiểm y tế -Bảo hiểm y tế: là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện và các đối tượng có trách nhiệm tham gia theo quy định của pháp luật.(Luật BHYT , 2008) -Bảo hiểm y tế bắt buộc: là hình thức bảo hiểm y tế được thực hiện trên cơ sở bắt buộc của người tham gia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Loại hình bảo hiểm này bắt buộc những người tham gia phải trích một phần từ thu nhập được trả từ đơn vị mà họ làm việc, hoặc được Nhà nước hỗ trợ toàn bộ hay một phần chi phí bằng Ngân sách nhà nước để mua thẻ BHYT. Do đó, trong loại hình BHYT bắt buộc, bao gồm cả người khỏe mạnh và người bệnh tật cùng tham gia nên rủi ro bội chi quỹ BHYT là thấp.
-Bảo hiểm y tế tự nguyện: là hình thức bảo hiểm y tế được thực hiện trên cơ sở tự nguyện của người tham gia. Người dân không thuộc đối tượng tham gia BHYTBB sẽ được mua thẻ BHYTTN theo mức phí được quy định riêng cho loại hình này. Mỗi người trong hộ gia đình đều đươc quyền mua thẻ BHYTTN với mức phí giảm dần từ người thứ hai trở đi nếu những người này có cùng chung hộ khẩu. Tuy mức cung về thẻ BHYTTN luôn đáp ứng cho cầu, nhưng do nhu cầu còn hạn chế nên tình trạng người mua đa số là người có bệnh, thậm chí khi mắc bệnh phải nằm viện mới mua thẻ.
-Bảo hiểm y tế toàn dân: là việc các đối tượng đều tham gia BHYT theo quy định của Luật BHYT năm 2008. -Quỹ bảo hiểm y tế: là quỹ tài chính được hình thành từ nguồn đóng bảo hiểm y tế và các nguồn thu nhập hợp pháp khác, được sử dụng để chi trả cho chi phí khám bệnh, chữa bệnh cho người tham gia bảo hiểm y tế, chi phí quản lý bộ máy cho tổ chức bảo hiểm y tế và những khoản chi phí hợp pháp khác liên quan đến bảo hiểm y tế. -Quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế: là quỹ thành phần của quỹ BHYT, quỹ này bằng 90% số tiền thu BHYT được để lại cho cơ quan BHXH tỉnh quản lý phục vụ cho khám bệnh, chữa bệnh. -Giám định bảo hiểm y tế: là hoạt động chuyên môn do tổ chức bảo hiểm y tế tiến hành nhằm đánh giá sự hợp lý của dịch vụ y tế cho người tham gia bảo hiểm y tế, làm cơ sở để thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Lý thuyết về thông tin bất cân xứng 2.1 Giới thiệu sơ lược về thông tin bất cân xứng Lý thuyết về thông tin bất cân xứng được Akerlof (1970), nhà kinh tế học người Mỹ đưa ra trong The market for “Lemons”: Quality Uncertainty and The Market Mechanism. Trong bài nghiên cứu này, Akerlof (1970) đề cập đến thị trường xe đã qua sử dụng ở Mỹ bằng ví dụ thực tế trong thị trường này bao gồm hai loại xe tốt và xe xấu (những quả chanh). Người bán một chiếc xe đã qua sử dụng ra giá 10,000 USD. Đặt giả thiết là cả người bán và người mua không hề biết thông tin về nhau và dĩ nhiên là người mua không biết giá trị thật của xe là tốt hay xấu nên chỉ chấp nhận mua xe ở mức giá trung bình là 5,000 USD.
Với mức giá được người mua đưa ra như vậy, người bán biết rằng giá trị chiếc xe của mình cao hơn 5,000 USD nên rút lui khỏi thị trường, lúc bấy giờ, trên thị trường chỉ còn lại những chiếc xe có giá trị dưới 5,000 USD. Đối với người mua, do không biết rõ thông tin về chiếc xe nên lại chỉ đưa ra mức giá trung bình là 2,500 USD, người bán sẽ rút lui khỏi thị trường vì xe của họ có giá trị cao hơn 2,500 USD. Cứ như thế, trên thị trường sẽ không còn tồn tại xe tốt, thay vào đó là những chiếc xe xấu nhất. Akerlof (1970) kết luận rằng: xe xấu đã đẩy xe tốt ra khỏi thị trường, thị trường chỉ còn lại những quả chanh.
Trong ví dụ này, người bán là người nắm lợi thế về thông tin, nghĩa là họ luôn biết rất rõ đặc tính của chiếc xe mình muốn bán.Trong khi đó, người mua, do không biết đặc tính chiếc xe họ muốn mua có phải là xe còn tốt hay không, nên họ có thể mua nhầm xe xấu. Nếu như Akerlof (1970) gọi chiếc xe kém chất lượng trong ví dụ trên là những quả chanh thì Nguyễn Hữu Ngọc (2001) ví nó như là “vật vô tích sự”, tức việc người tiêu dùng mua nó không những nhầm về giá mà còn không thể sử dụng được. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Nguyên lý “vật vô tích sự” diễn tả hiện tượng thông tin không đồng bộ trong thị trường xe cũ: khi bán một chiếc xe cũ, thì người bán biết rõ hơn người mua về chất lượng thật sự của chiếc xe mà anh ta muốn bán. Vì thế, người bán sẽ chấp nhận bán xe ở mức giá sao cho không thấp hơn giá trị còn lại của chiếc xe, nếu bán nhiều xe là mức giá bán trung bình.
Điều này có nghĩa là những xe chất lượng xấu sẽ tạo ra khó khăn cho việc bán xe chất lượng còn tốt với mức giá mong muốn. Khi đó mức giá trung bình (P) được giả định mua xe là: P = P1q + P2(1-q). Trong đó: P1 là giá xe tốt; P2 là giá xe xấu. Người mua xe tiềm năng xem mức giá của các loại xe tốt hay xấu là ngang nhau, vì họ không thể phân biệt đặc tính của xe nên họ chỉ có thể mua xe (bất kể tốt hay xấu) tại mức giá trung bình trên thị trường.
Thực tế, đối với xe tốt thì giá cao hơn mức giá trung bình. Vì thế tại mức giá trung bình đó chỉ có những xe xấu được giao dịch. Khi đó xác suất để mua xe tốt bây giờ là q’ < q. Như vậy người mua thường là mua được những chiếc xe xấu, việc lựa chọn xe để mua trong trường hợp này gọi là sự lựa chọn ngược, vì họ có thể trả giá cao hơn đối với xe xấu và người bán lại không thể bán được do giá bán thấp hơn giá của xe tốt.
Một phương cách để giảm bớt thông tin bất cân xứng trên thị trường là thông qua các tổ chức trung gian trên thị trường. Tổ chức trung gian này có thể giới thiệu rõ hơn thông tin sản phẩm đến với người mua như bảo hành, nhãn mác, thông số kỹ thuật… chính điều này đã làm cho các bên giao dịch cân bằng hơn về thông tin sản phẩm, khi đó giao dịch sẽ dễ dàng thực hiện (Akerlof, 1970). Trong thị trường lao động, thông tin bất cân xứng được thể hiện trong việc trước khi thuê mướn lao động, người thuê lao động không biết trước được khả năng sản xuất, trình độ tay nghề của người lao động đến đâu, việc tạo ra năng suất lao động sau khi được thuê là bao nhiêu (Spence, 1973). Việc thuê lao động là một quyết định đầu tư không chắc chắn và khả năng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 của con người phải qua đào tạo hay được chứng minh thông qua kinh nghiệm trước đây của họ.