Giải pháp giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Phú Thọ

Khám phá luận văn thạc sĩ về giải pháp giảm nghèo bền vững tại tỉnh Phú Thọ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế.

• Tác giả: Vũ Mai Hà
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thanh Liêm
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải pháp giảm nghèo bền vững tại tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. Cơ sở lý luận chung về đói nghèo và giảm nghèo bền vững
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về giảm nghèo bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin
• 2.5. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.7. Nhóm chỉ tiêu phản ánh hiện trạng và đặc điểm hộ nghèo
• 2.8. Chỉ tiêu phản ánh thực hiện chính sách giảm nghèo
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TẠI TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.4. Kết cấu hạ tầng kỹ thuật và cơ sở dịch vụ
• 3.5. Đánh giá công tác giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.6. Các hoạt động tỉnh đã thực hiện nhằm giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.7. Kết quả thực hiện giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2014 - 2016
• 3.8. Thực trạng giảm nghèo tại địa bàn nghiên cứu
• 3.9. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.9.1. Các yếu tố khách quan
• 3.9.2. Các yếu tố chủ quan
• 3.10. Đánh giá chung về công tác giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 3.11. Kết quả đạt được
• 3.12. Hạn chế, tồn tại
• 4. CHƯƠNG 4: MỤC TIÊU, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ ĐẾN NĂM 2020
• 4.1. Mục tiêu, phương hướng công tác giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 4.2. Mục tiêu về giảm nghèo bền vững tại tỉnh Phú Thọ
• 4.3. Phương hướng giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đến năm 2020
• 4.4. Giải pháp hoàn thiện giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Phú Thọ
• 4.4.1. Giải pháp tạo điều kiện cho hộ nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập
• 4.4.2. Các giải pháp giúp cho người nghèo tiếp cận dịch vụ xã hội
• 4.4.3. Giải pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người nghèo, vận động tự vươn lên thoát nghèo
• 4.4.3.1. Đối với cấp Trung ương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp giảm nghèo bền vững tại tỉnh Phú Thọ

Giảm nghèo bền vững là một trong những mục tiêu quan trọng của chính phủ Việt Nam, đặc biệt tại tỉnh Phú Thọ. Tỉnh này đã triển khai nhiều chính sách nhằm cải thiện đời sống cho người dân, đặc biệt là các hộ nghèo. Việc áp dụng các giải pháp giảm nghèo bền vững không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn đảm bảo sự phát triển lâu dài cho cộng đồng.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của giảm nghèo bền vững

Giảm nghèo bền vững không chỉ là việc giảm tỷ lệ hộ nghèo mà còn đảm bảo rằng các hộ gia đình không rơi vào tình trạng tái nghèo. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa phát triển kinh tế và các chính sách xã hội.

1.2. Tình hình thực tế tại tỉnh Phú Thọ

Tỉnh Phú Thọ đã có những bước tiến đáng kể trong công tác giảm nghèo, với tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 13,6% năm 2010 xuống còn 6,3% năm 2015. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua.

II. Những thách thức trong công tác giảm nghèo bền vững tại Phú Thọ

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng công tác giảm nghèo bền vững tại Phú Thọ vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như thiên tai, dịch bệnh và sự phân hóa giàu nghèo đang gây khó khăn cho việc duy trì kết quả giảm nghèo.

2.1. Nguy cơ tái nghèo và các yếu tố tác động

Nhiều hộ gia đình có thu nhập chỉ vừa đủ sống, dễ dàng rơi vào tình trạng tái nghèo khi gặp phải cú sốc như ốm đau hay thiên tai.

2.2. Sự phân hóa giàu nghèo trong cộng đồng

Sự phân hóa giàu nghèo ngày càng gia tăng, đặc biệt giữa các nhóm dân tộc thiểu số và các nhóm dân cư khác, tạo ra những thách thức lớn trong công tác giảm nghèo.

III. Phương pháp và giải pháp chính để giảm nghèo bền vững

Để giảm nghèo bền vững, tỉnh Phú Thọ cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm việc phát triển kinh tế, đào tạo nghề và hỗ trợ tài chính cho hộ nghèo.

3.1. Đào tạo nghề và nâng cao năng lực cho người nghèo

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng giúp người nghèo có thể tìm kiếm việc làm và tăng thu nhập. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thị trường.

3.2. Hỗ trợ tài chính và tiếp cận dịch vụ xã hội

Cung cấp các khoản vay ưu đãi và hỗ trợ tài chính cho hộ nghèo giúp họ có điều kiện phát triển sản xuất và cải thiện đời sống.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Phú Thọ

Các giải pháp giảm nghèo bền vững đã được áp dụng tại Phú Thọ và đã mang lại những kết quả tích cực. Nghiên cứu cho thấy rằng việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và chính sách xã hội là rất cần thiết.

4.1. Kết quả đạt được từ các chương trình giảm nghèo

Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhờ vào các chương trình hỗ trợ, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống và nâng cao thu nhập.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các mô hình thành công

Các mô hình giảm nghèo thành công tại Phú Thọ có thể được nhân rộng và áp dụng tại các địa phương khác, tạo ra hiệu ứng tích cực trong công tác giảm nghèo.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho giảm nghèo bền vững

Giảm nghèo bền vững tại tỉnh Phú Thọ cần được tiếp tục chú trọng và phát triển. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu của người dân.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Tỉnh Phú Thọ cần xây dựng các kế hoạch dài hạn nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho người nghèo, đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế.

5.2. Tăng cường hợp tác và hỗ trợ từ các tổ chức

Hợp tác với các tổ chức quốc tế và trong nước sẽ giúp tỉnh Phú Thọ có thêm nguồn lực và kinh nghiệm trong công tác giảm nghèo bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công cuộc xóa đói giảm nghèo tại Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 58% năm 1993 xuống còn 7,6% năm 2012, vẫn tồn tại nhiều thách thức về tính bền vững của kết quả giảm nghèo. Đặc biệt, các hộ nghèo ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi có nguy cơ tái nghèo cao do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và hạn chế về tiếp cận dịch vụ xã hội. Tỉnh Phú Thọ, thuộc vùng trung du miền núi phía Bắc, có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn mức trung bình cả nước, với 6,3% hộ nghèo năm 2015, trong đó các huyện Cẩm Khê, Tân Sơn và Yên Lập có tỷ lệ nghèo cao nhất. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2014-2016 nhằm phân tích thực trạng công tác giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh, đánh giá các chính sách đã triển khai, xác định nguyên nhân tồn tại và đề xuất giải pháp phù hợp đến năm 2020. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về giảm nghèo bền vững, phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Phú Thọ. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và đảm bảo phát triển bền vững vùng trung du miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về nghèo và giảm nghèo bền vững, trong đó:

• Khái niệm nghèo được hiểu là tình trạng không thỏa mãn các nhu cầu cơ bản về ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục và văn hóa, được xác định theo chuẩn nghèo đa chiều bao gồm thu nhập và tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản.

• Giảm nghèo bền vững là quá trình giúp người nghèo nâng cao năng lực tự chủ, tiếp cận nguồn lực phát triển và duy trì mức sống vượt chuẩn nghèo, tránh tái nghèo khi gặp rủi ro.

• Mô hình giảm nghèo bền vững tập trung vào ba nhóm nội dung chính: hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao tiếp cận dịch vụ xã hội và tăng cường nhận thức, ý thức tự vươn lên của người nghèo.

Các khái niệm chuyên ngành như chuẩn nghèo đa chiều, tái nghèo, thoát nghèo bền vững, và các chỉ tiêu đánh giá mức độ bền vững trong giảm nghèo được sử dụng để phân tích và đánh giá thực trạng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp số liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Báo cáo giảm nghèo của UBND tỉnh Phú Thọ, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Cục Thống kê tỉnh, các công trình nghiên cứu và tài liệu khoa học liên quan.

• Số liệu sơ cấp: Thu thập qua khảo sát điều tra 400 hộ gia đình tại 3 huyện có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất tỉnh (Cẩm Khê, Tân Sơn, Yên Lập) trong giai đoạn tháng 10-12/2016. Mẫu được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên sử dụng công thức Slovin với sai số chuẩn α=0.05.

• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, so sánh và phân tổ thống kê được áp dụng để đánh giá thực trạng, phân tích các chỉ tiêu về thu nhập, tiếp cận dịch vụ, hiệu quả chính sách giảm nghèo. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel, trình bày qua bảng biểu và biểu đồ để minh họa xu hướng và mức độ biến động.

• Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm nhóm chỉ tiêu phản ánh đặc điểm hộ nghèo (thu nhập, tài sản, thiếu hụt dịch vụ xã hội) và nhóm chỉ tiêu đánh giá thực hiện chính sách giảm nghèo (vay vốn tín dụng ưu đãi, dạy nghề, hỗ trợ y tế, giáo dục, nhà ở).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo giảm nhưng chưa bền vững: Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm từ 11,08% năm 2014 xuống còn 7,69% năm 2016. Tuy nhiên, tại 3 huyện nghèo nhất, tỷ lệ này vẫn cao, lần lượt là Cẩm Khê (16,78%), Yên Lập (12,66%) và Tân Sơn (13,30%) năm 2016, cao hơn nhiều so với bình quân tỉnh.

2. Hiệu quả chính sách hỗ trợ sản xuất và tín dụng ưu đãi: Giai đoạn 2014-2016, tổng dư nợ cho vay hộ nghèo đạt khoảng 586,3 tỷ đồng với hơn 34.000 hộ vay vốn, góp phần tạo việc làm và tăng thu nhập. Các mô hình khuyến nông, lâm, ngư được triển khai với hơn 33 mô hình và hàng nghìn lượt người nghèo được tập huấn.

3. Tiếp cận dịch vụ xã hội còn hạn chế: Tỷ lệ người nghèo được cấp thẻ bảo hiểm y tế tăng nhưng vẫn chưa phủ kín toàn bộ đối tượng. Hỗ trợ về giáo dục, y tế và nhà ở còn thiếu đồng bộ, nhiều hộ nghèo vẫn thiếu tiếp cận các dịch vụ cơ bản, dẫn đến nguy cơ tái nghèo cao.

4. Nguyên nhân nghèo đa dạng và phức tạp: Ngoài yếu tố khách quan như điều kiện tự nhiên, địa hình khó khăn, còn có các yếu tố chủ quan như ý thức vươn lên của người nghèo chưa cao, sự phối hợp giữa các ban ngành chưa hiệu quả, và hạn chế trong quản lý, phân bổ nguồn lực.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy công tác giảm nghèo tại Phú Thọ đã đạt được những bước tiến quan trọng, đặc biệt trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo và triển khai các chính sách hỗ trợ. Tuy nhiên, sự chênh lệch tỷ lệ nghèo giữa các huyện cho thấy tính không đồng đều trong hiệu quả thực hiện. Nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện tự nhiên khó khăn, hạn chế về hạ tầng và dịch vụ xã hội, cũng như sự thiếu đồng bộ trong chính sách và nguồn lực.

So sánh với kinh nghiệm của các tỉnh như Quảng Ninh và Hà Giang, việc huy động xã hội hóa, tăng cường vai trò cộng đồng và doanh nghiệp, cũng như nâng cao nhận thức người nghèo là những yếu tố then chốt để nâng cao tính bền vững. Việc trình bày dữ liệu qua biểu đồ tỷ lệ hộ nghèo theo năm và bảng tổng hợp kết quả hỗ trợ chính sách giúp minh họa rõ nét xu hướng và hiệu quả các giải pháp đã triển khai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ phát triển sản xuất và tạo việc làm: Đẩy mạnh các chương trình khuyến nông, khuyến lâm, hỗ trợ kỹ thuật và chuyển giao công nghệ, ưu tiên vốn vay tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo. Mục tiêu tăng thu nhập bình quân hộ nghèo lên trên chuẩn nghèo trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp, Ngân hàng Chính sách xã hội, UBND các huyện.

2. Mở rộng và nâng cao chất lượng tiếp cận dịch vụ xã hội: Cấp thẻ bảo hiểm y tế đầy đủ cho người nghèo, tăng cường hỗ trợ giáo dục, đào tạo nghề và cải thiện nhà ở. Đảm bảo 100% hộ nghèo được tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục trong 2 năm tới. Chủ thể: Sở Y tế, Sở Giáo dục, các tổ chức xã hội.

3. Nâng cao nhận thức và ý thức tự vươn lên của người nghèo: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo kỹ năng quản lý tài chính, sản xuất và phòng chống rủi ro thiên tai. Thúc đẩy vai trò cộng đồng và doanh nghiệp trong hỗ trợ giảm nghèo bền vững. Thời gian thực hiện: liên tục đến năm 2020. Chủ thể: UBND xã, các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp.

4. Hoàn thiện cơ chế chính sách và tăng cường quản lý nguồn lực: Xây dựng chính sách đặc thù phù hợp với điều kiện địa phương, minh bạch trong phân bổ nguồn vốn, tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả các chương trình giảm nghèo. Thời gian: triển khai ngay và đánh giá định kỳ hàng năm. Chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Giúp hiểu rõ thực trạng, nguyên nhân và giải pháp giảm nghèo bền vững tại địa phương, từ đó xây dựng chính sách phù hợp, hiệu quả.

2. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp xã hội: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để thiết kế các chương trình hỗ trợ, đầu tư phát triển sản xuất và dịch vụ xã hội cho người nghèo.

3. Nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành quản lý kinh tế, phát triển nông thôn: Là tài liệu tham khảo khoa học về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và thực tiễn giảm nghèo bền vững.

4. Cán bộ địa phương và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về vai trò của mình trong công tác giảm nghèo, từ đó chủ động tham gia và phối hợp thực hiện các giải pháp phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Giảm nghèo bền vững khác gì so với giảm nghèo thông thường?
   Giảm nghèo bền vững không chỉ là giảm tỷ lệ hộ nghèo mà còn đảm bảo người nghèo có khả năng duy trì mức sống ổn định, tránh tái nghèo khi gặp rủi ro, thông qua việc nâng cao năng lực tự chủ và tiếp cận nguồn lực phát triển.

2. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở Phú Thọ vẫn cao ở một số huyện?
   Nguyên nhân chính là do điều kiện tự nhiên khó khăn, hạn chế về hạ tầng, dịch vụ xã hội và sự phối hợp chưa hiệu quả giữa các cấp, cùng với ý thức tự vươn lên của người nghèo còn hạn chế.

3. Các chính sách hỗ trợ nào đã được triển khai tại Phú Thọ?
   Bao gồm hỗ trợ vay vốn tín dụng ưu đãi, dạy nghề, khuyến nông, hỗ trợ y tế, giáo dục, nhà ở và các dịch vụ xã hội khác nhằm nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện sống cho người nghèo.

4. Làm thế nào để người nghèo có thể tự thoát nghèo bền vững?
   Thông qua việc tiếp cận các nguồn lực sản xuất, dịch vụ xã hội, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, quản lý tài chính và ý thức chủ động vươn lên, đồng thời được hỗ trợ phù hợp từ cộng đồng và chính quyền.

5. Vai trò của doanh nghiệp trong giảm nghèo bền vững là gì?
   Doanh nghiệp góp phần tạo việc làm, hỗ trợ đầu ra sản phẩm, tham gia các chương trình xã hội hóa giảm nghèo, giúp người nghèo phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập một cách bền vững.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ nghèo tỉnh Phú Thọ giảm đáng kể giai đoạn 2014-2016 nhưng vẫn còn cao tại các huyện nghèo trọng điểm.
• Các chính sách hỗ trợ sản xuất, tín dụng ưu đãi và dịch vụ xã hội đã góp phần nâng cao đời sống người nghèo.
• Hạn chế về điều kiện tự nhiên, hạ tầng và ý thức tự vươn lên của người nghèo là nguyên nhân chính gây khó khăn cho giảm nghèo bền vững.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về phát triển sản xuất, nâng cao tiếp cận dịch vụ, tăng cường nhận thức và hoàn thiện chính sách nhằm đảm bảo giảm nghèo bền vững đến năm 2020.
• Khuyến nghị các nhà quản lý, tổ chức xã hội và cộng đồng cùng phối hợp thực hiện để đạt hiệu quả cao nhất trong công tác giảm nghèo bền vững tại Phú Thọ.

Hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng một tỉnh Phú Thọ phát triển bền vững, không còn đói nghèo!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Cơ sở lý luận chung về đói nghèo và giảm nghèo bền vững 1. Quan niệm về nghèo * Quan niệm của quốc tế về nghèo Quan niệm về nghèo hay nhận dạng về đói nghèo của từng quốc gia hay từng vùng, từng nhóm dân cư nhìn chung không có sự khác biệt đáng kể, tiêu chí chung nhất để xác định đói nghèo vẫn là mức thu nhập hay chi tiêu để thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người. Sự khác nhau chung nhất là thỏa mãn ở mức cao hay thấp mà thôi, điều này phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội cũng như phong tục tập quán của từng vùng, từng quốc gia.

Tại Hội nghị về chống nghèo đói do Ủy ban kinh tế - xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Bangkok, Thái Lan (1993) [17], các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cao và cho rằng “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người, mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế và phong tục tập quán của địa phương”. Quan niệm về chuẩn nghèo Chuẩn nghèo là thước đo mức sống của dân cư để phân biệt trong xã hội ai thuộc diện nghèo và ai không thuộc diện hộ nghèo. Trên thế giới hình thành 03 phương pháp tiếp cận chuẩn nghèo chủ yếu sau: phương pháp dựa vào nhu cầu chi tiêu; phương pháp dựa vào thu nhập thực tế; phương pháp dựa vào đánh giá của người dân. Trong 03 phương pháp trên thì 02 phương pháp đầu được các quốc gia sử dụng khá phổ biến.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Để xác định chuẩn nghèo có nhiều tiêu chí, chuẩn mực đánh giá khác nhau. Trên thế giới người ta lấy những chỉ tiêu: chất lượng cuộc sống, chỉ tiêu phát triển con người, chỉ tiêu nhu cầu dinh dưỡng, chỉ tiêu thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu người để làm các tiêu chí xác định chuẩn nghèo (Đỗ Thế Hanh (2000), Tr 20). Ngân hàng Thế giới WB sử dụng chỉ tiêu thu nhập quốc dân bình quân tính theo đầu người làm tiêu chí xác định chuẩn nghèo. Thu nhập bình quân theo đầu người là một chỉ tiêu quan trọng, phản ánh được quy mô, trình độ phát triển kinh tế và mức sống của người dân trong một nước.

Hiện nay, trên thế giới tồn tại 02 phương pháp tính toán thu nhập quốc dân bình quân theo đầu người chủ yếu của ngân hàng Thế giới WB đó là: Phương pháp Atlas tức là tính theo tỷ giá hối đoái và tính theo USD và phương pháp PPP (purchasing power parity) là phương pháp tính theo sức mua tương đương và cũng tính bằng USD. - Theo phương pháp Atlas, năm 1990 người ta chia mức bình quân của các nước trên toàn thế giới làm 6 loại: + Trên 25.000 USD/người/năm là nước cực giàu.000 USD/người/năm là nước giàu.000 USD/người/năm là khá giàu.000 USD/người/năm là nước trung bình.500 USD/người/năm là nước nghèo. + Dưới 500USD/người/năm là nước cực nghèo. Theo phương pháp này, Việt Nam có thu nhập khoảng 1.200 USD (năm 2010) thuộc nhóm nước nghèo.

Tuy nhiên theo phương pháp này, việc chuyển đổi thường bị sai lệch, không phản ánh được tính ngang giá của sức mua. Do đó từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, Liên Hợp Quốc đã đề ra phương pháp tính bình quân thu nhập mỗi nước theo sức mua tương đương (PPP). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Phương pháp PPP: WB muốn tìm ra mức chuẩn nghèo đói chung cho toàn thế giới. Trên cơ sở điều tra thu nhập, chi tiêu của hộ gia đình và giá cả hàng hoá, thực hiện phương pháp tính “rỗ hàng hoá” sức mua tương đương để tính được mức thu nhập dân cư giữa các quốc gia có thể so sánh.

Sau nhiều cuộc điều tra trên toàn cầu, WB đã đưa ra ngưỡng nghèo chung (theo PPP) (Đỗ Thế Hanh (2000). Đối với các nước có thu nhập thấp < 1USD/ 1 ngày, đối với các nước có thu nhập trung bình < 2 USD/ ngày. Tuy nhiên, theo quan điểm chung của nhiều nước, hộ nghèo là hộ có thu nhập dưới 1/3 mức trung bình của xã hội. Do đặc điểm của nền kinh tế - xã hội và sức mua của đồng tiền khác nhau, chuẩn nghèo đói theo thu nhập (tính theo USD) cũng khác nhau ở từng quốc gia, do đó không thể lấy chuẩn nghèo đói của WB để xác định nghèo đói của Việt Nam.

Ở Việt Nam, trong những năm qua đã dựa trên 2 căn cứ để xác định chuẩn nghèo. Một là căn cứ vào chuẩn nghèo của cục thống kê và ngân hàng Thế giới. Hai là căn cứ vào chuẩn nghèo của Chính phủ do Bộ Lao Động - Thương binh và xã hội công bố. Tổng Cục thống kê với vai trò thu thập, công bố và đánh giá số liệu cấp quốc gia và có thể so sánh quốc tế đã cùng Ngân hàng thế giới áp dụng phương pháp xác định chuẩn nghèo theo phương pháp đo lường mức sống của Ngân hàng thế giới đưa ra chuẩn nghèo đói của Việt Nam gồm 02 mức: mức nghèo lương thực, thực phẩm và mức nghèo chung.

Mức nghèo lương thực thực phẩm đây là chuẩn nghèo tính theo thu nhập bình quân đầu người/ tháng. Còn mức nghèo chung Tổng cục thống kê dựa trên mức chi tiêu bình quân đầu người/ tháng làm căn cứ đánh giá chuẩn nghèo. Như vậy các chuẩn nghèo thay đổi theo thời gian tùy thuộc vào tình hình phát triển kinh tế của từng quốc gia theo từng giai đoạn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Bộ Lao động - Thương binh và xã hội là cơ quan thường trực của chương trình XĐGN đã tiến hành rà soát chuẩn nghèo qua các thời kỳ. Lúc đầu chuẩn nghèo được xác định dựa vào nhu cầu chi tiêu, sau đó chuyển sang mức thu nhập (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (2012), Tr 3).

Ưu điểm của phương pháp này là đảm bảo từng bước thoả mãn nhu cầu của con người (ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục, văn hoá…). Chuẩn nghèo đói được điều chỉnh gắn với tăng trưởng kinh tế, mức độ cải thiện điều kiện sống của người dân, tình hình thay đổi cơ cấu chi tiêu, thu nhập của người dân. Mặt khác theo phương pháp này, tạo điều kiện cho cơ sở có thể triển khai được việc lập danh sách hộ nghèo và xác định các hỗ trợ cần thiết. Tuy nhiên, phương pháp tiếp cận này có hạn chế là chưa tính toán đầy đủ nhu cầu tiêu dùng (chỉ chú ý một số nhu cầu lương thực, thực phẩm và một số nhu cầu phi lương thực, thực phẩm).

Độ tin cậy chưa cao do không có điều kiện điều tra diện rộng, thu nhập thông tin về thu nhập của người dân nông thôn và miền núi rất khó chính xác. Phương pháp xác định chuẩn nghèo Có hai phương pháp xác định chuẩn nghèo (Bộ LĐ-TB&XH, 2005): - Phương pháp xác định chuẩn nghèo dựa vào nhu cầu chi tiêu. Đây là phương pháp do các chuyên gia Ngân hàng thế giới khởi xướng và cũng là phương pháp được nhiều quốc gia cũng như các tổ chức quốc tế công nhận và sử dụng trong việc xác định chuẩn nghèo ở cấp quốc gia hoặc sử dụng trong các dự án lớn. Nội dung cơ bản của phương pháp này là dựa vào nhu cầu chi tiêu để bảo đảm các nhu cầu cơ bản của con người về ăn, ở, mặc, y tế, giáo dục, văn hóa, đi lại và giao tiếp xã hội.

- Phương pháp xác định chuẩn nghèo dựa vào so sánh với thu nhập bình quân đầu người của các hộ gia đình. Phương pháp này rất khoa học và tương đối đơn giản, một số nước phát triển ở Châu Âu và Mỹ đã sử dụng, họ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 cho rằng người nghèo là những người có thu nhập không đủ để chi phí cho lương thực thực phẩm và các dịch vụ xã hội. Do vậy, người ta xác định chuẩn nghèo bằng khoảng 50% thu nhập bình quân đầu người của các hộ gia đình trong cả nước.Chuẩn nghèo tại Việt Nam Xác định nghèo là một công việc khó khăn vì nó gắn với từng thời điểm, từng quốc gia và được xem xét ở nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau. Ở nước ta, khi có chủ trương xóa đói giảm nghèo, các cơ quan trong nước và quốc tế đã đưa ra những chuẩn mực để xác định tình hình nghèo.

Từ năm 2015 trở về trước, Việt Nam chủ yếu xác định chuẩn nghèo theo chỉ tiêu thu nhập bình quân đầu người theo tháng hoặc theo năm. Chỉ tiêu này được tính bằng giá trị hoặc bằng hiện vật quy đổi, thường lấy lương thực quy thóc để đánh giá. Ngoài ra còn một số chỉ tiêu chế độ dinh dưỡng (calo/người), mức chi nhà ở, chi ăn mặc, chi tư liệu sản xuất, điều kiện học tập, điều kiện chữa bệnh, đi lại. Các tiêu chí đánh giá nghèo khác như chỉ số phát triển con người (HDI), Chỉ số hành tinh hạnh phúc (HPI) cũng đã được sử dụng, nhưng chủ yếu là sử dụng trong các công trình nghiên cứu kinh tế xã hội hoặc tính toán trên phạm vi quốc gia để xác định mức độ phát triển trong so sánh với các nước khác trên thế giới.

Tại Việt Nam, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan được Chính phủ giao nhiệm vụ chủ trì thực hiện việc điều tra, khảo sát các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, nghiên cứu và đề xuất với Chính phủ, căn cứ vào đề xuất đó Chính phủ công bố mức chuẩn nghèo cho từng giai đoạn cụ thể. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chuẩn nghèo tại Việt Nam được xác định qua các thời kỳ Giai đoạn Đơn vị tính Hộ nghèo 1.Giai đoạn 1993-1994 ≤ mức Vùng nông thôn kg/gạo/người/tháng 15 Vùng thành thị kg/gạo/người/tháng 20 2.Giai đoạn 1995-1997 Vùng nông thôn miền núi, hải đảo kg/gạo/người/tháng 15 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du kg/gạo/người/tháng 20 Vùng thành thị kg/gạo/người/tháng 25 3.Giai đoạn 1998-2000 Vùng nông thôn miền núi, hải đảo đồng/người/tháng 55.000 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du đồng/người/tháng 70.000 Vùng thành thị đồng/người/tháng 90.Giai đoạn 2001-2005 Vùng nông thôn miền núi, hải đảo đồng/người/tháng 80.000 Vùng nông thôn đồng bằng, trung du đồng/người/tháng 100.000 Vùng thành thị đồng/người/tháng 150.Giai đoạn 2006-2010 Vùng nông thôn đồng/người/tháng 200.000 Vùng thành thị đồng/người/tháng 260.Giai đoạn 2011-2015 Vùng nông thôn đồng/người/tháng 400.000 Vùng thành thị đồng/người/tháng 500.Giai đoạn 2016-2020 Vùng nông thôn đồng/người/tháng 700.000 Vùng thành thị đồng/người/tháng 900.000 Nguồn: Bộ Lao động Thương binh và Xã hội LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.