CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI 1. Tỷ giá hối đoái. Khái niệm tỷ giá hối đoái. Trong điều kiện của một nền kinh tế mở, th ương mại quốc tế trở thành phổ biến , việc thanh toán giữa các quốc gia nhất thiết phải sữ dụng tiền tệ của n ước này hay nước khác.
Để thực hiện việc chuyển đổi tiền tệ giữa các n ước, các quốc gia phải dựa vào tỷ giá hối đoái. Theo quan điểm kinh tế học, tỷ giá hối đoái l à một phạm trù kinh tế quan trọng trong thương mại quốc tế, là công cụ đo lường giá trị tương đối giữa các đồng tiền và là phương tiện cạnh tranh hữu hiệu giữa các quốc gia trong th ương mại, đầu tư quốc tế. Tỷ giá ảnh hưởng tới giá cả và tác động đến các hoạt động kinh tế x ã hội trong và ngoài nước. Theo các nhà kinh doanh, t ỷ giá hối đoái là sự so sánh mối tương quan giá trị giữa hai đồng tiền phát sinh trong các hoạt động li ên quan đến xuất nhập khẩu hàng hoá, đầu tư, giao dịch tài chính quốc tế … Hoặc tỷ giá là giá cả của một đồng tiền được biểu thị bằng số lượng đơn vị tiền tệ khác.1 Tỷ giá của một số ngoại tệ ng ày 12 / 09 /2008.
Tên ngoại tệ Mua vào (VNĐ) Bán ra (VNĐ) • Dollar 16,570.84 Nguồn : Ngân hàng nhà nước. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số chế độ tỷ giá hối đoái hiện hành. Chế độ tỷ giá hối đoái cố định.
Tỷ giá cố định là tỷ giá không biến động th ường xuyên, không phụ thuộc vào quy luật cung – cầu, phụ thuộc vào ý chí chủ quan của Chính phủ. Trong một hệ thống tỷ giá hối đoái cố định, tỷ giá hối đoái hoặc được giữ không đổi hoặc chỉ đ ược cho phép dao động trong một phạm vi rất hẹp. Nếu tỷ giá hối đoái bắt đầu dao động quá nhiều, các Chính phủ có thể can thiệp để duy tr ì tỷ giá hối đoái trong vòng giới hạn của phạm vi này. Trong hệ thống tỷ giá hối đoái cố định, các công ty đa quốc gia ít phải bận tâm về việc lên xuống hàng ngày của tỷ giá.
Ngược lại, Chính phủ lại gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý và điều hành tỷ giá. Chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi tự do. Trong một hệ thống tỷ giá thả nổi tự do, tỷ giá sẽ được các lực thị trường ấn định mà không có sự can thiệp của Chính phủ. Cơ sở cơ bản được sử dụng làm căn cứ xác định tỷ giá hối đoái thả nổi l à quan hệ cân bằng cung cầu ngoại tệ tr ên thị trường ngoại hối.
Nó cũng chính l à lý lẽ căn bản của các nhà kinh tế tán thành sự phát triển kinh tế dựa v ào cơ chế cạnh tranh tự do. Chế độ tỷ giá này cho phép xác định một tỷ giá danh nghĩa gần với sức mua thực tế của đồng tiền các nước. Nó phản ánh tương đối xác thực những biến đổi kinh tế c ủa mỗi nước và sự thay đổi trong tương quan kinh tế giữa các nước với nhau. Chính sách tỷ giá này cũng là cơ sở để thực hiện mong muốn của những n ước có khả năng theo đuổi chính sách tài chính – tiền tệ độc lập, tách rời khỏi sự r àng buộc một cách chặt chẽ với đồng USD trong chế độ tỷ giá hối đoái Bretton Woods.
Nh ưng khi phản ánh được sự thay đổi trong sức mua thực tế của các đồng tiền, có khả năng thích ứng với các biến động lớn của nền kinh tế v à tạo khả năng thực thi chính sách tiền tệ chủ động của các chính phủ thì tỷ giá hối đoái thả nổi lại gây ra những biến động tỷ giá hết sức thất thường, làm cho sự lên giá – xuống giá của các đồng tiền không sao dự đoán đ ược (làm tăng tính rủi ro của tỷ giá hối đoái). Điều n ày làm tăng thêm những yếu tố gây mất ổn 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com định của các nền kinh tế, cản trở khả năng kiểm soát quá tr ình tăng trưởng và phát triển kinh tế của các chính phủ. Trong chế độ tỷ giá thả nổi tự do, chính phủ giữ thái độ thụ động, để cho thị trường quyết định giá trị đồng tiền n ước mình. Thực tế, ít có nước nào thả nổi tự do mà trái lại, Chính phủ thường can thiệp bằng những công cụ t ài chính – tiền tệ (lãi suất, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị tr ường mở), điều chỉnh dự trữ ngoại tệ, chính sách kinh tế, kể cả các giải pháp hành chính (mua ngoại tệ phải làm đơn xin mua ngoại tệ, chính sách kết hối ngoại tệ.
Vậy trên thực tế, không tồn tại một chế độ tỷ giá ho àn toàn thả nổi mà thường chỉ tồn tại chế độ tỷ giá hỗn hợp giữa “cố định” v à “thả nổi”. Chế độ tỷ giá hối đoái hỗn hợp giữa cố định v à thả nổi. Tỷ giá hỗn hợp giữa cố định v à thả nổi là tỷ giá thả nổi nhưng có sự can thiệp của Chính phủ để tác động đến tỷ giá hối đoái phục vụ chiến l ược chung của nước mình. Đây là một chế độ tỷ giá trung gian giữa tỷ giá cố định với tỷ giá thả nổi, trong đó tỷ giá hối đoái cần phải có khả năng phản ánh đ ược những biến động thường xuyên và đột ngột của các nhân tố ngắn hạn để duy tr ì được khả năng ổn định trong d ài hạn.
Một tỷ giá hối đoái như thế cần phải được điều chỉnh để duy trì ổn định xung quanh một vùng mục tiêu nhất định. Vùng mục tiêu này được xác định thay đổi ở những mức khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện và trạng thái nền kinh tế trong những thời kỳ khác nhau. Việc áp dụng chế độ tỷ giá hỗn hợp hiện nay ở các n ước không chỉ khác nhau về mức độ của vùng mục tiêu mà còn khác nhau v ề sự lựa chọn các cực và cơ sở để xác định tỷ giá. Khi các nước sử dụng một hệ thống các công cụ để tác động v ào thị trường ngoại hối nhằm đạt được các mục tiêu về tỷ giá hối đoái, chính l à quá trình điều hành chính sách tỷ giá hối đoái của mỗi quốc gia trong giai đoạn hiện nay.
Tác động của tỷ giá hối đoái đến nền kinh tế. Tỷ giá hối đoái là một công cụ kinh tế vĩ mô chủ yếu để điều tiết cán cân th ương mại quốc tế theo mục tiêu đã định trước của một quốc gia. Việc thay đổi tỷ giá s ẽ ảnh hưởng đến các lĩnh vực, các doanh nghiệp có thu chi ngoại tệ, từ đó ảnh h ưởng đến 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com toàn bộ nền kinh tế. Tỷ giá hối đoái không chỉ có tác động đến giá cả h àng hóa trong nước, mà còn tác động rất lớn đến xuất nhập khẩu h àng hóa, cũng như đến xuất nhập khẩu tư bản (vốn).
Vì vậy, nó tác động đến toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Tác động của tỷ giá hối đoái đối với cán cân th ương mại. Tỷ giá thường được coi là có ảnh hưởng quan trọng đến cán cân th ương mại một nước. Các tổ chức tài chính quốc tế như Ngân hàng thế giới (WB) và Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) thường khuyến nghị phá giá đồng nội tệ khi các n ước gặp khó khăn về cán cân thanh toán quốc tế với lập luận cho rằng phá giá sẽ l àm tăng giá trong nước của hàng nhập khẩu và giảm giá ngoài nước của hàng xuất khẩu của nước đó.
Cả hai tác động này đều cải thiện sức cạnh tranh quốc tế của h àng trong nước. Các nguồn lực sẽ được thu hút vào các ngành sản xuất nội địa mà giờ đây có thể cạnh tranh có hiệu quả hơn so với hàng nhập khẩu, và nguồn lực cũng sẽ được thu hút vào các ngành xuất khẩu mà giờ đây có thể cạnh tranh có hiệu quả h ơn trên các thị trường quốc tế. Kết quả là xuất khẩu tăng lên và nhập khẩu giảm đi. Cả hai điều n ày làm cho cán cân thương mại của nước phá giá được cải thiện.
Tuy nhiên, phá giá cũng có một số tác động đến cán cân thương mại: + Sự chậm trễ trong phản ứng của ng ười tiêu dùng: Cần phải có thời gian để ng ười tiêu dùng ở cả nước phá giá và thế giới bên ngoài điều chỉnh hành vi mua hàng trước môi trường cạnh tranh đã thay đổi. + Sự chậm trễ trong phản ứng của nhà sản xuất: Ngay cả khi phá giá cải thiện đ ược khả năng cạnh tranh của h àng xuất khẩu, những nhà sản xuất trong nước cũng cần có thời gian để mở rộng sản xuất. H ơn nữa, các đơn đặt hàng thường được đặt trước và những hợp đồng như vậy không thể hủy bỏ trong ngắn hạn. + Sự cạnh tranh không hoàn hảo: Sự thâm nhập và gây được ảnh hưởng trên thị trường thế giới là một công việc khó khăn và mất nhiều thời gian.
Các nh à xuất khẩu nước ngoài có thể không chịu chia sẻ thị trường và có thể phản ứng trước sự suy giảm khả năng cạnh tranh của họ bằng 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cách giảm giá hàng xuất khẩu sang nước phá giá. Tương tự, những ngành công nghiệp nước ngoài phải cạnh tranh với hàng nhập khẩu từ các nước phá giá, có thể phản ứng trước sự suy giảm khả năng cạnh tranh bằn g cách giảm giá cả trên thị trường trong nước, và do đó, hạn chế khối lượng nhập khẩu từ các nước phá giá. + Việc giảm giá đồng nội tệ có thể không cải thiện đ ược cán cân thương mại trong thời gian trước mắt: Cán cân thương mại = Giá trị xuất khẩu – Giá trị nhập khẩu Theo lý thuyết đường cong chữ J, thời gian sau khi giảm giá đồng nội tệ, cán cân thương mại giảm tới đáy của đường J, nhưng sau đó lại cải thiện và tăng cao hơn vị trí ban đầu của nó.1 : Lý thuyết đường cong chữ J Cán cân thương mại Tỷ giá hối đoái 1. Tác động của tỷ giá hối đoái đối với lạm phát.
Việc giảm giá đồng nội tệ sẽ l àm tăng giá các mặt hàng nhập khẩu tính bằng nội tệ. Các hộ gia đình trong nước phải trả hàng tiêu dùng nhập khẩu với mức giá tăng cùng với tỷ lệ phá giá.