BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI LÊ KHẮC NAM PHÂN TÍCH VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ĐẨY NHANH QUÁ TRÌNH CỔ PHẦN QUÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC NGÀNH XÂY DỰNG TẠI HẢI PHÒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH Hà Nội, 2004 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI LÊ KHẮC NAM PHÂN TÍCH VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ĐẨY NHANH QUÁ TRÌNH CỔ PHẦN QUÁ DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC NGÀNH XÂY DỰNG TẠI HẢI PHÒNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN : TS.ĐỖ VĂN PHỨC Hà Nội, 2004 1 Môc lôc Trang Lêi më ®Çu 3 PhÇn I Lý luËn c¬ b¶n vÒ cæ phÇn hãa doanh nghiÖp ë ViÖt Nam 7 1.1 C«ng ty cæ phÇn 7 1.1 Sù ra ®êi vµ kh¸I niÖm vÒ C«ng ty cæ phÇn 7 1.2 §Æc ®iÓm vµ vai trß cña C«ng ty cæ phÇn 12 1.3 §iÒu kiÖn ®Ó h×nh thµnh C«ng ty cæ phÇn 18 1.4 VµI trß vµ t¸c dông cña CTCP ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n 19 1.2 Cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ níc 20 1.1 Môc tiªu vµ ®iÒu kiÖn cæ phÇn hãa DNNN 20 1.2 Mèi quan hÖ gi÷a CPH vµ thÞ trêng chøng kho¸n ViÖt Nam 23 1.3 Vµi nÐt vÒ CPH doanh nghiÖp t¹i mét sè níc trªn thÕ giíi 24 1.3 Qu¸ tr×nh CPH t¹i ViÖt Nam 26 1.1 Qu¸ tr×nh triÓn khai cæ phÇn hãa DNNN 26 1.2 C¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ níc vÒ CPH DNNN 29 1.3 X¸c ®Þnh gi¸ trÞ DNNN tríc khi CPH 34 1.4 ChÝnh s¸ch ®èi víi ngêi lao ®éng t¹i doanh nghiÖp CPH 39 1.5 Tæ chøc Thùc hiÖn 41 PhÇn II Ph©n tÝch thùc tr¹ng cæ phÇn hãa c¸c DNNN trong ngµnh x©y 44 dùng t¹i H¶i phßng 2.1 Thùc tr¹ng vµ nguyªn nh©n yÕu kÐm cña DNNN trong ngµnh x©y 44 dùng H¶I phßng 2.1 Thùc tr¹ng 44 2.2 Chñ tr¬ng vµ tiÕn tr×nh s¾p xÕp c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc trong ngµnh x©y dùng H¶i phßng theo híng CPH 50 2.1 Chñ tr¬ng 50 2.2 TiÕn tr×nh 53 2.3 T×nh h×nh thùc hiªn CPH cña c¸c DNNN t¹i H¶I phßng 54 2 2.4 Nh÷ng tån t¹i cña tiÕn tr×nh CPH DNNN t¹i H¶i phßng trong giai 64 ®o¹n hiÖn nay 2.3 §èi víi ngµnh x©y dùng H¶i phßng 70 PhÇn III Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®Èy nhanh tiÕn tr×nh CPH c¸c DNNN 75 trong ngµnh x©y dùng t¹i H¶i phßng 3.1 Nh÷ng quan ®iÓm vµ ph¬ng híng tiÕn hµnh CPH DNNN trong 75 ngµnh x©y dùng t¹i H¶I phßng 3.2 VÒ ph¬ng híng 77 3.2 C¸c gi¶i ph¸p c¬ b¶n nh»m ®Èy nhanh qu¸ tr×nh CPH DNNN ngµnh x©y dùng H¶I phßng 78 3.1 §æi míi quy tr×nh CPH DNNN 78 3.2 C¸c gi¶i ph¸p kinh tÕ – TµI chÝnh cho viÖc thùc hiÖn CPH DNNN 91 3.3 Mét sè gi¶I ph¸p vÜ m« liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh CPH DNNN 99 Tµi liÖu tham kh¶o 107 3 Lêi më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi: Trong chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi tõ n¨m 2000 ÷ 2005 vµ nh÷ng n¨m tiÕp theo, §¶ng vµ nhµ níc ta ®· ®a ra chØ tiªu t¨ng trëng kinh tÕ cña ViÖt Nam tõ lµ 9 ®Õn 10%/ n¨m, phÊn ®Êu ®Õn n¨m 2000 ®a møc GDP b×nh qu©n ®Çu ngêi t¨ng gÊp 8 ®Õn 10 lÇn so víi hiÖn nay, t¬ng ®¬ng víi møc thu nhËp 2000÷3000 USD/ngêi/n¨m. §Ó thùc hiÖn ®¹t môc tiªu t¨ng trëng ®· ®Ò ra , Nhµ níc ph¶i tiÕn hµnh nhiÒu biÖn ph¸p c¶i tiÕn, ®æi míi vÒ c¬ chÕ qu¶n lý, s¾p xÕp l¹i doanh nghiÖp. Trong ®ã viÖc chuyÓn ®æi doanh nghiÖp Nhµ níc thµnh C«ng ty cæ phÇn lµ mét yªu cÇu cÊp thiÕt.
C«ng ty cæ phÇn lµ mét trong nh÷ng h×nh thøc tæ chøc qu¶n lý ®îc nghiªn cøu vµ thùc hiÖn tõ sau ®¹i héi §¶ng toµn Quèc lÇn thø VII, nh»m t¨ng cêng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, gãp phÇn thùc hiÖn môc tiªu kinh tÕ x· héi, ®Èy m¹nh c«ng cuéc ®æi míi vµ héi nhËp víi nÒn kinh tÕ trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. §¹i héi §¶ng toµn Quèc lÇn thø VII, ®· x¸c ®Þnh ®êng lèi ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc chuyÓn dÇn tõng bíc sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng, cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa. Trong ®iÒu kiÖn c¬ chÕ qu¶n lý thay ®æi, khi ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt kinh doanh trë thµnh ®iÒu kiÖn sèng cßn cña c¸c doanh nghiÖp th× c¸c doanh nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ Nhµ níc ®· béc lé nhiÒu yÕu kÐm vµ l©m vµo t×nh tr¹ng khã kh¨n. §Ó c¶i c¸ch khu vùc kinh tÕ Nhµ níc nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ vµ vai trß cña nã theo tinh thÇn nghÞ quyÕt cña ®¹i héi §¶ng lÇn thø VII vµ VIII, mét trong nh÷ng gi¶i ph¸p cã tÝnh chiÕn lîc lµ tiÕn tíi cæ phÇn hãa c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc, nh»m ®a d¹ng hãa c¸c h×nh thøc së h÷u doanh nghiÖp, c¬ cÊu l¹i c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc, ®éng viªn mäi nguån lùc trong nh©n d©n ®Çu t vµo s¶n 4 xuÊt kinh doanh t¹o ra cña c¶i vËt chÊt cho x· héi, thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn.
§©y còng lµ gi¶i ph¸p cã tÝnh phæ biÕn ®Ó c¶i c¸ch kinh tÕ Nhµ níc ë hÇu hÕt c¸c níc trªn thÕ giíi. Trong t×nh h×nh níc ta hiÖn nay, vÊn ®Ò cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ níc ®ang ®Æt ra mét yªu cÇu c¬ b¶n vµ cÊp b¸ch c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn. Cæ phÇn ho¸ mét bé phËn doanh nghiÖp Nhµ níc nãi chung vµ trong ngµnh x©y dùng H¶i Phßng nãi riªng võa lµ chñ tr¬ng lín cña Nhµ níc võa lµ quy luËt tÊt yÕu ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn. Tuy nhiªn c«ng t¸c cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc trong ngµnh x©y dùng H¶i Phßng hÞªn nay diÔn ra cßn chËm ch¹p.
Së dÜ cã sù tr× trÖ trong qu¸ tr×nh thùc thi cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ níc lµ do t tëng bao cÊp ®Ó l¹i, do cßn mét sè víng m¾c vÒ tr×nh tù, thñ tôc tiÕn hµnh cßn phøc t¹p, g©y tèn kÐm thêi gian, tiÒn cña Nhµ níc vµ cña doanh nghiÖp. Bëi vËy cho tíi nay viÖc cæ phÇn ho¸ gÆp ph¶i kh«ng Ýt khã kh¨n. §Ó gãp phÇn gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò nªu trªn ®©y, t«i chän ®Ò tµi: “ Ph©n tÝch vµ ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p ®Èy nhanh qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ níc ngµnh X©y dùng t¹i H¶i Phßng” lµm néi dung nghiªn cøu cña luËn v¨n Th¹c sü qu¶n trÞ kinh doanh. Môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi Cung cÊp nh÷ng lý luËn khoa häc vµ tÝnh tÊt yÕu ph¶i cã c¸c gi¶i ph¸p nh»m ®Èy nhanh qu¸ tr×nh cæ phÇn hãa doanh nghiÖp nhµ níc ngµnh X©y dùng t¹i H¶i Phßng.
TËp trung ph©n tÝch thùc tr¹ng c«ng t¸c cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ níc cña H¶i Phßng nãi chung vµ cña c¸c doanh nghiÖp ngµnh X©y dùng trªn ®Þa bµn thµnh phè nãi riªng, trªn c¬ së ®ã sÏ ®Ò ra gi¶i ph¸p ®Èy nhanh tiÕn tr×nh vµ vËn dông ®Ó cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ níc ë ngµnh x©y dùng H¶i phßng. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu §èi tîng nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµ c¸c chñ tr¬ng chÝnh s¸ch cña Nhµ níc vÒ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp, thùc tr¹ng vµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ t¹i c¸c doanh nghiÖp trong ngµnh X©y dùng H¶i Phßng. VÒ ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi: - Kh¸i qu¸t t×nh h×nh s¾p xÕp vµ chuyÓn ®æi doanh nghiÖp nhµ níc t¹i H¶i Phßng - TËp trung nghiªn cøu vµ ph©n tÝch thùc tr¹ng vµ hiÖu qu¶ cæ phÇn ho¸ t¹i mét sè doanh nghiÖp X©y dùng ®· vµ ®ang tiÕn hµnh chuyÓn ®æi sang c«ng ty cæ phÇn cña H¶i Phßng. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn v¨n sö dông c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu nh: ph©n tÝch thùc tÕ, so s¸nh, tæng hîp, thèng kª, logic, m« h×nh, ph©n tÝch, thu thËp vµ xö lý sè liÖu,.
®Ó nghiªn cøu vµ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®Æt ra. Nh÷ng ®ãng gãp chÝnh cña luËn v¨n LuËn v¨n lµ sù tæng hîp cã lùa chän nh÷ng sè liÖu vµ th«ng tin thùc tÕ vÒ t×nh h×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ níc H¶i Phßng nãi chung vµ cña ngµnh X©y dùng nãi riªng. Trªn c¬ së ph©n tÝch c¸c d÷ liÖu ®ã, luËn v¨n chØ ra nh÷ng yÕu kÐm tån t¹i cÇn kh¾c phôc trong qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp ngµnh X©y dùng t¹i H¶i Phßng. LuËn v¨n ®Ò ra c¸c gi¶i ph¸p nh»m ®Èy nhanh qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ níc trong ngµnh X©y dùng t¹i H¶i Phßng nh»m ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt níc vµ thµnh phè.
KÕt cÊu cña luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn v¨n gåm 3 phÇn sau: 6 PhÇn I: Lý luËn c¬ b¶n vÒ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ níc ë ViÖt Nam PhÇn II: Ph©n tÝch thùc tr¹ng cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp nhµ níc trong ngµnh X©y dùng t¹i H¶i Phßng PhÇn III: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®Èy nhanh tiÕn tr×nh cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp nhµ níc trong ngµnh X©y dùng t¹i H¶i Phßng 7 PhÇn I lý luËn c¬ b¶n vÒ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp ë viÖt nam 1.1 C«ng ty cæ phÇn: 1. Sù ra ®êi vµ kh¸i niÖm vÒ C«ng ty cæ phÇn : Khi mét C«ng ty gäi vèn vµ sè vèn ®ã ®îc chia nhiÒu phÇn nhá b»ng nhau th× ngêi ta gäi nã lµ c¸c cæ phÇn. Ngêi mua cæ phÇn gäi lµ cæ ®«ng cña C«ng ty, ®îc cÊp mét giÊy chøng nhËn gäi lµ cæ phiÕu. Gi¸ trÞ ban ®Çu ghi trªn cæ phiÕu gäi lµ mÖnh gi¸ lµ gi¸ trÞ danh nghÜa.
Tïy theo hiÖu qu¶ thu ®îc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh vµ ph¬ng thøc ph©n phèi lîi nhuËn, gi¸ trÞ sÏ ®îc t¨ng lªn hoÆc gi¶m xuèng vµ ngµy cµng t¸ch xa gi¸ trÞ mÖnh gi¸ ban ®Çu. Gi¸ trÞ cña cæ phiÕu lµ thíc ®o c¬ b¶n vÒ vèn tù cã cña C«ng ty. Yªu cÇu cña c¸c nhµ ®Çu t rÊt ®a d¹ng, cã nh÷ng nhµ ®Çu t thÝch phiªu lu m¹o hiÓm, muèn thu lîi nhuËn cao h¬n dï cã ph¶i chÞu rñi ro lín, nhng l¹i cã nh÷ng nhµ ®Çu t l¹i mong muèn thu ®îc lîi nhuËn æn ®Þnh, rñi ro thÊp nªn cæ phiÕu ®îc ph¸t hµnh theo nhiÒu läai kh¸c nhau. C«ng ty kinh doanh theo h×nh thøc gäi vèn ®ã ®îc gäi lµ C«ng ty cæ phÇn (CTCP).
VÒ qu¸ tr×nh h×nh thµnh cña C«ng ty cæ phÇn : U U CTCP ra ®êi tõ cuèi thÕ kû XVI ë c¸c níc ph¸t triÓn vµ tån t¹i cho ®Õn ngµy nay, lµ mét kiÓu tæ chøc doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng.