Nghiên cứu cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam: Từ quy định đến thực tiễn

Chuyên khảo phân tích Luận án nghiên cứu actionnarisation des entreprises étatiques au vietnam de la réglementation à, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Le Thi Thu Ha
• Người hướng dẫn: Dr. Nguyen Phuc Khanh - Directeur Adjoint
• Trường học: L'université François Rabelais de Tours - École Supérieure de Commerce Extérieur
• Chuyên ngành: DESS Droit des affaires internationales
• Đề tài: Nghiên cứu về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam: Từ quy định đến thực tiễn
• Loại tài liệu: mémoire de recherche
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• REMERCIEMENTS
• SOMMAIRE
• 1. PREMIERE PARTIE : GENERALITES DE L’ACTIONNARISATION
• 1. CHAPITRE 1: QU’EST-CE QUE L’ACTIONNARISATION ?
• 1.1. Section 1: Définition et caractéristiques de l’actionnarisation
• 1.1.1. Actionnarisation et société par actions
• 1.1.2. Caractéristique de l’actionnarisation
• 1.1.3. Nécessité de l’actionnarisation des entreprises étatiques
• 1.2. Section 2: Réglement juridique de l’actionnarisation
• 1.2.1. Objectifs de l’actionnarisation
• 1.2.2. Objets de l’actionnarisation
• 1.2.3. Formes et procédure de l’actionnarisation
• 1.2.4. Quelques principes d’évaluation de la valeur de l’entreprise
• 1.2.5. Quelques privilèges en faveur de l’entreprise actionnarisée
• 1.2.6. Problèmes d’émission et d’échange des titres
• 2. CHAPITRE 2: ACTIONNARISATION EN CHINE ET EN EUROPE DE L’EST
• 2.1. Section 1: Actionnarisation en Chine
• 2.1.1. Contexte et objectifs
• 2.1.2. Résultats obtenus
• 2.2. Section 2: Actionnarisation en Europe de l’Est
• 2.2.1. Contexte et objectif
• 2.2.2. Résultats obtenus
• 2.3. Section 3: Quelques leçons d’expériences tirées pour le Vietnam
• 2. PARTIE 2: SITUATION DE L’ACTIONNARISATION DES ENTREPRISES ETATIQUES AU VIETNAM
• 1. CHAPITRE 1: QUELQUES OBSERVATIONS DE RESULTATS DE L'ACTIONNARISATION
• 2.1. Section 1: Période de réalisation expérimentale de Juin 1992 à Juin 1996
• 2.1.1. Résultats obtenus
• 2.2. Section 2: Période de réalisation ouverte de Juillet 1996 à Juin 1998. Réglementation générale
• 2.3. Section 3: Période de continuation de l’actionnarisation ouverte de Juillet 1998 à Juin 2002
• 2.3.1. Résultats obtenus
• 2. CHAPITRE 2: LES EFFETS DE L’ACTIONNARISATION
• 2.1. Section 1: Effets macroéconomiques de l’actionnarisation
• 2.2. Section 2: Effets de l’actionnarisation sur l’entreprise actionnarisée
• 3. CHAPITRE 3: OBSTACLES DU PROCESSUS DE L’ACTIONNARISATION
• 3.1. Section 1: Limites
• 3.2. Section 2: Obstacles dans les règlements législatifs
• 3.3. Section 3: Problèmes de l’organisation de l’actionnarisation
• 3. PARTIE 3: QUELQUES MESURES PROPOSEES POUR ACCELERER LE PROCESSUS DE L’ACTIONNARISATION
• 1. CHAPITRE 1: PRECONISATION DU GOUVERNEMENT DE LA CONTINUATION DE REFORME DES ENTREPRISES ETATIQUES
• 2. CHAPITRE 2: QUELQUES PROPOSITIONS POUR ACCELERER LE PROCESSUS DE L’ACTIONNARISATION
• CONCLUSION
• LISTE DES EXPERTS ECONOMIQUES ET ENTREPRISES ACTIONNARISEES INTERVIEWS

Tóm tắt

I. Tổng quan về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là một trong những chính sách quan trọng trong quá trình cải cách kinh tế tại Việt Nam. Chính sách này nhằm mục đích tăng cường hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước, đồng thời thu hút nguồn vốn từ xã hội. Theo quy định pháp luật, cổ phần hóa được hiểu là việc chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần, trong đó nhà nước vẫn giữ vai trò là cổ đông chính. Điều này không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch trong quản lý mà còn tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tham gia vào quá trình phát triển của doanh nghiệp. Cổ phần hóa cũng được xem là một giải pháp để tái cấu trúc doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy rằng quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là trong việc thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến cổ phần hóa.

1.1. Định nghĩa và đặc điểm của cổ phần hóa

Cổ phần hóa được định nghĩa là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần, trong đó nhà nước vẫn giữ một phần vốn nhất định. Đặc điểm nổi bật của cổ phần hóa là việc chia sẻ quyền sở hữu giữa nhà nước và các nhà đầu tư khác, từ đó tạo ra một môi trường cạnh tranh hơn. Cổ phần hóa không chỉ giúp tăng cường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp mà còn tạo ra cơ hội cho người lao động trở thành cổ đông, từ đó nâng cao trách nhiệm và động lực làm việc. Tuy nhiên, để đạt được những lợi ích này, cần có một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch, cũng như sự hỗ trợ từ chính phủ trong việc thực hiện các quy trình cổ phần hóa.

1.2. Quy định pháp luật về cổ phần hóa

Quy định pháp luật về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam đã được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn. Các văn bản pháp luật như Nghị định 59/2011/NĐ-CP và Nghị định 126/2017/NĐ-CP đã quy định rõ ràng về quy trình, thủ tục và các nguyên tắc thực hiện cổ phần hóa. Những quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong việc xác định giá trị doanh nghiệp, cũng như quyền lợi của các cổ đông. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng việc áp dụng các quy định này vẫn còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng chậm trễ trong quá trình cổ phần hóa. Điều này đòi hỏi cần có sự cải cách mạnh mẽ hơn nữa trong hệ thống pháp luật để thúc đẩy quá trình cổ phần hóa diễn ra hiệu quả hơn.

II. Thực tiễn cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam

Thực tiễn cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam đã diễn ra từ những năm 1990 và đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn và thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin và minh bạch trong quá trình cổ phần hóa. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện đầy đủ các quy định về công khai thông tin, dẫn đến sự nghi ngờ từ phía các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, việc định giá doanh nghiệp cũng gặp nhiều khó khăn, do thiếu các tiêu chí rõ ràng và phương pháp định giá phù hợp. Điều này đã ảnh hưởng đến sự hấp dẫn của các doanh nghiệp trong mắt các nhà đầu tư. Hơn nữa, sự can thiệp của các cơ quan nhà nước trong quá trình cổ phần hóa cũng gây ra nhiều khó khăn, làm giảm tính tự chủ của doanh nghiệp.

2.1. Kết quả đạt được từ cổ phần hóa

Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho nền kinh tế Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa đã có sự chuyển mình mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đóng góp tích cực vào ngân sách nhà nước. Cổ phần hóa cũng đã tạo ra một môi trường cạnh tranh hơn, khuyến khích các doanh nghiệp cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm. Hơn nữa, việc thu hút vốn đầu tư từ xã hội đã giúp các doanh nghiệp có thêm nguồn lực để mở rộng sản xuất và phát triển. Tuy nhiên, để duy trì và phát huy những kết quả này, cần có sự hỗ trợ liên tục từ chính phủ và các cơ quan chức năng.

2.2. Những thách thức trong quá trình cổ phần hóa

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về nguồn nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực quản lý doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm và duy trì đội ngũ quản lý chất lượng. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp tư nhân cũng tạo ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp cổ phần hóa. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng cải tiến và đổi mới để tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

III. Đề xuất giải pháp thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Để thúc đẩy quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần hoàn thiện khung pháp lý về cổ phần hóa, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quy trình thực hiện. Các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác giám sát và kiểm tra để đảm bảo các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật. Bên cạnh đó, cần có các chương trình đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý doanh nghiệp, giúp họ có đủ kiến thức và kỹ năng để điều hành doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh. Cuối cùng, cần khuyến khích sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài vào quá trình cổ phần hóa, tạo ra cơ hội hợp tác và phát triển bền vững cho các doanh nghiệp.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý

Việc hoàn thiện khung pháp lý về cổ phần hóa là rất cần thiết để tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp. Cần xây dựng các quy định rõ ràng về quy trình, thủ tục và tiêu chí đánh giá doanh nghiệp trước khi cổ phần hóa. Điều này không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn tạo niềm tin cho các nhà đầu tư. Hơn nữa, cần có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa, đặc biệt là trong các lĩnh vực không thuộc diện quản lý nhà nước chặt chẽ.

3.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực quản lý

Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý doanh nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy cổ phần hóa. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản lý doanh nghiệp, tài chính và chiến lược kinh doanh cho các nhà quản lý. Điều này sẽ giúp họ có đủ kiến thức và kỹ năng để điều hành doanh nghiệp một cách hiệu quả, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) tại Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, đóng góp khoảng 44,5% GDP và 43,4% ngân sách nhà nước vào năm 1995. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của các DNNN còn thấp, với tỷ lệ doanh nghiệp thua lỗ chiếm khoảng 20% và nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn về quản lý, tài chính và công nghệ. Chính vì vậy, chính sách cổ phần hóa (actionnarisation) được xem là giải pháp then chốt nhằm chuyển đổi các DNNN thành công ty cổ phần, tăng cường hiệu quả quản trị, huy động vốn xã hội và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích khung pháp lý, đánh giá kết quả thực hiện cổ phần hóa các DNNN tại Việt Nam từ năm 1992 đến 2002, so sánh kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc và các nước Đông Âu, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình cổ phần hóa trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp nhà nước thuộc các ngành không chiến lược, trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng và hoàn thiện thị trường vốn, thị trường chứng khoán.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách cổ phần hóa, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN, đồng thời tạo điều kiện phát triển thị trường vốn và thu hút đầu tư trong và ngoài nước, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết về cổ phần hóa và chuyển đổi sở hữu: Cổ phần hóa được hiểu là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần, trong đó Nhà nước giữ một phần vốn và các cổ đông khác tham gia góp vốn, nhằm tạo ra nhiều chủ sở hữu và tăng tính minh bạch, hiệu quả quản trị.

• Mô hình quản trị công ty cổ phần: Phân chia quyền sở hữu và quyền quản lý giữa các cổ đông, Hội đồng quản trị và Ban điều hành, giúp tăng cường trách nhiệm giải trình và hiệu quả hoạt động.

• Khái niệm về hiệu quả kinh tế và tài chính của doanh nghiệp: Đánh giá dựa trên các chỉ số như tỷ suất lợi nhuận, tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu, tăng trưởng doanh thu và năng suất lao động.

• Lý thuyết về thị trường vốn và vai trò của thị trường chứng khoán: Thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn quan trọng, giúp cổ phần hóa thành công và tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật (các nghị định 28/CP, 44/CP, 64/CP), báo cáo của Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo tài chính của doanh nghiệp cổ phần hóa, các bài báo kinh tế và tài liệu nghiên cứu quốc tế về cổ phần hóa tại Trung Quốc và Đông Âu.

• Phương pháp phân tích: Kết hợp phân tích định tính và định lượng. Phân tích định tính dựa trên đánh giá khung pháp lý, chính sách và kinh nghiệm quốc tế. Phân tích định lượng dựa trên số liệu về số lượng doanh nghiệp cổ phần hóa, vốn điều lệ, tỷ lệ cổ phần Nhà nước nắm giữ, các chỉ số tài chính như tỷ suất lợi nhuận, tăng trưởng doanh thu, mức lương bình quân của người lao động.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào gần 800 doanh nghiệp đã cổ phần hóa trong giai đoạn 1992-2002, trong đó có các doanh nghiệp tiêu biểu như Công ty Cổ phần Cáp và Vật liệu Viễn thông (SACOM), Công ty Cổ phần Giấy Hải Phòng (HAPACO), Công ty Cơ khí Ô tô Nghệ An.

• Timeline nghiên cứu: Phân tích diễn biến cổ phần hóa qua ba giai đoạn chính: giai đoạn thử nghiệm (1992-1996), giai đoạn mở rộng (1996-1998), và giai đoạn tiếp tục mở rộng (1998-2002).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng doanh nghiệp cổ phần hóa: Sau 10 năm thực hiện, gần 800 doanh nghiệp đã được cổ phần hóa, chiếm khoảng 13% tổng số doanh nghiệp nhà nước. Số lượng doanh nghiệp cổ phần hóa tăng nhanh từ 3 doanh nghiệp năm 1994 lên 776 doanh nghiệp năm 2001, thể hiện sự chuyển biến tích cực trong chính sách và thực thi.

2. Hiệu quả tài chính được cải thiện rõ rệt: Các doanh nghiệp cổ phần hóa có tỷ suất lợi nhuận trung bình đạt 74,6% so với 19,5% của doanh nghiệp nhà nước truyền thống trong cùng giai đoạn. Tỷ lệ biên lợi nhuận đạt 14% so với 5,6% của doanh nghiệp nhà nước. Ví dụ, Công ty SACOM sau cổ phần hóa đã tăng vốn điều lệ từ 21 tỷ đồng lên 126 tỷ đồng, sản lượng tăng từ 130.000 km cáp lên 440.000 km, lợi nhuận sau thuế tăng từ 5 tỷ lên 575 tỷ đồng, mức lương bình quân tăng gấp 2,7 lần.

3. Cổ phần hóa giúp huy động vốn hiệu quả: Tổng vốn huy động từ cổ phần hóa và các nhà đầu tư bên ngoài đạt trên 3.000 tỷ đồng, góp phần hiện đại hóa công nghệ, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc cho phép nhà đầu tư nước ngoài tham gia mua cổ phần cũng tạo điều kiện thu hút vốn và công nghệ mới.

4. Tác động tích cực đến quản trị và quyền lợi người lao động: Cổ phần hóa tạo ra cơ chế quản trị minh bạch, phân định rõ quyền sở hữu và trách nhiệm quản lý. Người lao động trở thành cổ đông thực sự, có quyền biểu quyết và hưởng lợi từ kết quả kinh doanh, góp phần nâng cao động lực làm việc và tinh thần trách nhiệm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy cổ phần hóa là công cụ hiệu quả để cải tổ doanh nghiệp nhà nước, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế thị trường. So với các nghiên cứu quốc tế về Trung Quốc và các nước Đông Âu, Việt Nam đã học hỏi được nhiều bài học quý giá như việc duy trì vai trò của Nhà nước trong các doanh nghiệp chiến lược, bảo vệ quyền lợi người lao động, và xây dựng khung pháp lý phù hợp.

Tuy nhiên, quá trình cổ phần hóa tại Việt Nam còn nhiều hạn chế như tốc độ thực hiện chậm, khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, các quy định về quyền mua cổ phần của người lao động còn bất cập, và khó khăn trong việc xử lý nợ xấu, xác định giá trị doanh nghiệp chưa chính xác. Những vấn đề này làm giảm hiệu quả huy động vốn và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp cổ phần hóa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện số lượng doanh nghiệp cổ phần hóa theo năm, biểu đồ so sánh tỷ suất lợi nhuận giữa doanh nghiệp cổ phần hóa và doanh nghiệp nhà nước truyền thống, bảng số liệu tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận của các doanh nghiệp tiêu biểu như SACOM và HAPACO.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về cổ phần hóa: Rà soát, sửa đổi các nghị định, luật liên quan để tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch, bảo vệ quyền lợi các bên liên quan, đặc biệt là nhà đầu tư và người lao động. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Quốc hội.

2. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức: Tổ chức các chiến dịch truyền thông, đào tạo, hội thảo nhằm giúp người lao động và các bên liên quan hiểu rõ lợi ích và trách nhiệm trong cổ phần hóa, giảm thiểu tâm lý e ngại và chống đối. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Công Thương, các doanh nghiệp, tổ chức công đoàn.

3. Xây dựng hệ thống định giá doanh nghiệp chuyên nghiệp, độc lập: Thành lập các tổ chức định giá doanh nghiệp có uy tín, áp dụng các phương pháp định giá thị trường để xác định giá trị doanh nghiệp chính xác, tránh thất thoát tài sản nhà nước. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Bộ Tài chính, các tổ chức tư vấn độc lập.

4. Giải quyết vấn đề lao động dư thừa sau cổ phần hóa: Xây dựng chính sách hỗ trợ đào tạo lại, tái bố trí lao động, trợ cấp thất nghiệp hợp lý, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới để nâng cao năng suất lao động. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, doanh nghiệp.

5. Phát triển thị trường chứng khoán và các tổ chức đầu tư trung gian: Tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp cổ phần hóa niêm yết trên sàn, đồng thời phát triển các quỹ đầu tư, ngân hàng thương mại tham gia hỗ trợ tài chính và quản trị doanh nghiệp. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để hoàn thiện chính sách cổ phần hóa, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển doanh nghiệp nhà nước.

2. Ban lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp nhà nước: Hiểu rõ các quy trình, lợi ích và thách thức trong cổ phần hóa, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Nắm bắt thông tin về chính sách cổ phần hóa, cơ hội đầu tư vào các doanh nghiệp cổ phần hóa, cũng như các rủi ro và quyền lợi liên quan.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, luật kinh tế: Tài liệu tham khảo quý giá về quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam, các khung pháp lý, kinh nghiệm quốc tế và các giải pháp thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là gì?
   Cổ phần hóa là quá trình chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần, trong đó Nhà nước giữ một phần vốn và các cổ đông khác tham gia góp vốn, nhằm tăng tính minh bạch, hiệu quả quản trị và huy động vốn xã hội.

2. Tại sao cổ phần hóa lại quan trọng đối với Việt Nam?
   Cổ phần hóa giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, giảm gánh nặng ngân sách, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường vốn và kinh tế thị trường.

3. Những khó khăn chính trong quá trình cổ phần hóa tại Việt Nam là gì?
   Bao gồm khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, xác định giá trị doanh nghiệp chưa chính xác, tâm lý e ngại của người lao động, xử lý nợ xấu và khó khăn trong huy động vốn.

4. Người lao động được hưởng lợi gì khi doanh nghiệp cổ phần hóa?
   Người lao động trở thành cổ đông, có quyền biểu quyết và hưởng lợi từ kết quả kinh doanh, đồng thời được bảo vệ quyền lợi thông qua các chính sách ưu đãi cổ phần và hỗ trợ đào tạo, tái bố trí lao động.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam trong cổ phần hóa?
   Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ Trung Quốc về duy trì vai trò Nhà nước trong doanh nghiệp chiến lược, tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức người lao động, và từ các nước Đông Âu về xây dựng khung pháp lý và phát triển thị trường chứng khoán.

Kết luận

• Cổ phần hóa là giải pháp thiết yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế thị trường tại Việt Nam.
• Sau 10 năm thực hiện, gần 800 doanh nghiệp đã cổ phần hóa, với nhiều doanh nghiệp tiêu biểu đạt mức tăng trưởng lợi nhuận và vốn điều lệ vượt trội.
• Quá trình cổ phần hóa còn tồn tại nhiều khó khăn về pháp lý, quản trị, xử lý lao động dư thừa và huy động vốn.
• Cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường tuyên truyền, xây dựng hệ thống định giá chuyên nghiệp và phát triển thị trường chứng khoán để thúc đẩy cổ phần hóa hiệu quả hơn.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2024-2028, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế Việt Nam.

Hành động ngay: Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư cần phối hợp chặt chẽ để đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa, tận dụng tối đa các lợi ích từ chính sách này nhằm phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LUNIVERSITE FRANCOIS RABELAIS DE TOURS-ECOLE SUPERIEURE DE COMMERCE EXTERIEUR DESS DROIT DES AFFAIRES INTERNATIONALES ok 2K TRUNG TAM THONG TIN THU VIỆ TRUONG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NI PHÒNG ĐỌc___@ “bu ACTIONNARISATION DES ENTREPRISES ETATIQUES AU VIETNAM : DE LA REGLEMENTATION A L’ACTUALITE Maison du Droit Viefnamo-Frangaise BIBLIOTHEQUE REALISEE PAR LE THI THU HA SOUS LA DIRECTION DE DR. NGUYEN PHUC KHANH - DIRECTEUR ADJOINT DE L’ESCE & MBA. NGUYEN THI THU HANG U-MEM HA Nˆ549ô HANOI, 2002 REMERCIEMENTS Je remercie avec gratitude le Professeur Docteur Nguyen Phuc Khanh, Directeur Adjoint de l'Ecole Supérieure de Commerce Extérieur, qui connait a fond les problémes professionnels et qui a toujours montré une remarquable générosité en partageant avec moi ses connaissances et en suggérant parfois les pistes qui auraient pu m’échapper. J’adresse aussi mes remerciements particuliers a MBA.

Nguyen Thi Thu Hang — mon conseiller linguistique — qui m’a aidé a écrire en francais et qui a fait toujours preuve d’une grande ardeur. Un stage de 3 mois dans le Département de Recherches de Gestions de l’entreprise relevant L’Institut Central des Gestions Economiques qui m’a permis d’avoir une approche pratique de la politique de l’actionnarisation des entreprises étatiques. A cette égard, je dois énormément à DEA. Nguyen Lam Ha — mon maitre de stage et le personnel du Département qui m’ont donné l'aide précieux pendant mon stage.

Je serais bien reconnaissante a mes professeurs, amis, colléges et mes proches qui m aiden! a finir mon travail et me faire parvenir les remarques et observations qui s imposent. HANOI, SEPTEMBRE 2002 LE THI THU HA Actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam : de la réglementation a l'actualité SOMMAIRE s)9/(/01/P29/ 40000 wgg1111. PREMIERE PARTIE : GENERALITES DE L’ ACTIONNARISATION Ẳ©©ee°eod©e©e°oeeeeoe°e CHAPITRE 1: QU’EST-CE QUE L?ACTIONNARISA TION ?.- nu nen, Section I: Définition et caractéristiques de l’actionnarisation ?. Actionnarisation et société par actions §2.

Caractéristique de |’actionnarisation. sia tế Si §3. Nécessité de l°actionnarisation des oe étatiques. Section 2: Réglement juridique de Ï'actionnariSdfi0H.

Objectifs de l° actionnarisation §2. _ Objets de l°actionnarIsation.------scc+ccc+scszecerreees §3. Formes et procédure de |’ actionnarisation. | Quelques principes d’évaluation de la valeur de P entrearise:` §5.

Quelques privilégies en faveur de Ï°entreprise actionnarisée et 0u TA. Problémes d’émission et d’échange des titres. CHAPITRE 2: ACTIONNARISATION EN CHINE ET EN EUROPE DE L’EST. Section 1: Actionnarisation en Chine ¬".

Contexte et ODJ€CIÍS.-- Ă St SH HH ga. Du —— ECHHWETHINUmwemman=netrnwarstrtrretnnnntramruoitrrngiio2ptraHBd2ia) 0403090608 8880i §3. Résultats obtenus Section 2: Actionnarisation en Europe de I°Est Ome mem ee su mere mu neresencesconensenones §1. Contexte et objectif §2.

Résultats obtenus Section 3: Quelques lecons d’expériences tirées pour le Vietndm. PARTIE 2: SITUATION DE L’ACTIONNARISATION DES ENTREPRISES ETATIQUES AU VIETNAM CHAPITRE tf: QUELQUES OBSERVATIONS DE RESULTATS DE L'ACTIONNARISA TION osssiseccssseccscssessscvonssey anna wees vnwaswas Gà 464415845181018015046166 30 Sectionl: Période de réalisation expérimentale de Juin 1992 a Juin 1996 30 §1. Résultats obtenus 31 WEMOIRE DE RECHERCHE LE THỊ THỦ HA - DESS DROIT DES AFFAIRES INTERNATIONALES Actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam : de la réglementation a l’actualité Section2 : Période de réalisation ouverte de Juillet 1996 a Juin 1998. Règlementation géné€rale.

33 Section 3: Période de continuation de l’actionnarisation ouverte de Juillet 1998 à Juin 2002 csrcrccssvsssssssecsccsssccecsssssecccce > §1. SH SH ng HH vệt 36 CHAPITRE 2 : LES EFFETS DE L?ACTIONNARISATION “`. Section 1: Effets macroéconomiques de l’actionnarisation. 37 Section 2: Effets de l’actionnarisation sur l’entreprise actionnarisée.

38 CHAPITRE 3 : OBSTACLES DU PROCESSUS DE L? ACTIONNARISATION. 46 Secon iy Limiie de [ THỈÊN ĐT sss, nensnnanie theo vse trông EntitgtiDDDiBSEDNVSISGSINESIR S244 46 Section2 : Obstacles dans les réglements légisÏatƒ€.- 47 Section3 : Problémes de l’organisation de l’actionnarisation.- 54 PARTIE 3: QUELQUES MESURES PROPOSEES POUR ACCELERER LE 56 PROCESSUS DE L’ACTIONNARISATION. CHAPITRE 1: PRECONISATION DU GOUVERNEMENT DE LA CONTINUATION DE REFORME DES ENTREPRISES ETATIQUES 57 CHAPITRE 2: QUELQUES PROPOSITIONS POUR ACCELERER LE PROCESSUS DE L’ACTIONNARISATION 59 CONCLUSIONov sctssecunsscsnncrennnsconsnmsnvnninonsweneneswassaenrectonmnummaneurncnansantisis 69 ;39/)0(9. 70 LISTE DES EXPERTS ECONOMIQUES ET ENTREPRISES ACTIONNARISEES INTERVIWES.- co con 1n Ý Y6 0Ÿ 1 se 72 NT II Tư Geeeeearetarrertrrnrrorrrrrirretrroirorotrrttitttirgttogtttidtitttt NES 2800128033906.

15ss56x60/963xSsrslfSx 73 MEMOIRE DE RECHERCHE LE THỊ THỦ HA - DESS DROIT DES AFFAIRES INTERNATIONALES Actionnarisation des entreprises P étatiques q au Vietnam : de la réglementation s a l’actualité INTRODUCTION 1. Actualité du mémoire Dans le processus de développement économique, les entreprises étatiques jouent un role trés important. Initialement, l’intervention de |’Etat dans les pays a eu des effets positifs pour reprendre rapidement le développement économique et maintenir l'indépendance politique. Dans le contexte de la coopération et de développement économique mondial, la société publique a montré beaucoup de faiblesses par rapport a la société privée.

L’environnement concurentiel de la production n’a permis aux entreprises pubiques de réaliser leurs multiples missions économiques et sociales. La maintenance du secteur public a fait diminuer l’efficacité des investissements de |’ Etat. De plus la capacité limitée du budget n’a permis d’augmenter des subventions aux entreprises étatiques. Les pays, alors ont ajusté la part publique dans la structure sectorielle a travers la solution de privatisation en vue de minimiser |’ intervention forte de |’Etat aux activités quotidiennes de |’entreprise.

Au Vietnam, après la réforme économique, les entreprises ne sont pas tombées seulement dans la difficulté financiére mais aussi heurtées aux faiblesses de gestion. Dans la politique d’ouverture du Vietnam, depuis quelques années plusieures mesures sont prises visant à augmenter |’autonomie des entreprises étatiques mais |’efficacité est encore modeste. En méme temps, le Gouvernement a créé les conditions favorables au développement du secteur privé dans plusieurs aspects de léconomie par le biais de la politique l’actionnarisation des entreprises étatiques pour encourager la dynamique des secteurs économiques. L’actionnarisation d’un nombre des entreprises étatiques est la solution nécessaire pour mobiliser les capitaux du public pour l’investissement et le développement de économie, créer d’avantage d’incitations pour l|’augmentation de lefficacité des entreprises étatiques.

' La Résolution du 3° plénum de IX* Congrés du Parti Communiste, Page 7, L'Edition Chỉnh tri Quoc gia Ỡ. MEMOIRE DE RECHERCHE LE THỊ TH HA - DESS DROIT DES ARE AIRES INTERNATIONALES Actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam : de la réglementation a l'actwalité Le gouvernement vietnamien n’exerce pas une privatisation a propre sens comme les pays ont fait. C’est une politique rationnelle et adaptée a la situation actuelle du Vietnam. L’actionnarisation des entreprises étatiques au cours de ces dix derniéres années a obtenu des résultats tres importants: la réorganisation de la production, la rénovation de la gestion, la réduction considérable du nombre des entreprises étatiques qui ne sont pas rentables.

Les entreprises étatiques apportent une contribution importante au budget de l'état et au PIB. Mais la réalisation du plan d’actionnarisation est encore modeste en raison du manque de politique, du contexte juridique et d’une connaissance insuffisante des mécanismes de |’économie du marché. Il est donc nécessaire que ces entreprises continuent à maintenir et 4 développer des résultats positifs, mais en méme temps, elles doivent entreprendre une restructuration radicale et résoudre tous les problémes de structure, d'organisation, de gestion, de rentabilité, de compétitivité, pour accomplir mieux leur rôle dans l'économie du pays. L’objectif du mémoire Les objectifs de mon sujet visent a étudier les réglementations législatives de l’actionnarisation, les expériences de l’actionnarisation aux pays en conjonction de l’actionnarisation au Vietnam, a évaluer des effets et |’efficacité a l’égard de |’ Etat ainsi que les entreprises, à analyser des causes du retard en vue de proposer les solutions d’accélérer ce processus dans le contexte du développement du marché des capitaux au futur.

Champ d’étude du mémoire Le présent mémoire traite le cadre réglementation de |’actionnarisation des entreprises publiques au Vietnam. L’étude sur les activités des entreprises actionnarisées se concentre sur la nécessité de réforme des entreprises publiques, leurs résultats positifs obtenus et aussi leurs obstacles à surmonter. Méthode de recherche Pour faire ce travail, je me base d’abord sur la théorie et les documents législatifs concernés. Ensuite, les articles parus dans les journaux économiques, les documents et les rapports d’activité des sociétés actionnarisées mont donné accés aux informations sur la politique de l’actionnarisation des entreprises publiques aux Vietnam et dans certaines mesures, la situation de ce processus.

Pourtant ce sont la consultation des MEMOIRE DE RECHERCHE LE THỊ THỦ HA - DESS DROIT DES ARE AIRES INTERNATIONALES Actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam : de la réglementation a l’actualité professeurs, les entretiens que j’ai eus avec les personnes, les entreprises participant directement dans la gestion et la réalisation de |’actionnarisation, qui m’ont permis d’avoir une approche pratique de la privatisation en général et de l’actionnarisation des entreprises publiques en particulier. La structure du mémoire Le sujet du mémoire: Actionnarisation des entreprises étatiques: de la réglementation 4 I’ actualité. Mon mémoire se compose de 3 parties suivantes: - Partie 1: Généralités de l’actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam - Partie2: Situation de |’actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam - Partie3 :Quelques mesures proposées pour accélérer le processus d’actionnarisation au Vietnam MEMOIRE DE RECHERCHE. LE THITHU HA - DESS DROIT DES AFFAIRES INTERNATIONALES Actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam : de la réglementation a l’actualité PREMIERE PARTIE Le transfert de propriété dans le programme de réforme du secteur public s esf fortement passé dans les années 1980 avec l’avant-garde de Ì Angleterr.

L’actionnarisation au Vietnam qui na lieu que dans les premiéres années de 1990 mais animait le programme de réforme des entreprises étatiques. —— "¬ E RECHERCIIL MEMOIRDE — NATIO NALES LE THỊ THỦ HA - DESS DROIT DES AFFAIRES INTER Actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam : de la réglementation à l’actualité CHAPITRE 1: QU’ EST-CE QUE L'ACTIONNARISATION ? SECTION 1 : DEFINITION ET CARACTERISTIQUES DE L’ ACTIONNARISATION L’économie étatique, caractérisée par le rôle prépondérant des entreprises étatiques, assume la mission de chef de file et de régulation pour 1’économie du pays. Détenant et monopolisant de nombreuses branches économiques cruciales, mais ces entreprises étatiques, en raison de leur faiblesse, freinent pourtant la croissance d’autres composantes économiques et ainsi celle de léconomle nationale. C’est le fonctionnement peu efficace et le rendement de bas niveau du secteur public qui ont poussé, eux aussi, le Vietnam a une grave crise socio-économique et politique dans les années 1980.

Il résulte de tout ce qui précéde que les réformes des entreprises étatiques ont été déterminées, par le Parti et le Gouvernement, dès l’année 1986 comme une des tâches de premiére importance de l°œuvre de “Renouveau” (Doi moi): l’incorporation, la dissolution et la faillite des entreprises déficitaires, la réorganisation des compagnies générales 90 et 91, la création de grands groupes économiques, |’expérimentation du modéle de ]’assemblée d’administration. Plusieurs solutions sont en étude: forfait, location, revente aux salariés de |’entreprise.Parmi ces réformes, |’ actionnarisation est la plus importante, la plus révolutionnaire. Actionnarisation et société par actions A. Concept de l’actionnarisation Dans certains pays qui développent |’économie de marché, la réorganisation du secteur public est souvent caractérisée par l”actionnarisation qui consiste en la transformation des entreprises étatiques en sociétés par actions.

Le créateur en est |’Etat. Aprés la fondation, ces sociétés peuvent tirer de nouvelles actions et revendre d’anciennes actions a d’autres composantes économiques. En principe, l’actionnarisation est défini comme le fait que l”Etat vende une part ou le total des actions dont il dispose dans une entreprise a des organismes ou des individus, domestiques ou étrangers, ou a des salariés de l’entreprise méme sous forme de mise MEMOIRE DERECHERCHE LE THITHU HA - DESS DROIT DES AFFAIRES INTERNATIONALES Actionnarisation des entreprises étatiques au Vietnam : de la réglementation a lactualité aux enchéres ou par lintermédiaire du marché boursier, dans le but de fonder des sociétés a responsabilité limitée ou des sociétés par actions. Ainsi, |’actionnarisation constitue justement un moyen de socialiser la propriété en transformant une entreprise à un seul propriétaire (qui est |’Etat) en une société par actions appartenant a plusieurs propriétaires.

Celle-ci est un modéle bien adapté a z. 2 l’économie de marché *. Au Vietnam, le concept d’actionnarisation a été mentionné pour la premiére fois dans I’ Article 22 de la Décision No.