Giải pháp tăng cường cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp tăng cường cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện bình giang tỉnh hải dương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Nguyễn Việt Anh
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Song
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải pháp tăng cường cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 4.1. Cơ sở lý luận cơ giới hóa trong sản xuất lúa
• 4.2. Các khái niệm về cơ giới hóa
• 4.3. Vai trò, ý nghĩa của cơ giới hóa trong sản xuất lúa
• 4.4. Các khâu cơ giới hóa sản xuất lúa
• 4.5. Phát triển kỹ thuật cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở đồng bằng sông Hồng
• 4.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến cơ giới hóa trong sản xuất và chế biến lúa gạo
• 4.7. Cơ sở thực tiễn cơ giới hóa trong sản xuất lúa
• 4.8. Tình hình cơ giới hóa trong sản xuất và chế biến lúa gạo ở một số nước trong khu vực
• 4.9. Tình hình cơ giới hóa trong sản xuất và chế biến lúa gạo ở Việt Nam
• 4.10. Những kinh nghiệm rút ra
• 5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5.1. Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu
• 5.2. Vị trí địa lý
• 5.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 5.4. Phương pháp nghiên cứu
• 5.5. Phương pháp tiếp cận
• 5.6. Địa điểm nghiên cứu
• 5.7. Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu, thông tin
• 5.8. Phương pháp tổng hợp và phân tích thông tin
• 5.9. Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia PRA
• 5.10. Hệ thống các chỉ tiêu
• 6. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 6.1. Tình hình thực hiện các chính sách đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương
• 6.2. Hỗ trợ tài chính giúp người dân ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất
• 6.3. Công tác tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật về ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa
• 6.4. Ứng dụng cơ giới hóa cho sản xuất lúa trong các hộ nông dân ở huyện Bình Giang
• 6.4.1. Thông tin chung về chủ hộ được điều tra
• 6.4.2. Tình hình huy động và sử dụng nguồn lực trong hộ
• 6.4.3. Tình hình ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang
• 6.4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến ứng dụng cơ giới hoá cho sản xuất lúa trong các hộ nông dân
• 6.5. Định hướng, mục tiêu và giải pháp ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa ở huyện Bình Giang
• 6.5.1. Định hướng và mục tiêu ứng dụng cơ giới hoá vào sản xuất lúa ở huyện Bình Giang
• 6.5.2. Một số giải pháp đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa cho sản xuất lúa ở huyện Bình Giang
• 7. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp cơ giới hóa sản xuất lúa tại Bình Giang

Giải pháp cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp đang trở thành xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện đại hóa nông nghiệp. Tại huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, việc áp dụng công nghệ vào sản xuất lúa không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn giảm thiểu sức lao động cho nông dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường cơ giới hóa sản xuất lúa tại địa phương.

1.1. Tình hình sản xuất lúa tại huyện Bình Giang

Huyện Bình Giang có diện tích đất nông nghiệp lớn, chủ yếu trồng lúa. Tuy nhiên, năng suất lúa vẫn chưa đạt yêu cầu do nhiều yếu tố như trình độ canh tác và áp dụng công nghệ còn hạn chế. Việc cơ giới hóa sản xuất lúa sẽ giúp cải thiện tình hình này.

1.2. Lợi ích của cơ giới hóa trong sản xuất lúa

Cơ giới hóa giúp tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất và tiết kiệm thời gian. Nông dân có thể áp dụng máy móc trong các khâu như làm đất, gieo sạ và thu hoạch, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

II. Vấn đề và thách thức trong cơ giới hóa sản xuất lúa

Mặc dù cơ giới hóa sản xuất lúa mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như diện tích canh tác nhỏ lẻ, thiếu vốn đầu tư và trình độ kỹ thuật của nông dân là những rào cản lớn. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những khó khăn này.

2.1. Diện tích canh tác và quy mô sản xuất

Diện tích canh tác lúa tại Bình Giang chủ yếu là nhỏ lẻ, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng máy móc. Việc dồn điền đổi thửa là cần thiết để tạo ra những cánh đồng lớn, thuận lợi cho cơ giới hóa.

2.2. Thiếu vốn và công nghệ

Nông dân thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn để đầu tư máy móc. Hơn nữa, việc thiếu kiến thức về công nghệ mới cũng là một thách thức lớn trong việc áp dụng công nghệ trong sản xuất lúa.

III. Phương pháp cơ giới hóa trong sản xuất lúa hiệu quả

Để tăng cường cơ giới hóa sản xuất lúa, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và hiệu quả. Việc sử dụng máy móc trong từng khâu sản xuất sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng lúa gạo. Các giải pháp cụ thể sẽ được trình bày dưới đây.

3.1. Ứng dụng máy móc trong khâu làm đất

Máy làm đất hiện đại giúp giảm thời gian và công sức cho nông dân. Việc áp dụng máy móc trong khâu này đã được chứng minh là hiệu quả, giúp tăng năng suất lúa lên đáng kể.

3.2. Sử dụng máy gieo sạ và thu hoạch

Máy gieo sạ giúp đảm bảo mật độ cây trồng đồng đều, trong khi máy thu hoạch giúp tiết kiệm thời gian và công sức. Việc áp dụng các loại máy này là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất lúa.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Bình Giang

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa tại Bình Giang đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Năng suất lúa đã tăng lên rõ rệt, đồng thời giảm thiểu sức lao động cho nông dân. Các mô hình ứng dụng thành công sẽ được phân tích chi tiết.

4.1. Mô hình ứng dụng cơ giới hóa thành công

Một số hộ nông dân tại Bình Giang đã áp dụng thành công máy móc trong sản xuất lúa, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Những mô hình này cần được nhân rộng để đạt hiệu quả cao hơn.

4.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế từ cơ giới hóa

Việc áp dụng công nghệ trong sản xuất lúa không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm chi phí sản xuất. Nghiên cứu cho thấy lợi nhuận từ sản xuất lúa đã tăng lên đáng kể nhờ vào việc áp dụng máy móc.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho sản xuất lúa

Việc cơ giới hóa sản xuất lúa tại huyện Bình Giang là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện đại hóa nông nghiệp. Cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích nông dân đầu tư vào máy móc để nâng cao hiệu quả sản xuất. Tương lai của sản xuất lúa tại Bình Giang sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng công nghệ và cải thiện quy trình sản xuất.

5.1. Định hướng phát triển cơ giới hóa trong sản xuất lúa

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận công nghệ và máy móc. Việc đào tạo kỹ thuật cho nông dân cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.2. Tương lai của sản xuất lúa tại Bình Giang

Với sự phát triển của công nghệ trong sản xuất lúa, huyện Bình Giang có thể trở thành một trong những vùng sản xuất lúa hàng đầu tại Hải Dương. Cần tiếp tục đẩy mạnh cơ giới hóa để đạt được mục tiêu này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông nghiệp và nông thôn Việt Nam giữ vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế xã hội, với dân số nông thôn chiếm khoảng 72% và lực lượng lao động nông nghiệp đạt 26 triệu người, tương đương 60% tổng lực lượng lao động toàn quốc. Tại huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, sản xuất nông nghiệp là ngành kinh tế chủ lực với tổng diện tích gieo cấy lúa hàng năm đạt 12.690 ha, năng suất bình quân đạt 61,4 tạ/ha và tổng sản lượng lương thực ổn định ở mức 78.000 tấn. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các khu công nghiệp đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng lao động thời vụ, đẩy chi phí sản xuất lên cao và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của các nông hộ.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng ứng dụng cơ giới hóa trong canh tác lúa tại huyện Bình Giang, phân tích các yếu tố cản trở và động lực phát triển, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao mức độ cơ giới hóa đồng bộ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chuỗi sản xuất lúa giai đoạn 2012 - 2015, kết hợp khảo sát thực địa chuyên sâu năm 2015 tại 3 địa bàn trọng điểm gồm thị trấn Sặt, xã Vĩnh Hồng và xã Long Xuyên.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chứng minh cơ giới hóa giúp giảm tổn thất sau thu hoạch từ mức 5% - 8% xuống dưới 3%, tiết kiệm chi phí sản xuất từ 3,4 đến 4,0 triệu đồng/ha/vụ và tăng thêm lợi nhuận từ 5,0 đến 6,0 triệu đồng/ha/vụ cho người nông dân. Đây là tiền đề khoa học vững chắc hỗ trợ các nhà quản lý xây dựng chính sách hiện đại hóa nông nghiệp tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tổng năng suất các nhân tố (Total Factor Productivity - TFP), khẳng định cơ giới hóa là đòn bẩy trực tiếp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và thúc đẩy chỉ số TFP từ mức 1,4 lên 1,75 trong hệ thống nông nghiệp hiện đại. Đồng thời, đề tài áp dụng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và lý thuyết phát triển cơ giới hóa theo các giai đoạn tuần tự: cơ giới hóa bộ phận (áp dụng cho từng công việc nặng nhọc riêng lẻ), cơ giới hóa tổng hợp (sử dụng hệ thống máy móc liên hoàn cho toàn bộ quy trình) và tiến tới tự động hóa sản xuất.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa gồm:

• Cơ giới hóa nông nghiệp: Quá trình thay thế lao động thủ công và sức kéo gia súc bằng công cụ cơ giới, động lực máy móc hiện đại nhằm tăng năng suất lao động.
• Cơ giới hóa trong sản xuất lúa: Việc ứng dụng thiết bị kỹ thuật đồng bộ vào 6 khâu chính: làm đất, tưới tiêu, gieo cấy, chăm sóc, thu hoạch và sơ chế sau thu hoạch.
• Tổ hợp tác cơ giới hóa: Mô hình liên kết các nông hộ nhằm chia sẻ chi phí đầu tư máy móc, giảm từ 30% đến 40% chi phí dịch vụ canh tác so với quy mô hộ gia đình riêng lẻ.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ giữa các nhóm yếu tố độc lập (quy mô thửa ruộng, chính sách hỗ trợ tín dụng, trình độ chủ hộ, sự sẵn có của dịch vụ kỹ thuật) tác động đến biến phụ thuộc là mức độ ứng dụng cơ giới hóa và hiệu quả kinh tế của nông hộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 - 2015 được thu thập từ các báo cáo chính thức của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hải Dương, Cục Thống kê tỉnh Hải Dương, UBND huyện Bình Giang và Phòng Nông nghiệp huyện.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi trực tiếp với cỡ mẫu 90 hộ nông dân và chủ máy nông nghiệp tại 3 xã, thị trấn đại diện (thị trấn Sặt, xã Vĩnh Hồng, xã Long Xuyên, mỗi đơn vị 30 hộ). Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được lựa chọn vì đây là các địa phương dẫn đầu về dồn điền đổi thửa và tập trung mật độ máy cơ giới cao nhất huyện với gần 100 máy các loại.

Phương pháp phân tích thông tin bao gồm: thống kê mô tả nhằm lượng hóa thực trạng trang thiết bị; phương pháp so sánh kinh tế để đánh giá chênh lệch chi phí, lợi nhuận giữa sản xuất thủ công và cơ giới; phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) nhằm thu thập ý kiến thực tế của người dân về các rào cản thể chế và kỹ thuật. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan, đo lường chính xác hiệu quả kinh tế của từng công đoạn canh tác lúa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khâu làm đất và tưới tiêu nước đã hoàn thành cơ giới hóa 100% trên toàn bộ diện tích khảo sát. Các hộ nông dân chuyển đổi hoàn toàn từ sức kéo trâu bò sang sử dụng máy cày, máy bừa đa năng với dải công suất từ 12 đến 35 mã lực kết hợp hệ thống trạm bơm điện kiên cố hóa.

Khâu thu hoạch ghi nhận bước tiến nhảy vọt khi tỷ lệ diện tích lúa thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp đạt 80% vào năm 2014 - 2015. Toàn huyện Bình Giang đã trang bị 55 máy gặt đập liên hợp, trong đó có 23 máy được mua từ nguồn vốn hỗ trợ lãi suất ưu đãi giai đoạn 2010 - 2015, góp phần giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt nhân công ngày mùa.

Khâu gieo cấy là điểm nghẽn lớn nhất trong chuỗi cơ giới hóa. Tỷ lệ diện tích áp dụng giàn sạ hàng kéo tay chỉ chiếm khoảng 6% toàn tỉnh, trong khi khâu cấy máy mạ khay gần như chưa phát triển rộng rãi, khiến hơn 90% diện tích vẫn phải cấy tay thủ công nặng nhọc.

Về hiệu quả kinh tế, mô hình cơ giới hóa đồng bộ giúp giảm chi phí đầu vào từ 3,4 đến 4,0 triệu đồng/ha/vụ nhờ tiết kiệm giống và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời nâng cao năng suất thêm 15% - 20%, mang lại mức tăng lợi nhuận ròng từ 5,0 đến 6,0 triệu đồng/ha/vụ so với canh tác thủ công.

Thảo luận kết quả

Thực trạng cơ giới hóa không đồng đều giữa các khâu bắt nguồn từ nguyên nhân ruộng đất còn phân tán, manh mún dù đã qua dồn điền đổi thửa lần đầu. Chi phí đầu tư máy cấy và máy gặt đập liên hợp rất lớn, dao động từ 150 triệu đến hơn 400 triệu đồng đối với các dòng máy nhập khẩu chất lượng cao, vượt quá khả năng tài chính tự có của đa số nông hộ. Mặc dù các chính sách hỗ trợ tín dụng đã ban hành nhưng thủ tục vay vốn thế chấp còn phức tạp khiến người dân khó tiếp cận.

So sánh với các khu vực khác, tỷ lệ cơ giới hóa khâu gieo cấy tại Bình Giang (khoảng 6%) tương đương mức trung bình vùng Đồng bằng sông Hồng nhưng thấp hơn nhiều so với Đồng bằng sông Cửu Long (khoảng 20%) và kém xa các nước phát triển như Hàn Quốc (đạt 98% cấy máy và 99% thu hoạch máy).

Dữ liệu phân tích trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ so sánh chi phí lao động: thuê gặt thủ công tiêu tốn 300.000 đồng/sào và cần 2 nhân công làm việc trong cả ngày, trong khi thuê máy gặt đập liên hợp chỉ mất gần 200.000 đồng/sào và hoàn thành chỉ trong 15-20 phút. Bảng tổng hợp dòng tiền cũng minh chứng rõ nét thời gian thu hồi vốn của chủ máy gặt dao động từ 2 đến 3 năm nếu duy trì diện tích phục vụ từ 50 đến 70 ha mỗi mùa vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

• Đẩy mạnh công tác dồn điền đổi thửa và hoàn thiện quy hoạch đồng ruộng: UBND huyện Bình Giang phối hợp cùng các xã đẩy nhanh dồn điền đổi thửa giai đoạn 2, quy hoạch các vùng sản xuất lúa tập trung với diện tích tối thiểu 0,5 ha/thửa, kiên cố hóa 100% hệ thống giao thông thủy lợi nội đồng vào năm 2020 nhằm đảm bảo máy gặt đập và máy cấy cỡ lớn di chuyển thuận tiện.
• Cải cách thủ tục và mở rộng gói tín dụng hỗ trợ lãi suất mua máy nông nghiệp: Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Sở Nông nghiệp triển khai cho vay trung và dài hạn từ 5 đến 8 năm với mức hỗ trợ 50% - 75% giá trị máy hoặc áp dụng lãi suất ưu đãi 0% đến 4%/năm, phấn đấu hỗ trợ nông dân đầu tư thêm 30 - 40 máy cấy và máy gặt đập giai đoạn 2016 - 2020.
• Nâng cao năng lực đào tạo kỹ thuật và chuyển giao công nghệ gieo cấy cơ giới: Phòng Nông nghiệp và Trung tâm Khuyến nông tổ chức định kỳ 10 lớp tập huấn hàng năm về quy trình sản xuất mạ khay, kỹ thuật vận hành và bảo dưỡng máy móc, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích gieo cấy bằng máy đạt 30% - 40% diện tích canh tác vào năm 2020.
• Phát triển các mô hình hợp tác xã và tổ hợp tác dịch vụ cơ giới hóa chuyên khâu: Khuyến khích thành lập từ 3 đến 5 hợp tác xã dịch vụ cơ giới hóa tại các cụm xã trọng điểm như Sặt, Vĩnh Hồng, Long Xuyên nhằm cung ứng dịch vụ trọn gói từ làm đất, cấy máy, phun thuốc đến thu hoạch, giúp giảm chi phí dịch vụ cho nông dân từ 10% đến 15%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ khuyến nông: Cung cấp luận cứ thực tiễn để hoạch định quy hoạch nông nghiệp, sửa đổi chính sách hỗ trợ cơ giới hóa và xây dựng đề án cánh đồng mẫu lớn cho hơn 12.690 ha đất lúa tại địa phương.
• Ban quản trị Hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo kinh nghiệm tổ chức dịch vụ cơ giới hóa tập trung, phương án huy động vốn đầu tư máy móc và cách thức ký kết hợp đồng dịch vụ làm đất, thu hoạch giúp giảm 15% - 20% chi phí cho các thành viên.
• Chủ máy nông nghiệp và các trang trại lúa quy mô lớn: Giúp phân tích bài toán tài chính trước khi đầu tư các dòng máy trị giá 150 đến 400 triệu đồng, lựa chọn chủng loại máy phù hợp điều kiện thổ nhưỡng và tối ưu hóa chi phí sản xuất 3,4 - 4,0 triệu đồng/ha/vụ.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị với bộ số liệu khảo sát thực tế 90 hộ nông dân, minh họa phương pháp phân tích hiệu quả kinh tế và ứng dụng công cụ PRA trong nghiên cứu phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

• Ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ giúp nông dân trồng lúa tiết kiệm bao nhiêu chi phí mỗi vụ? Theo kết quả khảo sát thực tế, cơ giới hóa đồng bộ giúp giảm chi phí sản xuất từ 3,4 đến 4,0 triệu đồng/ha/vụ nhờ cắt giảm lượng hạt giống gieo sạ, giảm thuốc bảo vệ thực vật và tiết kiệm nhân công. Nhờ đó, lợi nhuận ròng của nông hộ tăng thêm từ 5,0 đến 6,0 triệu đồng/ha/vụ so với canh tác thủ công.

• Khâu sản xuất nào tại huyện Bình Giang có tỷ lệ cơ giới hóa thấp nhất hiện nay? Khâu gieo cấy hiện có tỷ lệ cơ giới hóa thấp nhất với diện tích gieo lúa thẳng bằng giàn kéo tay chỉ đạt khoảng 6%, hơn 90% diện tích còn lại vẫn phải cấy tay thủ công. Ngược lại, khâu làm đất và bơm nước tưới tiêu đã đạt tỷ lệ cơ giới hóa 100%.

• Chính sách hỗ trợ vốn vay mua máy nông nghiệp tại địa phương được thực hiện ra sao? Trong giai đoạn 2010 - 2015, huyện đã triển khai dự án hỗ trợ lãi suất 0% qua Ngân hàng Nông nghiệp để người dân mua 54 máy nông nghiệp các loại. Cấp tỉnh cũng áp dụng cơ chế hỗ trợ 50% giá trị máy cho vùng đồng bằng và 75% cho vùng miền núi nhằm khuyến khích mua sắm thiết bị mới.

• Thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp giúp giảm tỷ lệ thất thoát nông sản như thế nào? Phương pháp thu hoạch thủ công truyền thống gây thất thoát từ 5% đến 8% tổng sản lượng hạt thóc do rơi rụng khi cắt và gánh lúa. Khi áp dụng máy gặt đập liên hợp, tỷ lệ thất thoát giảm xuống dưới 3%, giúp nông dân thu hồi trọn vẹn từ 200 đến 500 kg thóc trên mỗi 10 tấn sản lượng.

• Trở ngại lớn nhất trong việc mở rộng diện tích cấy lúa bằng máy tại huyện Bình Giang là gì? Trở ngại lớn nhất là diện tích các thửa ruộng còn nhỏ lẻ, chưa đủ độ bằng phẳng và thiếu các cơ sở chuyên sản xuất mạ khay quy mô lớn. Ngoài ra, chi phí đầu tư ban đầu cho máy cấy hiện đại khá cao trong khi nguồn vốn tự có của nông dân còn hạn chế.

Kết luận

• Huyện Bình Giang đã hoàn thành cơ giới hóa 100% khâu làm đất, bơm nước tưới tiêu và đạt tỷ lệ 80% diện tích lúa thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp hiện đại.
• Khâu gieo cấy vẫn là mắt xích yếu nhất với mức độ ứng dụng cơ giới mới đạt khoảng 6%, cần ưu tiên tập trung nguồn lực chuyển giao kỹ thuật mạ khay và máy cấy.
• Hiệu quả kinh tế của cơ giới hóa rất rõ rệt khi giúp cắt giảm 3,4 - 4,0 triệu đồng/ha/vụ chi phí đầu vào, tăng năng suất từ 15% - 20% và tăng thêm lợi nhuận 5,0 - 6,0 triệu đồng/ha/vụ.
• Rào cản cốt lõi gồm ruộng đất còn manh mún, suất đầu tư máy móc cao từ 150 đến 400 triệu đồng và khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi.
• Hệ thống giải pháp trọng tâm giai đoạn 2016 - 2020 gồm dồn điền đổi thửa giai đoạn 2, hỗ trợ vốn vay lãi suất 0% - 4%/năm và thành lập các hợp tác xã dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp.

Luận văn đóng góp hệ thống cứ liệu khoa học và thực tiễn vững chắc về quản lý kinh tế nông nghiệp, đưa ra các đề xuất cụ thể để địa phương nâng tỷ lệ cấy máy lên 30% - 40% vào năm 2020. Các nhà quản lý, doanh nghiệp nông nghiệp và nông hộ cần tăng cường liên kết đa phương nhằm hiện thực hóa mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa sản xuất lúa bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VIỆT ANH GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA Ở HUYỆN BÌNH GIANG, TỈNH HẢI DƯƠNG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Văn Song NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Việt Anh i LỜI CẢM ƠN Để thực hiện và hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực của bản thân tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình về nhiều mặt của các tổ chức và các cá nhân trong và ngoài trường Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến Ban giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Khoa Kinh tế và PTNT, Bộ môn Kinh tế & Tài nguyên Môi trường và các Thầy, Cô giáo đã tạo mọi điều kiện cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy GS. Nguyễn Văn Song, người đã trực tiếp tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn. Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và PTNT, Cục Thống kê, Sở Kế hoạch và đầu tư, Trung tâm Khí tượng thủy văn Hải Dương, UBND huyện Bình Giang, phòng Nông nghiệp &PTNT, Phòng Thống kê huyện, UBND xã Long Xuyên, UBND thị trấn Sặt và UBND xã Vĩnh Hồng và những hộ dân đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi cung cấp số liệu, tư liệu khách quan và nói lên những suy nghĩ của mình để giúp tôi hoàn thành luận văn này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã ủng hộ và giúp đỡ tôi nhiệt tình trong quá trình học tập và nghiên cứu của mình.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Việt Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các từ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục biểu đồ. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn. Cơ sở lý luận cơ giới hóa trong sản xuất lúa.

Các khái niệm về cơ giới hóa. Vai trò, ý nghĩa của cơ giới hóa trong sản xuất lúa. Các khâu cơ giới hóa sản xuất lúa. Phát triển kỹ thuật cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở đồng bằng sông hồng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cơ giới hóa trong sản xuất và chế biến lúa gạo. Cơ sở thực tiễn cơ giới hóa trong sản xuất lúa. Tình hình cơ giới hóa trong sản xuất và chế biến lúa gạo ở một số nước trong khu vực. Tình hình cơ giới hóa trong sản xuất và chế biến lúa gạo ở Việt Nam.

Những kinh nghiệm rút ra. Phương pháp nghiên cúu. Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu. Vị trí địa lý.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận. Địa điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu, thông tin. Phương pháp tổng hợp và phân tích thông tin. Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia PRA. Hệ thống các chỉ tiêu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Tình hình thực hiện các chính sách đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện bình giang tỉnh Hải Dương 55 4. Khái quát tình hình cơ giới hóa trong sản xuất lúa của Huyện Bình Giang, Tỉnh Hải Dương 55 4. Hỗ trợ tài chính giúp người dân ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất.

Công tác tuyên truyền, tập huấn kỹ thuật về ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa 63 4. Ứng dụng cơ giới hóa cho sản xuất lúa trong các hộ nông dân ở huyện Bình Giang 65 4. Thông tin chung về chủ hộ được điều tra. Tình hình huy động và sử dụng nguồn lực trong hộ.

Tình hình ứng dụng cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang. Các yếu tố ảnh hưởng đến ứng dụng cơ giới hoá cho sản xuất lúa trong các hộ nông dân 78 4. Định hướng, mục tiêu và giải pháp ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất lúa ở huyện Bình Giang 91 4. Định hướng và mục tiêu ứng dụng cơ giới hoá vào sản xuất lúa ở huyện Bình Giang 91 4.

Một số giải pháp đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa cho sản xuất lúa ở Huyện Bình Giang 93 Phần 5. Kết luận và kiến nghị. 108 Tài liệu tham khảo. 113 iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CGH Cơ giới hóa SX Sản Xuất ĐBSH Đồng bằng sông hồng CGHNN Cơ giới hóa nông nghiệp PNN Phòng Nông nghiệp TQ Trung Quốc VN Việt Nam UBND Ủy Ban nhân dân CHND Cộng hòa nhân dân PTNT Phát triển nông thôn KHCN Khoa học công nghệ ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long GĐLH Máy gặt đập liên hợp SNN&PTNT Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn HTX Hợp tác xã TBKT Thiết bị kỹ thuật KHKT Khoa học kỹ thuật v DANH MỤC BẢNG Bảng 4.

Máy phục vụ cho sản xuất nông nghiệp. Tổng hợp số lượng và chủng loại máy theo đăng ký mua máy của 12 huyện, thị xã, thành phố (dự án 2012- 2015) 58 Bảng 4. Lãi suất vốn vay và trả nợ ngân hàng. Dự kiến số tiền vay ngân hàng mua máy nông nghiệp.

Số lượng và giá trị máy nông nghiệp được hỗ trợ qua các năm 2012 – 2014 62 Bảng 4. Số máy nông nghiệp được hỗ trợ theo điều kiện kinh tế hộ và quy mô sản xuất 63 Bảng 4. Tình hình tập huấn của nông hộ. Một số thông tin về chủ hộ được điều tra năm 2014.

Tình hình nhân khẩu, lao động của các hộ điều tra năm 2015. Tình hình đất đai trong các hộ điều tra. Tình hình trang bị máy móc cho sản xuất lúa trong các hộ điều tra. Tình hình ứng dụng máy móc dụng cụ vào khâu làm đất, gieo sạ trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang 71 Bảng 4.

Tình hình tiếp cận dịch vụ trong khâu làm đất cho sản xuất lúa của hộ điều tra 71 Bảng 4. Tình hình tiếp cận dịch vụ trong khâu gieo cấy cho sản xuất lúa của hộ điều tra 72 Bảng 4. Tình hình sử dụng máy bơm nước trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang 74 Bảng 4. Tình hình sử dụng máy trong khâu BVTV của nông hộ huyện Bình Giang 75 Bảng 4.

Tình hình áp dụng máy cắt vào thu hoạch lúa ở huyện Bình Giang năm 2014 76 Bảng 4. Tình hình tiếp cận dịch vụ trong khâu thu hoạch cho sản xuất lúa của hộ điều tra 77 Bảng 4. Trình độ học vấn của lực lượng lao động tại Huyện Bình Giang năm 2015 78 Bảng 4. Tình hình biến động giá thuê lao động nông nghiệp ở huyện Bình Giang giai đoạn 2012 – 2014 80 vi Bảng 4.

Ảnh hưởng của diện tích thửa ruộng đến ứng dụng cơ giới hoá vào khâu làm đất cho sản xuất lúa 81 Bảng 4. Ảnh hưởng của việc nuôi trâu bò cày kéo đến ứng dụng cơ giới hoá khâu làm đất cho sản xuất lúa 82 Bảng 4. Ảnh hưởng của giới tính của chủ hộ đến ứng dụng cơ giới hóa khâu làm đất cho sản xuất lúa 83 Bảng 4. So sánh chi phí giữa thuê làm đất thủ công và thuê làm đất bằng máy cho 1 sào lúa 84 Bảng 4.

Ảnh hưởng của giới tính của chủ hộ đến ứng dụng cơ giới hoá khâu gieo cấy cho sản xuất lúa 86 Bảng 4. So sánh chi phí giữa thuê cấy thủ công và thuê sạ bằng giàn sạ hàng cho 1 sào lúa 89 Bảng 4. Ảnh hưởng của số lao động gia đình đến việc ứng dụng cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa 90 Bảng 4. Ảnh hưởng của diện tích thửa ruộng đến ứng dụng cơ giới hóa khâu thu hoạch lúa cho sản xuất lúa 91 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4.

Trình độ học vấn. Số hộ tiếp cận dịch vụ trong khâu gieo cấy của hộ điều tra. Diện tích đồng ruộng được hộ nông dân tiếp cận dịch vụ trong khâu gieo cấy 73 Biểu đồ 4. Tình hình sử dụng máy bơm nước trong sản xuất của hộ điều tra.

Tình hình ứng dụng cơ giới hóa trong khâu làm đất của những hộ có trâu bò 82 Biều đồ 4. Tình hình ứng dụng cơ giới hóa trong khâu làm đất của những hộ không có trâu bò. 83 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tóm tắt Tên tác giả: Nguyễn Việt Anh Tên luận văn: “Giải pháp tăng cường cơ giới hóa trong sản xuất lúa ở huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương”.

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 2. Nội dung bản trích yếu Mục đích nghiên cứu của luận văn: Trên cơ sở đánh giá thực trạng việc đưa cơ giới hóa vào sản xuất lúa trên địa bàn huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, nhằm đề xuất giải pháp thúc đẩy cơ giới hóa trong thời gian tới. Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng: + Phương pháp chọn mẫu khảo sát: Đề tài tiến hành điều tra tại 3 xã của huyện Bình Giang, mỗi xã tiến hành điều tra 30 hộ, chọn thị trấn Sặt, xã Vĩnh Hồng và xã Long Xuyên, đây là những xã đã tiến hành khá tốt việc dồn điền đổi thửa và cũng là 3 xã có số lượng máy cơ giới trong sản xuất lúa nhiều nhất huyện.