Giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện Từ Liêm thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện từ liêm thành phố hà nội theo hướng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Mai Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đình Thao
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Chuyển Dịch Cơ Cấu Lao Động Nông Thôn Huyện Từ Liêm Theo Hướng Công Nghiệp Hóa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU LAO ĐỘNG NÔNG THÔN THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA
• 1.1. Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.3. Lao động và lực lượng lao động
• 1.4. Lao động nông thôn
• 1.5. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 1.6. Cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm huyện Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
• 2.2. Điều kiện về thiên nhiên. Đặc điểm về kinh tế xã hội
• 2.3. Đặc điểm các xã nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.4.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.3. Phương pháp tổng hợp số liệu
• 2.4.4. Phương pháp phân tích
• 2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.5.1. Chỉ tiêu phản ánh cơ cấu lao động
• 2.5.2. Chỉ tiêu phản ánh các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch lao động
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng dân số và lao động huyện
• 3.2. Lao động
• 3.3. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
• 3.3.1. Đặc điểm các hộ điều tra
• 3.3.2. Tình trạng việc làm của các hộ điều tra
• 3.4. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động. Đánh giá chung về chuyển dịch lao động nông thôn huyện Từ Liêm
• 3.5. Các giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện Từ Liêm
• 3.5.1. Phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ chủ yếu xây dựng và phát triển huyện Từ Liêm 3 năm (2010-2015)
• 3.5.2. Các nhóm giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện Từ Liêm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn

Chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn là một trong những vấn đề quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Huyện Từ Liêm, với đặc điểm kinh tế nông thôn, đang đối mặt với thách thức trong việc chuyển đổi từ lao động nông nghiệp sang lao động trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Việc này không chỉ nhằm nâng cao năng suất lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế địa phương. Theo nghiên cứu, tỷ lệ lao động nông nghiệp trong huyện vẫn chiếm tỷ lệ cao, cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp cụ thể để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động. Đặc biệt, việc chuyển dịch này cần phải gắn liền với việc đào tạo nghề, tăng cường kỹ năng cho người lao động để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.

1.1. Tình hình lao động nông thôn huyện Từ Liêm

Huyện Từ Liêm hiện có một lực lượng lao động lớn, chủ yếu là lao động nông nghiệp. Tuy nhiên, năng suất lao động trong lĩnh vực này vẫn còn thấp, dẫn đến tình trạng dư thừa lao động. Theo thống kê, khoảng 50% lao động trong huyện vẫn làm việc trong nông nghiệp. Điều này gây ra áp lực lớn cho thị trường lao động, khi mà các ngành công nghiệp và dịch vụ đang phát triển mạnh mẽ. Để giải quyết vấn đề này, cần có những chính sách cụ thể nhằm khuyến khích người lao động chuyển đổi nghề nghiệp, đồng thời tạo ra các cơ hội việc làm mới trong các lĩnh vực khác nhau. Việc này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của huyện.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động tại huyện Từ Liêm. Đầu tiên, chính sách phát triển kinh tế của huyện có vai trò quan trọng trong việc định hướng lao động. Các chính sách khuyến khích phát triển công nghiệp, dịch vụ cần phải được thực hiện đồng bộ và hiệu quả. Thứ hai, yếu tố về bản thân người lao động cũng đóng vai trò không nhỏ. Trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp, và khả năng thích ứng với thay đổi là những yếu tố quyết định đến khả năng chuyển đổi nghề nghiệp của họ. Cuối cùng, các yếu tố về hộ gia đình, như điều kiện kinh tế, văn hóa và xã hội, cũng ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi nghề nghiệp của người lao động. Việc nắm bắt và phân tích các yếu tố này sẽ giúp đề xuất các giải pháp phù hợp để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động.

2.1. Chính sách phát triển kinh tế

Chính sách phát triển kinh tế của huyện Từ Liêm trong giai đoạn hiện nay cần tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ. Việc xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất và các dịch vụ hỗ trợ sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. Đồng thời, cần phải có các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn, giúp họ nâng cao kỹ năng và khả năng làm việc trong các lĩnh vực khác nhau. Điều này không chỉ giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp mà còn nâng cao chất lượng nguồn lao động, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.

III. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động

Để đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện Từ Liêm theo hướng công nghiệp hóa, cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn, giúp họ có cơ hội tiếp cận với các ngành nghề mới. Thứ hai, cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp trong việc tạo ra việc làm cho lao động địa phương. Cuối cùng, việc phát triển hạ tầng cơ sở, như giao thông, điện, nước, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư và phát triển, từ đó tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Các giải pháp này không chỉ giúp chuyển dịch cơ cấu lao động mà còn nâng cao chất lượng sống của người dân trong huyện.

3.1. Đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng

Đào tạo nghề là một trong những giải pháp quan trọng nhất để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động. Cần xây dựng các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, đồng thời tổ chức các khóa học ngắn hạn để người lao động có thể nhanh chóng tiếp cận với các kỹ năng mới. Ngoài ra, việc liên kết giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cũng rất cần thiết để đảm bảo rằng chương trình đào tạo đáp ứng được yêu cầu thực tế. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc đào tạo cho các nhóm lao động yếu thế, giúp họ có cơ hội tham gia vào thị trường lao động một cách bình đẳng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam, chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một vấn đề cấp thiết nhằm nâng cao năng suất lao động và cải thiện đời sống người dân. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2009, lực lượng lao động nông thôn chiếm khoảng 73,1% tổng lực lượng lao động cả nước, tuy nhiên tỷ trọng lao động trong nông nghiệp vẫn còn cao, khoảng 64,02%, trong khi GDP ngành nông nghiệp chỉ chiếm 20,63%. Điều này cho thấy sự chênh lệch lớn giữa cơ cấu lao động và cơ cấu kinh tế, gây ra nhiều thách thức trong phát triển bền vững.

Huyện Từ Liêm, ngoại thành Hà Nội, với tốc độ đô thị hóa nhanh và sự thu hẹp diện tích đất nông nghiệp, là điển hình cho quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2011, khảo sát tại 4 xã thuộc huyện, nhằm phân tích thực trạng chuyển dịch lao động giữa các ngành nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, đồng thời đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch lao động nông thôn, mô tả thực trạng chuyển dịch lao động tại huyện Từ Liêm, phân tích các yếu tố tác động và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả chuyển dịch cơ cấu lao động, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu lao động và công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn. Lực lượng lao động được hiểu theo định nghĩa của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) và Bộ luật Lao động Việt Nam, bao gồm những người từ 15 đến 60 tuổi có khả năng lao động và đang làm việc hoặc thất nghiệp.

Công nghiệp hóa (CNH) được định nghĩa là quá trình phát triển kinh tế trong đó nguồn lực quốc gia được huy động để xây dựng cơ cấu kinh tế nhiều ngành với công nghệ hiện đại, nhằm tăng năng suất lao động và phát triển bền vững. Hiện đại hóa (HĐH) là sự chuyển đổi toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý từ sử dụng sức lao động thủ công sang sử dụng công nghệ tiên tiến.

Chuyển dịch cơ cấu lao động là quá trình thay đổi tỷ trọng lao động giữa các ngành kinh tế, giữa các vùng và theo trình độ chuyên môn kỹ thuật, nhằm phù hợp với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Các khái niệm chính bao gồm: cơ cấu lao động theo ngành, cơ cấu lao động theo trình độ chuyên môn kỹ thuật, chuyển dịch cơ cấu lao động theo thời gian và không gian.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập số liệu thứ cấp và khảo sát thực địa. Số liệu thứ cấp được thu thập từ niên giám thống kê giai đoạn 2008-2010 và các báo cáo của ngành. Khảo sát thực địa được tiến hành tại 4 xã thuộc huyện Từ Liêm trong năm 2011 với cỡ mẫu khoảng 300 hộ gia đình, được chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho hai khu vực: khu vực phát triển công nghiệp, làng nghề và khu dân cư; khu vực sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích tỷ trọng, so sánh chuyển dịch theo thời gian và không gian, đồng thời áp dụng mô hình hồi quy để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu lao động. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2011 đến tháng 12/2011, bao gồm các bước thu thập, xử lý và phân tích số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng chuyển dịch lao động theo ngành kinh tế: Từ năm 2000 đến 2009, tỷ trọng lao động nông nghiệp tại huyện Từ Liêm giảm khoảng 15 điểm phần trăm, từ 79,04% xuống còn khoảng 64%. Lao động trong ngành công nghiệp và dịch vụ tăng tương ứng, với lao động công nghiệp tăng bình quân 10,9%/năm, chiếm khoảng 18,27% tổng lao động nông thôn năm 2009.

2. Chuyển dịch lao động theo địa bàn làm việc: Lao động nông thôn có xu hướng di chuyển từ các xã thuần nông sang các khu vực có phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị hóa nhanh. Tỷ lệ lao động làm việc trong các khu công nghiệp và khu đô thị mới tăng lên đáng kể, góp phần giảm áp lực lao động trong nông nghiệp.

3. Ảnh hưởng của đô thị hóa và thu nhập: Đô thị hóa nhanh tại Từ Liêm đã làm thu hẹp diện tích đất nông nghiệp, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới trong công nghiệp và dịch vụ. Thu nhập bình quân của lao động phi nông nghiệp cao hơn từ 20-30% so với lao động nông nghiệp, thúc đẩy người lao động chuyển đổi nghề nghiệp.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến chuyển dịch lao động: Các yếu tố kinh tế như chính sách phát triển kinh tế địa phương, đầu tư hạ tầng, đào tạo nghề và hỗ trợ tín dụng có tác động tích cực. Yếu tố con người như trình độ học vấn, kỹ năng nghề và thái độ lao động cũng đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, các yếu tố xã hội, văn hóa và phong tục tập quán vẫn còn là rào cản trong quá trình chuyển dịch.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện Từ Liêm diễn ra theo xu hướng phù hợp với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tuy nhiên tốc độ chuyển dịch còn chậm so với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ lao động nông nghiệp tại Từ Liêm vẫn cao hơn mức trung bình của các vùng đô thị hóa nhanh.

Nguyên nhân chủ yếu là do sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ, năng suất thấp, chưa tạo ra đủ việc làm cho lao động nông thôn. Bên cạnh đó, công tác đào tạo nghề và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp chưa đáp ứng kịp thời nhu cầu của người lao động. Các biểu đồ phân tích tỷ trọng lao động theo ngành và địa bàn làm việc minh họa rõ sự dịch chuyển lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, đồng thời thể hiện sự phân bố không đồng đều giữa các xã.

Việc tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng, mở rộng các khu công nghiệp, cụm làng nghề và dịch vụ tại các xã phát triển công nghiệp đã góp phần tạo việc làm mới, giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao thu nhập cho người lao động. Tuy nhiên, cần chú trọng hơn đến các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, cải thiện kỹ năng và nâng cao nhận thức của người lao động để thúc đẩy chuyển dịch lao động hiệu quả hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng lao động: Xây dựng các trung tâm đào tạo nghề tại địa phương, tập trung vào các ngành công nghiệp và dịch vụ đang phát triển. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có kỹ năng nghề từ mức hiện tại lên ít nhất 50% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện là chính quyền huyện phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp.

2. Phát triển hạ tầng kỹ thuật và cụm công nghiệp: Đẩy mạnh đầu tư xây dựng các cụm công nghiệp, làng nghề và khu đô thị mới nhằm tạo thêm việc làm cho lao động nông thôn. Mục tiêu tăng diện tích đất công nghiệp và dịch vụ lên 30% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là chính quyền thành phố Hà Nội và các nhà đầu tư.

3. Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và khởi nghiệp: Triển khai các chương trình hỗ trợ tài chính, tư vấn và đào tạo cho lao động nông thôn chuyển đổi nghề nghiệp hoặc khởi nghiệp trong lĩnh vực phi nông nghiệp. Mục tiêu hỗ trợ ít nhất 500 hộ gia đình mỗi năm. Chủ thể thực hiện là các tổ chức chính trị - xã hội và các quỹ phát triển kinh tế địa phương.

4. Xây dựng chính sách tín dụng ưu đãi cho lao động nông thôn: Cung cấp các gói tín dụng ưu đãi để người lao động có thể đầu tư học nghề, mua sắm thiết bị sản xuất hoặc mở rộng kinh doanh. Mục tiêu tăng tỷ lệ tiếp cận tín dụng của lao động nông thôn lên 40% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện là các ngân hàng chính sách và tổ chức tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý: Giúp hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là các chương trình đào tạo nghề và phát triển hạ tầng công nghiệp tại các huyện ngoại thành.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ về xu hướng chuyển dịch lao động và các yếu tố ảnh hưởng để có chiến lược đầu tư phù hợp, khai thác hiệu quả nguồn lao động địa phương.

4. Các tổ chức đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực: Tham khảo để xây dựng chương trình đào tạo nghề sát với nhu cầu thực tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn là gì?
   Chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn là quá trình thay đổi tỷ trọng lao động giữa các ngành kinh tế và địa bàn làm việc, từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, nhằm phù hợp với sự phát triển kinh tế và nâng cao năng suất lao động.

2. Tại sao chuyển dịch cơ cấu lao động lại quan trọng đối với huyện Từ Liêm?
   Vì Từ Liêm đang trong quá trình đô thị hóa nhanh, diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp, cần chuyển đổi lao động sang các ngành công nghiệp và dịch vụ để tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển bền vững.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến chuyển dịch lao động nông thôn?
   Các yếu tố kinh tế như chính sách phát triển kinh tế, đầu tư hạ tầng, đào tạo nghề và hỗ trợ tín dụng đóng vai trò quan trọng, bên cạnh yếu tố con người như trình độ học vấn và kỹ năng nghề.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả chuyển dịch cơ cấu lao động?
   Cần tăng cường đào tạo nghề, phát triển hạ tầng công nghiệp, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và xây dựng chính sách tín dụng ưu đãi cho lao động nông thôn.

5. Chuyển dịch lao động có ảnh hưởng gì đến đời sống người dân?
   Chuyển dịch lao động giúp người dân tiếp cận việc làm có thu nhập cao hơn, cải thiện chất lượng cuộc sống, đồng thời giảm áp lực lao động trong nông nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Kết luận

• Chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn huyện Từ Liêm diễn ra theo hướng giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp, tăng lao động trong công nghiệp và dịch vụ, phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Tốc độ chuyển dịch còn chậm do nhiều rào cản về kỹ năng, hạ tầng và chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ.
• Các yếu tố kinh tế, con người và xã hội đều ảnh hưởng đến quá trình chuyển dịch lao động.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm đào tạo nghề, phát triển hạ tầng, hỗ trợ chuyển đổi nghề và chính sách tín dụng ưu đãi.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong việc thúc đẩy chuyển dịch lao động nông thôn bền vững.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2024-2027, đồng thời tiếp tục nghiên cứu đánh giá hiệu quả chuyển dịch lao động tại các địa phương khác.

Các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện đồng bộ các chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động nông thôn chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE CHUYEN DỊCH CƠ CÁU LAO ĐỘNG NÔNG THON ‘THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP HOA, HIEN ĐẠI HÓA 1. Cơ sở lý luận về chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn theo hướng công. nghiệp hóa, hiện đại hóa 1. Các khái niệm cơ bản 111.1, Lao động và lực lương lao động Lao động là hoạt động của con người diễn ra giữa người với tự nhiên.

Trong quá trình lao động, con người sử dụng các tiêm năng trong cơ thé tác động vào giới tự nhí chiếm giữ những chất trong giới tự nhiên, biển đổi những chất đó làm cho chúng ở lên cỏ ich trong đồi sống của mình, Mác cho rằng lao động trước hết là một quá trình điển ra giữa con người với tự nhiên, một quá trình trong đó với sức lao động của minh, con người lim trung gian điều tit và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ với giới tự nhiên. “Có nhiều quan niệm khác nhau về lự lượng lao động. “Theo quan niệm của tổ chức Lao động quốc tế (ILO) thì lục lượng lao động là một bộ phận dân số trong độ tuổi quy định, thực té đang có việc làm và những người thất nghiệp theo 5]. Các nước thành viên của tổ chúc nảy đều thống nhất với quan niệm này.

Giữa các nước chỉ có sự khác nhau về độ tuổi quy định. Gan đây, nhiều nước đã lấy tuổi tối thiểu là l5, côn độ tubi tối đa cổ sự khác nhan tuỷ theo tình hình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước, Các số tối đa về tdi thường trùng với tuổi về hưu, Ở Australia không quy định giới hạn tui tối đa “Theo Tổng cục Thông kê (1995), lục lượng lao động bao gồm những người từ đủ 15 tu trở lên có vi im và không có việc làm [2] Hiện nay, Bộ luật Lao động ở Việt Nam quy định lự lượng ao động bao sồm những người từ đủ 15 đến 60 tuổi đổi với nam và từ đủ 15 đến 55 uỗi đối với nữ (24), Trong để tài chúng tôi quan niệm về lực lượng lao động phù hợp với định nghĩa của ILO và theo Bộ luật Lao động hiện hành. tuy nhiên chỉ lấy trị số tối đa của độ tuổi mà không chia theo giới. Từ đó khái niệm lực lượng lao động được hiểu.

là những người có năng lực hành vi, đủ 15 - 60 tuổi dang có việc làm và chưa có việc làm. Ngoài ra là những người không thu lực lượng lao động, 1. Lao động nông thôn LDNT là một bộ phận của nguồn lao động quốc gia, bao gồm toàn bộ những người lao động dưới dạng tích cực (lao động đang làm việc trong nền kính tế quốc dân) và lao động tiém tàng (có khả năng tham gia lao động nhưng chưa tham gia lao dng) thuộc khu vực nông thôn (khu vực địa lý bao trùm toàn bộ dân số nông thôn). Phù hợp với phương pháp thống ké lao động hiện hình có th tếp cận v khái niệm: Nguồn LNT gồm những người đủ 15 tuổi trở lên thuộc khu vực nông thôn dang làm việc trong các ngành, các lĩnh vực: nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệ công nghigpxay dựng, dich vụ và những người rong độ tub lao động có khá năng lao động nhưng vì những lý do khác nhau hiện tại chưa tham gia hoạt động kinh tế.

Những người trong độ tui LDNT có khả năng lao động nhưng hiện ti chưa tham gia lao động do các nguyên nhân như đang that nghiệp, đang đi học, đang làm nội trợ trong gia dinh, không có nh cầu lầm việc, người thuộc nh trạng khác (nghi hưu trước tuổi theo quy định của Bộ luật Lao động.) Khái niệm về nguồn LONT nêu trên có tinh tu việt là khổng chế được sự lạm dung lao động trẻ em (đưới 15 tuổi) và mở rộng được đối với nhóm dân cư có khả năng lao động ngoài độ tuổi lao động theo quy định của pháp luật lao động hiện. dang tham gia hoại động kảnh tổ, Với ý nghĩa tích cực là đảm bảo sự phát iển của lao động tương lai và tạo môi trường thoải mái cho những người ngoài độ tuổi lao. động có ức khỏe, có khả năng làm việc tham gia vào các hoạt động lo động xã hội 8i Nhe vậy, nguồn LDNT là một bộ phân của nguồn lao động quốc gia (huộc khu vực nông thôn, là nguồn lực quan trọng nhất để phát triển kinh tế - xã hội nông, thôn và tham gia vào quá trình CNH - HĐH đắt nước. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa “Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) đã tổ chức nhiều.

cuộc hội thảo và đưa ra định nghĩa về CNH như sau: “CNH là một quá tình phát triển kinh tế trong đó một bộ phận nguồn lục quốc gia ngày càng lớn được huy động 48 xây đụng cơ céu kính tế nhiều ngành với công nghệ hiện đại để sin xuất ra các phương tiện sản xuất, hàng tiêu dùng, có khả năng đảm bảo một nhịp độ tăng trưởng cao trong nén kính tế và đảm bảo sy tiến bộ kinh ế và xã hội" “Ti Việt Nam, các nhà khoa học cũng đưa ra nhiễu ý kiến về định nghĩa CNH Nhóm tác giả của Di KX.0201 [4] đã đưa ra khái niệm về CNH: “CNH là khái niệm chỉ quá trình chuyển. kinh t từ kinh tế nông nghiệp chậm phát triển sang nền kinh tẾ công nghiệp phat triển, tức xác lập phương thúc sản xuất đại công ếu theo điện mạo của dai công nghiệp, biến các ngành, các lĩnh vực kinh tế khác nhau của nền sản xuất xã hội thành những ngành công nghiệp đặc thà, xác lập công nghiệp thành nền tản cia nền kinh tế”. ‘Tuy nhiên, CNH ngày nay không chỉ đơn thuần quan tâm đến phát triển các. ngành, cc lĩnh vực sản xuất của nỄn kinh tế, mà còn rt chú rong đến vi c tạo điều kiện để cho con người được thụ hưởng một cách ốt nhất các thành quả về vật chất và tỉnh thin do CNH mang lại ich khác, CNH phải luôn gắn với việc phat triển Từ cubi thé kỹ thứ XVIII đến nay, trong lịch sử đã diễn rà các loại công nghiệp hóa khác nhau: Công nghiệp hỏa tư bản chủ nghĩa và công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa.

Các loại công nghiệp hóa này, xét về mặt lực lượng sản xuất, khoa. học và công nghệ là giống nhau. Song chúng có sự khác nhau về mục đích, về phương thức tiền hành, về sự chỉ phối của quan hệ sân xuất thông tị. Công nghiệp hóa di ra ở các nước khác nhau, vào những thời điểm lịch sử khác nhau, trong những điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau, do vậy nội dung khái niệm có sự khác.

KẾ thừa có chọn lọc và phat triển những tr thức của văn minh nhân loại về công nghiệp hóa vào điều kiện lịch sử cụ thé của nước ta hiện nay, Đảng ta nêu ra «quan niệm về CNH-HDH như sau: CNH-HĐH là quá tình chuyển đổi căn bản, toàn ign các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội từ sử dụng sức lao động thú công là chính sang sử dụng một cách phổ biển sức lao động. với công nghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển ‘cha công nghiệp và tiễn bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội 1. Cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cầu kinh tế Quan niệm chung nhất È cơ cấu được Su là tập hợp các cầu phần, theo một tỷ lệ nhất định, trong mồi quan hệ ràng buộc hữu cơ với nhau, tạo nên một chỉnh thể thống nhất. khái nig “ca oi kinhtí ° được ding để chỉ cá bộ phận cầu thành (cầu phần) nên ánh ế của một quốc gia, dia phương, ving lãnh thổ, Nén kinh tế đó hình thành từ các bộ phận với một quan hệ tỷ lệ nhất định được phân loại theo sấc chỉ tiêu (ngành, vùng, khu vực, các thành phần kính Ế.) và giữa chúng có mỗi quan hệ với nhau không thẻ tách rời [25].

Cơ cấu kinh tế phân chia theo ty lệ trên cơ sỡ tính theo giá trị trong GDP được xác định bing công thức tổng quất sau: Tỷ lệ cầu phần Giá tị rong GDP của cầu phần A (B.C) A(B€) ` Tông giá trị GDP của toàn bộ nên kinh tế Co cấu kinh tế phản ánh trình độ phát triển của nền kính tế trong từng thời kỳ nhất định. Đối với Việt nam, cơ cấu kinh tế bao gồm: - Cơ cấu kinh tế ngành theo phân loại ngành của Tổng cục Thông kê (ngành cắp 1, 2 3., chẳng hạn ngành cấp 1 có: nông nghiệp (nghĩa rộng), công nghiệp và xây dựng, dịch vụ: - Cơ cấu kinh tế theo vùng: nông thôn và thảnh thị, 8 vùng lãnh thổ, 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, 3 vùng kinh tễ trong điểm. - Co cấu theo thành phin kinh té: kinh tế nhà nước, kinh tế ngoài nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoÌi - Cơ cấu kinh tế theo cấp quản lý: Trung ương và địa phương. “Chuyển dịch cơ cu kinh tổ Tà quá tình biến i, chuyển hoá khách quan từ cơ ấu kinh tế cũ sang cơ cấu kinh tế mới tiễn bộ hơn, phủ hợp quá trinh và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và quan hộ sản xuất được xác lập trong một giai đoạn (hay thời kỳ) nhất định.

Chuyển dịch cơ cầu kinh tế diễn ra trên cơ sở tuân thủ các quy luật kinh tế khách quan (quy luật giá tr, quy luật cung - cẩu, quy luật cạnh tran.) và các quy luật phát triển biện chứng (quy luật mâu thuẫn và đầu tranh của các mặt đối lập, quy luật phủ định của phủ định.) để không ngững tién bộ, đảm bảo cơ cấu kinhtế sau ti bộ hơn cơ cấu kinh tẾ cũ. Ngày nay, d với nude ta, chuyển dịch cơ cấu kinh tế ra theo hướng Công nghiệp hoá, Hiện dai hoá và Hội nhập. nhằm mục ` tăng trường, giảm tỷ trọng giá trì nông nghiệp trong GDP. phát triển kinh tế - xã hội én vững, nâng cao năng suất lao động xã hội và khả năng cạnh tranh của nề kinh tế, sự thịnh vượng chung của xã hội và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống người dân “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nhằm biến đổi co cầu kinh tế sao cho phù hợp với điều kiện tự nhị „kính „xã hội và xu hướng phát triển chung của kính tễ với sự.

bộ của khoa học công nghệ. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là quá trình làm biển đổi các yếu tổ của cấu trúc và môi quan hệ giữa các yếu tổ đó hop thành nên kinh tế theo chủ đích và phương hướng xác định [13].