Luận văn thực trạng và một số giải pháp cho việc cải thiện sinh kế của các nhóm sinh kế trong dự án world vision tại huyện na hang tỉnh tuyên quang

Bài viết phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện sinh kế cho các nhóm sinh kế trong dự án World Vision tại huyện Na Hang, Tuyên Quang.

• Tác giả: Đoàn Văn Trường
• Người hướng dẫn: Th.S. Đỗ Hoàng Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Thực Trạng Và Một Số Giải Pháp Cho Việc Cải Thiện Sinh Kế Của Các Nhóm Sinh Kế Tại Huyện Na Hang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Hộ và kinh tế hộ
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 2.4. Quá trình phát triển và một số nghiên cứu về sinh kế
• 2.4.1. Quá trình phát triển sinh kế hộ ở một số địa phương ở nước ta
• 2.4.2. Một số nghiên cứu về sinh kế
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Khái quát về dự án và các nhóm sinh kế
• 4.2.1. Khái quát về dự án
• 4.2.2. Khái quát về các nhóm sinh kế
• 4.2.3. Đánh giá những hoạt động sinh kế của các nhóm sinh kế
• 4.2.3.1. Thông tin cơ bản của các hộ
• 4.2.3.2. Các hoạt động sinh kế chủ yếu
• 4.2.3.3. Đánh giá những hoạt động hỗ trợ sinh kế của Chương trình Phát triển vùng Na Hang
• 4.2.3.3.1. Những hoạt động hỗ trợ sinh kế đã, đang và sẽ triển khai
• 4.2.3.3.2. Những kết quả bước đầu trong các hoạt động hỗ trợ sinh kế
• 4.2.4. Những khó khăn, tồn tại trong việc triển khai các hoạt động hỗ trợ sinh kế của dự án
• 4.2.5. Những giải pháp để cải thiện sinh kế
• 4.2.5.1. Những giải pháp cụ thể
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Sinh Kế Bền Vững Tại Huyện Na Hang

Đất nước ta đang hội nhập kinh tế thế giới, đạt nhiều thành tựu trong các lĩnh vực. Chất lượng cuộc sống của người dân, đặc biệt là nông dân, không ngừng được cải thiện. Vấn đề sinh kế bền vững và thu nhập là mối quan tâm hàng đầu, điều kiện cần thiết để nâng cao đời sống và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, nguồn lực còn hạn chế, cơ chế bao cấp bị xóa bỏ, và sản xuất nông nghiệp ngày càng đa dạng. Sự phát triển kinh tế hàng hóa tạo ra phân hóa giàu nghèo, vấn đề sinh kế và thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, vùng miền ngày càng rõ rệt. Với hơn 70% dân số ở nông thôn, nguồn lao động dồi dào chưa được sử dụng hợp lý. Việc lựa chọn hoạt động sinh kế và tăng thu nhập phụ thuộc vào nhiều yếu tố: điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, yếu tố con người, khoa học kỹ thuật, cơ sở hạ tầng. Do đó, nghiên cứu hoạt động sinh kế và thu nhập của người dân là yêu cầu cấp thiết, cần sự quan tâm đúng mức. Theo Scoones (1998), sinh kế bao gồm năng lực tiềm tàng, tài sản (nguồn lực vật chất và xã hội) và các hoạt động cần thiết để kiếm sống.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Phát Triển Kinh Tế Địa Phương

Phát triển kinh tế địa phương đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện đời sống người dân. Nó không chỉ tạo ra cơ hội việc làm mà còn thúc đẩy sự phát triển của các ngành nghề khác. Việc tập trung vào các nguồn lực sẵn có và tiềm năng của địa phương là yếu tố quan trọng để đạt được sự phát triển bền vững. Phát triển kinh tế địa phương cần được thực hiện một cách toàn diện, bao gồm cả việc nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện cơ sở hạ tầng và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.

1.2. Vai Trò Của Hỗ Trợ Sinh Kế Cho Người Nghèo

Hỗ trợ sinh kế cho người nghèo là một trong những giải pháp quan trọng để giảm nghèo và cải thiện đời sống. Các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế phù hợp với điều kiện và nhu cầu của từng nhóm đối tượng. Việc cung cấp các nguồn lực cần thiết, như vốn, kỹ năng và kiến thức, là yếu tố then chốt để giúp người nghèo tự vươn lên. Hỗ trợ sinh kế cho người nghèo không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần nâng cao vị thế xã hội và cải thiện chất lượng cuộc sống.

1.3. Định Nghĩa Khung Sinh Kế Bền Vững Na Hang

Khung sinh kế bền vững là một khái niệm quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Nó bao gồm các yếu tố như nguồn lực, khả năng, chiến lược và kết quả sinh kế. Một sinh kế được coi là bền vững khi nó có thể đối phó và khắc phục được những áp lực và cú sốc, đồng thời duy trì hoặc nâng cao khả năng và tài sản ở cả hiện tại và trong tương lai mà không gây tổn hại đến cơ sở các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Theo DFID, sinh kế bền vững bao gồm nguồn lực, chiến lược và kết quả sinh kế.

II. Thực Trạng Khó Khăn Sinh Kế Tại Huyện Na Hang Hiện Nay

Trong những năm gần đây, hoạt động sinh kế và thu nhập của người dân huyện Na Hang đã có những thay đổi lớn. Việc cải thiện các sinh kế truyền thống và học hỏi, áp dụng các sinh kế mới đã và đang diễn ra nhằm đáp ứng nhu cầu của hộ gia đình. Tuy nhiên, hiệu quả các hoạt động sinh kế của các hộ dân địa phương còn hạn chế do cộng đồng người dân chủ yếu là đồng bào dân tộc Tày, Nùng trình độ dân trí chưa cao, cuộc sống còn nhiều khó khăn, không có điều kiện đầu tư. Sinh kế của người dân địa phương còn phụ thuộc vào nguồn tài nguyên rừng rất lớn khiến cho việc quản lý, bảo vệ nguồn tài nguyên tại đây gặp không ít khó khăn.

2.1. Sự Phụ Thuộc Vào Nông Nghiệp Bấp Bênh Na Hang

Nhiều hộ gia đình ở Na Hang vẫn phụ thuộc lớn vào nông nghiệp, đặc biệt là trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp thường gặp nhiều rủi ro do thời tiết, dịch bệnh và biến động thị trường. Điều này khiến cho thu nhập của người dân không ổn định và khó có thể tích lũy để đầu tư vào các hoạt động sinh kế khác. Sự phụ thuộc vào nông nghiệp bấp bênh là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng nghèo đói và thiếu bền vững.

2.2. Thiếu Hụt Kỹ Năng Và Cơ Hội Việc Làm Na Hang

Một trong những thách thức lớn đối với người dân Na Hang là thiếu hụt kỹ năng và cơ hội việc làm. Trình độ học vấn và tay nghề của người dân còn thấp, khiến cho họ khó có thể tìm được những công việc có thu nhập cao. Bên cạnh đó, cơ hội việc làm ở địa phương còn hạn chế, đặc biệt là trong các ngành nghề phi nông nghiệp. Thiếu hụt kỹ năng và cơ hội việc làm là một rào cản lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

2.3. Hạn Chế Về Tiếp Cận Vốn Và Thị Trường Na Hang

Người dân Na Hang gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn và thị trường. Các thủ tục vay vốn còn phức tạp, lãi suất cao và yêu cầu thế chấp tài sản khiến cho nhiều hộ gia đình không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết để đầu tư vào sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ sản phẩm còn hạn chế, giá cả bấp bênh và thiếu thông tin khiến cho người dân khó có thể bán được sản phẩm với giá tốt. Hạn chế về tiếp cận vốn và thị trường là một trong những yếu tố cản trở sự phát triển của các hoạt động sinh kế.

III. Giải Pháp Sáng Tạo Sinh Kế Cho Huyện Na Hang

Trước thực trạng trên, hiện nay trên địa bàn huyện Na Hang đã có rất nhiều hoạt động hỗ trợ sinh kế người dân của các tổ chức đoàn thể, của khuyến nông,… đặc biệt là Chương trình Phát triển vùng Na Hang do tổ chức World Vision Việt Nam. Một trong số nhiều hoạt động của Chương trình Phát triển vùng Na Hang là hoạt động sinh kế cho các hộ gia đình, thông qua đó chương trình nhằm cải thiện an sinh cho trẻ em, đặc biệt những trẻ em dễ bị tổn thương. Tầm nhìn thế giới hỗ trợ các gia đình, cộng đồng và đối tác địa phương giải quyết tận gốc nguyên nhân đói nghèo, cải thiện sinh kế cho người dân nơi đây.

3.1. Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Bền Vững Na Hang

Phát triển du lịch cộng đồng là một trong những giải pháp tiềm năng để cải thiện sinh kế cho người dân Na Hang. Du lịch cộng đồng có thể tạo ra cơ hội việc làm, tăng thu nhập và bảo tồn văn hóa địa phương. Để phát triển du lịch cộng đồng bền vững, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ. Du lịch cộng đồng bền vững cần được phát triển một cách có kế hoạch và quản lý chặt chẽ để đảm bảo lợi ích cho cộng đồng và bảo vệ môi trường.

3.2. Thúc Đẩy Nông Nghiệp Bền Vững Na Hang

Thúc đẩy nông nghiệp bền vững là một giải pháp quan trọng để cải thiện sinh kế cho người dân Na Hang. Nông nghiệp bền vững có thể giúp tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Để thúc đẩy nông nghiệp bền vững, cần áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, sử dụng giống cây trồng và vật nuôi có năng suất cao và chống chịu tốt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Nông nghiệp bền vững cần được phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, gắn với thị trường tiêu thụ.

3.3. Nâng Cao Kỹ Năng Và Tạo Việc Làm Phi Nông Nghiệp Na Hang

Nâng cao kỹ năng và tạo việc làm phi nông nghiệp là một giải pháp quan trọng để đa dạng hóa sinh kế và giảm sự phụ thuộc vào nông nghiệp. Cần tổ chức các khóa đào tạo nghề, hỗ trợ khởi nghiệp và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với các cơ hội việc làm trong các ngành nghề phi nông nghiệp. Kỹ năng và việc làm phi nông nghiệp cần được phát triển theo hướng đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Sinh Kế Hiệu Quả Tại Na Hang

Những hoạt động hỗ trợ sinh kế của Chương trình Phát triển vùng Na Hang mới được triển khai nhưng đã nhận được sự tham gia tích cực của các hộ gia đình thuộc đối tượng dự án. Thực tế đặt ra tại địa phương hiện nay, rất cần có một nghiên cứu để tìm câu trả lời cho những câu hỏi như: Những thực trạng sinh kế của người dân trước khi tham gia dự án ra sao? Sinh kế người dân đã có những thay đổi như thế nào khi tham gia dự án? Những tác động bước đầu của các hoạt động dự án đến sinh kế của người dân? Những hoạt động sinh kế của người dân cần cải thiện, đổi mới để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững thì cần có những giải pháp cụ thể tiếp theo là gì?.

4.1. Tăng Cường Hỗ Trợ Vay Vốn Ưu Đãi Na Hang

Để giúp người dân có vốn để đầu tư vào sản xuất kinh doanh, cần tăng cường các chương trình hỗ trợ vay vốn ưu đãi. Các chương trình này cần được thiết kế đơn giản, dễ tiếp cận và phù hợp với điều kiện của từng nhóm đối tượng. Lãi suất vay vốn cần được giảm xuống mức thấp nhất có thể để giảm gánh nặng cho người dân. Hỗ trợ vay vốn ưu đãi cần được thực hiện một cách minh bạch và công bằng.

4.2. Mở Rộng Tập Huấn Kỹ Năng Nghề Na Hang

Để nâng cao kỹ năng và tay nghề cho người dân, cần mở rộng các chương trình tập huấn kỹ năng nghề. Các chương trình này cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và điều kiện của địa phương. Nội dung tập huấn cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của công việc. Tập huấn kỹ năng nghề cần được thực hiện bởi các giảng viên có kinh nghiệm và chuyên môn cao.

4.3. Xây Dựng Mô Hình Sinh Kế Hiệu Quả Na Hang

Để giúp người dân có thể học hỏi và áp dụng các phương pháp sản xuất kinh doanh hiệu quả, cần xây dựng các mô hình sinh kế hiệu quả. Các mô hình này cần được lựa chọn phù hợp với điều kiện của địa phương và nhu cầu của người dân. Các mô hình cần được trình diễn và hướng dẫn cụ thể để người dân có thể dễ dàng áp dụng. Mô hình sinh kế hiệu quả cần được đánh giá và điều chỉnh thường xuyên để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Chương Trình Giảm Nghèo Na Hang

Từ vấn đề thực tế đặt ra trên đây, chúng tôi tiến hành lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và một số giải pháp cho việc cải thiện sinh kế của các nhóm sinh kế trong dự án World Vision tại Huyện Na Hang, Tỉnh Tuyên Quang”. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng các hoạt động sinh kế của các nhóm hộ dân thuộc đối tượng dự án làm cơ sở cho việc đưa ra những giải pháp và xây dựng các hoạt động sinh kế của dự án World Vision tại huyện Na Hang. Đồng thời, tìm ra được những thuận lợi, khó khăn cản trở trong việc thực hiện các hoạt động sinh kế của các nhóm sinh kế trong dự án và đề xuất được những giải pháp can thiệp sinh kế hiệu quả nhằm nâng cao thu nhập cho người dân tham gia dự án và cộng đồng.

5.1. Đánh Giá Tác Động Của Chương Trình Giảm Nghèo Na Hang

Để đánh giá hiệu quả của các chương trình giảm nghèo, cần thực hiện các nghiên cứu đánh giá tác động. Các nghiên cứu này cần được thực hiện một cách khách quan và khoa học để đưa ra những kết luận chính xác. Kết quả đánh giá tác động sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh và cải thiện các chương trình giảm nghèo để đạt được hiệu quả cao hơn. Đánh giá tác động của chương trình giảm nghèo cần được thực hiện định kỳ và công bố rộng rãi.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Mô Hình Sinh Kế Thành Công Na Hang

Để nhân rộng các mô hình sinh kế thành công, cần rút ra những bài học kinh nghiệm từ các mô hình này. Các bài học kinh nghiệm cần được chia sẻ rộng rãi để người dân có thể học hỏi và áp dụng. Các bài học kinh nghiệm cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Mô hình sinh kế thành công cần được nhân rộng một cách có kế hoạch và quản lý chặt chẽ.

5.3. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Chính Sách Hỗ Trợ Na Hang

Để nâng cao hiệu quả của các chính sách hỗ trợ, cần đề xuất các giải pháp cải thiện chính sách. Các giải pháp này cần được xây dựng dựa trên kết quả nghiên cứu và đánh giá thực tế. Các giải pháp cần được thảo luận và thống nhất với các bên liên quan. Chính sách hỗ trợ cần được cải thiện thường xuyên để đáp ứng nhu cầu của người dân.

VI. Tương Lai Sinh Kế Xanh Cho Huyện Na Hang

Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở tham khảo cho chính quyền, các tổ chức đoàn thể và người dân địa phương có cái nhìn thực tế, cụ thể về hoạt động sinh kế của người dân. Qua đây, có thể đưa ra được những định hướng giải pháp can thiệp sinh kế phù hợp. Đề tài cũng góp phần quan trọng cho Chương trình Phát triển vùng Na Hang có cách tiếp cận và những hoạt động hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn lực sinh kế, từ đó có các biện pháp thúc đẩy phát triển sinh kế của người dân hiệu quả và bền vững.

6.1. Phát Triển Sinh Kế Thích Ứng Biến Đổi Khí Hậu Na Hang

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến sinh kế của người dân. Để ứng phó với biến đổi khí hậu, cần phát triển các mô hình sinh kế thích ứng. Các mô hình này cần được thiết kế để giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng chống chịu của người dân. Sinh kế thích ứng biến đổi khí hậu cần được phát triển một cách bền vững và thân thiện với môi trường.

6.2. Gắn Kết Sinh Kế Với Bảo Tồn Văn Hóa Na Hang

Văn hóa là một nguồn lực quan trọng để phát triển sinh kế. Cần gắn kết các hoạt động sinh kế với bảo tồn văn hóa địa phương. Các sản phẩm văn hóa có thể được sử dụng để tạo ra các sản phẩm du lịch và thủ công mỹ nghệ. Sinh kế gắn với bảo tồn văn hóa cần được phát triển một cách bền vững và tôn trọng văn hóa địa phương.

6.3. Hướng Tới Sinh Kế Xanh Bền Vững Na Hang

Sinh kế xanh là một khái niệm mới, nhưng có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế - xã hội. Sinh kế xanh là các hoạt động sinh kế thân thiện với môi trường và góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Sinh kế xanh bền vững cần được phát triển một cách có kế hoạch và quản lý chặt chẽ để đảm bảo lợi ích cho cộng đồng và bảo vệ môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất nước ta đang từng bước hội nhập nền kinh tế thế giới, giành được nhiều thành tựu trong tất cả các lĩnh vực đời sống văn hóa – kinh tế - xã hội. Chất lượng cuộc sống mọi mặt của người dân nó chung và người nông dân nói riêng không ngừng được cải thiện. Đặc biệt là vấn đề sinh kế bền vững và thu nhập của người dân đang là mối quan tâm hàng đầu.

Nó là điều kiện cần thiết cho quá trình phát triển nâng cao đời sồng của con người nhưng vẫn đáp ứng được đòi hỏi về chất lượng môi trường tự nhiên. Bên cạnh đó trong giai đoạn hiện nay khi điều kiện nguồn lực còn hạn chế, nhà nước xóa bỏ cơ chế tổ chức bao cấp. Hoạt động sản xuất nông nghiệp ngày càng đa dạng, phát triển theo hướng hàng hóa. Mà sự phát triển nhanh chóng, vượt bậc trong nền kinh tế hàng hóa đã tạo nên sự phân hóa giàu nghèo ngày càng sâu sắc trong xã hội, vấn đề sinh kế và thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, giữa các vùng, giữa thành thị và nông thôn ngày càng rõ rệt.

Với hơn 70% dân số ở các vùng nông thôn đây là nguồn lao động dồi dào nhưng lại chưa được sử dụng hợp lý. Trên thực tế cho thấy việc lựa chọn hoạt động sinh kế và việc tăng thu nhập cho hộ gia đình phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, yếu tố con người, khoa học kỹ thuật, cơ sở hạ tầng,… Do đó việc nghiên cứu hoạt động sinh kế và thu nhập của người dân là yêu cầu cấp thiết và cần có sự quan tâm đúng mức của các cấp, các ngành, các tổ chức đoàn thể. Tr87ng những năm gần đây hoạt động sinh kế và thu nhập của người dân huyện Na Hang đã có những thay đổi lớn, việc cải thiện các sinh kế truyền thống và học hỏi, áp dụng các sinh kế mới đã và đang diễn ra nhằm 2 đáp ứng nhu cầu của hộ gia đình. Tuy nhiên, hiệu quả các hoạt động sinh kế của các hộ dân địa phương còn hạn chế do cộng đồng người dân chủ yếu là đồng bào dân tộc Tày, Nùng trình độ dân trí chưa cao, cuộc sống còn nhiều khó không có điều kiện đầu tư.

Sinh kế của người dân địa phương còn phụ thuộc vào nguồn tài nguyên rừng rất lớn khiến cho việc quản lý, bảo vệ nguồn tài nguyên tại đây gặp không ít khó khăn. Trước thực trạng trên, hiện nay trên địa bàn huyện Na Hang đã có rất nhiều hoạt động hỗ trợ sinh kế người dân của các tổ chức đoàn thể, của khuyến nông,… đặc biệt là Chương trình Phát triển vùng Na Hang do tổ chức World Vision Việt Nam. Một trong số nhiều hoạt động của Chương trình Phát triển vùng Na Hang là hoạt động sinh kế cho các hộ gia đình, thông qua đó chương trình nhằm cải thiện an sinh cho trẻ em, đặc biệt những trẻ em dễ bị tổn thương. Tầm nhìn thế giới hỗ trợ các gia đình, cộng đồng và đối tác địa phương giải quyết tận gốc nguyên nhân đói nghèo, cải thiện sinh kế cho người dân nơi đây.

Những hoạt động hỗ trợ sinh kế của Chương trình Phát triển vùng Na Hang mới được triển khai nhưng đã nhânj được sự tham gia tích cực của các hộ gia đình thuộc đối tượng dự án. Thực tế đặt ra tại địa phương hiện nay, rất cần có một nghiên cứu để tìm câu trả lời cho những câu hỏi như: Những thực trạng sinh kế của người dân trước khi tham gia dự án ra sao? Sinh kế người dân đã có những thay đổi như thế nào khi tham gia dự án? Những tác động bước đầu của các hoạt động dự án đến sinh kế của người dân? Những hoạt động sinh kế của người dân cần cải thiện, đổi mới để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững thì cần có những giải pháp cụ thể tiếp theo là gì?. Từ vấn đề thực tế đặt ra trên đây, chúng tôi tiến hành lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và một số giải pháp cho việc cải thiện sinh kế của các nhóm sinh kế trong dự án World Vision tại Huyện Na Hang, Tỉnh Tuyên Quang” 3 2. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá được thực trạng các hoạt động sinh kế của các nhóm hộ dân thuộc đối tượng dự án làm cơ sở cho việc đưa ra những giải pháp và xây dựng các hoạt động sinh kế của dự án World Vision tại huyện Na Hang.

- Tìm ra được những thuận lợi, khó khăn cản trở trong việc thực hiện các hoạt động sinh kế của các nhóm sinh kế trong dự án. - Đề xuất được những giải pháp can thiệp sinh kế hiệu quả nhằm nâng cao thu nhập cho người dân tham gia dự án và cộng đồng. Ý nghĩa của đề tài * Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Củng cố thêm kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình đi thực tập cơ sở. Năng cao khả năng tiếp cận, thu thập, xử lý thông tin của sinh viên trong quá trình nghiên cứu.

* Ý nghĩa trong thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài làm cơ sở tham khảo cho chính quyền, các tổ chức đoàn thể và người dân địa phương có cái nhìn thực tế, cụ thể về hoạt động sinh kế của người dân. Qua đây, có thể đưa ra được những định hướng giải pháp can thiệp sinh kế phù hợp. - Đề tài cũng góp phần quan trọng cho Chương trình Phát triển vùng Na Hang có cách tiếp cận và những hoạt động hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn lực sinh kế, từ đó có các biện pháp thúc đẩy phát triển sinh kế của người dân hiệu quả và bền vững. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Một số khái niệm cơ bản - Khái niệm sinh kế: Theo môt số ̣ tác giả , sinh kế bao gồm năng lực tiềm tàng, tài sản (gồm các nguồn lực vật chất và xã hội như: cửa hàng, nguồn tài nguyên, đất đai, nước mặt, đường xá,…) cùng các hoạt động cần thiết làm phương tiện để kiếm sống của con người (Scoones, 1998).

[6] Sinh kế của nông hộ là hoạt động kiếm sống của con ngườ, được thể hiện qua hai lĩnh vực chin ́ h là nông nghiệp và phi nông nghiêp.̣ Hoạt động nông nghiệp bao gồm: Trồng trọt lúa, ngô, khoai, sắn, lạc,…), chăn nuôi (lợn, gà, trâu, bò,…) và lâm nghiệp (keo, bạch đàn, mỡ,…). Hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn chủ yếu bao gồm các dịch vụ, buôn bán và các ngành nghề khác. Như vây ,̣ trong phaṃ vi báo cáo này, sinh kế của ngườ i dân nông thôn đươc ̣ hiể u là các hoạt động sản xuất nông nghiệp để nuô i sống cho chính gia đình hộ. - Tiếp cận sinh kế: Tiếp cận sinh kế là khái niệm tương đối mới mẻ.

Nó phản ánh bức tranh tổng hợp các sinh kế của người dân hay cộng đồng, chứ không chỉ theo phương thúc truyền thống chú trọng đến một hoặc hai sinh kế (chẳng hạn như nuôi trồng thủy sản, lâm nghiệp…). Tiếp cận sinh kế sẽ mang lại cho cộng đồng cũng như những người hỗ trợ từ bên ngoài cơ hội thoát nghèo, thích nghi với điều kiền tự nhiên xã hội và có những thay đổi tốt hơn cho chính họ và cho các thế hệ tiếp theo. [6] 5 - Khung sinh kế: + Sinh kế là sự kết hợp các hoạt động được thực hiện để sử dụng các nguồn lực để duy trì cuộc sống. Các nguồn lực có thể bao gồm các khả năng và kỹ năng cá nhân (nguồn lực con người), đất đai, tiền tích luỹ và các thiết bị (nguồn lực tự nhiên, tài chính, và vật chất) và các nhóm trợ giúp chính thức hay các hệ thống trợ giúp không chính thức tạo điều kiện cho các hoạt động được diễn ra (nguồn lực xã hội).

+ Một sinh kế bao gồm năng lực tiềm tàng, tài sản (cửa hàng, nguồn tài nguyên, đất đai, đường xá) và các hoạt động cần có để kiếm sống. + Sinh kế của con người phụ thuộc vào khối lượng và chất lượng của những nguồn vốn mà họ có hoặc có thể tiếp cận. Sự thành công của các chiến lược và hoạt động sinh kế tùy thuộc và mức độ hiểu biết mà con người có thể kết hợp cũng như quản lý những nguồn lực mà họ có. Vì thế, bàn về sinh kế và sinh kế bền vững có rất nhiều ý kiến, cách tiếp cận khác nhau.

+ Có ý kiến cho rằng sinh kế là phương tiện, cách thức để kiếm sống. Có ý kiến cho rằng sinh kế của một hộ gia đình hay của một cộng đồng còn được gọi là kế sinh nhai, là cách thức kiếm sống. Hoặc sinh kế là thu nhập ổn định có được nhờ áp dụng các phương thức, biện pháp khác nhau. Và có ý kiến cho rằng sinh kế có thể được miêu tả như những quyết định, những hàng động mà họ sẽ được thực hiện không những để kiếm sống mà còn để đạt được những ước vọng của họ.

+ Ta có thể miêu tả một sinh kế như là sự kết hợp các hoạt động được thực hiện để sử dụng các nguồn lực để duy trì cuộc sống. Các nguồn lực có thể bao gồm các khả năng và kỹ năng cá nhân (nguồn lực con người), đất đai, tiền tích luỹ và các thiết bị (nguồn lực tự nhiên, tài chính, và vật chất) và các nhóm trợ giúp chính thức hay các hệ thống trợ giúp không chính thức tạo điều kiện cho các hoạt động được diễn ra (nguồn lực xã hội). [6] 6 + Theo DFID sinh kế bao gồm 3 thành tố chính: nguồn lực và khả năng con người có được, chiến lược sinh kế và kết quả sinh kế. có quan niệm cho rằ ng sinh kế không đơn thuần chỉ là vấn đề kiếm sống, kiếm miếng ăn và nơi ở.

Mà nó còn đề cập đến vấn đề tiếp cận các quyền sở hữu, thông tin, kĩ năng, các mối quan hệ,…. Sinh kế cũng được xem như là “sự tập hợp các nguồn lực và khả năng mà con người có được kết hợp với những quyết định và hoạt động mà họ thực thi nhằm để sống cũng như để đạt được các mục tiêu và ước nguyện của họ”(DFID). [10] Về cơ bản các hoạt động sinh kế là do mỗi cá nhân hay hộ gia đình tự quyết định dựa vào năng lực và khả năng của họ và đồng thời chịu tác động của các thể chế chính sách và các mối quan hệ xã hội và mỗi cá nhân và hộ gia đình tự thiết lập trong cộng đồng.