Chương 1 DAT VAN DE 1.1 Dat van dé Cây xanh có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc sống con người, hệ thống cây xanh từ xưa được xem như lá phổi vì nó có khả năng điều hoà không khí và bảo vệ môi trường. Cây xanh đô thị lại càng quan trọng hơn nữa ở các đô thị lớn nơi có mật độ dân cư đông và hoạt động công nghiệp phát triển mạnh. Trong đó cây xanh đường phố có ý nghĩa quan trọng đối với không gian đô thị, có vai trò tạo dựng bộ mặt cho không gian đô thị và bảo vệ môi trường đô thị, cung cấp cho người dân đô thị rất nhiều những tiện ích về văn hoá, kinh tế và môi trường. Bên cạnh hình thức "cơ sở hạ tầng xám" cung cấp những dịch vụ kĩ thuật bình thường thì cây xanh đô thị có thể được xem như là một hình thức "cơ sở hạ tầng xanh" cung cấp một loạt các tiện ích đối với môi trường và con người.
Tuy nhiên môi trường đô thị không phải là môi trường lí tưởng để cây cối phát triển tốt, hơn nữa đó còn là một môi trường khắc nghiệt và đầy các hạn chế tồn tại vì thế cây xanh cần được trồng và chăm sóc một cách hợp lí mới phát triển mạnh khoẻ. Việc phát triển cây xanh ở đô thị thời gian vừa qua cũng còn nhiều hạn chế. Ở một số khu đô thị mới, nhiều nhà dau tư cố tình bỏ quên van đề tao dựng mảng xanh và trồng nhiều cây xung quanh khu đô thị. Tỷ lệ đô thị hoá ở Việt Nam tăng lên nhanh trong vài năm trở lại đây.
Tuy nhiên, vì thiếu sự phát triển đồng bộ từ quy hoạch đô thị, kiến trúc đến công tác quản lý nên nhiều đô thị mọc lên hay mở rộng ra thường kém tính thâm mĩ và mờ nhạt bản sắc. Cây xanh, một thành phần quan trọng của đô thị và cũng không nằm ngoài những tác động ấy. Chiến lược quốc gia về phát triển xanh giai đoạn 2011 - 2020 và tầm nhìn 2050 đặt ra mục tiêu quy hoạch và phát triển công trình xanh, đô thị xanh và đô thị bền vững đề hướng đến mục 12 tiêu phát triển đô thị Việt Nam bền vững ứng phó với biến đổi khí hậu một cách bền vững. Đây là một trong những giải pháp quan trọng đề xây dựng đô thị Việt Nam phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.
Thành phố Thủ Đức trực thuộc TP.HCM đã được Ủy ban thường vụ Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết thành lập vào ngày 24/7/2020. Thành phố mới này có tong cộng 34 phường, vi tri dia lý giáp quận 1, quận 4, quận 7, quận 12, quan Bình Thạnh (TPHCM) và các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai. Tại phường Linh Trung thì cơ sở hạ tầng ở các tuyến đường chính tại đây như đường, điện, nước được hoàn chỉnh, cây xanh cũng được trồng ở chính giữa giải phân cách và hai bên via hè. Tuy nhiên việc trồng cây xanh vẫn còn đang có tính tự phát như trồng theo cảm hứng, trào lưu hoặc ý tưởng của những kiến trúc sư hoặc thừa kế cây xanh đã được trồng từ trước đó.
Vấn đề tồn tại lớn nhất trong những tuyến đường phố chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức hiện nay là không có một thống kê đầy đủ nào về số lượng và chủng loại. Các loài cây xanh trên những con đường phố sử dụng chung trong khu đô thị. Các dự án trồng cây xanh cũng còn nhiều hạn chế: Trồng tự phát hoặc trồng theo bản vẽ thiết kế, không có định hướng về việc chọn lựa cây xanh. Ngoài ra công tác chăm sóc mảng cây xanh tại khu vực đô thị cũng còn nhiều bất cập như không có quy trình chăm sóc cây xanh chỉ tiết, đội ngũ nhân công lại thiếu và non tay nghề nên dẫn đến việc cây xanh được trồng nhiều về số lượng tuy nhiên vẫn không đạt chất lượng khi được chuyên giao về chăm sóc nên công tác quản lí và chăm sóc cây xanh còn gặp nhiều hạn chế.
Chính vì vậy đề tài “Khảo sát, đánh giá và đề xuất giải pháp cải tao cây xanh đô thị tại các tuyên đường chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức” là thiết thực và sẽ giúp có một cách nhìn tổng quan về hiện trạng mảng xanh, những vấn đề khó khăn trong công tác quản lý, trồng, chăm sóc và bảo dưỡng cây xanh.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng cây xanh trong các tuyến đường chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức. Từ đó tổng hợp và lựa chọn loài cây dé duy trì quản lý, 13 trồng thay thế các cây chết, cây nghiêng, cây không phù hợp và đề xuất lựa chọn loài cây trồng mới phù hợp có khả năng thích ứng cao để trồng trong các tuyến đường chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức.2 Mục tiêu cụ thể Đánh giá thực trạng cây xanh đường phố trong các tuyến đường chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức: Loài cây, thành phan loài, số lượng, phẩm chat cây. Đề xuất quy trình chăm sóc, một số loài cây trồng mới thay thế các cây đã chết hoặc bị nghiêng sao cho phù hợp với các tuyến đường chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức.3 Pham vi nghiên cứu Thời gian tiến hành từ tháng 12 năm 2022 đến tháng 6 năm 2023. Vì thời gian làm đề tài có hạn và số lượng cây xanh trong các tuyến đường chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức là rất lớn nên đề tài chỉ giới hạn điều tra các loài cây xanh đường phó trên các tuyến đường chính trên Phường Linh Trung, thành phố Thủ Đức.
14 Chương 2 TONG QUAN NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan về quản lý cây xanh đô thị 2.1 Công tác quản lý cây xanh trên thế giới Trên thế giới cũng đã có nhiều nghiên cứu khoa học về lĩnh vực cây xanh đô thị như cây xanh công cộng, quy hoạch mảng cây xanh đô thị đã được quan tâm nghiên cứu triển khai theo hướng hiện đại hoá và ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ vào công tác quản lý. Cùng với đó là những nghiên cứu xác định vai trò và chức năng của cây xanh đô thị. Ely (2010), Lê Tố Lương và các cộng sự (2010) đã thực hiện các nghiên cứu chỉ ra những lợi ích to lớn mà cây xanh mang lại cho các đô thị trên các mặt về kinh tế, xã hội, môi trường và cả thâm mỹ. Ông Ségur cho biết hiện nay tại cộng đồng đô thị Lyon, Pháp đã xây dựng các bản cam kết về cây xanh.
Các bản cam kết này mang tính giáo dục, để mọi người hiểu về cây xanh và cùng chia sẻ (không tiếp cận theo cách bắt buộc và phạt). Việc xây dựng cam kết là quá trình thảo luận, trao đôi với các bên có liên quan đến lĩnh vực cây xanh, nhất là các đơn vị về quy hoạch đô thi và các đơn vi khác thuộc lĩnh vực giao thông, cấp - thoát nước, điện lực, để cùng hiểu và thống nhất mục tiêu về bảo vệ và phát triển cây xanh ở đô thị, từ đó có được tiếng nói chung và thiết lập mối quan hệ trong quá trình thực hiện công việc. Bản cam kết đưa ra các mục tiêu: Xem xét toàn diện vấn đề cây xanh trong cảnh quan của cộng đồng đô thị Lyon. Tạo sự đồng bộ trong hành động trên địa bàn bằng cách phối hợp hành động của cộng đồng Thành phó Lyon với các thành phố thành viên và các chủ thé trong ngành cảnh quan và quy hoạch đô thị.
Lồng ghép các yêu cầu của phát triển bền vững bằng cách tạo thuận lợi cho sáng tạo và thử nghiệm trong khuôn khổ các dự án quy hoạch cảnh quan. 15 Tại Canada đã xây dựng các cộng đồng nở hoa (CIB) theo 8 tiêu chi: Duong phố sạch sẽ ngăn nắp, bao tồn các công trình kiến trúc và các di sản văn hóa, giữ gin cảnh quan thành phố, bảo đảm độ che phủ của thành phố với nhiều màu xanh thiên nhiên, có nhiều khu vực trồng hoa, có tái chế rác thải, có sự tham gia tích cực của cộng đồng, có sự quan tâm của chính quyền đô thị. Tại Singapore, đây là quốc gia luôn giữ vị trí hàng đầu thế giới về xanh, sạch, đẹp. Bộ máy quản lý cây xanh là uỷ ban công viên quốc gia (NParks), chức năng của Nparks là đề ra các chính sách quản lý cây xanh và trực tiếp quản lý hơn 365 công viên, cây xanh đường phố và các nơi công cộng.
Việc chặt bỏ cây xanh đều phải xin phép NParks. NParks có khoảng 750 nhân viên, có trách nhiệm quản lý và giám sát việc bảo trì và trồng cây xanh, các nhân viên kỹ thuật được phân công theo dõi cụ thé về tình trạng cây xanh, hàng tháng phải báo cáo về tình trang cây dé có chế độ quản lý và chăm sóc. Tổng cục công viên quốc gia (National Parks) quản lý công viên và mảng xanh đô thị và ý tưởng thành phố vườn được thực hiện xuyên suốt từ những năm 60 đến nay với những chiến lược theo từng thập niên. Chiến lược được xây dựng thành phố vườn được chia thành các thời kỳ: Chiến lược thành phố vườn thập niên 60: Singapore xanh và sạch, trồng cây ven đường, tạo nên những công viên và khoảng không gian mở.
Chiến lược thành phố vườn thập niên 70: Quy hoạch trồng cây ven đường, trồng nhiều cây có màu sắc như: Bông giấy, Kèn hồng, Đầu lân, các dự án đặc biệt trồng cây, dây leo trên trụ đèn, tường chắn, cầu vượt, trồng cây trong bãi đậu xe, ban hành luật công viên cây xanh. Chiến lược thành phố vườn thập niên 80: Trồng cây ăn trái như xoài, chuyên biệt hoá các công trình vui chơi giải trí, cơ giới hoá và số hoá: Xe tưới nước, máy cắt cỏ, trồng cây đa màu sắc, có mùi hương, ban hành luật bảo tồn cây xanh. Chiến lược thành phố vườn thập niên 90: Xây dựng nhiều công viên vườn hoa cây xanh với những chức năng chuyên biệt (công viên cân bằng sinh thái như công viên thiên nhiên, công viên theo chủ đề như công viên bờ biển Đông, công viên đồi Telok Blangah, khu dự trữ ngập nước Sungei Buloh, vườn thực vật quốc 16 gia Singapore). Các công viên theo vùng, các công viên vườn hoa trong từng khu nhà ở.
Các công trình tiện nghi nghỉ ngơi, vui chơi giải trí, các tượng đài, khám phá thiên nhiên. Cải tạo nâng cấp các công viên cũ: Công viên Mount Faber, West coast. Tạo đường di bộ ram mát: Duong Orchard (Pham Đức Anh Nguyên, 2014).