chương 1 về xử sở Mạ, chương 2 sắc thái đùa cợt của người Mạ - một thú vui trong nói chuyện, chương 3, luật tục Mạ, chương 4, về thơ ca của người Mạ. Đối với luật tục của người Mạ, tác giả dẫn ra 68 điều liên quan đến các lĩnh vực như xử kiện, chiến tranh, thủ lĩnh, nói dối, quan hệ trai gái, cưới 12 xin và hôn nhân, gia đình, ngoại tính, không ly dị, loạn luân,…bao gồm tiếng Mạ và phần dịch sang tiếng Pháp. Cuốn sách là thể hiện sự nghiêm túc, thận trọng và am hiểu của tác giả về cách nói, cách suy nghĩ của tộc người Mạ: trong tác phẩm này, luật tục được vận dụng với mong muốn hòa giải các tranh chấp. Pierre Bernard Lafont: Tơ lơi djuat, luật tục của bộ lạ Jrai, Paris, Trường Viễn đông bắc cổ, 1963.Dournes cho rằng đối với luật tục Jrai: "mục đích của tất cả quá trình luật tục Jrai là để đạt đến sự thỏa thuận chung, thông qua một sự dàn xếp chấp nhận được.
Và do vậy mà giải quyết sự căng thẳng trong một bộ phận nhỏ của cộng đồng", và Ông đánh giá rất thấp cuốn sách nói trên "cuốn sách này có lẽ là đáng chê cười nhất trong số các tác phẩm về luật tục của người bản xứ [76, tr10]. Ngoài ra, có thể kế tới một số công trình: Cuốn sách "Một số luật tục và luật cổ ở Đông Nam Á" của Vũ Quang Thiện, Tô Nguyễn [43] (sưu tầm, biên dịch và giới thiệu: Luật tục của người Chin (ở Myanma và một phần đất tiếp giáp ở Ấn Độ) Ka-chin (ở Myanma và một phần đất tiếp giáp ở Trung Quốc); Bộ luật Lào cổ; Bộ luật Luông Pha- băng của người Lào; Bộ luật hôn nhân và thừa kế của người Gia-va Hồi giáo ở Malayxia và Inđônêxia). Cuốn sách "Luật tục và phát triển nông thôn hiện nay ở Việt Nam" cuả Viện nghiên cứu khoa học dân gian [58] với nhiều bài viết như: "Một số nhận xét về việc nghiên cứu luật tục" của GS.Condomianas (Pháp), đã nhận xét về luật tục dưới góc độ liên quan đến tính chất của luật tục đó là tính truyền miệng, đức tin và thực hành tín ngưỡng; "Luật tục của người Minangkabuau" của tác giả H.Idus Hakimi Datuak Rajo Panghulu (Indonexia) đã miêu tả sự đóng góp của adat istiadat (các tập tục) của Minangkabuau trong sự phát triển của miền Tây tỉnh Sumatra thuộc Indonexia, bài viết dưới góc độ để nghiên cứu, so sánh với luật tục ở Việt Nam; "Nguồn gốc và bản chất của luật tục Tây Nguyên" của tác giả Phan Đăng Nhật đã khái quát quá trình nghiên cứu luật tục Tây Nguyên của người Pháp và người Việt Nam, qua đó nêu lên bản chất của luật tục một số dân tộc Tây Nguyên.v… Cuốn "Luật tục với đồi sống" của tác giả Phan Đăng Nhật đã luận giải luật 13 tục của các dân tộc Việt Nam và giới thiệu, minh chứng nội dung luật tục Jrai trên một số lĩnh vực liên quan của đời sống xã hội [30]. Cuốn "Tìm hiểu luật tục các tộc người ở Việt Nam" của tác giả Ngô Đức Thịnh gồm 11 chương đã khảo sát các khía cạnh khác nhau của luật tục (như góc độ tiếp cận, bản chất, hình thức phát triển của luật tục…và giới thiệu luật tục của một số dân tộc thiểu số ở Việt Nam [49].
Cuốn sách "Văn hóa chính trị và tộc người" của tác giả Toh Goda (Chủ biên) là tập hợp những bài viết mới của các nhà nghiên cứu Nhật Bản, Philippines được đúc kết qua thời gian theo dõi và tiếp cận trực tiếp đời sống sinh hoạt của một số tộc người nhỏ ở Philipines, Indonexia, Malayxia và Đài Loan. Các tác giả đã đi sâu nghiên cứu và mô tả nhiều khía cạnh của nội dung văn hóa chính trị của các tộc người này [46]. Ngoài ra có nhiều bài viết về luật tục của các dân tộc đăng trên tạp chí nghiên cứu khoa học, nhưng chủ yếu các tác giả mới nêu những khái niệm cơ bản, giới thiệu nội dung, giá trị cơ bản của luật tục và yêu cầu bảo vệ phát triển luật tục, ít có công trình khai thác các khía cạnh cụ thể của luật tục để đề xuất giải pháp kết hợp với pháp luật để thực hiện các quy định của pháp luật. Những công trình nghiên cứu về luật tục của người Thái Nghiên cứu, giới thiệu, sưu tầm luật tục của người Thái ở Việt Nam đã được các nhà khoa học khá quan tâm.
Nhiều học giả trong nước thời gian gần đây đã nghiên cứu tích cực, đặc biệt là việc tập hợp luật tục, giới thiệu đặc điểm, ưu, khuyết điểm của luật tục, và gợi mở một số nét cơ bản về vận dụng. Một số công trình nổi bật đó là: Cuốn sách “Luật tục và phát triển nông thôn ở Việt Nam hiện nay" [56], tập hợp nhiều bài viết của nhiều tác giả nghiên cứu về vận dụng luật tục, cụ thể như: “Luật tục và chiến lược phát triển nông thôn ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Duy Quí; “Vai trò của luật tục vùng cao trong công tác giao đất khoán rừng và quản lý tài nguyên thiên nhiên”, của tác giả Hoàng Xuân Tý; “Vai trò của phong tục tập quán và việc kế thừa phong tục tập quán trong xây dựng pháp luật”; “Luật tục và vấn đề quản lý tài nguyên thiên nhiên: những gợi ý nhằm hoà hợp luật thành văn và luật tục ở Châu Á”, của tác giả John 14 Ambler; “Luật truyền thống của người Thái: Khái quát chung về luật hiít khoòng ở Lào” của tác giả Oliver Raendchen, tại đây, tác giả đã dẫn chứng về luật tục truyền thống, đó là luật hiit khoòng hiện đang có hiệu lực ở các bộ tộc người Lào, Thái Phuan, Thái Lue, Thái Yuan, Thái Dam. Một số bài viết về luật tục người Thái, điển hình như: “Luật tục Thái với việc bảo vệ môi trường” của tác giả Cầm Trọng; “Phong tục trong hôn nhân và gia đình của người Thái Mường Tấc (Phù Yên - Sơn La)” của tác giả Hoàng Lương. Tác giả cho rằng, đây là hội thảo khoa học lớn nhất bàn về vận dụng luật tục vào phát triển nông thôn ở Việt Nam.
Cuốn sách là kỷ yếu của hội thảo lớn, nghiên cứu hệ thống luật tục của nhiều dân tộc khác nhau trong cả nước, do đó luật tục người Thái vẫn chưa được nghiên cứu theo chiều sâu, nhất là nghiên cứu những giá trị của luật tục người Thái và sự vận dụng những giá trị đó trong thực tiễn đời sống thì chưa có công trình nào. Nhóm tác giả Ngô Đức Thịnh và Cầm Trọng có cuốn “Luật tục Thái ở Việt Nam” [50]. Công trình được trình bày bằng hai ngôn ngữ: chữ Thái và bản dịch tiếng Việt. Nội dung chủ yếu của cuốn sách trình bày khái quát một số khái niệm về luật tục, luật tục người Thái; những nội dung cơ bản của luật tục người Thái Đen ở Thuận Châu, Sơn La và một số nội dung luật tục người Thái ở Tây Bắc do đồng tác giả Cầm Trọng sưu tầm.
Cuốn “Tư liệu về Lịch sử và xã hội dân tộc Thái” của nhóm tác giả Đặng Nghiêm Vạn, Cầm Trọng, Khà Văn Tiến, Tòng Kim Ân [65]. Công trình tập hợp và giới thiệu các nội dung chủ yếu sau: Truyện kể bản mường; Lai lịch dòng họ Hà Công; Lệ mường; Luật mường; Tục lệ người Thái Đen ở Thuận Châu - Sơn La. Cuốn “Tục ngữ Thái giải nghĩa” của tác giả Quán Vi Miên [26], tác giả đã sưu tầm và giới thiệu một số tục ngữ của người Thái, được thực hiện dưới hai ngôn ngữ: Phiên âm tiếng Thái (La Tinh) và dịch nghĩa tiếng Việt, gồm giới thiệu những nội dung tác giả sưu tầm được ở tỉnh Nghệ An. Cuốn sách có tiêu đề “Tìm hiểu luật tục các dân tộc ở Việt Nam” của tác giả Ngô Đức Thịnh [50].
Trong đó có phần giới thiệu luật tục người Thái, tác giả đã nêu khái quát vai trò của luật tục trong phát triển nông thôn Việt Nam. 15 Cũng phải đánh giá khách quan rằng, những công trình nghiên cứu về luật tục người Thái các tác giả chỉ mới dừng lại việc trình bày hệ thống luật tục của các dân tộc thiểu số, khái quát sơ lược vấn đề vận dụng, chưa đi sâu nghiên cứu việc vận dụng luật tục, nhất là luật tục người Thái vào thực tiễn công tác quản lý nhà nước, quản lý xã hội ở vùng dân tộc Thái. Cuốn “Tìm hiểu một số tục cúng vía của người Thái Đen ở Mường Lò” [18] là công trình giới thiệu khá chi tiết về tín ngưỡng cúng vía của người Thái, trong đó cuốn sách trình bày tục cúng vía là một nét văn hóa của người Thái nói chung, Thái Đen Mường Lò nói riêng. Cúng vía là hình thức sinh hoạt tín ngưỡng trong cộng đồng người Thái.
Cúng vía, tức là gọi hồn, gọi vía, một nghi lễ tín ngưỡng. Theo quan niệm của người Thái, người sống có vía của người sống (tiếng Thái gọi là phi khoăn), người chết có vía, tiếng Thái gọi là phi tai, một số con vật, cây cối, rừng núi, đất đai…người ta quan niệm đều có hồn, vía. Và theo tục lệ, có thể cúng vía theo định kỳ, theo chu kỳ hoặc có thể cúng vía đột xuất do có các sự kiện vui, buồn…khác nhau phát sinh trong đời sống thường nhật. Cho đến nay, tục lệ này đang được duy trì khá phổ biến trong cộng đồng người Thái ở Việt Nam.
Cuốn: “Tác dụng của luật tục đối với việc quản lý xã hội ở các dân tộc Thái, H’Mông Tây Bắc Việt Nam” của tác giả Bùi Xuân Trường [60] đã gắn với những vấn đề liên quan đến quản lý xã hội, có tính thời sự. Liên quan đến giá trị của luật tục người Thái còn một số công trình như: Cuốn “Hôn nhân truyền thống dân tộc Thái ở Điện Biên” của nhóm tác giả Lương Thị Đại, Lò Xuân Hinh [13]; “Hôn nhân và gia đình các dân tộc Tày, Nùng và Thái ở Việt Nam” của tác giả Đỗ Thúy Bình [6]; “Phong tục tang lễ của người Thái Đen xưa kia”, tác giả Lương Văn Trung [54]; hoặc cuốn “Văn hóa Thái, những tri thức dân gian”, của tác giả Đặng Thị Oanh [38].đã tập hợp, giới thiệu về phong tục tang lễ, cưới xin, tri thức dân gian của người Thái. Ngoài ra, có nhiều bài viết đăng trên tạp chí nghiên cứu khoa học về luật tục của người Thái: 16 Tác giả Lò Châu Thỏa có bài viết “Ảnh hưởng của Luật tục dân tộc Thái trong thực hiện pháp luật hôn nhân và gia đình” [51]. Tác giả cho rắng Luật tục dân tộc Thái trong quan hệ hôn nhân và gia đình có sự đan xen giữa tích cực và tiêu cực, giữa tiến bộ và lạc hậu, giữa thuần phong mỹ tục và hủ tục, mê tín dị đoan.