Gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư phụ khoa tại bệnh viện phụ sản hà nội năm 2021

Chuyên khảo y tế phân tích Gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư phụ khoa tại bệnh viện phụ sản hà, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Minh Sinh
• Trường học: Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều dưỡng
• Đề tài: Gánh Nặng Chăm Sóc Bệnh Nhân Ung Thư Phụ Khoa Tại Bệnh Viện Phụ Sản Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đại cương về ung thư
• 1.2. Dịch tễ học ung thư phụ khoa ở phụ nữ
• 1.3. Chăm sóc người bệnh ung thư
• 1.4. Các yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc người bệnh ung thư
• 1.5. Người chăm sóc người bệnh ung thư
• 1.6. Khung nghiên cứu về gánh nặng chăm sóc
• 1.7. Phương pháp nghiên cứu định tính
• 1.8. Địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.5. Phương pháp thu thập thông tin và kỹ thuật áp dụng trong nghiên cứu
• 2.6. Chủ đề nghiên cứu và các chỉ số trong nghiên cứu
• 2.7. Tiêu chuẩn đánh giá
• 2.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.9. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Gánh nặng chăm sóc bệnh nhân ung thư của người chăm sóc chính
• 3.3. Sự ứng phó của đối tượng với các gánh nặng chăm sóc
• 3.4. Một số yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc người bệnh ung thư
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Gánh nặng chăm sóc bệnh nhân ung thư của người chăm sóc chính
• 4.2. Sự ứng phó của đối tượng với các gánh nặng chăm sóc
• 4.3. Một số yếu tố liên quan đến gánh nặng chăm sóc ung thư của người chăm sóc chính
• 4.4. Ưu điểm và hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: BẢN ĐỒNG THUẬN THAM GIA NGHIÊN CỨU
• Phụ lục 2: NỘI DUNG CỦA BẢN HƯỚNG DẪN PHỎNG VẤN SÂU
• Phụ lục 3: DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG THAM GIA NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng quan về gánh nặng chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa

Gánh nặng chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội là một vấn đề nghiêm trọng. Nghiên cứu cho thấy rằng người chăm sóc chính thường phải đối mặt với nhiều thách thức về thể chất và tinh thần. Họ không chỉ phải chăm sóc cho bệnh nhân mà còn phải đối mặt với áp lực tài chính và cảm xúc. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của họ.

1.1. Định nghĩa gánh nặng chăm sóc bệnh nhân ung thư

Gánh nặng chăm sóc được định nghĩa là những áp lực mà người chăm sóc phải chịu đựng trong quá trình hỗ trợ bệnh nhân. Điều này bao gồm cả sức khỏe thể chất và tinh thần, cũng như các vấn đề tài chính.

1.2. Tình hình ung thư phụ khoa tại Việt Nam

Tại Việt Nam, ung thư phụ khoa đang gia tăng với tỷ lệ mắc bệnh cao. Các loại ung thư như ung thư vú và ung thư cổ tử cung là những bệnh phổ biến nhất, ảnh hưởng đến hàng triệu phụ nữ.

II. Những thách thức trong việc chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa

Người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư phụ khoa thường gặp nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ việc chăm sóc bệnh nhân mà còn từ các yếu tố bên ngoài như kinh tế và xã hội. Sự thiếu hụt thông tin và hỗ trợ từ nhân viên y tế cũng làm tăng gánh nặng cho người chăm sóc.

2.1. Gánh nặng về thể chất và tinh thần

Người chăm sóc thường cảm thấy mệt mỏi, lo âu và căng thẳng. Họ phải đối mặt với những triệu chứng như mất ngủ và giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

2.2. Áp lực tài chính trong chăm sóc bệnh nhân

Chi phí điều trị ung thư phụ khoa có thể rất cao. Người chăm sóc thường phải chi trả cho các khoản phí y tế, thuốc men và các dịch vụ hỗ trợ khác, gây áp lực tài chính lớn.

III. Phương pháp hỗ trợ người chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa

Để giảm gánh nặng cho người chăm sóc, cần có các phương pháp hỗ trợ hiệu quả. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ tâm lý có thể giúp người chăm sóc cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất.

3.1. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho người chăm sóc

Cung cấp thông tin và đào tạo cho người chăm sóc về cách chăm sóc bệnh nhân ung thư có thể giúp họ cảm thấy tự tin hơn trong vai trò của mình.

3.2. Hỗ trợ tâm lý cho người chăm sóc

Các chương trình hỗ trợ tâm lý có thể giúp người chăm sóc giảm căng thẳng và lo âu. Họ cần có không gian để chia sẻ cảm xúc và nhận được sự hỗ trợ từ những người khác.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu gánh nặng chăm sóc

Nghiên cứu về gánh nặng chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đã chỉ ra rằng sự hỗ trợ từ nhân viên y tế và cộng đồng có thể làm giảm gánh nặng cho người chăm sóc. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sự hỗ trợ này rất quan trọng trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống của người chăm sóc.

4.1. Kết quả nghiên cứu về gánh nặng chăm sóc

Nghiên cứu cho thấy rằng người chăm sóc chính thường gặp phải nhiều vấn đề về sức khỏe thể chất và tinh thần. Họ cần được hỗ trợ để giảm bớt gánh nặng này.

4.2. Vai trò của nhân viên y tế trong hỗ trợ người chăm sóc

Nhân viên y tế có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ cho người chăm sóc. Họ cần được đào tạo để hiểu rõ hơn về nhu cầu của người chăm sóc.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho gánh nặng chăm sóc

Gánh nặng chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa là một vấn đề cần được quan tâm. Cần có các giải pháp hỗ trợ hiệu quả để giảm bớt gánh nặng cho người chăm sóc. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và tăng cường hỗ trợ cho người chăm sóc.

5.1. Tầm quan trọng của việc hỗ trợ người chăm sóc

Hỗ trợ người chăm sóc không chỉ giúp họ giảm bớt gánh nặng mà còn cải thiện chất lượng chăm sóc cho bệnh nhân. Điều này cần được xem là một phần quan trọng trong hệ thống y tế.

5.2. Đề xuất giải pháp cho gánh nặng chăm sóc

Cần có các chính sách và chương trình hỗ trợ cụ thể cho người chăm sóc bệnh nhân ung thư. Điều này bao gồm cả hỗ trợ tài chính và tâm lý để họ có thể thực hiện tốt vai trò của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư phụ khoa là một trong những loại ung thư phổ biến và gây tử vong hàng đầu ở nữ giới trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2015, ung thư vú và ung thư cổ tử cung là hai loại ung thư phổ biến nhất ở nữ giới, chiếm tỷ lệ cao trong nhóm bệnh ung thư phụ khoa. Tại Việt Nam, số ca mắc ung thư ở nữ giới đã tăng từ khoảng 32,7 nghìn trường hợp năm 2000 lên trên 54 nghìn trường hợp năm 2010, và dự báo đến năm 2020 sẽ có khoảng 83 nghìn ca. Trong đó, ung thư phụ khoa chiếm tỷ lệ cao với các loại như ung thư vú, cổ tử cung, tử cung và buồng trứng.

Việc điều trị ung thư phụ khoa đòi hỏi thời gian kéo dài, phức tạp, gây ra nhiều gánh nặng không chỉ cho bệnh nhân mà còn cho người chăm sóc chính. Gánh nặng chăm sóc được hiểu là những thách thức về sức khỏe thể chất, tinh thần, quan hệ xã hội và tài chính mà người chăm sóc phải đối mặt. Ở Việt Nam, người chăm sóc chính thường là người thân trong gia đình, chịu trách nhiệm chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân trong suốt quá trình điều trị.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong năm 2021 nhằm tìm hiểu gánh nặng chăm sóc của người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư phụ khoa, đồng thời xác định các yếu tố liên quan ảnh hưởng đến gánh nặng này. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và đề xuất các giải pháp hỗ trợ người chăm sóc, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho cả bệnh nhân và người chăm sóc. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 22 người chăm sóc chính tại bộ phận điều trị ung thư phụ khoa của bệnh viện trong khoảng thời gian từ tháng 9/2020 đến tháng 9/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về gánh nặng chăm sóc, được định nghĩa là tổng hợp các thách thức mà người chăm sóc trải qua về thể chất, tinh thần, cảm xúc, hành vi, kinh tế và hoạt động hàng ngày. Khung lý thuyết này phân biệt gánh nặng chủ quan (nhận thức và cảm xúc của người chăm sóc) và gánh nặng khách quan (ảnh hưởng thực tế đến thời gian, công việc và các mối quan hệ xã hội).

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình hiện tượng học nhằm khám phá sâu sắc trải nghiệm chủ quan của người chăm sóc chính trong bối cảnh chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa. Các khái niệm chính bao gồm: gánh nặng thể chất (mệt mỏi, mất ngủ), gánh nặng tinh thần (lo lắng, buồn bã), gánh nặng cảm xúc (cáu gắt, thiếu kiên nhẫn), gánh nặng hành vi (tăng hút thuốc), gánh nặng kinh tế (chi phí điều trị và sinh hoạt), và gánh nặng hoạt động hàng ngày (giảm thời gian cho bản thân và gia đình).

Khung nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố liên quan như thời gian chăm sóc, tình trạng kinh tế, mức độ phụ thuộc của bệnh nhân và sự hỗ trợ từ nhân viên y tế, gia đình và xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính với thiết kế nghiên cứu hiện tượng học nhằm tìm hiểu sâu sắc trải nghiệm của người chăm sóc chính. Đối tượng nghiên cứu là 22 người chăm sóc chính của bệnh nhân ung thư phụ khoa đang điều trị nội trú tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội trong năm 2021. Cỡ mẫu được xác định theo nguyên tắc bão hòa thông tin, đảm bảo thu thập đủ dữ liệu phong phú và đa dạng.

Dữ liệu được thu thập thông qua phỏng vấn sâu 1:1 với thời gian mỗi cuộc phỏng vấn từ 30 đến 40 phút, sử dụng bảng hướng dẫn phỏng vấn được xây dựng dựa trên các chủ đề về gánh nặng chăm sóc và sự hỗ trợ. Quá trình thu thập dữ liệu diễn ra từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2021, sau đó dữ liệu được mã hóa, phân tích nội dung và tổng hợp trên phần mềm Excel.

Phương pháp chọn mẫu là lấy toàn bộ đối tượng đủ tiêu chuẩn, chú trọng đa dạng về độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, mối quan hệ với bệnh nhân và đặc điểm bệnh lý của bệnh nhân. Nghiên cứu tuân thủ các quy định đạo đức, đảm bảo quyền tự nguyện, bảo mật thông tin và sự đồng thuận của người tham gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Gánh nặng thể chất: Hầu hết người chăm sóc (trên 90%) trải qua các biểu hiện mệt mỏi, nhức đầu, đau lưng, mất ngủ và ăn không ngon miệng. Ví dụ, một người chăm sóc nam 65 tuổi chia sẻ về sự mệt mỏi do thay đổi môi trường sinh hoạt tại bệnh viện. Khoảng 91% người chăm sóc vẫn đang làm việc, phải cân bằng giữa công việc và chăm sóc, làm tăng áp lực thể chất.

2. Gánh nặng tinh thần: 100% người chăm sóc bày tỏ lo lắng về tình trạng sức khỏe và hiệu quả điều trị của bệnh nhân, đặc biệt là những người chăm sóc bệnh nhân lớn tuổi hoặc bệnh nhân trẻ lo ngại về sức khỏe sinh sản. Lo lắng kéo dài từ khi phát hiện bệnh đến quá trình điều trị, ảnh hưởng đến tâm trạng và sức khỏe tinh thần.

3. Gánh nặng kinh tế: Phần lớn người chăm sóc chịu áp lực tài chính do chi phí điều trị kéo dài và chi phí sinh hoạt tại bệnh viện. Chi phí ăn uống, đi lại có thể lên đến khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng, thậm chí cao hơn chi phí điều trị. Ngoài ra, khoảng 45% người chăm sóc mất thu nhập do phải nghỉ làm để chăm sóc bệnh nhân.

4. Ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày: Người chăm sóc giảm thời gian dành cho bản thân, gia đình, công việc và các mối quan hệ xã hội. Nhiều người phải tạm ngưng các hoạt động giải trí, công việc và kế hoạch dài hạn để tập trung chăm sóc bệnh nhân. Ví dụ, một người chăm sóc nữ 33 tuổi phải nghỉ việc và thay đổi sinh hoạt gia đình để chăm sóc con nhỏ và bệnh nhân.

Thảo luận kết quả

Gánh nặng chăm sóc thể chất và tinh thần của người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư phụ khoa là rất rõ rệt và đa dạng. Các biểu hiện mệt mỏi, mất ngủ, lo lắng kéo dài phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước về gánh nặng chăm sóc ung thư. Việc phải vừa làm việc vừa chăm sóc bệnh nhân làm tăng áp lực thể chất và tinh thần, đồng thời ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người chăm sóc.

Gánh nặng kinh tế là một trong những yếu tố quan trọng làm tăng áp lực cho người chăm sóc, nhất là khi bệnh nhân phải điều trị dài ngày và chi phí sinh hoạt tại bệnh viện cao. Điều này phù hợp với báo cáo của ngành y tế về chi phí điều trị ung thư và tác động tài chính đến gia đình bệnh nhân.

Ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày và các mối quan hệ xã hội cho thấy người chăm sóc phải hy sinh nhiều mặt trong cuộc sống cá nhân để đáp ứng nhu cầu chăm sóc bệnh nhân. Sự hỗ trợ từ nhân viên y tế và người thân được ghi nhận là yếu tố giảm gánh nặng hiệu quả, giúp người chăm sóc có thêm thời gian và nguồn lực để phục hồi sức khỏe và tinh thần.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ các biểu hiện gánh nặng theo từng khía cạnh (thể chất, tinh thần, kinh tế, hoạt động hàng ngày) và bảng so sánh chi phí trực tiếp và gián tiếp của người chăm sóc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tâm lý cho người chăm sóc: Thiết lập các chương trình tư vấn, hỗ trợ tâm lý tại bệnh viện nhằm giảm lo lắng, căng thẳng cho người chăm sóc. Thời gian thực hiện trong vòng 6 tháng, do phòng tâm lý bệnh viện phối hợp với các chuyên gia thực hiện.

2. Xây dựng hệ thống hỗ trợ tài chính: Cơ quan y tế và bệnh viện cần phối hợp với các tổ chức xã hội để hỗ trợ chi phí điều trị và sinh hoạt cho người chăm sóc có hoàn cảnh khó khăn. Triển khai trong 12 tháng, ưu tiên các gia đình có thu nhập thấp.

3. Tổ chức đào tạo kỹ năng chăm sóc: Cung cấp các khóa đào tạo kỹ năng chăm sóc bệnh nhân ung thư cho người chăm sóc chính nhằm giảm áp lực và nâng cao hiệu quả chăm sóc. Thời gian đào tạo định kỳ hàng quý, do bệnh viện và trường điều dưỡng phối hợp thực hiện.

4. Phát triển mạng lưới hỗ trợ xã hội: Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng, gia đình và nhân viên y tế trong việc chia sẻ trách nhiệm chăm sóc, giảm gánh nặng cho người chăm sóc chính. Thực hiện liên tục, có sự phối hợp của các tổ chức xã hội và bệnh viện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư phụ khoa: Hiểu rõ các biểu hiện gánh nặng và cách ứng phó, từ đó tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp để bảo vệ sức khỏe bản thân.

2. Nhân viên y tế và điều dưỡng: Nâng cao nhận thức về gánh nặng chăm sóc, cải thiện chất lượng chăm sóc giảm nhẹ và hỗ trợ người chăm sóc chính hiệu quả hơn.

3. Nhà quản lý y tế và chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách hỗ trợ người chăm sóc, phát triển dịch vụ chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân ung thư.

4. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực điều dưỡng và y tế công cộng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu định tính và kết quả để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về gánh nặng chăm sóc và sức khỏe cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Gánh nặng chăm sóc chính là gì?
   Gánh nặng chăm sóc là những thách thức về thể chất, tinh thần, kinh tế và xã hội mà người chăm sóc chính phải đối mặt khi chăm sóc bệnh nhân ung thư phụ khoa. Ví dụ như mệt mỏi, lo lắng, chi phí điều trị cao và giảm thời gian cho bản thân.

2. Ai là người chăm sóc chính trong nghiên cứu này?
   Người chăm sóc chính là người thân trong gia đình hoặc người gần gũi nhất, thường xuyên giúp đỡ bệnh nhân ung thư phụ khoa mà không nhận thù lao, như vợ/chồng, con cái hoặc cha mẹ.

3. Những yếu tố nào làm tăng gánh nặng chăm sóc?
   Thời gian chăm sóc dài, tình trạng kinh tế khó khăn, mức độ phụ thuộc cao của bệnh nhân và thiếu sự hỗ trợ từ nhân viên y tế hoặc người thân khác đều làm tăng gánh nặng chăm sóc.

4. Người chăm sóc có thể nhận được sự hỗ trợ nào?
   Hỗ trợ có thể đến từ nhân viên y tế, gia đình, cộng đồng và các tổ chức xã hội, bao gồm tư vấn tâm lý, hỗ trợ tài chính, đào tạo kỹ năng chăm sóc và chia sẻ trách nhiệm chăm sóc.

5. Làm thế nào để giảm bớt gánh nặng chăm sóc?
   Người chăm sóc nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân và nhân viên y tế, tham gia các chương trình đào tạo kỹ năng, duy trì sức khỏe bản thân và sử dụng các dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tại bệnh viện.

Kết luận

• Người chăm sóc chính cho bệnh nhân ung thư phụ khoa tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội năm 2021 trải qua đa dạng các biểu hiện gánh nặng về thể chất, tinh thần, kinh tế và hoạt động hàng ngày.
• Thời gian chăm sóc dài, tình trạng kinh tế khó khăn và mức độ phụ thuộc của bệnh nhân là những yếu tố làm tăng gánh nặng chăm sóc.
• Sự hỗ trợ từ nhân viên y tế, gia đình và cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực cho người chăm sóc.
• Cần thiết triển khai các giải pháp hỗ trợ tâm lý, tài chính và đào tạo kỹ năng chăm sóc nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người chăm sóc và bệnh nhân.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo và chính sách hỗ trợ người chăm sóc trong lĩnh vực ung thư phụ khoa tại Việt Nam.

Các cơ sở y tế và nhà quản lý cần phối hợp triển khai các chương trình hỗ trợ người chăm sóc chính, đồng thời khuyến khích nghiên cứu sâu hơn về các giải pháp giảm gánh nặng chăm sóc trong thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đại cương về ung thư 1. Định nghĩa Ung thư là bệnh lý ác tính của tế bào, khi bị kích thích bởi các tác nhân sinh ung thư, tế bào tăng sinh một cách vô hạn độ, vô tổ chức không tuân theo các cơ chế kiểm soát về phát triển của cơ thể [44]. Ung thư phụ khoa là các loại ung thư của hệ sinh dục nữ và xảy ra khi các tế bào bất thường phát triển một cách không kiểm soát được.

Theo Hiệp hội Ung thư Australia, ung thư phụ khoa được gọi tên theo cơ quan hoặc phần cơ thể nơi chúng khởi phát, bao gồm buồng trứng, tử cung, cổ tử cung, âm đạo và âm hộ. Ngoài ra còn bao gồm ung thư ống dẫn trứng và ung thư nhau thai [11]. Theo tài liệu ở Việt Nam, ung thư vú cũng xếp vào các loại ung thư phụ khoa [2]. Phân loại Ung thư là từ chung mô tả trên 200 loại khác nhau được biết đến trên cơ thể.

Theo tài liệu của Bộ Y tế và Bệnh viện K, ung thư phụ khoa ở nữ giới có 11 bệnh dưới đây [2]: − Ung thư biểu mô buồng trứng − Ung thư tế bào mầm của buồng trứng − U đệm - dây sinh dục buồng trứng − Ung thư vòi trứng − Ung thư nội mạc tử cung − Ung thư mô liên kết thân tử cung − Ung thư nhau thai − Ung thư cổ tử cung 5 − Ung thư âm đạo − Ung thư âm hộ − Ung thư vú Đa số ung thư là bệnh có biểu hiện mạn tính, có quá trình phát sinh và phát triển qua từng giai đoạn. Trừ một số nhỏ ung thư ở trẻ em có thể do đột biến gen từ lúc bào thai còn phần lớn các ung thư đều có giai đoạn tiềm tàng lâu dài có khi hàng chục năm không có dấu hiệu gì trước khi phát hiện thấy dưới dạng khối u, lúc này khối u phát triển nhanh và mới có các triệu chứng của bệnh. Triệu chứng đau thường xuất hiện khi bệnh đã ở giai đoạn cuối. Phân loại TNM: Bảng 1.

Bảng phân loại TNM T0 Chưa có dấu hiệu u nguyên phát. Tis Ung thư nội mạch: u chưa phá vỡ màng đáy. T: U nguyên phát Theo kích thước tăng dần hoặc mức xâm lấn T1-4 tại chỗ của u nguyên phát. Tx Chưa thể đánh giá được u nguyên phát.

N0 Chưa có dấu hiệu xâm lấn hạch tại vùng. N: Hạch tại vùng N1-3 Mức độ tăng dần xâm lấn hạch tại vùng. Nx Chưa thể đánh giá được hạch tại vùng. M0 Chưa di căn xa.

M: Di căn xa M1 Di căn xa. Mx Chưa đánh giá được di căn. Ví dụ: Sắp xếp giai đoạn TNM trong ung thư vú (theo UICC và AJCC năm 2017): 6 T Tx Không đánh giá được u nguyên phát T0 Không có bằng chứng u nguyên phát Tis (DCIS) Ung thư biểu mô thể ống tại chỗ Tis (Paget) Bệnh Paget của núm vú nhưng không kèm theo ung thư xâm lấn và/hoặc DCIS ở nhu mô phía dưới T1: U ≤ 2 cm: T1 mic: vi xâm lấn ≤ 0,1 cm 0,1 cm < T1a ≤ 0,5 cm 0,5 cm < T1b ≤ 1 cm 1 cm < T1c ≤ 2 cm T2: U có kích thước từ hơn 2 cm tới 5 cm T3: U lớn hơn 5 cm T4: U mọi kích thước với sự xâm lấn. T4a: xâm lấn vào thành ngực T4b: xâm lấn vào da T4c: xâm lấn vào cả da và thành ngực T4d: ung thư vú thể viêm N N0: Chưa sờ thấy hạch nách cùng bên.

N1: Hạch nách cùng bên di động. N2: Hạch nách cùng bên cố định. N3 (a, b, c): Di căn hạch hạ đòn, vú trong, thượng đòn cùng bên. M M0: Chưa có di căn xa.

M1: Có di căn xa kể cả hạch thượng đòn. Dịch tễ học ung thư phụ khoa ở phụ nữ 1. Dịch tễ học ung thư và ung thư phụ khoa ở nữ giới. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2015, ung thư là nguyên nhân gây tử vong đầu tiên hoặc thứ hai trước 70 tuổi ở 91 trong số 172 quốc gia và đứng thứ ba hoặc thứ tư trong 22 quốc gia khác [13].

Ước tính sẽ có khoảng 18,1 triệu ca ung thư mới (17,0 triệu người không bao gồm ung thư da không phải ung thư da) và 9,6 triệu ca tử vong do ung thư (9,5 triệu người không bao gồm ung thư da không mắc bệnh ung thư da) vào năm 2018. Trong tổng số các loại ung thư thì: ung thư vú ở nữ chiếm thứ 2 về mức độ phổ biến và tỷ lệ tử vong (11,6%). Tính riêng trong nhóm phụ nữ, ung thư vú là loại ung thư được chẩn đoán phổ biến nhất và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư; ung thư cổ tử cung đứng thứ tư về cả tỷ lệ mắc và tử vong [13]. Việt Nam là một trong những nước xếp vị trí 99/185 quốc gia và vùng lãnh thổ với tỉ lệ mắc ung thư 151,4/100.000 dân, xếp 19 châu Á và thứ 5 tại khu vực Đông Nam Á.

Vào năm 2015, Việt Nam xếp vị trí 107 và thời điểm 2013 xếp ở vị trí 108. Theo thống kê của WHO, số ca mắc mới ung thư tại Việt Nam không ngừng tăng, từ 68. Năm 2018, số ca mắc mới tăng lên gần 165.000 ca/96,6 triệu dân, trong đó gần 70% trường hợp tử vong, tương đương 115. Mặc dù, tỉ lệ mắc bệnh ung thư ở Việt Nam không cao, tuy nhiên tỉ lệ tử vong tương đối lớn, xếp vị 56/185 quốc gia và vùng lãnh thổ với tỉ lệ 104,4/100.

Vào năm 2016, tỉ lệ tử vong của Việt Nam ở mức 110/100. Tính chung cả 2 giới, 5 loại ung thư có tỉ lệ mắc nhiều nhất tại Việt Nam gồm: Ung thư gan, hơn 25.000 ca (15,4%), đó là ung thư phổi (14,4%), ung thư dạ dày (10,6%), ung thư vú, ung thư đại tràng. Ở nữ giới, hàng đầu vẫn là ung thư vú, ung thư đại tràng, ung thư phổi, ung thư gan [29]. Dịch tễ học ung thư cổ tử cung Ước tính có khoảng 13.240 phụ nữ sẽ được chẩn đoán mắc bệnh cổ tử cung, và khoảng 4.170 phụ nữ sẽ chết vì nó vào năm 2018.

Tại Mỹ, tuổi trung bình khi chẩn đoán cho tất cả phụ nữ ở Mỹ là 49 tuổi [37]. Ung thư cổ tử cung hầu như chỉ liên quan đến virus papilloma ở người (HPV). Hơn 150 chủng HPV tồn tại, trong đó hơn 40 chủng có thể là nguyên nhân dẫn đến căn bệnh này [27]. Tiêm phòng HPV được xem là biện pháp dự phòng ung thư cổ tử cung hiệu quả nhất.

Kinh tế xã hội tiếp tục ảnh hưởng đến việc tầm soát ung thư cổ tử cung. Nghiên cứu của Walsh và O'Neill tiến hành trên dữ liệu quốc gia Hoa Kỳ từ năm 2007 đến năm 2011 đã nhận thấy rằng những phụ nữ có thu nhập cao, có bằng đại học hoặc bảo hiểm y tế tư nhân có nhiều khả năng tham gia vào chương trình dự phòng bệnh ung thư cổ tử cung, bất kể họ là người da trắng, da đen hay gốc Tây Ban Nha. Trong số những người có thu nhập thấp, họ phát hiện ra rằng phụ nữ người da đen và gốc Tây Ban Nha có nhiều khả năng được sàng lọc hơn. Phân biệt chủng tộc và sắc tộc tiếp tục liên quan đến tỷ lệ sống sót của căn bệnh này.

Phụ nữ da trắng có 69% cơ hội sống sót sau 5 năm so với 56% ở phụ nữ da đen [39]. Dịch tễ học ung thư buồng trứng Ở Mỹ, ung thư buồng trứng là loại ung thư phổ biến thứ tám ở phụ nữ và là nguyên nhân thứ 5 gây tử vong cho phụ nữ do ung thư [27]. Mặc dù chỉ 2,5% của tất cả các trường hợp ung thư ở phụ nữ là ung thư buồng trứng, đây lại là nguyên nhân của 5% tất cả các trường hợp tử vong do ung thư ở nữ giới. Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) ước tính 22.240 phụ nữ ở Mỹ sẽ được chẩn đoán mắc bệnh ung thư buồng trứngvà 14.070 người sẽ chết vì căn bệnh này vào năm 2018 [37].

Độ tuổi thường gặp nhất cho chẩn đoán này là từ 55 đến 64 tuổi. Khả năng sống sót thấp đối với ung thư buồng trứng là do 80% các 9 trường hợp được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn nặng [26]. Từ năm 2010 đến năm 2014, phụ nữ da trắng không phải gốc Tây Ban Nha có tỷ lệ mắc bệnh là 12/100.000 phụ nữ, cao hơn 30% so với phụ nữ da đen không phải gốc Tây Ban Nha có tỷ lệ 9,4/100. Nghiên cứu của Bristow và cộng sự đã phát hiện ra rằng không tuân thủ hướng dẫn tiêu chuẩn về điều trị ung thư buồng trứng giai đoạn muộn làm tăng nguy cơ tử vong của bệnh lên đến 69%.

Các tác giả cũng nhận thấy rằng tình trạng kinh tế thấp và chủng tộc da đen là các yếu tố nguy cơ độc lập cho việc không tuân thủ hướng dẫn điều trị tiêu chuẩn [14]. Dịch tễ học ung thư nội mạc tử cung Người ta dự đoán rằng 63.230 phụ nữ sẽ được chẩn đoán mắc bệnh ung thư nội mạc tử cung, đôi khi được gọi là ung thư tử cung, và 11.350 phụ nữ sẽ chết vì nó vào năm 2018 [37]. Đây là chẩn đoán phổ biến nhất của các loại ung thư phụ khoa và ung thư phổ biến thứ tư được chẩn đoán ở phụ nữ [27]. Ung thư nội mạc tử cung thường được chẩn đoán ở phụ nữ trong độ tuổi từ 55 đến 64, ở độ tuổi trung bình là 62 tuổi [26].

Một lý do cho tỷ lệ mắc bệnh gia tăng ở những người lớn tuổi là do chỉ số khối cơ thể cao là một yếu tố nguy cơ của loại ung thư này, có thể do mô mỡ là nguồn gốc của estrogen [34]. Phụ nữ da đen có tỷ lệ béo phì cao hơn phụ nữ da trắng, điều này có thể góp phần làm tăng tỷ lệ mắc bệnh cho phụ nữ da đen [34]. Một thủ phạm tiềm năng khác làm tăng tỷ lệ mắc bệnh ung thư nội mạc tử cung là giảm sử dụng liệu pháp thay thế hormone để quản lý thời kỳ mãn kinh [16]. Dịch tễ học ung thư âm đạo và âm hộ Tại Mỹ, ung thư âm đạo và âm hộ hiếm gặp hơn, chỉ chiếm tỷ lệ 6% - 7% của tất cả các bệnh ung thư phụ khoa được chẩn đoán ở phụ nữ.300 phụ nữ ở Mỹ được chẩn đoán mắc bệnh ung thư âm đạo 10 [27].

Tuổi chẩn đoán trung bình là 67 tuổi. 90% ung thư âm đạo và tiền ung thư có liên quan đến các chủng HPV nguy cơ cao [28].330 phụ nữ sẽ chết vì ung thư âm đạo và các bộ phận sinh dục nữ khác trong năm 2018 [37].