Luận Văn Thạc Sĩ: FDI, Tăng Trưởng Kinh Tế và Vai Trò Chất Lượng Thể Chế của Hoàng Cự Phú

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích fdi tăng trưởng kinh tế vai trò của chất lượng thể chế và môi trường vĩ mô, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho

• Tác giả: Hoàng Cự Phú
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: FDI và Tăng Trưởng Kinh Tế: Chất Lượng Thể Chế Quan Trọng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Lý thuyết về các nhân tố hấp thụ dòng vốn FDI
• 2.1.1. Mô hình chiết trung-mô hình OLI
• 2.1.2. Vai trò của thị trường tài chính trong mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế
• 2.2. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 3. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nguồn dữ liệu
• 3.2. Phương pháp ước lượng
• 3.2.1. Phân tích hồi quy GMM với dữ liệu bảng động
• 3.2.2. Kiểm định củng cố
• 4. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Ma trận hệ số tương quan
• 4.2. Kết quả hồi quy mô hình GMM hệ thống với dữ liệu bảng động
• 4.3. Kết quả hồi quy với mô hình OLS
• 4.4. Vấn đề nội sinh
• 4.5. Tổng kết các kết quả của bài nghiên cứu
• 4.6. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 4.7. Ưu điểm, hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• Phụ lục
• Phụ lục 1. Danh sách các quốc gia
• Phụ lục 2. Chỉ số tự do kinh tế
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về FDI và Tăng trưởng Kinh tế Chất lượng Thể chế

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển. FDI không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn tạo ra cơ hội chuyển giao công nghệ và cải thiện chất lượng thể chế. Chất lượng thể chế đóng vai trò quyết định trong việc hấp thụ và phát huy hiệu quả của dòng vốn FDI. Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia có chất lượng thể chế tốt hơn thường thu hút được nhiều FDI hơn và từ đó đạt được mức tăng trưởng kinh tế cao hơn.

1.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài và Tăng trưởng Kinh tế

FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế thông qua nhiều kênh khác nhau. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng FDI không chỉ cung cấp vốn mà còn thúc đẩy đổi mới công nghệ và cải thiện năng suất lao động. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nước đang phát triển, nơi mà nguồn lực tài chính và công nghệ còn hạn chế.

1.2. Chất lượng Thể chế và Tác động của FDI

Chất lượng thể chế bao gồm các yếu tố như sự ổn định chính trị, hiệu quả của chính sách kinh tế và khả năng thực thi pháp luật. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ FDI của một quốc gia. Các nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia có chất lượng thể chế cao hơn thường có khả năng thu hút FDI tốt hơn và từ đó đạt được tăng trưởng kinh tế bền vững.

II. Vấn đề và Thách thức trong việc Thu hút FDI

Mặc dù FDI mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thu hút dòng vốn này cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như sự thiếu ổn định chính trị, chất lượng cơ sở hạ tầng kém và môi trường đầu tư không thuận lợi có thể cản trở dòng vốn FDI. Đặc biệt, các nước đang phát triển thường gặp khó khăn trong việc cải thiện chất lượng thể chế, điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hút FDI.

2.1. Thách thức về Chất lượng Cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng kém phát triển là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc thu hút FDI. Các nhà đầu tư thường tìm kiếm môi trường đầu tư có cơ sở hạ tầng tốt để giảm thiểu chi phí và rủi ro. Do đó, việc cải thiện cơ sở hạ tầng là cần thiết để thu hút dòng vốn FDI.

2.2. Ảnh hưởng của Chính sách Kinh tế

Chính sách kinh tế không ổn định có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư. Các chính sách không nhất quán hoặc thay đổi thường xuyên có thể khiến các nhà đầu tư nước ngoài e ngại. Do đó, việc xây dựng một môi trường chính sách ổn định và minh bạch là rất quan trọng.

III. Phương pháp Nâng cao Chất lượng Thể chế để Hấp thụ FDI

Để thu hút FDI hiệu quả, các quốc gia cần cải thiện chất lượng thể chế của mình. Điều này bao gồm việc xây dựng các chính sách rõ ràng, minh bạch và ổn định. Ngoài ra, việc cải cách hệ thống pháp luật và tăng cường năng lực quản lý cũng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải cách Chính sách Kinh tế

Cải cách chính sách kinh tế cần tập trung vào việc tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi. Điều này bao gồm việc giảm thiểu thủ tục hành chính, cải thiện quy trình cấp phép và tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài.

3.2. Tăng cường Năng lực Quản lý

Năng lực quản lý của các cơ quan nhà nước cũng cần được nâng cao. Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao sẽ giúp cải thiện khả năng thực thi các chính sách và thu hút FDI.

IV. Ứng dụng Thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu về FDI

Nghiên cứu cho thấy rằng các quốc gia có chất lượng thể chế tốt hơn thường thu hút được nhiều FDI hơn. Các kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là trong các lĩnh vực như sản xuất và dịch vụ. Việc cải thiện chất lượng thể chế không chỉ giúp thu hút FDI mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn này.

4.1. Kết quả Nghiên cứu về Tác động của FDI

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng GDP và tạo ra nhiều việc làm. Điều này đặc biệt rõ ràng trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin và sản xuất chế biến.

4.2. Bài học Kinh nghiệm từ Các Quốc gia Khác

Nhiều quốc gia đã thành công trong việc thu hút FDI thông qua cải cách thể chế và chính sách kinh tế. Các bài học từ những quốc gia này có thể được áp dụng để cải thiện môi trường đầu tư tại Việt Nam.

V. Kết luận và Tương lai của FDI tại Việt Nam

FDI sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích từ FDI, cần phải cải thiện chất lượng thể chế và môi trường đầu tư. Việc này không chỉ giúp thu hút dòng vốn FDI mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế.

5.1. Tương lai của FDI tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, Việt Nam cần phải tiếp tục cải cách để thu hút FDI. Điều này bao gồm việc nâng cao chất lượng thể chế và cải thiện môi trường đầu tư.

5.2. Khuyến nghị cho Chính sách Kinh tế

Chính phủ cần xây dựng các chính sách rõ ràng và minh bạch để thu hút FDI. Đồng thời, cần tăng cường năng lực quản lý và cải cách hệ thống pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt đối với các nước đang phát triển. Theo báo cáo của Ủy Ban Kinh Tế Quốc Hội năm 2014, mặc dù đầu tư khu vực tư nhân có xu hướng suy giảm từ 38,6% năm 2013, nhưng khu vực FDI vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao nhất, đạt khoảng 9%, với sự tập trung ngày càng lớn vào lĩnh vực sản xuất. Điều này khẳng định vai trò thiết yếu của FDI trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế.

Luận văn tập trung nghiên cứu tác động trực tiếp của FDI đến tăng trưởng kinh tế ở 33 quốc gia đang phát triển thuộc châu Á và châu Mỹ trong giai đoạn 1996-2013. Mục tiêu chính là đánh giá mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế, đồng thời phân tích vai trò của các yếu tố nội địa như chất lượng thể chế, ổn định vĩ mô và cơ sở hạ tầng trong việc hấp thụ dòng vốn này. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy GMM hệ thống với dữ liệu bảng động nhằm kiểm soát vấn đề nội sinh và mối quan hệ hai chiều giữa FDI và tăng trưởng.

Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc làm rõ tác động của FDI mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng thể chế và ổn định kinh tế vĩ mô, từ đó tối ưu hóa lợi ích thu được từ dòng vốn FDI cho các nước đang phát triển, đặc biệt là Việt Nam trong bối cảnh hội nhập ASEAN năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính:

1. Mô hình tăng trưởng Solow: Đây là mô hình tăng trưởng kinh tế tân cổ điển, trong đó tăng trưởng dài hạn được quyết định bởi tiến bộ công nghệ và tăng trưởng lao động. Mô hình giải thích sự hội tụ về tốc độ tăng trưởng kinh tế giữa các quốc gia và nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong tăng trưởng.

2. Mô hình OLI của Dunning: Mô hình chiết trung này giải thích động cơ và điều kiện để các công ty thực hiện FDI dựa trên ba lợi thế: sở hữu (Ownership), khu vực (Location) và nội bộ hóa (Internalization). Mô hình này giúp hiểu rõ các yếu tố thu hút FDI như chất lượng cơ sở hạ tầng, chính sách chính phủ và môi trường thể chế.

Ngoài ra, luận văn áp dụng lý thuyết về vai trò của hệ thống tài chính trong việc hấp thụ FDI, dựa trên nghiên cứu của Hermes và Lensink (2003). Hệ thống tài chính phát triển giúp tăng hiệu quả phân phối vốn, giảm chi phí thu thập thông tin và rủi ro đầu tư, từ đó thúc đẩy quá trình lan tỏa công nghệ và tăng trưởng kinh tế. Các khái niệm chính bao gồm: hiệu ứng lan tỏa công nghệ, khả năng hấp thụ vốn FDI, chất lượng thể chế, ổn định vĩ mô và cơ sở hạ tầng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng động của 33 quốc gia đang phát triển thuộc châu Á và châu Mỹ trong giai đoạn 1996-2013. Dữ liệu được thu thập từ Ngân hàng Thế giới, Heritage Foundation và các nguồn uy tín khác, bao gồm các biến như tăng trưởng GDP đầu người, FDI/GDP, chất lượng thể chế, tỉ lệ lạm phát, nợ nước ngoài, cơ sở hạ tầng và các biến cấu trúc kinh tế.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy GMM hệ thống (System-GMM) nhằm xử lý vấn đề nội sinh và mối quan hệ hai chiều giữa FDI và tăng trưởng kinh tế. Phương pháp này cho phép kiểm soát các tác động cố định không quan sát được và sử dụng biến trễ làm biến công cụ để đảm bảo tính hiệu quả và không chệch của ước lượng. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng hồi quy OLS với dữ liệu chéo để kiểm định độ nhạy và củng cố kết quả.

Timeline nghiên cứu trải dài từ năm 1996 đến 2013, với việc phân tích dữ liệu trung bình ba năm để tránh hiện tượng over-identification trong mô hình GMM. Nghiên cứu cũng phân tích riêng biệt hai nhóm quốc gia theo mức thu nhập trung bình cao và thấp để đánh giá sự khác biệt trong tác động của FDI.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động tích cực của FDI đến tăng trưởng kinh tế: Kết quả hồi quy GMM cho thấy FDI có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tốc độ tăng trưởng GDP đầu người ở các nước đang phát triển. Hệ số tương quan dương giữa FDI và tăng trưởng kinh tế được củng cố bởi ma trận hệ số tương quan với giá trị nhỏ hơn 0.8, cho thấy không có đa cộng tuyến.

2. Vai trò quan trọng của chất lượng thể chế: Biến tương tác giữa FDI và chất lượng thể chế (FDI_ECFREE) có tác động tích cực đến tăng trưởng, cho thấy các nước có thể chế tốt hơn sẽ hấp thụ và phát huy hiệu quả dòng vốn FDI cao hơn. Ở nhóm nước thu nhập trung bình cao, tác động này rõ rệt hơn so với nhóm thu nhập thấp.

3. Ảnh hưởng tiêu cực của bất ổn vĩ mô: Các biến về lạm phát (INFL) và tỉ lệ nợ nước ngoài (EXDEB) có tương quan âm với tăng trưởng kinh tế, đồng thời biến tương tác giữa FDI và các yếu tố này cũng mang dấu âm, cho thấy môi trường vĩ mô bất ổn làm giảm hiệu quả của FDI trong thúc đẩy tăng trưởng.

4. Tác động của cơ sở hạ tầng và cấu trúc kinh tế: Cơ sở hạ tầng phát triển (đo bằng tỉ lệ người sử dụng điện) và tăng trưởng dân số đô thị có ảnh hưởng tích cực đến tăng trưởng kinh tế, đồng thời hỗ trợ khả năng hấp thụ FDI. Tuy nhiên, một số biến cấu trúc như tỉ trọng nông nghiệp có thể kìm hãm tăng trưởng nếu không được cải thiện.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây, khẳng định rằng FDI không tự động mang lại tăng trưởng kinh tế mà phụ thuộc vào điều kiện nội tại của nước tiếp nhận, đặc biệt là chất lượng thể chế và môi trường vĩ mô ổn định. Việc sử dụng mô hình GMM hệ thống giúp kiểm soát vấn đề nội sinh và mối quan hệ hai chiều giữa FDI và tăng trưởng, từ đó cho ra kết quả đáng tin cậy hơn so với các phương pháp truyền thống.

Biểu đồ ma trận hệ số tương quan và bảng hồi quy chi tiết minh họa rõ mối quan hệ giữa các biến, giúp nhận diện các nhân tố ảnh hưởng chính. So với các nghiên cứu như của Borensztein et al. (1998) và Alfaro et al. (2003), luận văn cũng nhấn mạnh vai trò của hệ thống tài chính và thể chế trong việc phát huy tác động tích cực của FDI.

Ngoài ra, sự khác biệt trong tác động của FDI giữa nhóm nước thu nhập trung bình cao và thấp cho thấy cần có chính sách phù hợp với từng nhóm quốc gia để tối ưu hóa lợi ích từ FDI. Môi trường vĩ mô bất ổn làm giảm hiệu quả của FDI, do đó ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết để thu hút và phát huy dòng vốn này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện chất lượng thể chế: Các quốc gia cần tập trung nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước, minh bạch pháp luật và bảo vệ quyền sở hữu để tạo môi trường đầu tư thuận lợi, từ đó tăng khả năng hấp thụ và phát huy hiệu quả dòng vốn FDI. Mục tiêu đạt được trong vòng 3-5 năm, do các cơ quan quản lý nhà nước chủ trì.

2. Ổn định môi trường kinh tế vĩ mô: Kiểm soát lạm phát, giảm nợ công và duy trì chính sách tài khóa, tiền tệ ổn định nhằm giảm rủi ro đầu tư, tạo niềm tin cho nhà đầu tư nước ngoài. Đây là nhiệm vụ của Ngân hàng Trung ương và Bộ Tài chính trong kế hoạch trung hạn 2-3 năm.

3. Phát triển hệ thống tài chính nội địa: Tăng cường phát triển thị trường vốn, ngân hàng và các định chế tài chính để hỗ trợ tài trợ cho các dự án đổi mới công nghệ và nâng cấp sản xuất, giúp doanh nghiệp nội địa tận dụng hiệu quả công nghệ từ FDI. Thời gian thực hiện 5 năm, phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tài chính.

4. Đầu tư nâng cao cơ sở hạ tầng: Tập trung phát triển hạ tầng giao thông, viễn thông và năng lượng nhằm giảm chi phí sản xuất và thu hút FDI vào các ngành sản xuất quy mô lớn, có giá trị gia tăng cao. Các bộ ngành liên quan và địa phương cần phối hợp thực hiện trong vòng 5-7 năm.

5. Xây dựng chính sách thu hút FDI phù hợp với từng nhóm quốc gia: Đối với các nước thu nhập thấp, cần tập trung cải thiện điều kiện cơ bản như thể chế và hạ tầng trước khi mở rộng thu hút FDI; với nhóm thu nhập trung bình cao, cần nâng cao chất lượng FDI hướng tới công nghệ cao và giá trị gia tăng. Chính phủ và các cơ quan xúc tiến đầu tư cần xây dựng kế hoạch chi tiết trong 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách thu hút FDI, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển kinh tế bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế: Tài liệu tham khảo quan trọng về mối quan hệ giữa FDI, tăng trưởng kinh tế và vai trò của thể chế, môi trường vĩ mô, giúp phát triển các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực kinh tế phát triển.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài: Hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư tại các nước đang phát triển, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và chiến lược hợp tác phù hợp.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, tài chính: Cung cấp kiến thức thực tiễn và phương pháp nghiên cứu hiện đại, giúp nâng cao năng lực phân tích và áp dụng trong học tập và nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. FDI có tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế không?
   Có, nghiên cứu cho thấy FDI có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tăng trưởng GDP đầu người ở các nước đang phát triển, đặc biệt khi kết hợp với các yếu tố nội địa như thể chế và môi trường vĩ mô ổn định.

2. Chất lượng thể chế ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả của FDI?
   Chất lượng thể chế tốt giúp tăng khả năng hấp thụ và phát huy hiệu quả dòng vốn FDI, thông qua việc tạo môi trường pháp lý minh bạch, bảo vệ quyền sở hữu và giảm chi phí giao dịch, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

3. Tại sao môi trường vĩ mô ổn định lại quan trọng đối với FDI?
   Môi trường vĩ mô ổn định giảm rủi ro đầu tư, tạo niềm tin cho nhà đầu tư nước ngoài, giúp dòng vốn FDI phát huy hiệu quả cao hơn trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

4. Phương pháp GMM hệ thống có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Phương pháp GMM hệ thống giúp kiểm soát vấn đề nội sinh và mối quan hệ hai chiều giữa FDI và tăng trưởng, sử dụng biến trễ làm biến công cụ, từ đó cho kết quả ước lượng chính xác và hiệu quả hơn so với các phương pháp truyền thống.

5. Các quốc gia thu nhập thấp và trung bình cao có sự khác biệt gì trong tác động của FDI?
   Nhóm thu nhập trung bình cao thường hấp thụ FDI hiệu quả hơn nhờ chất lượng thể chế và cơ sở hạ tầng tốt hơn, trong khi nhóm thu nhập thấp cần cải thiện các yếu tố này để tận dụng tối đa lợi ích từ FDI.

Kết luận

• FDI đóng vai trò tích cực và có ý nghĩa thống kê trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển trong giai đoạn 1996-2013.
• Chất lượng thể chế và sự ổn định vĩ mô là những nhân tố quan trọng quyết định khả năng hấp thụ và phát huy hiệu quả của dòng vốn FDI.
• Cơ sở hạ tầng phát triển và các yếu tố cấu trúc kinh tế cũng góp phần nâng cao tác động tích cực của FDI đến tăng trưởng.
• Phương pháp hồi quy GMM hệ thống được áp dụng hiệu quả để xử lý vấn đề nội sinh và mối quan hệ hai chiều giữa FDI và tăng trưởng.
• Các chính sách cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng thể chế và ổn định kinh tế vĩ mô cần được ưu tiên để tối ưu hóa lợi ích từ FDI, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi quốc gia và thời gian, đồng thời phân tích sâu hơn các kênh truyền dẫn tác động của FDI. Khuyến khích các nhà hoạch định chính sách áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế bền vững.

Các nhà nghiên cứu, chính phủ và doanh nghiệp nên phối hợp chặt chẽ để nâng cao chất lượng thể chế và môi trường kinh tế nhằm thu hút và phát huy tối đa lợi ích từ dòng vốn FDI.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 giới thiệu. Chương 2 tổng quan các nghiên cứu trước đây về FDI và tăng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trưởng kinh tế. Chương 3 phương pháp nghiên cứu. Chương 4 trình bày kết quả hồi quy.

Chương 5 tổng kết, khuyến nghị, chỉ ra những mặt hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Lý thuyết về mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng Mô hình tăng trưởng Solow là một mô hình về cơ chế tăng trưởng kinh tế do Robert Solow và Trevor Swan (1956) xây dựng rồi được các học giả kinh tế khác bổ sung. Solow đã nhận được giải Nobel về kinh tế năm 1987 nhờ cống hiến này. Mô hình này còn gọi là Mô hình tăng trưởng tân cổ điển vì một số giả thiết của mô hình dựa theo lý luận của kinh tế học tân cổ điển.

Mô hình này còn có cách gọi khác, đó là mô hình tăng trưởng ngoại sinh, bởi vì không liên quan đến các nhân tố bên trong, cuối cùng tăng trưởng của một nền kinh tế sẽ hội tụ về một tốc độ nhất định ở trạng thái bền vững. Chỉ các yếu tố bên ngoài, đó là công nghệ và tốc độ tăng trưởng lao động mới thay đổi được tốc độ tăng trưởng kinh tế ở trạng thái bền vững. Mô hình tăng trưởng Solow mở rộng mô hình tăng trưởng của Harrod– Domar (1946) bằng việc thêm vào lao động như là một yếu tố sản xuất, và tỉ lệ giữa lao động và vốn là không cố định. Điều này cho phép tách biệt giữa thâm dụng vốn và tiến trình công nghệ.

Mô hình này dựa trên một số giả định sau:  Giá cả linh hoạt trong dài hạn. Đây là một quan điểm của kinh tế học tân cổ điển. Khi này, lao động L được sử dụng hoàn toàn, và nền kinh tế tăng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trưởng hết mức tiềm năng và ổn định. Đồng thời toàn bộ tiết kiệm sẽ chuyển hóa thành đầu tư.

 Mức sản lượng thực tế Y phụ thuộc vào lượng lao động L, lượng tư bản K vài năng suất lao động A. Từ đó, ta có một hàm sản xuất vĩ mô Y = F(A,L,K). Giả thiết là hàm này có dạng Cobb-Douglas, tức là:  Nền kinh tế đóng cửa và không có sự can thiệp của Chính phủ.  Có sự khấu hao tư bản.

Khi có đầu tư mới, trữ lượng vốn tăng lên. Nhưng đồng thời, vốn cũng bị khấu hao theo thời gian. Khi đó lượng vốn mới có sẽ bằng lượng vốn mới tạo ra từ đầu tư, trừ đi các khoản hao mòn.  Tư bản K và lao động L tuân theo Quy luật lợi tức biên giảm dần.

Có nghĩa là khi tăng k thì ban đầu y tăng rất nhanh đến một lúc nào đó nó tăng chậm lại. Một số kết luận của mô hình Solow:  Đầu tiên, mô hình này chỉ ra trạng thái dừng của nền kinh tế. Trạng thái dừng là điểm cân bằng mà ở đó lượng vốn giữ nguyên không đổi, bởi vì lượng đầu tư để tạo ra vốn mới mỗi năm chỉ đủ để bù trừ phần vốn bị hao mòn. Khi vốn không tăng thì sản lượng cũng sẽ không tăng.

Vì vậy, ở trạng thái dừng, lượng vốn trên một lao động là cố định, và sản lượng trên một lao động là cố định. Vốn và lao động không tăng thì tổng sản lượng cũng là cố định. Đây là hệ quả của hàm sản xuất có hiệu suất biên giảm dần. Nếu vốn tiếp tục tăng, sản lượng sẽ tăng nhưng với tốc độ giảm dần.

Do vậy, thu nhập dành cho tiết kiệm cũng tăng với tốc độ giảm dần, và đầu tư tăng cũng với tốc độ giảm dần. Vì vậy, luôn luôn tồn tại một “trạng thái dừng” của nền kinh tế, nơi mà mọi biến số đều TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hội tụ về một giá trị cố định. Như vậy, mô hình Solow dự đoán rằng những nước có tăng trưởng dân số cao hơn sẽ có mức vốn và thu nhập trên lao động thấp hơn trong dài hạn.  Mô hình giải thích được sự tăng trưởng đều đặn của thu nhập bình quân một số nước là do tốc độ tăng trưởng về công nghệ.

Còn tốc độ tăng trưởng tổng sản lượng Y là do tăng trưởng lao động và tăng trưởng công nghệ kết hợp.2 Lý thuyết về các nhân tố hấp thụ dòng vốn FDI 2.1 Mô hình chiết trung-mô hình OLI Học thuyết này được phát triển bởi Dunning (1980) kế thừa tất cả những ưu điểm của các học thuyết khác về FDI. Một công ty có lợi thế tiến hành FDI khi có lợi thế về OLI, trong đó:  O: Lợi thế về sở hữu bao gồm lợi thế cạnh tranh về thương hiệu, kĩ thuật sản xuất, hiệu suất theo quy mô.  L: Lợi thế về khu vực bao gồm tài nguyên, quy mô, sự tăng trưởng của thị trường, chất lượng cơ sở hạ tầng và các chính sách chính phủ.  I : Lợi thế về nội bộ hóa gồm cắt giảm chi phí ký kết, kiểm soát và thực hiện hợp đồng; tránh được sự thiếu thông tin dẫn đến chi phí cao cho các công ty; tránh được chi phí thực hiện các bản quyền phát minh, sáng chế.

\ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nguồn: Dunning (1981) Các loại lợi thế Sở hữu Khu vực Nội bộ hóa Hình thức Cấp phép Có Không Không thâm nhập Xuất khẩu Có Có Không thị trường FDI Có Có Có 2.2 Vai trò của thị trường tài chính trong mối quan hệ giữa FDI và tăng trưởng kinh tế Phần này tôi sẽ trình bày khung lý thuyết của Niels Hermes và Robert Lensink (2003), “Foreign direct investment, financial development and economic growth” được đăng trên tạp chí The Journal of Development Studies về vai trò của hệ thống tài chính được xem như một nhân tố hấp thụ dòng vốn FDI. Mô hình của các ông dựa trên giả định rằng tiến trình công nghệ được thực hiện thông qua các hàng hóa vốn sẵn có2 của xã hội. Trong xã hội bao gồm nhà sản xuất, người phát minh và người tiêu dùng. Mỗi nhà sản xuất thuê N hàng hóa vốn khác nhau để tạo ra một loại hàng hóa vốn (phát minh).

Nhà sản xuất có quyền sở hữu độc quyền về sự sản xuất và bán các loại hàng hóa vốn này (phát minh). Giá bán các phát minh Pj được xác định bằng cách tối đa hóa giá trị hiện tại của lợi nhuận từ việc phát minh, (và sản xuất trong các thời kì), V(t). Barro và Sala-I-Martin (1995), giả định rằng không có rào cản gia nhập của các nhà phát minh, và chỉ ra điểm cân bằng với R&D dương (tại chi phí và tăng N, tỉ suất sinh lợi cố định được xác định như sau: 2 Hàng hóa vốn được tạo ra bởi xã hội thông qua tiết kiệm tài sản và có thể đầu tư vào phương tiện sản xuất. Trong thuật ngữ kinh tế, hàng hóa vốn có thể được xem là hữu hình.

Chúng được sử dụng để sản xuất hàng hóa hay dịch vụ trong một thời gian nhất định. Chủ sở hữu của hàng hóa vốn có thể là có nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp hay chính phủ. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trong đó,  đo lường tỉ trọng vốn trong thu nhập (tương tự như hệ số trong phương trình Cobb-Douglas) và L là lao động đầu vào. FDI được đưa vào trong mô hình với giả định là tồn tại chi phí nâng cấp cố định là 1, và chi phí thiết lập cố định ban đầu (chi phí R&D, Chi phí nghiên cứu một hàng hóa (chi phí phát minh) được giả định là như nhau đối với tất cả các hàng hóa.

Theo Borensztein (1998), các chi phí R&D phụ thuộc vào FDI: FDI tăng dẫn đến chi phí phát minh giảm. Điều này phản ánh rằng việc đầu tư vào “bắt chước công nghệ” thì rẻ hơn là đầu tư vào phát minh công nghệ mới, và khả năng bắt chước tăng lên khi mà càng có nhiều hàng hóa được sản xuất ở nước ngoài. Vì thế, chi phí phát minh ( sử dụng FDI=F) là một hàm nghịch biến với FDI:  = f(F), F < 0. Tác động của khu vực tài chính trong trong mô hình thông qua A.

Điều dễ hiểu rằng hệ thống tài chính có thể làm tăng tỉ lệ tăng trưởng bằng cách củng cố mức trung bình của công nghệ (xem bên dưới). Vì thế, A là hàm của sự phát triển hệ thống tài chính (H); A=h(H), H > 0. Điều này có nghĩa là: Để liên kết các vấn đề trên với tăng trưởng kinh tế, tác giả xem xét về hành vi của hộ gia đình. Các hộ gia đình tối đa hóa độ hữu dụng của mình trong giới hạn ngân sách.

Trong điều kiện Euler nổi tiếng về tốc độ tăng trưởng tiêu dùng, gc = (1-r-trong đó là độ nhạy cảm của hữu dụng biên và là lãi suất chiết khấu. Trong giai đoạn ổn định thì tốc độ tăng trưởng tiêu dùng bằng tốc độ tăng trưởng đầu ra, g. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Từ phương trình (2), ta suy ra: Điều dễ dàng thấy là FDI tăng sẽ dẫn đến tốc độ tăng trưởng đầu ra tăng và tác động của FDI phụ thuộc nhiều vào sự phát triển của hệ thống tài chính. FDI tăng làm giảm chi phí thiết lập (đối với sự thích ứng công nghệ) và làm tăng tỉ suất sinh lợi trên tài sản (r).

Từ đó làm tăng tiết kiệm và vì thế làm tăng tốc độ tăng trưởng tiêu dùng và đầu ra. Tác động này càng lớn hơn khi mức độ công nghệ của một nước càng cao, và hệ thống tài chính phát triển hơn. Giả định chính yếu của mô hình trên là hệ thống tài chính nội địa tác động đến tăng trưởng kinh tế thông qua mức độ công nghệ. Cụ thể như sau: Đầu tiên, hệ thống tài chính tác động đến hiệu quả phân phối của các nguồn lực tài chính đối với các dự án đầu tư.

Vì thế, hệ thống tài chính đóng góp vào tăng trưởng kinh tế thông qua hai kênh truyền dẫn. Một mặt, hệ thống tài chính huy động tiết kiệm, điều này làm tăng nguồn lực cho đầu tư. Mặt khác, nó kiểm tra và giám sát các dự án đầu tư (làm giảm chi phí thu thập thông tin); điều này làm tăng hiệu quả của các dự án đầu tư (Greenwood và Jovanovic, 1990); (Levine, 1991); (Saint-Paul, 1992). Hệ thống tài chính càng phát triển, nó càng giúp huy động tiết kiệm, kiểm tra và giám sát các dự án đầu tư, và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, các dự án đầu tư liên quan đến việc nâng cấp hay phát triển một công nghệ mới thì rủi ro hơn các dự án đầu tư khác.